Διψήφιο
|
Ελαιοτουρισμός, μία
πρωτοποριακή πρόταση εναλλακτικού τουρισμού
Στην προώθηση του Ελαιοτουρισμού, μιας νέας μορφής εναλλακτικού τουρισμού στην Κρήτη, η οποία κατάλληλα προβαλλόμενη θα προσελκύσει το ενδιαφέρον τουριστών, που λατρεύουν την γαστρονομία και την υγιεινή διατροφή είναι αφιερωμένη η περιηγητική ημερίδα που ξεκινά σήμερα στην Κρήτη.
Συνδυάζει επισκέψεις σε ποικίλα ελαιοκομικά και αλλά αξιοθέατα, αλλά και σημαντικές επισκέψεις, ξεναγήσεις και ενημερώσεις στην περιοχή Βατόλακκου, Σκηνέ και Βοτανικού Πάρκου.
Στόχος, οι επιχειρήσεις που θα συμμετέχουν να ενημερωθούν και να εντάξουν στα προγράμματα των τουριστικών διαδρομών που οργανώνουν και τα σημεία που σχετίζονται με τον πολιτισμό και την υγιεινή και γευστική αξία του ελαιολάδου και των άλλων ποιοτικών και φημισμένων τοπικών προϊόντων της περιοχής, όπως κρασιού εσπεριδοειδών, αβοκάντο κ.ά.
Η ημερίδα αυτή που οργανώνεται από τον Δήμο Πλατανιά και τον ΣΕΔΗΚ σε συνεργασία και με τον Σύνδεσμο Τουριστικών Γραφείων Δ. Κρήτης, τον Πολιτιστικό Σύλλογο Βατόλακκου, το Τσιράκειο ίδρυμα, το Βοτανικό Πάρκο κ.ά. τοπικούς συλλογικούς και ιδιωτικούς φορείς αποσκοπεί, όπως δήλωσε ο Δήμαρχος Πλατανιά κ. Μαλανδράκης, «στην ανάδειξη των ελαιοκομικών και άλλων περιβαλλοντικών αξιοθέατων της περιοχής αυτής στο ευρύ τοπικό κοινό, αλλά και στους ξένους τουρίστες της περιοχής με απώτερο στόχο την ανάπτυξη Τουρισμού στην περιοχή.
Αποβλέπει στην ευαισθητοποίηση του κοινού και των τουριστικών επιχειρήσεων της Κρήτης για την προώθηση του Ελαιοτουρισμού, σαν μια μορφή εναλλακτικού τουρισμού στην Κρήτη, η οποία κατάλληλα προβαλλόμενη θα προσελκύσει το ενδιαφέρον πολλών μέσης και άνω ηλικίας τουριστών, που ενδιαφέρονται για τη γαστρονομία αλλά και την υγεία τους. Έτσι θα επιτύχουμε ανάπτυξη του τουρισμού στην ενδοχώρα, ενώ έμμεσα θα προβάλουμε και το ελαιόλαδο της Κρήτης.»
Το πρόγραμμα της περιηγητικής ημερίδας, περιλαμβάνει επισκέψεις, ξεναγήσεις και ενημερώσεις σε πέντε βασικά σημεία. Την Υψωμένη ελιά, το Μουσείο λαδιού Δερμιτζάκη και το Οινοποιείο Μανουσάκη στον Βατόλακσο, το Τσιράκειο ίδρυμα στον Σκηνές και το Βοτανικό Πάρκο στην επαρχιακή οδό Φουρνέ-Λάκκοι.
Στην εκδήλωση αναμένεται να συμμετάσχουν, εκτός από τους κατοίκους της περιοχής και ενδιαφερόμενοι από τα Χανιά και άλλες περιοχές καθώς και οι εκπρόσωποι τουριστικών επιχειρήσεων που δραστηριοποιούνται στην περιοχή.
Τι σημαίνει και πώς πρόεκυψε η ονομασία «Υψωμένη Ελιά»
Η «Υψωμένη Ελιά Βατολάκκου, δεν είναι όπως φαντάζεται κάνεις, κάποιο δέντρο που βρίσκεται πάνω σε κάποιο λόφο ή άλλο ύψωμα από το οποίο πήρε την ονομασία. Σύμφωνα με τον Γιάννη Γαλανάκη από τον Αλατόλακκο, είναι μια από τις πολλές παρόμοιες Ελιές που υπήρχαν παλαιότερα στον Βατόλακκο και θεωρούνταν από τους κατοίκους δέντρα ιερά γιατί προστάτευαν το χωριό από επιδημίες ή χρησίμευαν και για παρακλήσεις, για πρόκληση βροχών που γινόταν με λιτανείες στις οποίες συμμετείχε και ο Ιερέας, ο όποιος τοποθετούσε σε μια τρύπα στον κορμό τους λιβάνι ή άλλο άγιασμα.
Όπως αναφέρεται και στην πινακίδα που έχει αναρτηθεί στην Ελιά, από έρευνα του ΣΕΔΗΚ διαπιστώθηκε ότι η «Υψωμένη Ελιά» θεωρείται η ελιά που δέχτηκε από τον Ιερέα εκκλησιαστικό «ύψωμα». Ονομάζεται δε «ύψωμα» σε πολλές Εκκλησιές της Κρήτης, ένα κομμάτι από τη σφραγίδα του πρόσφορου το οποίο, σύμφωνα με τον Πρωτ. Δρ, Θ.Σ. Χριστοδούλου, υψώνεται από τον Ιερέα στην Αγία Πρόθεση.
|
|
Το Rec με τον πατέρα Φιλόθεο Φάρο μεταδόθηκε το Μ. Σάββατο 7 Απριλίου στο Ραδιόφωνο 24/7.
Σοφός.
Εργάστηκε για χρόνια ως κληρικός και ψυχοθεραπευτής, από νοσοκομεία και κλινικές στη Βοστώνη μέχρι το εκκλησάκι του Άγιου Νικόλα του Ραγκαβά στην Πλάκα.
Πιστεύει ότι ο έρωτας (απ’ όπου κι αν προέρχεται), είναι η πιο βασική ανθρώπινη ανάγκη.
Οι παραδοσιακοί κληρικοί, αυτοί με τα χρυσά και τα ακριβά αυτοκίνητα, τον αποφεύγουν μετά βδελυγμίας.
Επιμένει ότι έχουμε σκοτώσει τον Θεό μέσα μας, και πιθανότατα έχει δίκιο.
Εργάστηκε για χρόνια ως κληρικός και ψυχοθεραπευτής, από νοσοκομεία και κλινικές στη Βοστώνη μέχρι το εκκλησάκι του Άγιου Νικόλα του Ραγκαβά στην Πλάκα.
Πιστεύει ότι ο έρωτας (απ’ όπου κι αν προέρχεται), είναι η πιο βασική ανθρώπινη ανάγκη.
Οι παραδοσιακοί κληρικοί, αυτοί με τα χρυσά και τα ακριβά αυτοκίνητα, τον αποφεύγουν μετά βδελυγμίας.
Επιμένει ότι έχουμε σκοτώσει τον Θεό μέσα μας, και πιθανότατα έχει δίκιο.
Αυτά είναι μερικά από τα καλύτερα σημεία της συνέντευξης:
“Όταν ήμουν 11 χρονών, ο πατέρας μου με πήρε στο μαγαζί (σ.σ. κουρείο στην Τρούμπα), όχι για να βγάλω χρήματα, αλλά για να με φέρει σε επαφή με την πραγματικότητα και νομίζω ότι ένα από τα χαρακτηριστικά μου είναι ότι βρίσκομαι διαρκώς σε επαφή με την πραγματικότητα. Μπορεί να το οφείλω στον πατέρα μου αυτό, και στην Τρούμπα”.
“Το να λέμε ότι κάποιος μας συγχωρεί ταυτόχρονα υπαινίσσεται ότι αυτός ο κάποιος είναι μνησίκακος. Ότι κάτι του έχουμε κάνει και μας το κρατάει. Ο Θεός δεν είναι μνησίκακος, μόνο αγαπά. Δεν πολυκαταλαβαίνω λοιπόν την έννοια της συγγνώμης από τον Θεό, αφού μόνο αγαπάει”.
“Από μικρός έλεγα ότι θα γίνω παπάς. Στην εφηβεία σταμάτησα να το λέω και γύρω στα 20, είχα δει ένα θεατρικό με τη Λαμπέτη και τον Μουσούρη, που έπαιζε έναν επίσκοπο. Με συγκίνησε αυτή η παράσταση. Δεν ήταν η παράσταση ο λόγος, αλλά στάθηκε η αφορμή να ξαναγυρίσω στην ιδέα να γίνω κληρικός”.
“Ζούμε σε μια εποχή που εκθειάζει τη νεότητα και πολλοί ηλικιωμένοι προσπαθούν να δίνουν την εντύπωση ότι είναι νέοι. Για μένα, η νεότητά μου ήταν μια θλιβερή περίοδος. Ήμουν ένα ανόητο παιδάκι με πολλές ψευδαισθήσεις. Προφανώς δεν ήταν εξασφαλισμένη η εσωτερική μου αυτοπεποίθηση. Κι όταν κάποιος έχει ανασφάλεια, καταφεύγει σε μεγαλομανία, φαντάζεται πράγματα που δεν έχουν καμία σχέση με την πραγματικότητα”.
“Ένα τραγικό που συμβαίνει σήμερα είναι ότι το παιδί πρέπει να το διαμορφώσουν δύο άνθρωποι. Η δημιουργία ενός νέου ανθρώπου είναι μια τεράστια υπόθεση για οποιουσδήποτε δύο ανθρώπους. Και δυστυχώς δεν υπάρχει κοινοτικό πνεύμα στην εποχή μας”.
Ακούστε ολόκληρο το Rec με τον πατέρα Φιλόθεο Φάρο:
“Το κήρυγμα δεν είναι διδασκαλία. Κάποτε έκανα μια συνέντευξη στην τηλεόραση και μιλούσαμε για τον καταληκτικό ασθενή. Ειπώθηκε λοιπόν ότι οι περισσότεροι άνθρωποι δεν λένε στον άνθρωπό τους ότι πεθαίνει γιατί τον αγαπούν. Κι εγώ είπα ότι δεν του το λένε, γιατί δεν τον αγαπούν. Γιατί τον απομονώνουν με αυτόν τον τρόπο, τον αφήνουν ολομόναχο. Όταν γύρισα σπίτι λοιπόν, σήκωσα το τηλέφωνο και μια κυρία μου λέει, ποιος είσαι εσύ που θα πεις ότι δεν αγαπώ τον άντρα μου, που του συμπαραστέκομαι δύο χρόνια που πεθαίνει από καρκίνο; Βλέπετε, η γενικότητα ήταν σωστή, αλλά ο άνθρωπος είναι μοναδική περίπτωση. Δεν μπορείς να τον αντιμετωπίσεις με γενικότητες. Ήμουν συντετριμμένος. Της είπα, έχετε δίκιο, ήταν λάθος μου. Έκτοτε, δεν κηρύττω. Κάνω συναντήσεις που είναι διάλογοι”.
“Χωρίς έρωτα δεν μπορεί να γίνει η ένωση. Κι ένας από τους λόγους που το 80% των ζευγαριών μπορεί να είναι συμβατικά είναι ότι δεν γίνονται από έρωτα, αλλά για σκοπιμότητες. Για σεξ, για χρήμα, για κοινωνική αναβάθμιση. Πήρε γιατρό, λέμε. Δεν έχει σημασία αν δεν αισθάνεται τίποτα γι’ αυτόν. Αλλά αυτή θα την πληρώσει πολύ άσχημα και ακόμα πιο πολύ, θα την πληρώσουν τα παιδιά που προκύπτουν από αυτήν την ένωση”.
“Θα σας πω τι είναι παρά φύσιν. Παρά φύσιν είναι να χρησιμοποιείς την ώθηση που σε σπρώχνει στην ένωση, όχι προς την πραγμάτωση της ένωσης, αλλά για να αισθανθείς κάποια ηδονή ή να αποβάλεις τα απόβλητα. Κι εγώ σας λέω, όποιος χρησιμοποιεί αυτή τη φυσική ώθηση προς την ένωση και την κοινωνία με έναν άλλον άνθρωπο, όποιος κι αν είναι αυτός, κάνει κάτι θεάρεστο. Το άλλο είναι το παρά φύσιν”.
“Ο Χριστός κυκλοφορούσε ξιπόλητος και με έναν χιτώνα. Τι σχέση έχει αυτή η εικόνα με αυτό που βλέπουμε σήμερα από τον κλήρο με τα χρυσαφικά; Αυτά είναι μέσα επιβολής και ο Χριστός δεν χρησιμοποίησε καθόλου μέσα επιβολής. Εγώ δεν έχω καμιά ιδιαίτερη επαφή με κληρικούς. Στους διαλόγους που κάνω, δεν έχουν έρθει κληρικοί”.
“Έτσι είναι οι Ορθόδοξοι; Τι καμαρώνουμε ότι το 95% των Ελλήνων είναι Ορθόδοξοι; Ο μέσος Έλληνας έχει μια νοοτροπία αρκετά παρακμιακή και καθόλου χριστιανική επί της ουσίας. Έτσι δεν δημιουργήθηκε αυτή η κρίση; Το όνειρο κάθε μπαμπά και μαμάς ήταν να φέρει με το βύσμα το παιδί από τη μεθόριο, αν ήταν στρατιώτης. Και μέχρι εκεί, μπορεί να το παραβλέψει κανείς. Αλλά αυτό έχει μια συνέπεια. Έφερνες το δικό σου γιο πίσω κι έστελνες το παιδί κάποιου άλλου εκεί, που δεν είχε αυτό το βύσμα. Ξέρετε, πολλοί από μας πια έτσι βλέπουμε και τον Θεό, σαν κάποιον που μας κάνει ρουσφέτια”.
“Τα παιδιά έμαθαν μόνο να παίρνουν. Και μεγαλώνουν και γερνάνε και δεν ξέρουν να κάνουν κάτι άλλο. Αλλά ξέρετε ο άνθρωπος πλουτίζει όταν δίνει, όχι όταν παίρνει. Όταν παίρνει, γίνεται ζητιάνος”.
“Δεν υπάρχει άνθρωπος που δεν ερωτεύεται, που δεν βασανίζεται”.
(κεντρική φωτογραφία: screenshot από Amen.gr)
Η παραχάραξη της Αριστεράς
Της Λίνας Αλεξίου, Δημοσιογράφου
11/04/2018
Έχουν περάσει κοντά τριάντα επτά χρόνια από τότε που νεαρή δημοσιογράφος βρέθηκα για την εφημερίδα μου στην επέτειο της επανάστασης των Σαντινίστας στη Νικαράγουα. Σ’ αυτή την πάμφτωχη, λεηλατημένη χώρα, τη μικρή πολύπαθη χώρα της Κεντρικής Αμερικής. Άλλος κόσμος που δεν τον φανταζόταν κανείς από τους δημοσιογράφους που μετείχαμε σ’ εκείνη τη διεθνή αποστολή. Η φιγούρα του Αουγούστο Σαντίνο, του επαναστάτη που έδωσε τη ζωή του στον αγώνα κατά της αμερικανικής κατοχής και του δικτατορικού καθεστώτος, για την εθνική ανεξαρτησία, δέσποζε στο ομώνυμο αεροδρόμιο της πρωτεύουσας Μανάγουα. Του Σαντίνο (που από το όνομά του γεννήθηκαν οι Σαντινίστας, αυτοί που τότε λοιδορήθηκαν από τη δική μας Δεξιά), ήρωα από τα τριάντα εννέα του χρόνια, όταν τον σκότωσε η αμερικανοκρατούμενη δικτατορία των Σομόζα.
Στη συνέντευξη Τύπου που μας έδωσε τότε ο θεωρητικός των Σαντινίστας και υπουργός Εσωτερικών Τομάς Μπόρχε, ρώτησα: «Πείτε μας, τι είστε; Είστε σοσιαλιστές; Είστε κομμουνιστές;» Και πήρα την απάντηση:
«Οι ταμπέλες είναι καλές μόνο για τα μπουκάλια του ουίσκι. Εμείς είμαστε απλώς Σαντινίστας αντιιμπεριαλιστές».
Χωρίς να παραγνωρίζω, το αντίθετο μάλιστα, τις αξίες, τους αγώνες, τα ιδεώδη της Αριστεράς ανά τον κόσμο και βέβαια στην Ελλάδα, έμεινα σ’ αυτή τη μικρή συμβολική δήλωση: «Οι ταμπέλες είναι καλές μόνο για τα μπουκάλια του ουίσκι». Σκεφτόμουν – και αργότερα έζησα – πολλά και οδυνηρά παραδείγματα δηλωμένων «αριστερών» που χρησιμοποίησαν την ταμπέλα για να την κουρελιάσουν με τις πράξεις τους. Σκεφτόμουν – και πάντα σκέφτομαι – τους στίχους του Μανόλη Αναγνωστάκη στο συγκλονιστικό ποίημα του «Μιλώ», που μελοποίησε ο Μίκης στη δική μας δικτατορία.
Τόσα χρόνια μετά την εμπειρία της Νικαράγουα – και πολλά πολλά περισσότερα από τότε που έμαθα πως Αριστερά σημαίνει αγώνας για Δικαιοσύνη, αξίες για κοινωνική απελευθέρωση και αξιοπρέπεια, συνέπεια λόγων και πράξης, υπερπάντων υπεράσπιση της λαϊκής κυριαρχίας και τόσα άλλα – βρίσκομαι σήμερα στον τόπο μου μπροστά στην παραχάραξη της Αριστεράς εν ονόματι της εξουσίας. Δεν φανταζόμουν, όπως τόσοι άλλοι, πόσο γρήγορα και δόλια η Αριστερά, που διακήρυσσε το όραμα και την ελπίδα, θα κατέληγε να υπηρετεί με συνέπεια τον εφιάλτη της.
Μιλώ, βέβαια, για την κυβερνώσα «Αριστερά» στη χώρα μας. Εκχώρησε το αριστερό ιδεώδες, αυτό που είχε μείνει όρθιο σε χρόνια σκληρά και μαύρα, σε διώξεις και βαρβαρότητες, σε δικτατορίες, φυλακές και εξορίες, σε νέους δυνάστες, εξωχώριους! Η «πρώτη φορά Αριστερά» τελεύτησε τον Ιούλιο του 2015, όταν υπέγραψε – και αυτή – την παράδοση της εθνικής κυριαρχίας στους νέους κυρίαρχους της νέας τάξης πραγμάτων, με το οδυνηρότερο όλων τρίτο μνημόνιο. Τελεύτησε όταν απεμπόλησε το συντριπτικό δημοψήφισμα του 62% και μπήκε στο «κόλπο γκρόσο» της αναίρεσης της πεμπτουσίας των αριστερών αγώνων: Της Αντίστασης.
Έκτοτε, με απαρέγκλιτη γραμμή, επικαλούμενη τη σωτηρία – τάχα – της χώρας μας, χορεύει στην αρένα της εξουσίας το χορό της εξαπάτησης. Και εφαρμόζει όλα, μα όλα, όσα παραχαράσσουν την έννοια της Αριστεράς, συγκροτημένα, μεθοδικά, όπως κελεύουν δανειστές και τρόικες. Η Βουλή νομοθετεί ό, τι υπαγορεύει η συνθήκη της υποταγής.
Πριν από δύο μήνες περίπου, η γερμανική εφημερίδα Handelsblatt έγραψε σε άρθρο της:
«Η Ελλάδα είναι ένα κράτος υπό ξένη διοίκηση».
Έτσι απερίφραστα, …ωμά κι ωστόσο αληθινά. Ούτε στον ελληνικό Τύπο ούτε στην τηλεόραση το είδαμε. Γιατί; Μήπως και μάθουμε αυτό που ξέρουμε; Μήπως και επηρεαστεί το …ηθικό μας; Η πραγματικότητα δεν κρύβεται. Ούτε η αλαζονεία των κυβερνώντων αριστερών, σφιχταγκαλιασμένων με το ψεύδος και την συστηματική κατολίσθηση με πομφόλυγες στην αγοραία φιλαυτία. Το μέγιστο κατόρθωμά τους είναι η σπίλωση του ονόματος που άλλοτε επικαλούνταν – της Αριστεράς. Ο ευτελισμός και η παραχάραξη χειροκροτούνται από το συνονθύλευμα των κυβερνώντων.
Ο νέος στρατός ημετέρων συγκροτείται αδιάντροπα με την εξαγορά και την εξυπηρέτηση γνωστών και αγνώστων «φιλικά προσκείμενων», δίχως αναστολή. Και ο τόπος; Πού πάει ο τόπος; Στα τσακίδια της εκατονταετούς δέσμευσης της δημόσιας περιουσίας – που ήδη ξεπουλιέται ταχύτατα – στον εκπατρισμό των νέων, στη χαμοζωή εκατοντάδων και εκατοντάδων χιλιάδων.
Δεν μπόρεσαν ν’ αντισταθούν, μας είπαν, μπροστά στο δίλημμα «ευρώ ή δραχμή». Το πλαστό δίλημμα. Κουράστηκαν – τι τραγέλαφος! – από μια 17ωρη διαπραγμάτευση. Αυτή ήταν η …αντίσταση. Είχαμε, είπαν, αυταπάτες. Η αλήθεια; Φοβήθηκαν να χάσουν την εξουσία. Φοβήθηκαν οι «αριστεροί» να πέσουν μαχόμενοι και να ξανασηκωθούν για ν’ αρχίσουν αυτό που ορίζει το χρέος του αγώνα.
Κάποια στιγμή, οι παραχαράκτες που καμώνονται τους αριστερούς, θα βρουν το πορτραίτο τους στην αραχνιασμένη γωνιά της νιότης τους. Δε θα ξαφνιαστούν γιατί ήδη γνωρίζουν πως εκεί τους περιμένει εφιαλτικά γερασμένο, ασύστολα κακοφορμισμένο, όπως το πορτραίτο του Ντόριαν Γκρέι.
Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία
Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα
Να δικαιωθεί ο Βασίλης Δημάκης
Ο κρατούμενος Βασίλης Δημάκης κάνει απεργία πείνας και δίψας διεκδικώντας το δικαίωμα να του δίνονται αδειες με βραχιολάκι για να παρακολουθεί μαθήματα στo Πολιτικό της Νομικής, όπου φοιτά. Η υπόθεση εκ πρώτης όψεως έχει αρκετές ομοιότητες με την ανάλογη διεκδίκηση του Νίκου Ρωμανού πριν από τριάμισι χρόνια (είχαμε γράψει) αλλά έχει και μερικές καίριες διαφορές.
Ο Δημάκης είναι «κοινός» ποινικός κρατούμενος, που έζησε όλη σχεδόν την ενήλικη ζωή του φυλακισμένος, που σε σχετικά μεγάλη ηλικία αποφάσισε να αλλάξει ζωή, να βγει από τον φαύλο κύκλο -τελείωσε το εσπερινό λύκειο στις φυλακές και πέρασε στις πανελλήνιες εξετάσεις δεύτερος από όλη την Ελλάδα, με δυσθεώρητους βαθμούς. Με επιτυχία πέρασε επίσης αρκετά μαθήματα του πρώτου εξαμήνου, κάτι που δείχνει ότι η στροφή του είναι απόλυτα ειλικρινής και ότι δεν γράφτηκε στη σχολή απλώς για να παίρνει άδειες.
Με άλλα λόγια, πρόκειται για ένα, συγχωρήστε μου το κλισέ, σαξές στόρι του σωφρονιστικού συστήματος: καθε υπουργείο Δικαιοσύνης θα ήθελε να μπορεί να δείχνει με καμάρι περιπτώσεις σαν του Δημάκη, και αυτό ακριβώς έκανε αλλωστε ο σημερινός υπουργός μέχρι πρότινος, όταν βράβευσε τον Δημάκη για τις επιδοσεις του στις εξετάσεις, αυτό έκανε και το υπουργείο μέχρι πρότινος όταν ενέκρινε μεταγωγή από την Πάτρα στον Κορυδαλλό ώστε να βρίσκεται ο κρατούμενος κοντά στη σχολή του.
Ωστόσο, το Συμβούλιο Φυλακής επανειλημμένα απέρριψε το αίτημά του για εκπαιδευτική άδεια προκειμένου να παρακολουθεί με βραχιολάκι τα μαθήματα της σχολής του, παρόλο που πληρούσε τις τυπικές προϋποθέσεις -είναι μαλιστα ο μοναδικος κρατούμενος που ικανοποιεί τις προϋποθέσεις και που το αίτημά του απορρίφθηκε! Έτσι, ο Δημάκης κατέβηκε σε απεργία πείνας και, στη συνέχεια, και δίψας, με αποτέλεσμα να κινδυνεύει η ζωη του -ενώ χτες απορρίφθηκε από το Συμβούλιο Πλημμελειοδικών Πειραιά η προσφυγή που είχε ασκήσει ο Δημάκης κατά της απορριπτικής απόφασης.
Θα παραθέσω πιο κάτω μια τοποθέτηση που έγινε στο Φέισμπουκ από τη δικηγόρο Φιλοθέη Βαρσάμη, θέλω όμως να πω κι εγώ δυο λόγια και κυρίως να εκφράσω την αγανάκτησή μου για το κατάπτυστο δελτίο τύπου του Υπουργείου Δικαιοσύνης, ένα άθλιο από κάθε άποψη κείμενο (μεταξύ άλλων και ανορθόγραφο: κάποτε σε κόβανε στη Νομική αν έβαζες απόστροφο στο «εξ»!) που είναι ντροπή για τον ΣΥΡΙΖΑ και για την αριστερή κυβέρνηση.
Δεν αποκλείεται ο συντάκτης της κατάπτυστης ανακοινωσης να επηρεάστηκε από την τρομολαγνική εκστρατεία που εχουν εξαπολύσει τα καναλια τις τελευταίες μέρες για το κύμα εγκληματικότητας που τάχα μαστιζει τη χώρα (ενώ στην πραγματικότητα οι ληστείες το 2017 ήταν αισθητά λιγότερες από ό,τι το 2012!) και που δήθεν είναι αποτέλεσμα του (κατ’ εμέ ευεργετικού) νόμου Παρασκευόπουλου. Και ειναι σωστό ότι η υπόθεση κατ’ αρχήν είναι στην αρμοδιότητα της δικαιοσύνης. Αλλά αν το υπουργείο ήθελε να επαναλάβει το αυτονόητο, θα έπρεπε να περιοριστεί εκεί. Δεν είχε κανένα λόγο να αναφέρει μισές αλήθειες για το ιστορικό του Δημάκη (ότι στο παρελθόν είχε τελέσει κακούργημα και είχε παραβιάσει άδεια, χωρις να προσδιορίζει ότι αυτά έγιναν πολλά χρόνια πριν -πριν ο Δημάκης αλλάξει στάση, πριν επιστρέψει στα θρανία, πριν τιμηθεί με έπαινο από τον Υπουργό), δεν είχε κανένα λόγο να ευτελίσει τη συζήτηση με δικολαβίστικα επιχειρήματα -όπως ότι δήθεν δεν είναι απαραίτητη η φυσική παρουσία στις παραδόσεις και ότι απόδειξη αυτού είναι τάχα ότι ο Δημάκης πέρασε με πολύ καλό βαθμό τα μαθήματα του πρώτου εξαμήνου (αν βεβαίως δεν τα περνούσε, ο δικολάβος του υπουργείου θα έλεγε ότι αυτό αποδεικνύει πως ο κρατούμενος δεν έχει ζήλο για τις σπουδές αλλα τις χρησιμοποιεί σαν πρόσχημα για να παίρνει άδειες). Δεν είχε κανένα λόγο το υπουργείο μιας αριστερής κυβέρνησης να κάνει λόγο για «πειθαρχικά παραπτώματα» όταν στην πραγματικότητα πρόκειται για διεκδικήσεις του κρατούμενου Δημακη σε θέματα δικαιωμάτων των κρατουμένων. Δεν είχε κανένα λόγο να εκδώσει μια τέτοια ανακοινωση που θα’λεγε κανείς πως υπογράφεται από τον μυθιστορηματικό Ιαβέρη, καθώς στάζει από μικροψυχία και παραβλέπει τον απώτερο σκοπό του σωφρονισμου.
Διότι αυτό ειναι το πρόβλημα με τον Δημάκη, ότι όντας ποινικός, και χωρίς πολιτικό κίνημα πίσω του, σωφρονίστηκε πραγματικά -μονος του. Αποφάσισε να αλλάξει πορεία και αυτό το έκανε ειλικρινά. Αν οι σπουδές ήταν το πρόσχημα για να βγαίνει απο τη φυλακή (κατι που μια αριστερή κυβέρνηση δεν θα έπρεπε να το βλέπει αρνητικά, αλλά ας το προσπεράσω) θα διάλεγε κάποια σχολή με εργαστήρια, ένα ΤΕΙ, εύκολο θα ήταν αφού είχε συγκεντρώσει πολύ ψηλή βαθμολογια.
Δεν ξέρω τι μπορεί να γίνει τώρα, την υστάτη στιγμή, θέλω όμως να φωνάξω την αγανάκτησή μου για την υπόθεση αυτή.
Δημοσιεύω την τοποθέτηση της δικηγόρου Φιλοθέης Βαρσάμη:
Ο Βασίλης Δημάκης ειναι ενας έγκλειστος στις φυλακές Κορυδαλλού κρατούμενος που απο τα μέσα Μαρτίου εχει κατέβει σε απεργία πείνας και εδώ και έξι ημέρες και σε απεργία δίψας, διεκδικώντας το δικαίωμά του να φοιτήσει σαν ανθρωπος στη σχολή του (πολιτικό της νομικής). Πιο συγκεκριμένα:
Όταν ο Δημακης ηταν ανήλικος διέπραξε κάποιο έγκλημα τιμής σχετικό με την αδελφή του. Μπήκε φυλακή ως *νηπιαγωγάκι* του εγκλήματος και βγήκε τελειόφοιτο ξεφτέρι, γιατι αυτη ειναι η επιμόρφωση που σου προσφέρει το ελληνικό σωφρονιστικό σύστημα: μαθητεία δίπλα στους καλύτερους, δικτύωση, κόλπα για προχωρημένους και γενικα όλα τα τα εφόδια που χρειάζεσαι για να προχωρήσεις με καλές προϋποθέσεις τη ζωή σου στην παρανομία. Εξ ου και ο Βασίλης αποφοιτώντας απο την κλειστή λέσχη ανωτάτων σπουδών πάνω στο έγκλημα (Αυλώνα και Αλικαρνασσού), σταδιοδρόμησε ως ληστής. Συνελήφθη ξανά και έκτοτε εκτίει την ποινή του, έχοντας ζήσει ελάχιστους μήνες της ενήλικης ζωής του ελεύθερος. Πήρε άδειες, παραβίασε τους όρους, ξαναπήρε άδειες, ξαναπαραβίασε τους όρους. Γιατι η λογική της κατηφόρας ειναι ο πάτος και κανένας δεν υπάρχει να σταματήσει τον ενηλικιωθέντα εντός του ελληνικού *σωφρονιστικού* συστήματος βασίλη από την ξέφρενη πορεία του προς τα εκεί.
Καποια στιγμή πριν τα 40, τότε που ο μέσος άνθρωπος κοιτάει την πεθερά του, την κοιλιά του, το στενό τριάρι του και αναρωτιέται μήπως πήρε τη ζωή του λάθος και άλλαξε ζωή, ο Βασίλης κοίταζε το κελί του, την ποινή του, την προοπτική του και, όπως ο μέσος άνθρωπος σκέφτεται βρε μπας και να χωρίσω, αυτός σκεφτόταν βρε μπας και να αυτοκτονήσω. Δεν αυτοκτόνησε. Ούτε ροκάνισε όμως αλλο τη ζωή του. Λοξοδρόμησε απο τη μέση πορεία του μέσου φυλακόβιου. Εκεί πού έξυνε τον πάτο, την ειδε αλλιώς. Ειπε να κερδίσει το χαμένο χρονο και να σπουδάσει. Χειρόφρενο και όπισθεν. Λύκειο. Στα 37.
Αρχικά διαβάζει μόνος του στα Γρεβενά. Ζητάει να δωσει εξετάσεις σε εσπερινό λύκειο, γινεται μεταγωγή στην Πάτρα ένα μήνα πριν τις εξετάσεις. Περνάει με 17.4. Συνεχίζει στην Πάτρα. Αποφοιτά με άριστα. [παράβαση: Θυμάμαι να διαβάζω για πανελλήνιες. Ο πατέρας μου χτυπά την πόρτα του δωματίου μου. Μου φέρνει πορτοκαλάδα για τις βιταμίνες. Η μάνα μου χτυπά την πόρτα του δωματίου μου. Μου λεει ότι το φαγητό είναι έτοιμο και ζεστό και όποτε θελω να πάω να φάω. Η αδελφή μου παίρνει τηλέφωνο από Αμερική. Το σηκώνω εγω και με ρωτά έντρομη μήπως με διέκοψε απο το διάβασμα. Στο δωμάτιό μου πέρα από το καλοριφέρ του σπιτιού μου είχαν και ένα ηλεκτρικό καλοριφέρ γιατί ήμουν και κρυουλιάρα. Αποφοίτησα με 19.6 και πέρασα στη Νομική. Ο Βασίλης, πάλι, διάβαζε στο κελί του. Με άλλους 4 συγκρατούμενους που δεν τους ξέρω τους ανθρώπους, αλλα δε νομίζω οτι έβγαζαν το σκασμό και του πήγαιναν πορτοκαλαδίτσες για βιταμινούλες. Με επιστολές του προς τους αρμόδιους για την αδυναμία πρόσβασης των κρατούμενων στις βιβλιοθήκες, για την έλλειψη θέρμανσης στις βιβλιοθηκες, για την έλλειψη υποδομών· αποφοίτησε με 19.9 και πέρασε δεύτερος απο όλα τα ΓΕΛ πανελληνίως στο Πολιτικό της Νομικής]. Στο Α εξάμηνο της σχολής του σκίζει.
Εντωμεταξύ, κατι τέτοιες επιτυχίες ξέρετε πώς τις χρειάζεται το πολιτικό μας σύστημα. Βούτυρο στο ψωμάκι του: κοίτα τι ωραια που φροντίζει το κράτος τους υιούς της απωλείας και ωπωπω μια σωφρονιστική πολιτικη που έχουμε και μπράβο μας και θερμά μας συγχαρητήρια. Και να τα ρεπορτάζ για τον Βασίλη και να οι έπαινοι από τον υπουργό δικαιοσύνης. Και να η μεταφορά του Βασίλη στις φυλακές κορυδαλλού ωστε να καταστεί δυνατή η φοίτησή του στο πανεπιστήμιό του. Και εκει ξεκινάνε τα ανάποδα·
Ζητάει άδεια ωστε να φοιτά στη σχολή του με βραχιολάκι εντοπισμού. Του την αρνούνται. Και σιγά τη σχολή που θελει να παρακολουθείς μαθήματα, του λένε. Τότε γιατι τον πήγαν στον Κορυδαλλό; Παρε τη μεταγωγή για να εισαι κοντά στη σχολή, αλλα την εκπαιδευτική άδεια για να πας στη σχολή, μη την πάρεις. Και δε θα την πάρεις γιατι κατά το απώτατο παρελθόν σου δώσαμε άδειες και τις παραβίασες. Και γιατι στη φυλακή έχεις υποπέσει σε πειθαρχικά παραπτώματα. Σωστό ως ένα σημείο· πλην ομως τώρα έχει ψηφιστεί ο νόμος για το βραχιολάκι, κατι που παλιότερα δεν ίσχυε. Και, όπως προκύπτει, τα εντός φυλακής *παραπτώματα* δεν ηταν άλλα παρα η σθεναρή υποστήριξη των δικαιωμάτων του και των δικαιωμάτων των συγκρατουμένων του. Γιατί ο Βασίλης σπουδάζει· ανοίγει το μυαλό του, μεγαλώνει. Δε θέλει τις βρωμερές χάρες εντός των κυκλωμάτων που προβλέπει ο άγραφος κώδικας της φυλακής· θελει σεβασμό στα δικαιώματα που ο επίσημος γραπτός νόμος της πολιτείας, προβλέπει για την περίπτωσή του. Εξ ου και όταν τα *πειθαρχικά* του πέρασαν από δικανική κρίση, δεν θεωρήθηκαν παραπτώματα, αλλα ενάσκηση δικαιωμάτων. Και διαγράφηκαν. Παρα ταύτα, άδεια δεν του δίνεται απο τα αρμόδια συμβούλια.
Φαίνεται, όμως, ότι ο Βασίλης έχει βρει ένα νόημα επιτέλους, στη ζωή του και παλεύει για αυτό. Εχει πλεον προοπτική. Και δε σκοπεύει να τη χαρίσει σε κανένα βολεμένο του συστήματος που με τον τροπο του αντιδρά σε κάτι Βασίληδες που του χαλάνε την ηρεμία και ανακατεύονται ενοχλητικά στα ποδάρια του. Ξεκινάει απεργία πείνας απαιτώντας να μη στερηθεί το δικαίωμα να σπουδάσει σαν ανθρωπος. Δεν ιδρώνουν και πολλά αυτιά, γιατί η απεργία πείνας τα τελευταία χρόνια στην ελλάδα (με κατι μιχελογιαννάκηδες να «απεργούν» μασουλώντας κουλούρια στο σύνταγμα) εχει καταλήξει, απο μέσο παθητικής αντίστασης, σε σύντομο ανέκδοτο. Αλλα ο Βασιλης δεν αστειεύεται· ξεκινάει και απεργία δίψας. Οι συγκρατούμενοί του είναι μαζί του και με διάφορες δράσεις εκδηλώνουν την υποστήριξή τους. Οι συμφοιτητές του ειναι μαζί του και τον περιμένουν με πανό αναρτημένα στο κτίριο της σχολής του. Οι δάσκαλοί του (δευτεροβαθμιοι και πανεπιστημιακοί) ειναι μαζί του και καταθέτουν ενόρκως υπέρ του και υπέρ του δικαιώματός του να σωφρονιστεί στα αληθεια, μέσω των σπουδών του. Αλλα οι αρμόδιοι, ειναι ακόμα απέναντι. Όσοι τον επαινούσαν και τον παρουσίαζαν ως πρότυπο κρατούμενου και εύρυθμης λειτουργίας του σωφρονιστικού συστήματος, είτε νιπτουν τα χέρια τους ως αναρμόδιοι να παρέμβουν, είτε του αρνούνται το δικαίωμα να σπουδάσει κανονικά. Προτείνουν αντίμετρα που στην πράξη δεν εφαρμόζονται και δεν λειτουργούν και στην ουσία του λένε: εμεις θα καμωνόμαστε ότι σπουδάζεις και έγκειται στο πόσο θα κόψεις το λαιμό σου, χωρίς υποδομές και βοήθεια, να τα καταφέρεις. Αν παρ ελπίδα δεν τα παρατήσεις, θα σε επαινέσουμε. Θα γίνεις και άρθρο στην Καθημερινή. Και ο Κοντονής θα σου ξαναδώσει έπαινο, no worries.
Είμαι απόλυτα σίγουρη ότι πολλοί διαβάζοντας την ιστορία του Βασίλη θεωρείτε μάλλον σωστό να του δοθεί μια ειλικρινής ευκαιρία αναδόμησης της ζωής του μέσω της μόρφωσης. Ακόμα περισσότεροι, όμως, έχετε σκαλώσει στο θέμα του προτέρου ανεντίμου βίου του: τι θα γινει αν ο Βασίλης μάς κοροϊδεύει όλους, πάρει τις άδειες, κόψει τα βραχιόλια και γινει μπουχός; Να τι θα γινει: θα ειναι εντός του πολύ μικρού στατιστικού δείγματος των κρατούμενων που παραβιάζουν τις άδειές τους. Θα ειναι εντός του πολύ μεγάλου στατιστικού δείγματος των κρατουμένων που, μετά την παραβίαση της άδειάς τους, ξανασυλλαμβάνονται. Θα ειναι για λιγο καιρό μία ακόμα μονάδα εντός του μεγάλου δείγματος παραβατικού πληθυσμού της χώρας· η εγκληματικότητα δε θα αυξηθεί εξαιτίας του, (ούτε και θα μειωθεί, φυσικά, αν ο Βασίλης πάρει το πτυχίο του). Θα ειναι σίγουρα ακόμα πιο δύσκολη η ζωή του οταν επιστρέψει στις φυλακές γιατι οι συγκρατούμενοί του θα του χρεώσουν την προσωρινή δυσκοιλιότητα στη χορήγηση αδειών και γιατι οι αρμόδιοι για τις άδειές του κλπ θα του πιστώνουν με τρομερή δυσκολία ως κατ εξαίρεση ευεργετήματα, τα δικαιώματα που προβλέπει για την περίπτωσή του ο νόμος. Αυτα θα γίνουν. Δε θα χαρούμε καθόλου, αλλα και δε θα τρέξει το αίμα ποτάμι στους δρόμους, ούτε θα πεθανουν όλα τα αρσενικά πρωτότοκα παιδια μας.
Αν όμως ο Βασίλης πάρει τις άδειές του, σπουδάσει, ανοίξει το μυαλό του και βγει απο τη φυλακή άνθρωπος αλλαγμενος, ανθρωπος που πέρασε από το πιο σκληρό οξύ και έβγαλε στην επιφάνεια το πιο καλό μέταλλο, αν ο Βασίλης καταφέρει να ανατρέψει τα προγνωστικά κάθε νοικοκυραίου που τον κοιτάει απο έντρομα έως δύσπιστα και κάθε βαρέως ποινικού που τον κοιτάει από δύσπιστα έως συμβατικά, τότε ο Βασίλης θα εχει πετύχει μια σοβαρή νίκη: θα ειναι η εξαίρεση που επιβεβαιώνει τον κανόνα και κανόνας δε θα ειναι το «σωφρονισμός και κουραφέλκυθρα*»· κανόνας θα ελπίζουμε οτι μπορει να γινει ξανά το παλιωμένο τσιτάτο που εχουμε βαρεθεί να ακούμε και να μη βλέπουμε, για τη φυλακή που κλείνει όπου ανοίγει ένα σχολειο. Θα υπάρχει ελπίδα και για άλλους Βασίληδες· θα υπάρχει τουλάχιστον διλημμα, ως τι Βασιλης θες να *αποδράσεις* ή να αποδράσεις απο τις ελληνικές φυλακές: ως Παλαιοκώστας ή ως Δημάκης.
Ο δημάκης μπορει να μας απογοητεύσει. Γιατι ειναι άνθρωπος. Η πείνα και η δίψα (έχει χάσει το 18% του βάρους του) και αποφασιστικότητα και η μαχητικότητα που δείχνει, όμως, δίνουν τη σοβαρή εντύπωση ότι την εννοεί τη στροφή στη ζωή του. Στον αγώνα του για τα δικαιώματά του, στον ακτιβισμό του, στη λύσσα του να ανοίξει το μυαλό του και να προλάβει τα χαμένα τρένα του, ειμαι μαζί του. Επιλέγω να πιστέψω στον Βασίλη και στα δικαιώματά του· επιλέγω να πιστέψω ότι στη συγκεκριμένη μάχη πρέπει να κερδίσει αυτός και όχι τα βολεμένα δίκτυα που με προσωπικό του κίνδυνο καταγγέλλει. Σε μια φάση που ελάχιστα ειναι τα πράγματα για τα οποία αξίζει να αγωνίζεται κανείς, η μάχη του Βασίλη με τα εμπόδια και την τρέλα του ελληνικού (αντι)σωφρονιστικού συστήματος, με τα παρακυκλώματα των φυλακών (και δεν εννοώ αυτά των φυλακόβιων), με τη γραφειοκρατία, με την αποσπασματικά ενημερωμένη δικαιοσύνη, με τον στερεοτυπικό φόβο του *ελεύθερου* έναντι του εγκλείστου, με τη γενική, αντιδραστική ανησυχία του μέσου νοικοκύρη και, κυρίως, η μάχη του με τον δικό του κακό εαυτό, με ενδιαφέρει προσωπικά. Η σταδιακή εξοικείωση με την καταπάτηση των δικαιωμάτων των άλλων ποτέ δεν καταλήγει καλά για κανένα, για αυτό πάντα έχουν νόημα οι συμβολικές σταυροφορίες που καποιος γενναίος ξεκινά εναντίον του συστήματος που λειτουργεί κατα (αφανή) παράβαση των αρχών που το διέπουν.
Αυτή τη στιγμή η ζωή και η υγεία του Βασίλη Δημάκη ειναι σε κίνδυνο. Εχει έξι μέρες να πιει νερό και δεν εχει δεχτει τροφή απο τα μέσα μαρτίου. Διαβάζω εδώ μέσα χιουμοριστικά και μη ποσταρίσματα για τα κιλά που πήραμε στις γιορτές, για τις δίαιτες για ιατρικούς, αισθητικούς ή και τα δύο λόγους. Εκτιμώ βαθύτατα τις προσπάθειες ελέγχου του βάρους είτε για να κατέβει η χοληστερίνη, είτε επειδή πλησιάζει η ωρα της κρίσεως σε παραλίες και ακτές. Εκτιμώ και όσους δεν τους καίγεται καρφί, τους σε όποιους αρέσουμε και για τους άλλους δε θα μπορέσουμε. Σε οποια κατηγορία και να βρίσκεστε, (νηστεύσαντες και μη νηστεύσαντες, που λεει και η εκκλησία), είτε στερείστε το φαγητο χάριν της καλής υγείας, είτε ακόμα χωνεύετε αμνοερίφια-αυγά-τσουρέκια, αφιερώστε, αν θέλετε, μισό λεπτό πριν ανεβείτε στη ζυγαριά, ή αφού κατέβετε από αυτή, για να σκεφτείτε πόσο πολύ τον πίστεψε τον αγώνα του για μόρφωση αυτός ο παραστρατημένος ανθρωπος με τη σιδερένια θέληση, ώστε για χάρη του «ενήστεψε τη δίκοπη ζωή». Και μετα εμεις, τα παιδια των πανελληνίων με πορτοκαλάδες, φροντιστήρια, στοργικό μπαμπά, γλυκιά μαμά, καλοριφέρ και λοιπές ανέσεις, οι ελεύθεροι πολίτες της πασχαλιάς στο χωριό, στην άδεια αθήνα, στο νησί, στο εξωτερικό ή στη δουλειά, ας «σκεφτούμε μονο για λίγο πόσο του στοίχισε».
[Καλή *ανάσταση* Βασίλη Δημάκη.
Και με τη νίκη!]
Και με τη νίκη!]
ΣΥΡΙΖΑίος βουλευτής στο παζάρι
Τετάρτη 11 Απριλίου 2018, 00:02
Του Δημήτρη Καμπουράκη
Κοντά στο χωριό μου κάτω στα Χανιά, την Μεγάλη Παρασκευή γίνεται ένα παραδοσιακό παζάρι που συγκεντρώνει πολύ κόσμο. Παλιότερα ήταν ζωοπανήγυρη στην οποία οι ντόπιοι προμηθεύονταν τα ζώα που έσφαζαν για το Πασχαλινό τραπέζι. Τώρα έχει μετατραπεί σε υπαίθρια αγορά τροφίμων, τοπικών προϊόντων και κινέζικων μπιχλιμπιδιών. Επίσης τόπος νηστήσιμης φαγοποσίας και παρέλασης πολιτικών ανδρών. Υπουργοί, βουλευτές, πολιτευτές και επίδοξοι υποψήφιοι του νομού, κάνουν απαραιτήτως την βόλτα τους απ’ τις Βουκολιές Μεγαλοπαρασκευγιάτικα για να τους δουν οι χιλιάδες επισκέπτες. Παλιές πρακτικές, αναλλοίωτες στον χρόνο.
Εγώ πάω κάθε χρόνο από τότε που ήμουν παιδάκι. Είναι άλλωστε ελάχιστη απόσταση απ’ το χωριό μου. Ξέρω πια τα χούγια του παζαριού, μυρίζομαι με το πρώτο το κλίμα που υπάρχει. Τα πρώτα μνημονιακά χρόνια ήταν μια τραγωδία, μνημόσυνο κανονικό. Το παζάρι του 2015 ήταν η αποθέωση της ελπίδας, λες και κόσμος βίωνε μια απελευθερωτική επανάσταση. Τα επόμενα δυο χρόνια, η διάψευση και η απογοήτευση ανέθρωσκε από το πλήθος περισσότερο κι από τις μυρωδιές των τηγανητών καλαμαριών και των λουκουμάδων. Φέτος είχε μια χαρμόσυνη Πασχαλινή ατμόσφαιρα παραίτησης, λες και ο κόσμος έχει αποφασίσει πια να το ρίξει έξω ανεξαρτήτως συνθηκών. Σα να βαρέθηκε την κλάψα, την μιζέρια και την κρίση. Σα να θέλει να τα ξεχάσει ή -ίσως- σαν να το ‘χει πάρει απόφαση πως έτσι κι αλλιώς δεν μπορεί να κάνει τίποτα.
Εγώ έκατσα σ’ ένα γωνιακό μαγαζάκι στριμωγμένος και παρατηρούσα τον κόσμο. Υποχρεωτικά παρακολούθησα και την παρέλαση των πολιτικών που ήρθαν σχεδόν όλοι μαζί την ώρα που ήξεραν ότι μαζεύεται ο περισσότερος κόσμος, μεταξύ δώδεκα και μια το μεσημέρι. Επειδή το ίδιο σκηνικό παρακολούθησα και πέρυσι και πρόπερσι, μπορώ να κάνω την σύγκριση. Ένα πράγμα μου έκανε εντύπωση: Η απόλυτη αδιαφορία με την οποία οι άνθρωποι αντιμετώπισαν τους κυβερνητικούς. Πέρασαν δύο υπουργοί και δύο βουλευτές του ΣΥΡΙΖΑ, τουλάχιστον αυτούς είδα εγώ. Ο κόσμος ούτε γύρισε να τους κοιτάξει.
Κοντά στο χωριό μου κάτω στα Χανιά, την Μεγάλη Παρασκευή γίνεται ένα παραδοσιακό παζάρι που συγκεντρώνει πολύ κόσμο. Παλιότερα ήταν ζωοπανήγυρη στην οποία οι ντόπιοι προμηθεύονταν τα ζώα που έσφαζαν για το Πασχαλινό τραπέζι. Τώρα έχει μετατραπεί σε υπαίθρια αγορά τροφίμων, τοπικών προϊόντων και κινέζικων μπιχλιμπιδιών. Επίσης τόπος νηστήσιμης φαγοποσίας και παρέλασης πολιτικών ανδρών. Υπουργοί, βουλευτές, πολιτευτές και επίδοξοι υποψήφιοι του νομού, κάνουν απαραιτήτως την βόλτα τους απ’ τις Βουκολιές Μεγαλοπαρασκευγιάτικα για να τους δουν οι χιλιάδες επισκέπτες. Παλιές πρακτικές, αναλλοίωτες στον χρόνο.
Εγώ πάω κάθε χρόνο από τότε που ήμουν παιδάκι. Είναι άλλωστε ελάχιστη απόσταση απ’ το χωριό μου. Ξέρω πια τα χούγια του παζαριού, μυρίζομαι με το πρώτο το κλίμα που υπάρχει. Τα πρώτα μνημονιακά χρόνια ήταν μια τραγωδία, μνημόσυνο κανονικό. Το παζάρι του 2015 ήταν η αποθέωση της ελπίδας, λες και κόσμος βίωνε μια απελευθερωτική επανάσταση. Τα επόμενα δυο χρόνια, η διάψευση και η απογοήτευση ανέθρωσκε από το πλήθος περισσότερο κι από τις μυρωδιές των τηγανητών καλαμαριών και των λουκουμάδων. Φέτος είχε μια χαρμόσυνη Πασχαλινή ατμόσφαιρα παραίτησης, λες και ο κόσμος έχει αποφασίσει πια να το ρίξει έξω ανεξαρτήτως συνθηκών. Σα να βαρέθηκε την κλάψα, την μιζέρια και την κρίση. Σα να θέλει να τα ξεχάσει ή -ίσως- σαν να το ‘χει πάρει απόφαση πως έτσι κι αλλιώς δεν μπορεί να κάνει τίποτα.
Εγώ έκατσα σ’ ένα γωνιακό μαγαζάκι στριμωγμένος και παρατηρούσα τον κόσμο. Υποχρεωτικά παρακολούθησα και την παρέλαση των πολιτικών που ήρθαν σχεδόν όλοι μαζί την ώρα που ήξεραν ότι μαζεύεται ο περισσότερος κόσμος, μεταξύ δώδεκα και μια το μεσημέρι. Επειδή το ίδιο σκηνικό παρακολούθησα και πέρυσι και πρόπερσι, μπορώ να κάνω την σύγκριση. Ένα πράγμα μου έκανε εντύπωση: Η απόλυτη αδιαφορία με την οποία οι άνθρωποι αντιμετώπισαν τους κυβερνητικούς. Πέρασαν δύο υπουργοί και δύο βουλευτές του ΣΥΡΙΖΑ, τουλάχιστον αυτούς είδα εγώ. Ο κόσμος ούτε γύρισε να τους κοιτάξει.
Δεν τους ενόχλησαν, δεν τους επιτέθηκαν, δεν τους φώναξαν, δεν τους γιούχαραν. Απλώς οι θαμώνες τους παρατηρούσαν να περνούν, δίχως να δείχνουν κανένα συναίσθημα, έχοντας στο πρόσωπο τους μια μάσκα απόλυτης αδιαφορίας. Αν τύχαινε ο βουλευτής ή ο υπουργός να τους απλώσει το χέρι, τότε οι άνθρωποι συγκαταβατικά έδιναν το δικό τους. Διαφορετικά ο κυβερνητικός μαζί με το τσούρμο που τον ακολουθούσε περνούσε δίχως κανένας να τους σταματήσει, έστω για ένα «χρόνια πολλά». Επρόκειτο για μια αποκαρδιωτική εικόνα, αν την σύγκρινε κανείς με τις εικόνες που εκτυλίσσονταν στο ίδιο παζάρι πριν δυο ή τρία χρόνια. Τότε ο κόσμος στριμώχνονταν για να επευφημήσει, να χαιρετίσει και να χτυπήσει φιλικά στην πλάτη τους ΣΥΡΙΖΑίους. Φέτος, λες και δεν υπήρχαν.
Το κλίμα με τους ΝεοΔημοκράτες ήταν καλύτερο, αλλά επ’ ουδενί θριαμβικό. Ο κόσμος τους χαιρετούσε ευκολότερα απ’ ότι τους ΣΥΡΙΖαίους, αλλά και στην δική τους αντιμετώπιση διακρινόταν η αμφιβολία και η επιφυλακτικότητα. Σαν οι άνθρωποι να είχαν απορρίψει τους μεν, δίχως να έχουν επιλέξει οριστικά και με πίστη τους δε. Πριν τρία χρόνια οι ΝεοΔημοκράτες κι οι ΠΑΣΟΚοι ήταν το παλιό, ενώ οι ΣΥΡΙΖΑίοι το καινούριο. Φέτος ο κόσμος αντιμετώπιζε τους ΣΥΡΙΖΑίους ως παλαιότατους και τους ΝεοΔημοκράτες ως παλιούς που πάνε να ανανεωθούν αλλά δεν τα κατάφεραν ακόμα. Μυστήριο κλίμα, γκαστρωμένο θα το έλεγε ο Χαρίλαος αν ζούσε. Μιλάμε βέβαια για μια περιοχή όπου ο ΣΥΡΙΖΑ σάρωνε, έχει τέσσερις στους τέσσερις βουλευτές του νομού.
Το δικό μου απλοϊκό συμπέρασμα από την εμπειρική μου παρατήρηση; Ο ΣΥΡΙΖΑ το ‘χασε ήδη το παιχνίδι, η ΝΔ έχει πολλά να κάνει ακόμα για να το κερδίσει…
Στούρε Λιννέρ (Sture Linnér)
Άγνωστοι ευεργέτες του τόπου
Μεγάλος άνθρωπος είναι μονάχα κείνος
που κάτι πιο μεγάλο του αγαπάει.
που κάτι πιο μεγάλο του αγαπάει.
Πέτρος Βλαστός (1879-1941)
Είναι ιστορικός κανόνας, οι άδολοι και τελικά οι πραγματικοί ευεργέτες ενός τόπου να παραμένουν αφανείς και άγνωστοι. Είναι μια προσφορά χωρίς αντάλλαγμα, εφόσον είναι το πλεόνασμα της αγάπης για κάποιες αξίες, με κορυφαία τον άνθρωπο. Απ’ όλες τις ηπείρους της Γης, υπήρξαν παραδείγματα ευαίσθητων ανθρώπων (συνήθως με πνευματική καλλιέργεια) που ανταποκρίθηκαν – και μερικοί θυσιάστηκαν – σε σκληρές περιόδους της νεότερης ελληνικής ιστορίας. Στα κατοχικά χρόνια 1942-44, την επισιτιστική βοήθεια στην Ελλάδα, μέσω του Διεθνούς Ερυθρού Σταυρού, ανέλαβε ομάδα Σουηδών. Στη Λαμία και την ευρύτερη περιοχή της, την ευθύνη είχε ο ελληνιστής και διπλωμάτης Στούρε Λιννέρ.
Γεννήθηκε το 1917 στη Στοκχόλμη. Γοητεύτηκε από την αρχαία ελληνική ιστορία και πολιτισμό, ώστε να σπουδάσει Αρχαία Ελληνικά στο Πανεπιστήμιο της Στοκχόλμης. Τότε ήρθε ο Β’ Παγκόσμιος Πόλεμος. Η Σουηδία ήταν ουδέτερη χώρα και δεν είχε εμπλοκή σ’ αυτόν. Ο ελληνικός αγώνας κατά των Ιταλών θαυμάστηκε απ’ όλο τον κόσμο.
Ήρθε όμως η Κατοχή, από τον Απρίλιο του 1941. Οι Γερμανοί κατακτητές, χωρίς την απαραίτητη επιμελητεία και παραβιάζοντας τις διεθνείς συμβάσεις του 1926 και 1929, κατέσχεσαν όλες τις αποθήκες τροφίμων. Επέβαλαν παρακράτηση στα αγροτικά προϊόντα (κυρίως δημητριακά), στερώντας τα από τον ελληνικό λαό. Έτσι, κυρίως από τις αγορές των πόλεων, έλειψαν τα βασικά τρόφιμα και σύντομα ήρθε ο λιμός. Σε συνδυασμό με το βαρύ χειμώνα του 1942-43 και την έλλειψη καυσίμων, ο θάνατος τριγύριζε στις γειτονιές των πόλεων (κυρίως στην Αθήνα), ο δε “άνθρωπος κατάντησε πραμάτεια”, όπως έγραψε ο Γ. Σεφέρης.
 |
| Εμίλ Σάντστρομ |
Μετά από συμφωνία που επιτεύχθηκε μεταξύ των εμπόλεμων πλευρών (Άγγλων και Γερμανών), συστάθηκε σουηδοελβετική επιτροπή που διένειμε τρόφιμα στην Ελλάδα. Από το Φθινόπωρο του 1942 σχηματίστηκε η Επιτροπή Διαχειρίσεως Βοηθημάτων Ελλάδος με επικεφαλής τους Σουηδούς Πωλ Μον[1], διπλωμάτη και Εμίλ Σάντστρομ[2], πρώην αρχιδικαστή. Συνεργάτες τους ήταν ο Νίλσον, ο Στούρε Λιννέρ, και ο Ν. Νόρντεστρομ, λοχαγός. Απ’ αυτούς ο Νίλσον σκοτώθηκε από βομβαρδισμό στη Μυτιλήνη όπως και ο Ν. Νόρντεστρομ στη διάρκεια μιας επιχείρησης μεταφοράς τροφίμων στον ποταμό Σπερχειό, εκτελώντας το καθήκον τους.
Αντιπρόσωπος του Διεθνούς Ερυθρού Σταυρού (Δ.Ε.Σ.) για τον πληθυσμό που λιμοκτονούσε στην Ελλάδα ανέλαβε ο Εμίλ Σάνστρομ[3] (1886-1962). Αυτός διαχειρίσθηκε το ζήτημα με λεπτότητα απέναντι στους άρπαγες κατακτητές, υπήρξε ο κινητήριος μοχλός για την εξασφάλιση διακίνησης και διανομής των τροφίμων, διοργάνωσε συσσίτια και έδειξε ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τα παιδιά. Με Σουηδικά πλοία έφθαναν τρόφιμα, φάρμακα, ρούχα και κάθε είδος πρώτης ανάγκης από κάθε γωνιά της γης για να μοιραστούν σε όλη την Ελλάδα. Ενδεικτικά αναφέρεται πως παραλήφθηκαν και διανεμήθηκαν περίπου 700.000 τόνοι τροφίμων και περισσότεροι από 3.000 τόνοι ρούχων και υποδημάτων.
.jpg) |
| Στούρε Λιννέρ |
Ο Στούρε Λιννέρ (Σ.Λ.), στη διάρκεια του 1943, είχε ήδη αποκτήσει τον τίτλο του υφηγητή της ελληνικής γλώσσας στο Πανεπιστήμιο της Ουψάλας. Στα πλαίσια της διεθνούς βοήθειας προς την Ελλάδα εργάστηκε ως υπεύθυνος του Διεθνούς Ερυθρού Σταυρού, με τομέα ευθύνης τη Στερεά Ελλάδα (Ρούμελη) και Θεσσαλία, την περίοδο 1943-45.
Τα τρόφιμα του Δ.Ε.Σ. τα έφερναν στη Λαμία με φορτηγά και τα αποθήκευαν σε αποθήκη (δεν είναι γνωστή η θέση της) και μετά γινόταν διανομή τους μέσω των ιερών ναών (ενοριών) της πόλης. Είναι πιθανό να αποθήκευαν τρόφιμα του Δ.Ε.Σ. στα κτίρια της Δημοτικής Αγοράς της Λαμίας. Αυτά περιλάμβαναν γάλατα, ζάχαρη και κονσέρβες (δεν είναι γνωστό το περιεχόμενό τους). Τα γραφεία του Διεθνούς Ερυθρού Σταυρού (Δ.Ε.Σ.) ήταν στην οδό Αινιάνων, στα δεξιά, όπως ανεβαίνει ο δρόμος. Εκεί έμενε και ο Στούρε Λιννέρ (υπεύθυνος για την περιοχή μας).
Το 1944, άρχισαν τα αντίποινα των κατακτητών. Η αγριότητά τους (χωρίς να υποβαθμίζουμε τα πολλά άλλα περιστατικά που έγιναν) κορυφώθηκε με τη σφαγή στο Δίστομο. Λίγες μέρες πριν (στις 14 Ιουνίου) ο Στούρε Λιννέρ παντρεύτηκε στην Αθήνα την εκλεκτή της καρδιάς του, την ελληνίδα Κλειώ. Αμέσως μετά το γαμήλιο γεύμα, το νεόνυμφο ζευγάρι έλαβε εντολή από τον Σάνστρομ για άμεση βοήθεια στο Δίστομο (που για 3 μέρες οι Γερμανοί έσφαζαν και έκαιγαν). Χαράματα έφτασαν. Περιγράφει στο βιβλίο του «Η Οδύσσειά μου» :
«… Από τις άκρες του δρόμου ανασηκώνονταν γύπες από χαμηλό ύψος, αργά και απρόθυμα, όταν μας άκουγαν που πλησιάζαμε. Σε κάθε δέντρο, κατά μήκος του δρόμου και για εκατοντάδες μέτρα, κρεμόντουσαν ανθρώπινα σώματα, σταθεροποιημένα με ξιφολόγχες, κάποια εκ των οποίων ήταν ακόμη ζωντανά. … Η μυρωδιά ήταν ανυπόφορη. Μέσα στο χωριό σιγόκαιγε ακόμη φωτιά στα αποκαΐδια των σπιτιών. Στο χώμα κείτονταν διασκορπισμένοι εκατοντάδες άνθρωποι κάθε ηλικίας, από υπερήλικες έως νεογέννητα. … Από μακριά μας πλησίασε διστακτικά μια γυναίκα. Μας αφηγήθηκε ότι ένας μικρός αριθμός χωρικών πρόλαβε να διαφύγει προτού ξεκινήσει η επίθεση. Μαζί με εκείνη αρχίσαμε να τους ψάχνουμε. Αφού ξεκινήσαμε οι τρεις μας, διαπιστώσαμε ότι [η γυναίκα] είχε πυροβοληθεί στο χέρι. Τη χειρουργήσαμε αμέσως με χειρουργό την Κλειώ. Ήταν το ταξίδι του μέλιτός μας.»
.jpg) |
| Το Δίστομο καίγεται από τους Γερμανούς (10-6-1944) |
Τον Οκτώβριο του 1944, οι Γερμανοί έφευγαν από την Ελλάδα, με τον ίδιο καταστροφικό τρόπο, που ήρθαν (αντίποινα, εκτελέσεις, ανατινάξεις) αλλά και δεχόμενοι διαρκή χτυπήματα από τους αντάρτες. Στο Δίστομο ομάδα ανταρτών κατάφερε και περικύκλωσε μια γερμανική μονάδα. Η αιματηρή εκδίκηση αναμενόταν, όταν μάλιστα για αρκετό χρονικό διάστημα έλλειπαν τα τρόφιμα από το Δίστομο. Ο Στούρε Λιννέρ με τη γυναίκα του έφτασαν σύντομα με ένα φορτίο τροφίμων. Ο σεβάσμιος παπάς με τη βιβλική γενειάδα, έχοντας τον αρχηγό των ανταρτών δίπλα του, αφού ευχαρίστησε για τη βοήθεια, του είπε[4] :
«Εδώ είμαστε όλοι πεινασμένοι, τόσο εμείς οι ίδιοι, όσο και οι Γερμανοί αιχμάλωτοι. Τώρα, εάν εμείς λιμοκτονούμε, είμαστε τουλάχιστον στον τόπο μας. Οι Γερμανοί δεν έχουν χάσει μόνο τον πόλεμο, είναι επιπλέον και μακριά από την πατρίδα τους. Δώστε τους το φαγητό που έχετε μαζί σας, έχουν μακρύ δρόμο μπροστά τους».
Αυτό είναι το μεγαλείο ενός λαού. Είναι μια σύγκριση των δύο πολιτισμών (λαών) αναγκαία για κάθε χρονική περίοδο.
Στις 17 Οκτωβρίου 1944, οι Γερμανοί ήταν έτοιμοι να αποχωρήσουν από τη Λαμία. Ο Γερμανός Διοικητής ενημέρωσε τον Στούρε Λιννέρ ότι τα μεσάνυχτα θα ανατιναχτούν οι αποθήκες τροφίμων των Γερμανών, το τηλεφωνικό Κέντρο, το Εργοστάσιο της Ηλεκτρικής Εταιρείας και οι αποθήκες πυρομαχικών (στο στρατόπεδο Τσαλτάκη). Το επόμενο πρωί θα φύγουν από τη Λαμία.
Θυμίζουμε ότι οι αποθήκες τροφίμων των Γερμανών ήταν : στην οδό Παλαιολόγου (2 αποθήκες κοντά στου Ριζοκώστα), άλλη κοντά στο Σιδ. Σταθμό Λαμίας, στο κτίριο του Γυμνασίου Αρρένων, στο ημιτελές κτίριο του Νοσοκομείου Λαμίας (οδός Φλέμιγκ), κ.ά. Αναφέρεται (δύσκολο να επιβεβαιωθεί) ο αριθμός 10 αποθηκών συνολικά! Τα τρόφιμα ήταν κυρίως τυριά (κεφαλοτύρι, γραβιέρα, κλπ) σε μεγάλα κεφάλια των 10 κιλών καθένα. Η ποσότητα των τροφίμων ήταν μεγάλη.
Ο Σ.Λ. συγκέντρωσε 15-20 νέους της πόλης και τους μίλησε ότι – αν θέλουν – θα αναλάβουν τη φύλαξη των γερμανικών αποθηκών τροφίμων (για να μην λεηλατηθούν). Όλοι δέχτηκαν και φέροντας το περιβραχιόνιο του Δ.Ε.Σ., υλοποίησαν την αποστολή αυτή. Σε συνάντηση του Σ.Λ. με το Γερμανό διοικητή, τον έπεισε να μην ανατιναχτούν οι αποθήκες τροφίμων, εφόσον θα φυλάσσονται από μέλη του Δ.Ε.Σ.
%2B%CE%BD%CE%AD%CE%BF%CF%82.jpg) |
| Ο Στούρε Λιννέρ σε νεότερη ηλικία |
Ο τότε 20χρονος Γεώργιος Γεωργουλόπουλος[5] (Γ. Γ.), που ήταν στην ομάδα φυλάκων και εργαζόταν ως βοηθός μηχανικού στην Ηλεκτρική Εταιρεία Λαμίας, ζήτησε επίμονα από τον Σ.Λ. να πάει στο Γερμανό διοικητή και να τον πείσει να μην ανατιναχθεί το Εργοστάσιο[6] της Ηλεκτρικής Εταιρείας. Λίγα λεπτά πριν από τα μεσάνυχτα, με κίνδυνο της ζωής του, ο Σ.Λ. ξαναπήγε στο Γερμανό διοικητή[7] και κατάφερε να τον μεταπείσει, ώστε να μην ανατιναχθεί το Ηλεκτρικό Εργοστάσιο.
Στις 12 ακριβώς ακούστηκε η έκρηξη στο κτίριο της Τηλεφωνικής εταιρείας[8] που ήταν λίγο πιο πάνω στην οδό Αινιάνων. Στις 1 μετά τα μεσάνυχτα, έγινε η διανομή των φυλάκων (από 2 άτομα σε κάθε μια) στις αποθήκες τροφίμων.
Το επόμενο πρωί 18 Οκτωβρίου (ημέρα της εορτής του Αγίου Λουκά) οι Γερμανοί είχαν φτάσει στην Καμηλόβρυση. Κάποια βλήματα έπεσαν στην περιοχή του Κάστρου (ίσως των Γερμανών). Ο λαός φοβήθηκε αλλά μετά όλοι βγήκαν στους δρόμους.
Το απομεσήμερο ήρθε μια Επιτροπή (ήταν πρόσωπα άγνωστα στους νέους που φύλαγαν τις αποθήκες) και τους δήλωσε ότι αυτά τα τρόφιμα ανήκουν και θα δοθούν στο λαό. Τότε όλοι οι εθελοντές έφυγαν και πήγαν στα σπίτια τους. Τα τρόφιμα μοιράστηκαν στον κόσμο, αλλά ο τρόπος που δόθηκαν ήταν άτακτος, όπως επίσης δε γνωρίζουμε αν ήταν και δίκαιος.
Έκτοτε, όσοι ήξεραν τον Λιννέρ δεν τον είδαν και προφανώς έφυγε από την πόλη. Στη Λαμία ήταν πολύ αγαπητός. Τον είχαν σαν πατέρα τους. Στην πείνα βοήθησε πολύ. Από τα γάλατα του Δ.Ε.Σ. έζησε πολύς κόσμος. Ήταν ένας πραγματικός φιλέλληνας. Αρκεί να θυμίσουμε το στιχάκι που έλεγε τότε ο κόσμος, που μαζευόταν κάτω απ’ το μπαλκόνι του σπιτιού που έμενε (στην οδό Αινιάνων):
«Βγες Linner στο μπαλκόνι, ο λαός πεινάει, κρυώνει».
Τα επόμενα χρόνια (1946-60) ο Στούρε Λιννέρ εργάστηκε για λογαριασμό σουηδικών βιομηχανικών εταιριών (όπως π.χ. της Electrolux) σε διάφορες χώρες (και σε χώρες της Αφρικής). Για μικρό διάστημα ήταν υπεύθυνος του τμήματος κοινωνικών σχέσεων της Ένωσης Εργοδοτών Σουηδίας.
Το 1960 έγινε αναπληρωτής γενικός γραμματέας του ΟΗΕ και διευθυντής του τμήματος τεχνικής βοήθειας στο Κονγκό (μετά Ζαΐρ). Ως διπλωμάτης, την περίοδο 1960-62, ήταν γενικός διευθυντής της αποστολής του ΟΗΕ στο Κονγκό και ειδικός εκπρόσωπος του γενικού γραμματέα του ΟΗΕ, Νταγκ Χάμμερσκελντ (Dag Hammarskjold). Ο Χάμμερσκελντ σκοτώθηκε σε αεροπορικό δυστύχημα το Σεπτέμβριο του 1961. Ο Στούρε Λιννέρ δεν ταξίδεψε με το αεροπλάνο αυτό (παρέμεινε στην Κινσάσα) και ευτυχώς σώθηκε!
Το 1962 διορίστηκε στο Πρόγραμμα του ΟΗΕ για την Ανάπτυξη (UNDP), ως μόνιμος εκπρόσωπος στην Ελλάδα, την Τυνησία (1968-1971) και στην Αίγυπτο το 1973. Το 1963 υπέβαλε στη Σουηδική Ακαδημία πρόταση υποψηφιότητας του Γιώργου Σεφέρη για το βραβείο Νόμπελ ποίησης. Μετέφρασε στα σουηδικά το συγγραφικό έργο του ποιητή.
Στα μαύρα χρόνια της χούντας των συνταγματαρχών στην Ελλάδα στήριξε τον αντιδικτατορικό αγώνα. Ήταν ένας από τους εμπνευστές της ίδρυσης της νέας Βιβλιοθήκης της Αλεξάνδρειας στην Αίγυπτο.
Ήταν επικεφαλής της αποστολής του ΟΗΕ στην Καμπότζη (μεσολαβητής) και εκπρόσωπος του Ερυθρού Σταυρού στη χώρα αυτή και στην Αφρική. Την περίοδο 1978-1993 η Καμπότζη σπαρασσόταν από 15ετή εμφύλια διαμάχη και πόλεμο.
Στη δεκαετία του ’80, βοηθώντας στην προσπάθεια της Μελίνας Μερκούρη, ίδρυσε τη Σουηδική Επιτροπή για την Επιστροφή των Ελγινείων Μαρμάρων στην Ελλάδα και ήταν επίτιμος πρόεδρός της.
Έκανε πολλά ταξίδια στον κόσμο. Με τη σύζυγό του Κλειώ έζησε για πολλά χρόνια στην Αθήνα (όπου είχε δικό του σπίτι) και στις Σπέτσες. Το 1990 συνταξιοδοτήθηκε.
Τιμώντας το έργο του και τη μεγάλη προσφορά του, του αποδόθηκε ο τίτλος του επίτιμου καθηγητή της ελληνικής γλώσσας στο Πανεπιστήμιο της Ουψάλας. Ήταν έξοχος γνώστης του ελληνικού πολιτισμού. Επίσης ονομάστηκε επίτιμος διδάκτορας του Πανεπιστημίου της Κύπρου. Το 2004 η ελληνική κυβέρνηση του απένειμε τον τίτλο του «Πρεσβευτή του Ελληνισμού».
 |
|
Το εξώφυλλο του βιβλίου
“Στιγμές με τον Στούρε Λιννέρ” |
Το 2005 απεβίωσε η σύζυγός του Κλειώ. Ο Στούρε Λιννέρ επέστρεψε στη Σουηδία όπου και έζησε τα επόμενα χρόνια. Το 2009 του απονεμήθηκε η ύψιστη τιμητική διάκριση της Σουηδίας, το μετάλλιο Serafimer.
Στις 12 Οκτ. 2009, στο Μουσείο Μπενάκη, παρουσιάστηκε το βιβλίο “Moments with Sture Linnér” (“Στιγμές με τον Sture Linnér“) από τις εκδόσεις Γκοβόστη, της δημοσιογράφου Λεονής Καρόκη και με πρωτοβουλία του Σουηδού πρέσβυ Χάκαν Μάλκβιστ.
Το πνευματικό έργο του είναι πολύ σημαντικό. Έχει μεταφράσει (μεταξύ άλλων) Όμηρο, Θουκυδίδη, Ξενοφώντα, Αισχύλο, Άννα Κομνηνή και Μιχαήλ Ψελλό. Συνέβαλε στη διάδοση του ελληνικού πνεύματος στις Σκανδιναβικές χώρες (για το Βυζάντιο, την αρχαιότητα, αλλά και τη σύγχρονη Ελλάδα). Εξέδωσε σειρά εισαγωγών στην Αρχαία Ελληνική Λογοτεχνία. Βιβλία του είναι : “Η γέννηση της Ευρώπης” (1961), “Η Φρεντερίκα Μπρέμερ στην Ελλάδα” (1964), “Όμηρος” (1985) και τα απομνημονεύματά του με τον τίτλο “Η Οδύσσειά μου” (1982).
Ο Στούρε Λιννέρ πέθανε το Μάρτιο του 2010, σε ηλικία 93 ετών. Ο τότε υπουργός Πολιτισμού και Τουρισμού κ. Παύλος Γερουλάνος, τον αποχαιρέτισε λέγοντας : «Με τη δράση του ο Sture Linner και με τη βαθιά αγάπη του για τον ελληνικό πολιτισμό – αρχαίο, βυζαντινό και σύγχρονο – αποτέλεσε για τη χώρα μας έναν αφοσιωμένο φίλο. Χάσαμε έναν πολύτιμο σύμμαχο. Είναι τιμή μας που ο Sture Linner επέλεξε να μείνει το όνομά του συνδεδεμένο στην αιωνιότητα με τον Όμηρο, τον Αισχύλο, τον Σεφέρη, το Βυζάντιο, την Ελλάδα. Ένα μεγάλο ευχαριστώ». Ο τότε πρωθυπουργός κ. Γ. Παπανδρέου τον ονόμασε μεγάλο Έλληνα «που είχα την τύχη να γνωρίζω προσωπικά».
Δυστυχώς οι τοπικοί αιρετοί εκπρόσωποι (δήμαρχος Λαμίας, περιφερειάρχης) αγνόησαν επιδεικτικά αυτό τον άνθρωπο[9] που βοήθησε επισιτιστικά το λαό της περιοχής και έσωσε κόσμο – κυρίως τα παιδιά – το φιλέλληνα που έσωσε τις γεμάτες από τρόφιμα Γερμανικές αποθήκες και το Ηλεκτρικό Εργοστάσιο από την ανατίναξη. Δεν μπορούν να ισχυριστούν ότι δεν ήξεραν! Επικαλούμαι (i) εργασία μου με τίτλο “Ηλεκτρική Εταιρεία Λαμίας”, που δημοσιεύτηκε στο περ. ΦΘΙΩΤΙΚΑ ΧΡΟΝΙΚΑ 2003, σελ. 94-111, Λαμία και (ii) σημείωμα του υπογράφοντος με τίτλο “Αγνωμοσύνη”, στις αρχές Ιανουαρίου 2004, που δημοσιεύτηκε στην εφ. “ΛΑΜΙΑΚΟΣ ΤΥΠΟΣ”.
Τουλάχιστον ο Δήμος Λαμιέων οφείλει την αποκατάσταση, έστω και μεταθανάτια. Καλώ το Δήμαρχο Λαμίας να εισηγηθεί στο Δημοτικό Συμβούλιο, την απονομή του τίτλου του ευεργέτη της πόλης για τη μεγάλη προσφορά του Σ.Λ., την επίδοση του τίτλου τιμής σε απόγονό του και την τιμητική ονομασία ενός δρόμου της ως “οδό Σουηδού ευεργέτη Στούρε Λιννέρ”. Ταυτόχρονα, έστω και με μεγάλη χρονική καθυστέρηση, την απόδοση της οφειλόμενης τιμής στον κ. Γεώργιο Γεωργουλόπουλο, η επιμονή του οποίου προς τον Σ.Λ. έσωσε το Εργοστάσιο της Ηλεκτρικής Εταιρείας Λαμίας.
Είναι καλές οι θέσεις των δημάρχων και συμβούλων, αλλά η αχαριστία δεν επιτρέπεται να μείνει … Αιδώς!
Κωνσταντίνος Αθ. Μπαλωμένος
φυσικός
——————————————
ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ – ΑΝΑΦΟΡΕΣ –ΜΑΡΤΥΡΙΕΣ
- Από την ιστοσελίδα http://www.biblionet.gr/
- Από την ιστοσελίδα (Ελευθέριος Γ. Σκιαδάς) : mikrosromios.gr
- εφ. ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, 12-4-2011, Αρχείο Πολιτισμού, άρθρο της Χριστίνας Δαμουλιανου.
- Βιβλίο : “Η Μαύρη Βίβλος της Αντίστασης”, σ. 111-116, Αθήνα.
- Στούρε Λιννέρ : “Η Οδύσσειά μου” (1982)
- Κωνσταντίνου Αθ. Μπαλωμένου : “Ηλεκτρική Εταιρεία Λαμίας”, περ. ΦΘΙΩΤΙΚΑ ΧΡΟΝΙΚΑ 2003, σελ. 94-111, Λαμία.
- Μαρτυρία-συνέντευξη με τον κ. Γεωργ. Γεωργουλόπουλο, συνταξιούχο ΔΕΗ.
- Μαρτυρία-προσθήκη του Δημητρίου (Τάκη) Πενταγιώτη, πολιτικού-μηχανικού, στην εφ. ΛΑΜΙΑΚΟΣ ΤΥΠΟΣ, φ. 20657, σελ. 7, Τρίτη 22 Ιουλίου 2014, Λαμία.
—————————————————-
Η εργασία “Στούρε Λιννέρ – Άγνωστοι ευεργέτες του τόπου” δημοσιεύτηκε στην εφ. “ΛΑΜΙΑΚΟΣ ΤΥΠΟΣ”, φ. 20655, σελ. 8-9, Λαμία.
————————————————
ΠΡΟΣΘΗΚΗ κ. ΔΗΜΗΤΡΗ (ΤΑΚΗ) ΠΕΝΤΑΓΙΩΤΗ, πολιτικού μηχανικού:
Στο Λ.Τ. της 18-7-2014 διάβασα το άρθρο του συμπολίτη μας κ. Κων/νου Μπαλωμένου που αναφέρεται στο Σουηδό Στούρε Λιννέρ τον υπεύθυνο του Διεθνούς Ερυθρού Σταυρού με τομέα ευθύνης τη Στερεά Ελλάδα και Θεσσαλία την περίοδο 1943-45.
Ως απλός Λαμιώτης θέλω να συγχαρώ τον κ. Μπαλωμένο γιατί για μια ακόμα φορά με τις έρευνές του και τα δημοσιεύματά του φέρνει στο φως γεγονότα και πρόσωπα της παλιάς Λαμίας που δυστυχώς οι σημερινοί κάτοικοί της αγνοούν.
Έχοντας σήμερα κάποια προχωρημένη ηλικία, το 1943-45 ήμουν μαθητής του δημοτικού ηλικίας 10-12 ετών, τα γεγονότα της εποχής εκείνης τα έζησα και τα θυμάμαι σήμερα πολύ καλά. Τον εκπρόσωπο του ∆.Ε.Σ. Στ. Λιννέρ τον θυμάμαι επίσης. Ήταν ένας ψηλός ωραίος άνδρας και οι Λαμιώτες τότε τον εκτιμούσαν πάρα πολύ. Σε συνδυασμό με όσα γράφει ο κ. Μπαλωμένος και τις δικές μου αναμνήσεις για τον Στ. Λιννέρ, μπορώ να πω απερίφραστα ότι ήταν Έλληνας περισσότερο από πολλούς σημερινούς Έλληνες.
Ωστόσο σε όσα γράφει ο κ. Μπαλωμένος θέλω να προσθέσω και ένα περιστατικό όπως σήμερα το θυμάμαι.
Στις 18 Οκτωβρίου (ημέρα του Αγίου Λουκά) οι Γερμανοί εγκατέλειψαν τη Λαμία συντεταγμένοι χωρίς καμία πίεση. Αυτό που λέγεται και έχει γραφεί ότι ο ΕΛΑΣ με τον Άρη απελευθέρωσαν με μάχη τη Λαμία είναι μύθος. Ο Άρης ήρθε στην πόλη μας δυο – τρείς μέρες μετά την απελευθέρωσή της.
Όταν οι Γερμανοί αποχωρώντας είχαν φτάσει στην Καμηλόβρυση, έπεσαν κάποιες τουφεκιές από αντάρτες που εξόργισαν τον διοικητή τους ο οποίος είχε κάνει κάποιες παραχωρήσεις χάρη στην παρέμβαση του Λιννέρ. Οι Γερμανοί ανέκοψαν την αποχώρησή τους με πρόθεση να επιστρέψουν στη Λαμία για αντίποινα εξ’ αφορμής της παρενόχλησής τους από τους αντάρτες.
Κανείς δεν ξέρει βέβαια τι θα ήταν αυτά τα αντίποινα. Σίγουρα όμως μπορεί κανείς να υποθέσει ότι η ανατίναξη του εργοστασίου παραγωγής ηλεκτρικού ρεύματος στην οδό Λεωνίδου και η καταστροφή των αποθηκών με τα τρόφιμα θα ήταν το ελάχιστο.
Τότε ο Λίννερ αμέσως παίρνει το αυτοκίνητό του και με αναπεπταμένο ένα άσπρο σεντόνι για λευκή σημαία, σπεύδει να συναντήσει το διοικητή των Γερμανών που επέστρεφαν προς την Λαμία. Για μια ακόμα φορά ο Λίννερ, με το μεγάλο κύρος του, έπεισε το Γερμανό διοικητή ότι οι Λαμιώτες καμία σχέση δεν έχουν με το περιστατικό της παρενόχλησής τους από τους αντάρτες και οι Γερμανοί ξανάρχισαν την αποχώρησή τους.
Το περιστατικό αυτό μόνο κάποιοι Λαμιώτες της εποχής εκείνης που βρίσκονται στη ζωή το γνωρίζουν και το έχω συζητήσει μαζί τους. Ήταν και αυτό μια ακόμα προσφορά του Λιννέρ προς την πόλη μας. Και η Λαμία πως αναγνώρισε τη μεγάλη προσφορά του μεγάλου αυτού φιλέλληνα; Με πλήρη αγνόηση και αδιαφορία ως συνήθως. Γι’ αυτό και όλοι μας πρέπει όχι απλά να συμφωνήσουμε με τον κ. Μπαλωμένο, αλλά και να κινητοποιηθούμε και να πιέσουμε ώστε «τουλάχιστον ο ∆ήμος Λαμιέων οφείλει την αποκατάσταση έστω και μεταθανάτια …και την τιμητική ονομασία ενός δρόμου του ως οδό Σουηδού Ευεργέτη Στούρε Λιννέρ».
Φίλε κ. Μπαλωμένε προσωπικά δεν τρέφω πολλές ελπίδες. Οψόμεθα.
—————————-
Η συμπλήρωση-προσθήκη του κ. Τάκη Πενταγιώτη δημοσιεύτηκε στην εφ. «ΛΑΜΙΑΚΟΣ ΤΥΠΟΣ», φ. 20657, σελ. 7, Τρίτη 22 Ιουλίου 2014, Λαμία
ΥΠΟΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ
[1] Παρέμεινε στην Ελλάδα 7 μήνες (από Σεπτέμβριο 1942 μέχρι το Μάρτιο 1943).
[2] Έμεινε στην Ελλάδα μέχρι το Μάρτιο του 1945.
[3] Ήταν αντιπρόεδρος του Σουηδικού Ερυθρού Σταυρού την περίοδο 1944-48 και στη συνέχεια έγινε πρόεδρός του. Διετέλεσε Πρόεδρος του Διεθνούς Ερυθρού Σταυρού και της Ερυθράς Ημισελήνου (1950-1959).
[4] Από το βιβλίο “Η Μαύρη Βίβλος της Αντίστασης”, σ. 111-116.
[5] Τον αειθαλή 90χρονο κ. Γεώργιο Γεωργουλόπουλο ευχαριστώ πολύ για τις πληροφορίες που μου έδωσε. Ήταν ένα μικρό χρονικό του διημέρου της αποχώρησης των Γερμανών από τη Λαμία.
[6] Τη νύχτα εκείνη το Ηλεκτρικό Εργοστάσιο δούλευε και στη βάρδια ήταν οι : Δημήτριος Κατσούδας, Ηλίας Κουτσοχιώνης, Νικόλαος Καστανάς, Κωνσταντίνος Γεωργουλόπουλος, Νικόλαος Κατσαούνος και Αντώνιος Οικονομίδης.
[7] Το κτίριο όπου βρισκόταν ήταν στη δυτική γωνία των οδών Τσιριμώκου και Μανωλίδου. Πιθανά ο Γερμανός Διοικητής λεγόταν Κέντορ. [Από Συνεδρίαση του Δημοτικού Συμβουλίου Λαμίας, πράξη 24/23-8-1944, Δήμου Λαμιέων].
[8] Η εταιρεία λεγόταν ΑΕΤΕ (Ανώνυμος Ελληνική Τηλεφωνική Εταιρεία).
[9] Μου αναφέρθηκε ότι περί το έτος 2000 ο Στούρε Λιννέρ ήρθε στη Λαμία (δεν έμαθα, αν ήταν μετά από πρόσκληση ή από δική του πρωτοβουλία). Πιθανά, παρέμεινε για 2-3 μέρες, χωρίς όμως να κληθεί, ούτε να τιμηθεί από εκπρόσωπο κάποιας αρχής. Πάντως στον τοπικό τύπο δεν δημοσιεύτηκε κάποια ανάλογη εκδήλωση. Δεν μπορώ να επιβεβαιώσω κάτι τέτοιο.
ΟΣΟ ΜΙΚΡΑΙΝΕΙ ΤΟ ΕΓΩ, ΤΟΣΟ ΜΕΓΑΛΩΝΕΙ ΤΟ ΕΙΝΑΙ
ΤΑΔΕ ΕΦΗ
ΠΥΡΑΥΛΟΣ
«Θαύμα! Το Άγιο Φως εμφανίστηκε ως φωτεινή σφαίρα στον Πανάγιο τάφο». Καταρρίπτεται.
Ένα «βίντεο – ντοκουμέντο» που υπάρχει από το 1994 και προβάλλεται από τότε μέχρι σήμερα ως «απόδειξη του θαύματος του Αγίου Φωτός». Με το συγκεκριμένο βίντεο, ισχυρίζονται ότι «μια φωτεινή σφαίρα πετάει πάνω από τα κεφάλια των πιστών και μια δεύτερη εμφανίζεται ψηλά αριστερά από τον πανάγιο τάφο». Ακόμη, ισχυρίζονται ότι «ανάβουν ως εκ θαύματος οι λαμπάδες πριν βγει με το Άγιο Φως ο Πατριάρχης». Το βίντεο είναι εντυπωσιακό, αλλά μήπως υπάρχει μια πιο απλή εξήγηση; Μετά από τόσα χρόνια, ήρθε η ώρα της απομυθοποίησης των συγκεκριμένων ισχυρισμών που συνοδεύουν αυτό το βίντεο.
Όπως αναφέραμε παραπάνω το βίντεο έχει προβληθεί σε αρκετά κανάλια όπως ΝΕΤ, ΕΤ3, MEGA, STAR κτλ. και σε διάφορες ομιλίες του Αρχιμανδρίτη Αντώνιου Στυλιανάκη, που έχει τραβήξει και το επίμαχο βίντεο. Το έχουν δει και εκατοντάδες χιλιάδες πιστοί.
Σύμφωνα με τον Αρχιμανδρίτη Αντώνιο Στυλιανάκη, στο βίντεο μπορούμε να δούμε τα παρακάτω που αποδεικνύουν το «θαύμα του Αγίου Φωτός».
- «Γαλάζιες λάμψεις που είναι το Άγιο Φως»
- «Μια φωτεινή σφαίρα που περνάει ανάμεσα από τα κεφάλια των πιστών χωρίς να τους καίει.»
- «Να ανάβουν τα κεριά των πιστών, αριστερά από τον Πανάγιο Τάφο, πριν βγει ο Πατριάρχης με το Άγιο Φως.»
- «Μια δεύτερη σφαίρα φωτός ψηλά και αριστερά που Πανάγιου Τάφου.»
1. Οι γαλάζιες λάμψεις.
Αυτό είναι πολύ εύκολο να εξηγηθεί. Την ώρα της τελετής του Αγίου Φωτός υπάρχουν εκατοντάδες φωτογραφικές μηχανές εντός του Ναού. Οι λάμψεις αυτές δεν είναι τίποτα παραπάνω από τα φλας των φωτογραφικών μηχανών.
Αυτό είναι πολύ εύκολο να εξηγηθεί. Την ώρα της τελετής του Αγίου Φωτός υπάρχουν εκατοντάδες φωτογραφικές μηχανές εντός του Ναού. Οι λάμψεις αυτές δεν είναι τίποτα παραπάνω από τα φλας των φωτογραφικών μηχανών.
2. Η φωτεινή σφαίρα που περνάει ανάμεσα από τα κεφάλια των πιστών.Το κουβούκλιο του Αγίου Τάφου έχει δύο πλαϊνές οπές, τη βόρεια και τη νότια. Από αυτές τις οπές, που τις βλέπουμε στο παρακάτω σχεδιάγραμμα και τις φωτογραφίες, δίνουν πρώτα το Άγιο Φως και μετά βγαίνει ο Πατριάρχης από το κουβούκλιο του Άγιου Τάφου.
Σύμφωνα με τη ιστοσελίδα του Πατριαρχείου και την λεπτομερή περιγραφή της τελετής τού Αγίου Φωτός, ο Πατριάρχης δεν είναι μόνος του στο κουβούκλιο (εκτός βέβαια από την Ακοίμητο Κανδήλα, δηλαδή λυχνία αναμμένη που έχει τοποθετηθεί στον Πανάγιο Τάφο λίγο πριν τη διαδικασία της Αφής). Στον προθάλαμο του Πανάγιου Τάφου (εντός του κουβουκλίου) τον περιμένει ο Αρμένιος.
Πριν ανοίξει η θύρα του κουβουκλίου, ο Πατριάρχης παραδίδει το Άγιο φως από τη βόρεια οπή του και ο Αρμένιος από τη νότια. Ο πρεσβύτερος της Ιερουσαλήμ λαμβάνει τον αναμμένο πυρσό από τον Πατριάρχη από τη βόρεια οπή του κουβουκλίου, τον μεταφέρει στο Άγιο Βήμα και τον παραδίδει στο Σκευοφύλακα του Ναού. Η θύρα του κουβουκλίου, που εξέρχεται ο Πατριάρχης, ανοίγει μετά.
Μπορούμε να το δούμε στο παρακάτω βίντεο. Είναι το πλάνο που δείχνει το Άγιο Φως να βγαίνει από τις οπές.
Όπως είδαμε στο παραπάνω βίντεο ο άνδρας που είναι ακριβώς μπροστά στην οπή σηκώνει το χέρι και οι καμπάνες αρχίζουν να χτυπούν, ενημερώνοντας τους πιστούς πως βγαίνει το Άγιο Φως. Υπάρχουν ακόμη 4-5 άνδρες που παίρνουν το Άγιο Φως και αμέσως τρέχουν σε διάφορες κατευθύνσεις από τους διαδρόμους, που κάποιοι άλλοι τους κρατάνε ανοιχτούς. Στο παρακάτω βίντεο που έχει ληφθεί κάθετα, μπορούμε να το δούμε πολύ καλύτερα. Στο πάνω μέρος βλέπουμε τους άνδρες να τρέχουν με τις λαμπάδες που πήραν από την δεξιά οπή του κουβουκλίου και στο κάτω αυτούς που πήραν τις λαμπάδες από την αριστερή οπή. Έτσι εξηγείται και ο ισχυρισμός, ότι το Άγιο Φως «εμφανίζεται» σε διάφορα σημεία μέσα στο ναό, πριν ο εξέλθει ο Πατριάρχης από τη θύρα του κουβουκλίου.
Ας δούμε ακόμη μια λήψη. Παρατηρήστε ότι εκτός από τους άνδρες που τρέχουν με τις λαμπάδες στα χέρια, υπάρχουν και αρκετοί άλλοι που κρατάνε τους διαδρόμους ανοιχτούς.
Κατάρριψη. Εκτός από το βίντεο που έχει τραβήξει ο Αρχιμανδρίτης Αντώνιος Στυλιανάκης, υπάρχει και ένα ακόμη βίντεο που τραβήχτηκε την ίδια χρονιά (1994) από άλλη γωνία, από το γυναικωνίτη, και μας δίνει την απάντηση στο ερώτημα τι τελικά είναι αυτή η «φωτεινή σφαίρα» που κινείται ανάμεσα στους πιστούς. Αυτό το βίντεο (το παρακάτω) δεν αφήνει κανένα περιθώριο αμφισβήτησης για το τι πραγματικά είναι.
Όπως είδατε η «φωτεινή σφαίρα» ανάμεσα από τα κεφάλια των πιστών, δεν είναι τίποτα παραπάνω από κάποιον που τρέχει και κρατάει αναμμένα κεριά ή τον πυρσό που έχει παραλάβει από την πλαϊνή οπή του κουβουκλίου.
3. Ανάβουν τα κεριά των πιστών, αριστερά από τον Πανάγιο Τάφο, πριν βγει ο Πατριάρχης με το Άγιο Φως. (και σε διάφορα άλλα μέρη)
Αυτό είναι πολύ λογικό. Όπως είδαμε παραπάνω και σύμφωνα πάντα με την ιστοσελίδα του Πατριαρχείου, το Άγιο Φως βγαίνει πρώτα από τις πλαϊνές οπές του κουβουκλίου (αριστερά και δεξιά) πριν ανοίξει η θύρα.
Αυτό είναι πολύ λογικό. Όπως είδαμε παραπάνω και σύμφωνα πάντα με την ιστοσελίδα του Πατριαρχείου, το Άγιο Φως βγαίνει πρώτα από τις πλαϊνές οπές του κουβουκλίου (αριστερά και δεξιά) πριν ανοίξει η θύρα.
4. Μια δεύτερη σφαίρα φωτός ψηλά και αριστερά που Πανάγιου Τάφου.Η απάντηση μας έρχεται από ένα άλλο βίντεο που τραβήχτηκε από διαφορετική γωνία το 1994. Σε αυτό βλέπουμε ότι η σφαίρα φωτός ψηλά και αριστερά του κουβούκλιου, δεν είναι τίποτα παραπάνω από μια φωτεινή πηγή εντός του ναού. Η κάμερα του Αρχιμανδρίτη Αντώνιου Στυλιανάκη χάνει την εστίαση της και η λάμπα φαίνεται σαν μια σφαίρα φωτός.
Ακριβώς την ίδια φωτεινή πηγή που βλέπουμε το 1994, την βλέπουμε και το 1995 και το 1996.
Σύμφωνα με τις παραπάνω αποδείξεις, όλοι οι ισχυρισμοί δεν έχουν καμιά σχέση με θαύματα και υπερφυσικά γεγονότα. Το «βίντεο ντοκουμέντο» που κατέγραψε το «θαύμα» του Αγίου Φωτός, καταρρίπτεται.
Ο αδυσώπητος ρωσικός πόλεμος ενάντια στο Φανάρι
Είναι υπόγειος, βρώμικος και διεξάγεται σε πολλά μέτωπα:
στην Ουκρανία, στο Άγιον Όρος, στους Αγίους Τόπους. Ο πόλεμος που έχει κηρύξει στο Οικουμενικό Πατριαρχείο η ρωσική εκκλησία, ελεγχόμενη απολύτως από τις ρωσικές μυστικές υπηρεσίες, μαίνεται εδώ και χρόνια.
Χρόνος ανάγνωσης:
18
‘
Ο Οικουμενικός Πατριάρχης Βαρθολομαίος με τον Μόσχας Κύριλλο και τον τότε Ρώσο πρόεδρο Ντμίτρι Μεντβέντεφ, στο Κρεμλίνο το 2010.
Τρίτη 10 Απριλίου 2018
Η ελληνική κοινή γνώμη αντελήφθη την ένταση της σύγκρουσης ανάμεσα στο Πατριαρχείο ΚωνσταντινουπόλεωςΟικουμενικό Πατριαρχείο και τη ΜόσχαΡωσική Ορθόδοξη Εκκλησία – Τμήμα Εξωτερικών Εκκλησιαστικών Σχέσεων το καλοκαίρι του 2016, όταν η Ρωσική Ορθόδοξη Εκκλησία σαμποτάρισε«Οχι» Μόσχας στη Σύνοδο της Κρήτης
την Ιερά Σύνοδο των Ορθόδοξων Εκκλησιών στην Κρήτη. Οι δολιοφθορές της Μόσχας κατά του Οικουμενικού Θρόνου, ωστόσο, είχαν αρχίσει πολύ νωρίτερα.
την Ιερά Σύνοδο των Ορθόδοξων Εκκλησιών στην Κρήτη. Οι δολιοφθορές της Μόσχας κατά του Οικουμενικού Θρόνου, ωστόσο, είχαν αρχίσει πολύ νωρίτερα.
Με δυο λόγια
Η αντιπαράθεση Μόσχας και Κωνσταντινουπόλεως δηλητηριάζει τις σχέσεις των δύο εκκλησιών εδώ και αιώνες. Στην μετασοβιετική περίοδο, επικεντρώνεται σε τρία σημεία: την δικαιοδοσία, την διαιτησία μεταξύ των ορθόδοξων εκκλησιών και την διεθνή εκπροσώπηση του ορθόδοξου κόσμου. Κατά το εκκλησιαστικό δίκαιο, μόνος ο Οικουμενικός Πατριάρχης μπορεί να καλέσει τους λοιπούς προκαθήμενους των ορθόδοξων εκκλησιών σε Σύνοδο, σε εκείνον ανήκει η δικαιοδοσία για τις ορθόδοξες εκκλησίες της διασποράς, ενώ χωρίς την συναίνεσή του δεν μπορεί να αναγνωρισθεί το αυτοκέφαλο εκκλησίας. Ακόμα, μόνο εκείνος δικαιούται να συστήσει ειδικό εκκλησιαστικό δικαστήριο για την επίλυση διαφορών μεταξύ ορθόδοξων εκκλησιών.
Η Μόσχα συχνά αμφισβητεί αυτές τις προνομίες, που ο Οικουμενικός Θρόνος διατηρεί έναντι των άλλων ορθόδοξων πατριαρχείων ως πρώτος τη τάξει (primus inter pares) κατά το κανονικό δίκαιο. Η ρωσική εκκλησία, ανέκαθεν απολύτως ταυτισμένη με το κράτος, που την χρησιμοποιούσε ώστε να ελέγχει καλύτερα τους υπηκόους του, αντιλαμβάνεται την ανάληψη πρωτοβουλιών για την διεθνή εκπροσώπηση του ορθόδοξου κόσμου ως ζήτημα κύρους για την ίδια και το ρωσικό έθνος. Και δεν θα μπορούσε να είναι διαφορετικά, δεδομένου του «συνδρόμου πολιορκίας» που έχει καταλάβει την ρωσική κοινωνία τα τελευταία χρόνια και του εξόχως πολιτικού χαρακτήρα της ρωσικής εκκλησίας.
Ο ανταγωνισμός Μόσχας και Κωνσταντινουπόλεως για τα πρωτεία στον ορθόδοξο κόσμο είναι πολύ παλιά ιστορία. Ανάγεται στις προσπάθειες των Παλαιολόγων για την Ένωση των δύο εκκλησιών, Ανατολικής και Δυτικής (Κωνσταντινουπόλεως και Ρώμης). Η Μόσχα διέκοψε σχέσεις με την Κωνσταντινούπολη το 1448, διαμαρτυρόμενη για την Ένωση που αποφασίστηκε στη Σύνοδο της ΦλωρεντίαςΣύνοδος Φλωρεντίας το 1439 (αλλά δεν εφαρμόστηκε ποτέ λόγω αντιδράσεων στην Κωνσταντινούπολη)· η ρωσική εκκλησία μονομερώς συντάχθηκε σε Πατριαρχείο. Παράλληλα, η Ρωσία έγινε η μακράν πολυπληθέστερη χώρα του ορθόδοξου κόσμου. Μετά την Άλωση, απέμεινε η μόνη ελεύθερη ορθόδοξη χώρα και ο Τσάρος ο μόνος ορθόδοξος μονάρχης.
Η «Τρίτη Ρώμη» και η πρόσδεση της ρωσικής εκκλησίας στο άρμα του κράτους
Με την Κωνσταντινούπολη υπό τουρκο-μουσουλμανική κυριαρχία, η Μόσχα αυτοανακηρύχθηκε «Τρίτη Ρώμη» και ο Τσάρος προστάτης και ευεργέτης της παγκόσμιας Ορθοδοξίας. Ο Οικουμενικός Θρόνος αναγνώρισε το αυτοκέφαλο της ρωσικής εκκλησίας το 1589. Εκείνη παρέμεινε, επί τέσσερις αιώνες, η μόνη εκκλησία του ορθόδοξου κόσμου εκτός τουρκικής κυριαρχίας. Προσπάθησε συχνά να υποσκελίσει το Οικουμενικό Πατριαρχείο, υφαρπάσσοντας την κατά τόπους δικαιοδοσία του.
Ο εγκαταλελειμμένος ρωσικός ναός του Προφήτη Ηλία, όπως φαίνεται μέσα από τα παράθυρα του Αγίου Ανδρέα στον Γαλατά. [Αλέξανδρος Μασσαβέτας]
Πέραν της πληθυσμιακής υπεροχής του ποιμνίου της και της συμβίωσής της με έναν ορθόδοξο Αυτοκράτορα, η ρωσική εκκλησία ανέκαθεν πρόβαλλε και την ιδιότητα του Οικουμενικού Πατριαρχείου ως «αιχμαλώτου» της Πύλης. Η κατάσταση, ωστόσο, δεν ήταν τόσο «απλή». Στο οθωμανικό σύστημα των millet («εθνών» – θρησκευτικών ομολογιών), το Πατριαρχείο απήλαυνε ευρείας αυτονομίας και διέθετε σημαντικές κοσμικές εξουσίες επί των ορθόδοξων υπηκόων της Πύλης. Παράλληλα, το Πατριαρχείο υπήρξε ο κύριος συνεργάτης της Πύλης στην προσπάθεια ελέγχου των ορθόδοξων υπηκόων της. Η εντός του οθωμανικού κράτους ορθοδοξία, όμως, υπήρξε πολύ λιγότερο ιεραρχική από την ρωσική: ο θρόνος της Κωνσταντινουπόλεως έπρεπε να συμβιώνει με τα «πρεσβυγενή» πατριαρχεία Αλεξανδρείας, Αντιοχείας και Ιεροσολύμων.
Η ρωσική εκκλησία, πάλι, υπήρξε ανέκαθεν απολύτως ελεγχόμενη από τον θρόνο και ταυτισμένη με το κράτος, που την χρησιμοποιούσε ώστε να ελέγχει καλύτερα τους υπηκόους του. Ανέπτυξε αυστηρή ιεραρχία, ενώ προσαρμόσθηκε στην ρωσική απολυταρχία
: δίδασκε την υποτέλεια στον Τσάρο, την αποδοχή του κοινωνικού status quo και τον εθνικισμό. Ο Μέγας Πέτρος, που αποστρεφόταν την ιδέα ένας Πατριάρχης με μεγάλη επιρροή στην ρωσική κοινωνία να ανταγωνίζεται την απολυταρχία του Τσάρου, κατήργησε το Πατριαρχείο της Μόσχας το 1720.
Ως το 1917, την ρωσική εκκλησία διοικούσε Ιερά Σύνοδος και όχι Πατριάρχης.
Καίτοι «ακέφαλη», η ρωσική εκκλησία (ορθότερα, το κράτος μέσω αυτής) προσπάθησε να υφαρπάξει περιοχές από την δικαιοδοσία του Οικουμενικού Θρόνου. Από το 1840 ξεκίνησε πραγματικό πόλεμο για τον έλεγχο του Αγίου Όρους και των ορθόδοξων προσκυνημάτων στους Αγίους Τόπους. Η τσαρική Αυτοκρατορία αναβίωσε την παράδοση του προσκυνήματος προς τα δύο αυτά κέντρα της Ορθοδοξίας. Για την στέγαση των χιλιάδων Ρώσων προσκυνητών που περνούσαν από την Κωνσταντινούπολη, η ρωσική μονή Παντελεήμονος του Αγίου Όρους ίδρυσε μετόχια στον Γαλατά, που επιβιώνουν ακόμη σήμερα. Η ρωσική εκκλησία της Μαγδαληνής, στο Όρος των Ελαιών της Ιερουσαλήμ, αποτελεί το εντυπωσιακότερο κατάλοιπο αυτής της προσπάθειας ρωσικής διείσδυσης, που βρήκε άδοξο τέλος με την Οκτωβριανή Επανάσταση.
Ο Βλαντίμιρ Πούτιν κατά την επίσκεψή του στη Μονή Παντελεήμονος στον Άγιον Όρος το 2016. [Alexei Druzhinin/POOL/AFP]
Σοβαρότατο πλήγμα, ωστόσο, υπέστη και το Οικουμενικό Πατριαρχείο μετά την Μικρασιατική Καταστροφή, έχοντας απολέσει με την Ανταλλαγή το μεγαλύτερο μέρος του ποιμνίου (και άρα της άμεσης δικαιοδοσίας) του και ευρισκόμενο αντιμέτωπο με σοβαρές δυσκολίες από το νέο τουρκικό κράτος. Επικεντρώθηκε στην κατοχύρωση των πρωτείων του στην ορθόδοξη διασπορά της Ευρώπης και της Αμερικής, αλλά και στις προσπάθειες για την σύγκληση Ιεράς Συνόδου όλων των ορθόδοξων εκκλησιών.
Μια τέτοια προσπάθησε να συγκαλέσει και η Μόσχα επί Στάλιν, το 1948. Πρωταρχικός στόχος της συνόδου ήταν να προβληθεί το Πατριαρχείο Μόσχας ως ο διεθνής εκπρόσωπος ολόκληρου του ορθόδοξου κόσμου –η αντιποίηση δηλαδή των οικουμενικών πρωτείων. Στις διαβουλεύσεις, ωστόσο, συμμετείχαν μονάχα οι εκκλησίες της υπό σοβιετική κατοχή ανατολικής Ευρώπης.
Ο «πόλεμος δικαιοδοσίας» στην μετα-σοβιετική εποχή
Με την κατάρρευση της ΕΣΣΔ ξεκίνησε ένας πόλεμος για τον έλεγχο επί των εκκλησιών των μη-ρωσικών πρώην σοβιετικών δημοκρατιών. Όπως καθίσταται φανερό από τις επί μέρους περιπτώσεις όπου Μόσχα και Κωνσταντινούπολη βρίσκονται σε αντιπαράθεση δικαιοδοσίας, το πρόβλημα έχει αμιγώς πολιτικές, και όχι θεολογικές ρίζες. Δια του Πατριαρχείου Μόσχας, το ρωσικό (τσαρικό, σοβιετικό και σύγχρονο) κράτος επεδίωκε και εξακολουθεί να επιδιώκει να ασκεί έλεγχο στους oρθόδοξους των πρώην σοβιετικών κοινωνιών, με απώτατο στόχο τον πολιτιστικό τους εκρωσισμό.
Ενδεικτική της πολιτικής φύσης του προβλήματος είναι η ιστορική μεταχείριση της εκκλησίας στην Γεωργία και την υπό ρωσική διοίκηση Μολδαβία. Δέκα χρόνια μετά την κατάληψη (1801) της Γεωργίας, οι ρωσικές αυτοκρατορικές αρχές κατήργησαν το αυτοκέφαλο της Ορθόδοξης Εκκλησίας της Γεωργίας, που ανάγεται στον 9ο αι. –αν όχι νωρίτερα. Το Πατριαρχείο της Γεωργίας αντικαταστάθηκε από την «Εξαρχία της Γεωργίας», υπό το Πατριαρχείο Μόσχας, με Ρώσο Έξαρχο και λειτουργία στην σλαβονική. Αντίστοιχα, μετά την κατάληψη της ΒεσσαραβίαςBessarabia, του ανατολικού τμήματος της Μολδαβίας, το 1812, οι ρωσικές αρχές υπέβαλαν την Μητρόπολη του Κισινάου στο Πατριαρχείο Μόσχας και επέβαλαν την σλαβονική λειτουργία.
Η ρωσική εκκλησία επεξέτεινε την δικαιοδοσία της παράλληλα με την επέκταση του κράτους. Η διάλυση της ΕΣΣΔ, όμως, αναζωπύρωσε τις εθνικές επιδιώξεις των μη ρωσικών λαών της. Παρά τις διεθνιστικές μεγαλοστομίες του σοβιετικού συστήματος, ο ρωσικός εθνικισμός ουδέποτε τιθασεύθηκε και οι πολιτικές εκρωσισμού (επιβολή της ρωσικής στην εκπαίδευση, εποικισμοί Ρώσων κ.λπ.) συνεχίσθηκαν και επί ΕΣΣΔ. Μετά την ανεξαρτησία, πολλές κοινωνίες θέλησαν να διακόψουν τους δεσμούς των εκκλησιών τους με την Μόσχα, δημιουργώντας εθνικές εκκλησίες υπαγόμενες απευθείας στον οικουμενικό θρόνο. Ενίοτε η αλλαγή δεν ήταν παρά επαναφορά πρότερου καθεστώτος. Σε πολλές χώρες η εκκλησία διασπάστηκε σε πατριαρχεία (ή αρχιεπισκοπές) υπαγόμενες στο Πατριαρχείο Μόσχας και πατριαρχεία (ή επισκοπές) υπαγόμενα στο Οικουμενικό Πατριαρχείο.
Η ορθοδοξία στην Εσθονία
Η Ορθόδοξη Εκκλησία της ΕσθονίαςΗ ιστοσελίδα της Εκκλησίας στα γαλλικά (μόνη επιλογή μετά τα εσθονικά), με ρίζες στον 11ο αιώνα, είχε αυτοανακηρυχθεί αυτόνομη το 1917, μετά την ανεξαρτησία της, ταυτόχρονα με την φινλανδική. Αμφότερες αντικατέστησαν την σλαβονική με την εθνική τους γλώσσα. Διέκοψαν σχέσεις με το Πατριαρχείο Μόσχας και το 1923 υπήχθησαν απευθείας στο Οικουμενικό. Η δημιουργία εθνικών εκκλησιών έκανε την Ορθοδοξία πολύ πιο αποδεκτή –έπαψε να φαντάζει ως πνευματική προέκταση του ρωσισμού και απέσπασε μάλιστα πιστούς από την προτεσταντική πλειονότητα. Οι πιστοί της Εσθονικής Ορθόδοξης Εκκλησίας ανέρχονταν το 1940 σε περίπου 200.000, το 80% των οποίων ήταν Εσθονοί. Η εκκλησία είχε αποκτήσει εσθονική ταυτότητα.
Το Σύμφωνο Μολότωφ-ΡίμπεντροπΓερμανοσοβιετικό Σύμφωνο μη Επίθεσης του 1939, με το οποίο Σοβιετικοί και Ναζί διαμοίρασαν την ανατολική Ευρώπη, άφηνε την Εσθονία στους πρώτους. Το κομμουνιστικό καθεστώς κατήργησε το αυτόνομο της Εσθονικής Ορθόδοξης Εκκλησίας, υπάγοντάς την στην Μόσχα. Σε ένδειξη διαμαρτυρίας παραιτήθηκαν περισσότεροι από τους μισούς κληρικούς της και πολλοί ορθόδοξοι Εσθονοί ασπάσθηκαν τον λουθηρανισμό. Η ορθοδοξία ταυτίσθηκε με την συνεχώς αυξανόμενη, λόγω εποικισμών, ρωσική μειονότητα. Μετά την ανεξαρτησία, το 1991, επανιδρύθηκε η εθνική εκκλησία, που το 1996 ανανγωρίσθηκε ως αυτόνομη από το Φανάρι. Η αναγνώριση είχε ως αποτέλεσμα ο (γεννηθείς στην Εσθονία) τότε Πατριάρχης πασών των Ρωσιών Αλέξιος Β΄ να διακόψει σχέσεις, για κάποιο διάστημα, με το Οικουμενικό Πατριαρχείο.
Η πρώτη επίσημη επίσκεψη του Πατριάρχη Μόσχας Κύριλλου στην Εσθονία έγινε το 2013. [Raigo Pajula/AFP]
Η Ορθοδοξία της Εσθονίας διαιρέθηκε σε εθνικές γραμμές. Τα μέλη της ρωσικής μειονότητας παραμένουν στην «Εσθονική Ορθόδοξη Εκκλησία – Πατριαχείο Μόσχας», που αριθμεί περίπου 170.000 πιστούς και λειτουργεί στην σλαβονική. Οι Εσθονοί ορθόδοξοι προσχώρησαν στην Εσθονική Αποστολική Ορθόδοξη Εκκλησία, που λειτουργεί στην εσθονική και αριθμεί περίπου 25.000 πιστούς. Η επανασύσταση εθνικής εκκλησίας είχε αποτέλεσμα κάποιες χιλιάδες Εσθονοί να ασπασθούν την ορθοδοξία. Η εκκλησία προάγει έναν «βυζαντινισμό», την επιστροφή σε αρχαίες ρίζες, «παρακάμπτοντας» την δια της Ρωσίας άφιξη της ορθοδοξίας στην χώρα.
Τι συνέβη στη Μολδαβία
Πολύ πιο περίπλοκη και πικρή υπήρξε η διαίρεση της εκκλησίας στην Δημοκρατία της Μολδαβίας. Η ρωσική κατοχή του 1812 οδήγησε στην υποβολή της Μητρόπολης Κισινάου στην Μόσχα, την καθιέρωση της σλαβονικής λειτουργίας και την επιβολή Ρώσων αρχιερέων. Το 1918 η βουλή της Βεσσαραβίας ψήφισε την ένωση με την Ρουμανία. Η τοπική εκκλησία οργανώθηκε ως Μητρόπολη Βεσσαραβίας, υπό πατριαρχείο που συστήθηκε στο Βουκουρέστι το 1925. Η σοβιετική κατοχή της Μολδαβίας (1940-1941 και 1944-1991) άλλαξε ξανά το εκκλησιαστικό καθεστώς, υπάγοντας την εκκλησία στο Πατριαρχείο Μόσχας.
Έναν χρόνο μετά την ανεξαρτησία της χώρας το 1991, ανασυστάθηκε η Μητρόπολη Βεσσαραβίας, υπό το Πατριαρχείο Ρουμανίας. Το κράτος, λόγω της πίεσης της Μόσχας και των προβλημάτων με τους αυτονομιστές της Τρανσνίστριας, αρνήθηκε να την αναγνωρίσει. Το έκανε μόνο ύστερα από καταδικαστική απόφαση του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου. Στην μητρόπολη Βεσσαραβίας έχει προσχωρήσει το 15-20% των πιστών. Η πλειοψηφία παραμένει υπό το Πατριαρχείο Μόσχας, η τοπική εκκλησία του οποίου λειτουργεί στην σλαβονική, ενώ κατηγορείται για φιλορωσική και έντονα αντιευρωπαϊκή πολιτική. Οι σχέσεις των δύο εκκλησιών είναι τεταμένες.
Η μάχη στην Ουκρανία
Το κατεξοχήν πεδίο σύγκρουσης Μόσχας και Φαναρίου, ωστόσο, είναι η Ουκρανία. Μαίνεται η μάχηThe Patriarch, The Pope, Ukraine And The Disintegration Of ‘The Russian World’ | Forbes όσων επιθυμούν την υπαγωγή της ουκρανικής ορθοδοξίας στο Οικουμενικό Πατριαρχείο και όσων επιθυμούν την συνέχιση της υπαγωγής της στην Μόσχα. Η Ουκρανία παρουσιάζει την πιο περίπλοκη εκκλησιαστική εικόνα σε όλον τον ορθόδοξο κόσμο, με μία εκκλησία τριχοτομημένη σε σφαίρες επιρροής.
«Το Πατριαρχείο της Μόσχας είναι ανάθεμα για την Ουκρανία!» γράφει το πλακάτ διαμαρτυρόμενης στη διάρκεια ψηφοφορίας το 2014 για τον νέο επικεφαλής της Ορθόδοξης Εκκλησίας της Ουκρανίας του Πατριαρχείου Μόσχας. [Sergei Supinsky/AFP]
Κυρίαρχη στο πολιτικό πεδίο παραμένει η ορθόδοξη εκκλησία υπό το Πατριαρχείο Μόσχας: είναι η μόνη αναγνωρισμένη από τις λοιπές ορθόδοξες εκκλησίες και εκείνη που κατέχει την μεγαλύτερη περιουσία. Η Ουκρανία αποτελεί την καρδιά του άλλοτε «Κράτους των Ρως», που είχε πρωτεύουσα το Κίεβο, όπου πραγματοποιήθηκε η βάπτιση των ΡωςΕκχριστιανισμός των Ρως το 988. Έτσι, η ρωσική εκκλησία την θεωρεί αναπόσπαστο τμήμα της ρωσικής Ορθοδοξίας.
Το 1992 δημιουργήθηκε αυτοκέφαλη ουκρανική εκκλησία και πατριαρχείο στο Κίεβο, ώστε να αποδεσμευθεί από την επιρροή της Μόσχας. Αυτό δεν έχει ακόμη αναγνωρισθεί από τις λοιπές ορθόδοξες εκκλησίες, παρότι η ουκρανική κυβέρνηση έχει θέσει ως εθνικό στόχο την συγκρότηση ενιαίας, αυτοκέφαλης ουκρανικής εκκλησίας. Ο Οικουμενικός Θρόνος εξετάζει την αναγνώριση του αυτοκέφαλου της ουκρανικής εκκλησίας, παρά τις συνεχείς απειλές της Μόσχας για «αντίποινα».
Σημειωτέον ότι μετά την ρωσική εισβολή στην ΚριμαίαΜία συνοπτική παρουσίαση της ρωσο-ουκρανικής σύγκρουσης από την Σοφία Χριστοφορίδου στο inside story (2014) και τον πόλεμο της Ουκρανίας με τους αυτονομιστές στις ανατολικές επαρχίες της, η δραματική χειροτέρευση στις σχέσεις των δύο χωρών αντανακλάται και στο εκκλησιαστικό πεδίο. Ο Πατριάρχης πασών των Ρωσιών Κύριλλος διακήρυξε πως ο πόλεμος στην Ουκρανία είναι «ιερός πόλεμος» κατά των Σχισματικών –αναφερόμενος στους πιστούς του Πατριαρχείου του Κιέβου.
Την εικόνα περιπλέκει ακόμη περισσότερο η ύπαρξη «Ουκρανικής Αυτοκέφαλης Ορθόδοξης Εκκλησίας», που διατείνεται πως μόνη αυτή εκφράζει την «εθνική οδό» της ορθοδοξίας. Πρόσφατοι υπολογισμοί δείχνουν την δημογραφία των πιστών ως εξής: 17,5% ανήκει στο Πατριαρχείο Κιέβου, 10,5% στο Πατριαρχείο Μόσχας και 1,2% στην «Ουκρανική Αυτοκέφαλη Ορθόδοξη Εκκλησία». Η πλειονότητα είτε δηλώνουν απλώς «Χριστιανοί Ορθόδοξοι» χωρίς άλλο προσδιορισμό είτε δεν θεωρούν την θρησκεία σημαντική στην ταυτότητά τους.
Και ο Καύκασος
Η Ρωσία επέδειξε πολύ προσεκτικότερη στάση στην περιοχή του Καυκάσου. Η εκκλησία της Γεωργίας επέστρεψε στο ιστορικό, αυτοκέφαλο καθεστώς της το 1990, έναν χρόνο πριν την ανεξαρτησία της και την διάλυση της ΕΣΣΔ, γεγονός που αμέσως αναγνώρισε το Οικουμενικό Πατριαρχείο. Παρότι η Ρωσία ενθάρρυνε και ενίσχυσε στρατιωτικά τα αυτονομιστικά κινήματα στην Αμπχαζία και την Νότια Οσετία, δεν επεδίωξε την ενσωμάτωση των εκεί εκκλησιών στην ρωσική. Αν και η Ρωσία εξακολουθεί να τις θεωρεί ως υπαγόμενες στο Πατριαρχείο της Γεωργίας, οι εκκλησίες της Αμπχαζίας και Νότιας Οσετίας έχουν διακόψει, στην πράξη, κάθε δεσμό με αυτό…
Η αντιδραστική ιδεολογία της ρωσικής εκκλησίας και οι σχέσεις της με το κράτος
Ο ανταγωνισμός για την δικαιοδοσία είναι, παρότι ο κύριος, ένας μονάχα από τους λόγους της διάστασης ανάμεσα στο Οικουμενικό και το Πατριαρχείο Μόσχας. Υφίστανται μεταξύ τους αβυσσαλέες διαφορές νοοτροπίας. Καταρχάς, η ρωσική εκκλησία ανέκαθεν χρησιμοποιείται από το κράτος ως όργανο για την επίτευξη γεωστρατηγικών στόχων.
Ο Νικολάι Μιτρόχιν, ερευνητής στο Κέντρο Ανατολικοευρωπαϊκών ΜελετώνForschungsstelle Osteuropa του Πανεπιστημίου της Βρέμης και ειδήμων στα θέματα της ρωσικής εκκλησίας, τονίζει πως η εκκλησία ελέγχεται πλήρως από το κράτος και τις μυστικές υπηρεσίες. «Έτσι, απηχεί την ψυχολογία του ίδιου του κράτους», εξηγεί στο inside story. Η ψυχολογία αυτή είναι εκείνη «του συνδρόμου πολιορκίαςA right-wing militia trains Russians to fight the next war — with or without Putin | The Washington Post. Εδώ και δεκαετίες η ρωσική ελίτ εμφορείται από μία ιδεολογία εθνικισμού και απομονωτισμού, που υπενθυμίζει τον μακαρθισμό στις ΗΠΑ: κυριαρχεί η αίσθηση της έξωθεν απειλής», σημειώνει.
Για τον Μιτρόχιν, στόχος της ρωσικής εκκλησίας είναι να αποκτήσει τον έλεγχο ολόκληρου του ορθόδοξου κόσμου. Ως παράδειγμα της πολιτικής της αναφέρει το γεγονός ότι η Μόσχα χρηματοδοτεί τα πατριαρχεία Αντιοχείας και Ιεροσολύμων με εκατοντάδες χιλιάδες ευρώ κάθε χρόνο. Παράλληλα, προσπαθεί να αυξήσει τον αριθμό των Ρώσων μοναχών στον Άθω, διοχετεύοντας σημαντικά ποσά στην όλη επιχείρηση. «Φυσικά, κέντρο επιχειρήσεων στο Όρος είναι η ρωσική Μονή του Αγίου Παντελεήμονος, όπου έχουν επενδυθεί τεράστια ποσά τα τελευταία χρόνια» λέει ο Μιτρόχιν. Τα σχέδια της Ρωσίας καθιστά δύσκολα η παρουσία πολλών Ουκρανών μοναχών στην μονή, αλλά και οι παρεμβάσεις του Οικουμενικού Πατριαρχείου και των ελληνικών μυστικών υπηρεσιών, σημειώνει.
Η Μονή Αγίου Παντελεήμονος στον Άθω.
«Στην Αγία Πετρούπολη έχει ιδρυθεί Σύλλογος Φίλων του Άθωνος. Μέλη του είναι όλοι οι φίλοι του Πούτιν από την πρώην KGB, σήμερα ολιγάρχες ή ανώτεροι γραφειοκράτες. Η επίσκεψη στον Άθω αποτελεί ζήτημα κύρους για κάθε επιφανή Ρώσο. Ο ίδιος ο Πούτιν έχει επισκεφθεί το Όρος από κοινού με τον Πατριάρχη Κύριλλο και η σημειολογία της επίσκεψης ήταν χαρακτηριστική», σημειώνει. Κατά τον Μιτρόχιν, οι ρωσικές μυστικές υπηρεσίες επιδιώκουν με γενναιόδωρες επιδοτήσεις να στρέψουν μονές όπως το Βατοπέδι, που έχουν «προβληματική» σχέση με το Οικουμενικό Πατριαρχείο ή το ελληνικό κράτος, στην αγκαλιά της Μόσχας.
Αν την σοβιετική περίοδο η ρωσική εκκλησία ελεγχόταν από την ΚGB, την μετα-σοβιετική περιήλθε στον έλεγχο ομάδων ακραίων, που προωθούν έναν βάναυσο εθνικισμό αλλά και τις πιο φανατικά αντιδραστικές ιδέες. Έτσι, απορρίπτει με φανατισμό κάθε ιδέα οικουμενισμού, προσέγγισης δηλαδή με τις άλλες χριστιανικές ομολογίες. Θεωρεί τον καθολικισμό αίρεση και χαρακτηρίζει κάθε προσπάθεια διαλόγου «αιρετική». Στα κοινωνικά ζητήματα, οι απόψεις της είναι τουλάχιστον μεσαιωνικές. Ο Πατριάρχης Κύριλλος έχει δηλώσει πως ο φεμινισμός κινδυνεύει να καταστρέψειFeminism could destroy Russia, Russian Orthodox patriarch claims | The Guardian την ρωσική κοινωνία, ενώ παρομοίωσεRussian Orthodox leader compares same-sex marriage to Nazism, apartheid | SBS Australia την αναγνώριση του γάμου ομοφυλοφίλων με τους νόμους των φασιστών και του Απάρτχαϊντ.
vsevolod_chaplin_2014.jpg
Ο Βσέβολοντ Τσάπλιν το 2014. [The Council of the Federation of the Federal Assembly of the Russian Federation]
Λίγα χρόνια πριν, o διαβόητος (τότε) γραμματέας του Πατριαρχείου Μόσχας Βσέβολοντ ΤσιάπλινVsevolod Chaplin δήλωσε πως οι ορθόδοξοι δεν πρέπει να προσεύχονται μαζί με μέλη άλλων χριστιανικών εκκλησιών. Διατράνωνε με κάθε ευκαιρία την πεποίθησή του πως η πίστη δεν είναι κάτι προσωπικό και πως η εκκλησία πρέπει να βρίσκεται στο κέντρο της δημόσιας ζωής. Η φιλελεύθερη δημοκρατία με την «ασυδοσία» που καλλιεργεί η έμφαση στις ατομικές ελευθερίες και την πολυφωνία είναι ξένη προς την ρωσική παράδοση και τον σκοπό της Ορθοδοξίας, έλεγε ο Τσιάπλιν. Δήλωσε πως έτσι όπως ντύνονται οι νεαρές Ρωσίδες, δεν πρέπει να το θεωρούν παράδοξο αν βιασθούν, και κάλεσε για έναν εθνικό κώδικα ενδυμασίας. Χαρακτήρισε όσους φεύγουν στην δύση «προδότες» και δήλωσε πως οι προδότες πρέπει να εκτελούνται.
Προτού απολυθεί, ο Τσιάπλιν είχε φθάσει στο σημείο να εκφράσει την στήριξή τουRussian Orthodox Archpriest Opposes Ban on Female Genital Mutilation | Newsweek στην κλειτοριδεκτομή, στηρίζοντας την δήλωση ενός ιμάμη από το Νταγκεστάν του Καυκάσου πως αποτελεί «υγιές έθιμο» που περιορίζει την γυναικεία σεξουαλικότητα. «Ο σκοπός της γυναίκας είναι η τεκνοποιΐα και η ανατροφή των παιδιών, και δεν πρέπει να εργάζεται εκτός σπιτιού», είπε. Ο Τσιάπλιν συμφώνησε απολύτως, αποκαλώντας μάλιστα τις φεμινίστριες «σκυλιά που γαυγίζουν» και τον φεμινισμό «το ψέμα του 20ου αιώνα».
Κάποιοι ιεράρχες στην Ελλάδα έχουν, τα τελευταία χρόνια, προκαλέσει αγανάκτηση και δυσαρέσκεια με την δημόσια έκφραση ακραίων και αξιόποινων θέσεων. Η διαφορά ανάμεσα στις εκκλησίες του ελληνόφωνου και του ρωσόφωνου κόσμου, σημειώνουν πολλοί, είναι πως στον πρώτο τέτοιες αντιλήψεις δεν αποτελούν τον κανόνα και δεν απηχούν την επίσημη θέση της εκκλησίας, όπως στον δεύτεροPutin and the Greeks: The Limits of Orthodox Diplomacy | Carnegie Moscow Center.
«Η Ρωσία βρίσκεται πολύ περισσότερο στην περιφέρεια της Ευρώπης από ό,τι η Ελλάδα. Αν και ο πληθυσμός της είναι έντονα αστικοποιημένος, είναι μια κοινωνία πολύ πιο συντηρητική από την ελληνική, και αυτό αντανακλάται και στην εκκλησία της» εξηγεί ο Μιτρόχιν. Θεωρεί πως η βία που χαρακτηρίζει τα λόγια του Τσιάπλιν δεν αποτελεί την εξαίρεση, αλλά τον κανόνα στην ρωσική εκκλησία. «Δεν είναι τυχαίο που η εκκλησία υπερασπίσθηκεΔιαβάστε το σχετικό άρθρο της Κατερίνας Οικονομάκου στο inside story το “δικαίωμα” του συζύγου να “σωφρονίζει” την σύζυγο ή/και τα παιδιά με χαστούκια. Σε επίπεδο βάσης, η ρωσική εκκλησία είναι γεμάτη από ιερείς-προβοκάτορες. Πολλοί κηρύσσουν τον εθνικισμό και τον μιλιταρισμό, ενώ δεν λείπουν και οι ιερείς που φορούν στολές παραλλαγήςNikolay Mitrokhin: Right-Wing Saints | The Russian Reader ολημερίς, βγάζοντάς τις μόνο κατά την διάρκεια της λειτουργίας!».
Ο Μιτρόχιν θεωρεί πως η πλειονότητα του κατώτερου κλήρου και των επισκόπων έχουν ακραίες απόψεις και δεν αποκλείουν την βία ως μέσο επίτευξης των εθνικών στόχων. «Εξού και στηρίζουν τις παραστρατιωτικές-εθνικιστικές οργανώσεις που στρατολογούν μαχητές για την Ουκρανία ή εκπαιδεύουν πολίτες στα όπλα ενόψει ενός απειλούμενου, δήθεν, νέου παγκοσμίου πολέμου». Όσο για την πλειονότητα των πιστών, εκείνοι, κατά τον Μιτρόχιν, βλέπουν την Ορθοδοξία ως την «εθνική θρησκεία» που τους προστατεύει από την αφομοίωση στην «άθεη Δύση». «Περιορίζονται στην συμμετοχή στα τελετουργικά της εκκλησίας και στην ανάγνωση βίων Αγίων και άλλα εύκολα αναγνώσματα. Θεωρούν ως πνευματικούς ταγούς τους μοναχούς, που έχουν μεγάλη επιρροή στην ρωσική εκκλησία και ιδέες εντελώς αντιδραστικέςDoes Russia have an ‘Orthodox Taliban’ problem? | Deutsche Welle».
putinkirill000_ow7hn.jpg
Ο Βλαντίμιρ Πούτιν και ο Πατριάρχης Μόσχας Κύριλλος σε τελετή καθαγιασμού ναού τον Μάιο του 2017. [Alexey Druzhinin/SPUTNIK/AFP]
Κατά τον Μιτρόχιν, η ρωσική εκκλησία έχει χάσει την μάχη για την ψυχή της νεολαίας. «Οι μορφωμένοι νέοι στις πόλεις αδιαφορούν για την εκκλησία, αν δεν την μισούν. Εμφανίζεται σκληρήThe Russian Orthodox Church wants the total abolition of surrogacy | AsiaNews.it, υπερεθνικιστική, αντιδραστική. Η αντίδραση της ιεραρχίας στο επεισόδιο της “ακτιβιστικής παρέμβασης” του συγκροτήματος Pussy Riot, που στόχο είχε να καταδικάσει την συμπόρευση της εκκλησίας με την κρατική πολιτική, ήταν –νομίζω– αποκαλυπτική των αντιλήψεωνIs the Russian Orthodox Church serving God or Putin? | Deutsche Welle που επικρατούν στην ρωσική εκκλησία σήμερα».
Στον αντίποδα όλων αυτών, το Οικουμενικό Πατριαρχείο είναι σαφώς προσανατολισμένο προς την πολιτική κουλτούρα της Δύσης. Ο Βαρθολομαίος στις δηλώσεις του αναφέρεται συχνά στις ατομικές ελευθερίες και την σημασία του διαλόγου, στην ανάγκη για συμφιλίωση και συγχώρεση. Διατηρεί στενές και αγαστές σχέσεις με το Βατικανό, άλλες χριστιανικές ομολογίες και ηγέτες άλλων θρησκευμάτων. Το Οικουμενικό Πατριαρχείο είναι προσηλωμένο στον οικουμενισμό, αλλά και στις πρωτοβουλίες για τον διαθρησκευτικό διάλογο. Αυτό δεν είναι τυχαίο: υπαγορεύεται από την θέση του σε μία μη oρθόδοξη χώρα και την ανάγκη στήριξής του και από τις εκκλησίες της Δύσης.
Ο ρόλος του Οικουμενικού Πατριαρχείου ως θεσμού που βρίσκεται κοντά στην Ευρώπη και τις αξίες της παίζει σημαντικό ρόλο στην βούληση εκκλησιών να διακόψουν σχέσεις με την Μόσχα και να υπαχθούν σε αυτό. Παράλληλα, ενώ η ρωσική ορθοδοξία γίνεται αντιληπτή ως εθνοκεντρική, ξενοφοβική και αντιδραστική, το Οικουμενικό Πατριαρχείο προβάλλει ως εκφραστής μιας πιο σύγχρονης εκδοχής της Ορθοδοξίας, απαλλαγμένης από τον εθνικισμό και προσηλωμένης στα δημοκρατικά και οικουμενικά ιδεώδη. Έτσι, η ρήξη με την Μόσχα και η υπαγωγή στην Κωνσταντινούπολη σημαίνει, για τις εν λόγω κοινωνίες, χειραφέτηση από τον ρωσικό εθνικισμό και προσέγγιση με την Δύση.
Η βρώμικη επίθεση κατά του Βαρθολομαίου το 2016
Ο ανταγωνισμός της Μόσχας προς την Κωνσταντινούπολη δύναται να προκαλέσει μεγάλη ζημιά τόσο στην εικόνα του ορθόδοξου κόσμου όσο και στο Οικουμενικό Πατριαρχείο. Αυτό φάνηκε με τον χειρότερο τρόπο σε δύο γεγονότα του 2016. Το πρώτο ήταν η μη συμμετοχή της Μόσχας στην Ιερά Σύνοδο των Ορθόδοξων Eκκλησιών, που πραγματοποιήθηκε στην Κρήτη τον Ιούνιο εκείνου του έτους. Την διοργάνωση παρόμοιας πανορθόδοξης συνόδου προσπαθούσε το Οικουμενικό Πατριαρχείο επί 99 χρόνια.
Μεταξύ των θεμάτων προς συζήτηση ήταν οι σχέσεις της ορθοδοξίας με τις άλλες εκκλησίες και θρησκείες, με την τεχνολογία, την επιστήμη, την παγκοσμιοποίηση και το περιβάλλον. Η ρωσική εκκλησία είχε ζητήσει να μην πραγματοποιηθεί η σύνοδος στην Πόλη, εξαιτίας των τεταμένων τότε διμερών σχέσεων μετά την κατάρριψη του ρωσικού μαχητικού στην Συρία. Έτσι, επελέγη ως τόπος η Κρήτη. Αργότερα, η ρωσική πλευρά επέμενε οι αποφάσεις να λαμβάνονται με ομοφωνία, όχι κατά πλειοψηφία, παρότι αυτό αντίκειται στην παράδοση της εκκλησίας. Τελικά, αποφάσισε να απόσχει από την σύνοδο.
Οι λόγοι αποχής της Μόσχας εντοπίζονται αφενός στις διαμάχες δικαιοδοσίας, ιδίως στην Ουκρανία, αφετέρου στην φανατική εναντίωσή της στον οικουμενικό διάλογο, ειδικά με την Ρωμαιοκαθολική Εκκλησία. Η αντίθεση στον οικουμενισμό οδήγησε και την Εκκλησία της Γεωργίας να μην συμμετάσχει. Παρά τις σημαντικές διαφορές που την χωρίζουν από την ρωσική εκκλησία, και τις κάκιστες σχέσεις Ρωσίας-Γεωργίας σε κρατικό επίπεδο, η Εκκλησία της Γεωργίας έχει τις ίδιες σκοταδιστικές απόψεις ως προς τον οικουμενισμό και τα κοινωνικά ζητήματα. Θεωρεί, όπως και η ρωσική, τον καθολικισμό αίρεση, ενώ έχει επανειλημμένα εκφράσει τις ανησυχίες της πως οι λοιπές ορθόδοξες εκκλησίες δείχνουν υπερβολική ελαστικότητα σε θέματα διαζυγίου και ενδίδουν υπέρ του δέοντος στους πειρασμούς της σύγχρονης κοινωνίας. Την ίδια υστερική αντίσταση στον οικουμενισμό εκφράζουν και οι παλαιοημερολογίτες στην Ελλάδα, που είχαν εκφρασθεί πολύ αρνητικά για το Οικουμενικό Πατριαρχείο και την σύνοδο.
Οι ορθόδοξοι θρησκευτικοί ηγέτες προσεύχονται στην Ιερά Σύνοδο της Κρήτης στις 19 Ιουνίου 2016. Ήταν η πρώτη τέτοια συγκέντρωση σε μία χιλιετία, αλλά η απουσία κάποιων εκκλησιών σπίλωσε την συνάντηση. [Costas Metaxakis/AFP]
Η εκκλησία της Βουλγαρίας επίσης δεν συμμετείχε, πιστή στην παράδοση της συστράτευσης με το Πατριαρχείο Μόσχας, παρά τις διαμαρτυρίες πολιτικών και διανοουμένων για την στάση αυτή. Το Πατριαρχείο Αντιοχείας, πάλι, απείχε εξαιτίας μίας διαφοράς δικαιοδοσίας με το Πατριαρχείο Ιεροσολύμων, με το οποίο διέκοψε σχέσεις. Ισχυρίζεται πως το Οικουμενικό Πατριαρχείο μεροληπτεί υπέρ του Πατριαρχείου Ιεροσολύμων, που το ελέγχουν ακόμη Έλληνες αρχιερείς, εις βάρος του Πατριαρχείου Αντιοχείας, που έχει περάσει σε αραβικό έλεγχο. Βρίσκεται, εξάλλου, από την έναρξη του συριακού εμφυλίου σε σχέση εξάρτησης από την Μόσχα, που αφενός το χρηματοδοτεί, αφετέρου εμφανίζεται ως προστάτης των χριστιανών (που στην συντριπτική πλειονότητά τους στηρίζουν τον Άσαντ) από τους τζιχαντιστές. Η αποχή των τεσσάρων εκκλησιών τορπίλλισε την πρώτη παγκόσμια σύνοδο των ορθοδόξων από το 727, πλήττοντας την εικόνα του σύνολου ορθόδοξου κόσμου.
Το χτύπημα των μυστικών υπηρεσιών ενάντια στο Πατριαρχείο
Πολύ σοβαρότερο και πιο επικίνδυνο ήταν το χτύπημα που επιχείρησαν κατά του Οικουμενικού Πατριαρχείου οι ρωσικές μυστικές υπηρεσίες έναν μήνα μετά την απόπειρα πραξικοπήματος ενάντια στην κυβέρνηση Έρντογαν, την 15η Ιουλίου 2016. Ήδη από τον Ιούνιο, οι σχέσεις Ρωσίας-Τουρκίας είχαν αρχίσει να αποκαθίστανται. Έναν μήνα μετά το πραξικόπημα, εμφανίσθηκαν σε ιστότοπο γνωστόΣτο Oriental Review για την εγγύτητά του προς το Κρεμλίνο άρθρα με προφανή στόχο να εκθέσουν τον Βαρθολομαίο. Έφεραν την υπογραφή του Arthur H. Hughes, αμερικανού πρέσβυ ε.τ.
Ο Ηughes γρήγορα διέψευσεAmbassador Hughes Denies Authorship of Article against Ecumenical Patriarch Bartholomew | The National Herald πως συνέγραψε τα επίμαχα άρθραWill Ankara take aim at Patriarch Bartholomew? [Unpublished] | Euractiv, τα οποία και κατέβασε η συγκεκριμένη ιστοσελίδα, χωρίς όμως να αναρτήσει ανακοίνωση πως αποτελούσαν προϊόν πλαστογραφίας. Τα είχαν στο μεταξύ αναπαράγει πολλές ρωσικές ιστοσελίδες, κάτι ενδεικτικό για το παρασκήνιο της δημοσίευσης. Η ιστοσελίδα Pravoslaviye, που αναμετέδωσε την είδηση, είναι η γνωστότερη σελίδα εκκλησιαστικής ενημέρωσης της Ρωσίας και ανήκει στην μονή Σρετένσκι, όπως επεσήμανε στο inside story αξιωματούχος του Οικουμενικού Θρόνου. Ο ηγούμενος της μονής Σρετένσκι, Τίχον Σιεβγκούνοβ, φημολογείται πως είναι ο πνευματικός του Πούτιν… Όπως επεσήμαναν δημοσιογράφοι σε εγκυρότερα από την Pravoslaviye μέσα, είθισται μυστικές υπηρεσίες να δημοσιεύουν «άρθρα» με την υπογραφή ζώντων, νεκρών ή ανύπαρκτων προσώπων.
Τα άρθρα ήταν κανονικός λίβελος κατά του Πατριάρχη. Ήδη οι τίτλοι («Χρειάζεται η Άγκυρα τον Πατριάρχη Βαρθολομαίο;» και «Θα βάλει στο στόχαστρο η Άγκυρα τον Πατριάρχη Βαρθολομαίο;») προϊδεάζουν για το περιεχόμενο. Ο (όχι και τόσο) κρυφός αρθρογράφος ξεκινά την «ανάλυσή του» επισημαίνοντας τις στενότατες (οικονομικές και πολιτικές) σχέσεις του Πατριαρχείου με την ελληνοαμερικανική ομογένεια και την κυβέρνηση των ΗΠΑ. Στο πρώτο άρθρο χαρακτηρίζει τον Βαρθολομαίο «Δούρειο Ίππο» των αμερικανικών συμφερόντων στον ορθόδοξο κόσμο. Παρότι αναφέρεται επιγραμματικά στους διωγμούς των ορθοδόξων στην Τουρκία, σπεύδει να προσθέσει πως για την Ουάσιγκτον η κατάστασή τους αποτελεί «άσσο στο μανίκι» για να ασκεί πίεση στην Τουρκία. Ισχυρίζεται πως οι ΗΠΑ προσπαθούν –δια του Οικουμενικού Θρόνου– να ασκούν επιρροή επί του συνόλου ορθοδόξου κόσμου, ενώ κάνει λόγο για «αμερικανο-ισραηλινό λόμπι» εντός του Πατριαρχείου, που ελέγχει το δεύτερο δια της χρηματοδότησης.
Ο Πατριάρχης Βαρθολομαίος σε συνάντησή του με τον τότε Αμερικανό πρόεδρο Μπαράκ Ομπάμα, Απρίλιος 2009. [Pete Souza/Executive Office of the President of the United States]
Ο αρθρογράφος μιλά για «στενές σχέσεις» του Βαρθολομαίου με τον Φετουλλάχ ΓκιουλένFethullah Gülen, τον εξόριστο στις ΗΠΑ ιμάμη που το καθεστώς Έρντογαν θεωρεί διοργανωτή του αποτυχημένου πραξικοπήματος. Μιλά για τις συναντήσεις του Πατριάρχη με τον Γκιουλέν στα πλαίσια του διαθρησκευτικού διαλόγου την δεκαετία του 1990, χωρίς ωστόσο να αναφέρει πως τον διάλογο προωθούσε η τότε κυβέρνηση, κάτι που συνέχισε για χρόνια και η νυν. Και αναρωτιέται ο αρθρογράφος: μήπως θα έπρεπε οι τουρκικές αρχές να αναγνωρίσουν, επί τέλους, την οικουμενικότητα του Πατριαρχείου Κωνσταντινουπόλεως, ώστε να αυξήσουν την επιρροή τους επί του ορθόδοξου κόσμου;
Αμέσως απαντά πως αυτό θα ήταν ιδιαίτερα απίθανο στην παρούσα συγκυρία: στην πρόσφατη (τότε) Ιερά Σύνοδο στην Κρήτη ο Βαρθολομαίος απέτυχε, εξαιτίας «της αυταρχικότητας, της πεισμονής του και της εχθρότητάς του προς την Ρωσική Ορθόδοξη Εκκλησία» να συνενώσει τον ορθόδοξο κόσμο. Η επιρροή του δεν καλύπτει ούτε τους μισούς ορθοδόξους του κόσμου, γεγονός που υποβιβάζει σημαντικά την αξία του Πατριαρχείου για τους κρατούντες στην Τουρκία, ισχυρίζεται ο συντάκτης του λιβέλου.
Τα άρθρα αναπαράγουν την θέση που παπαγαλίζουν πολλοί στην ρωσική εκκλησία, ότι το Οικουμενικό Πατριαρχείο δεν είναι παρά όργανο για την επιβολή ενός διεθνιστικού-σιωνιστικού σχεδίου στον ορθόδοξο κόσμο, με απώτατο στόχο την διάλυση της Ορθοδοξίας. Τα άρθρα, ξεκάθαρα αποκύημα του ρωσικού παρακράτους, μιλούν για τις στενές δήθεν σχέσεις του Βαρθολομαίου με τον Γκιουλέν, υπονοώντας πως ο Πατριάρχης υπήρξε συνυπεύθυνος για την απόπειρα πραξικοπήματος. Η ευχή για νέα κτυπήματα από το τουρκικό κράτος κατά του Πατριαρχείου είναι διάχυτη στο κείμενο.
Στην Τουρκία τα άρθρα προκάλεσαν πάταγο, οδηγώντας σε μπαράζ δημοσιευμάτων κατά του Πατριαρχείου από τον κυβερνητικό και μη τύπο. Πρώτη η εφημερίδα Aydınlık, όργανο των ακραίων κεμαλιστών «εθνικοφρόνων», επεσήμανε πως ο Πατριάρχης αναχώρησε από την Τουρκία για επίσκεψη στο εξωτερικό τρεις ώρες πριν το πραξικόπημα, υπονοώντας πως ήταν απόλυτα ενημερωμένος πως αυτό επίκειτο. Στην συνέχεια, η φιλοκυβερνητική Akşam κυκλοφόρησε με άρθροPatrigin figüranı çıktı | Akşam, στην πρώτη σελίδα, που ισχυριζόταν πως το πραξικόπημα δεν ήταν παρά μία απόπειρα να ανατραπεί η πρόσφατη αποκατάσταση των ρωσο-τουρκικών σχέσεων. Κατά την εφημερίδα, αυτό οργανώθηκε με συνεργασία του Γκιουλέν με την CIA και το Οικουμενικό Πατριαρχείο. Το άρθρο συνόδευε φωτογραφία του Βαρθολομαίου με τον ιμάμη, ενώ παρέπεμπε στα άρθρα με την δήθεν υπογραφή του Hughes –παρότι εκείνος είχε ήδη καταγγείλειThe Russian libel against the Ecumenical Patriarch | Hürriyet Daily News την πλαστογραφία της υπογραφής του επανειλημμένα!
Οι δημοσιεύσεις αυτές προκάλεσαν, για κάποιες εβδομάδες, πανικό στην ομογένεια της Πόλης. Πολλοί φοβήθηκαν μήπως οι αρχές κινηθούν κατά του Πατριάρχη ή θέσουν εκ νέου προσκόμματα στην λειτουργία του θεσμού. Ούτε όμως η επίθεση αυτή, ούτε οτιδήποτε άλλο στην μετέπειτα επικαιρότητα φαίνεται να επηρέασε στο ελάχιστο το υψηλό ποσοστό των Ελλήνων που ακόμη θαυμάζουν τον Πούτιν και την Ρωσία. Αδιαφορώντας για το εκεί καθεστώς και για τον διεθνή του ρόλο, αυτοί οι Έλληνες εύχονται η Ελλάδα να απομακρυνθεί από την ΕΕ προσεταιριζόμενη την Ρωσία, αγνοώντας επιδεικτικά πως οι κύριες εξαγωγές της τελευταίας είναι κατάσκοποι και οπλοφορούντες ολιγάρχες…
Στην ΠΆΡΝΗΘΑ κοντά στα ΣΚΟΥΡΤΑ το ανακαλυφθέν πρόσφατα σπηλαιοβάραθρο
γράφει ο Χρήστος Μίχας :
το σπήλαιο βρίσκεται στον Δρόμο προς την Μαζαρεκα Σκούρτων έχει βάθος 8 μέτρα και 35 μέτρα μήκος , στον Λόφο Γκοριτσεζα .
Χθες ήταν η πρώτη απόπειρα καραρριχησης του , η οποία ασφαλώς και θα συνεχιστεί το επόμενο χρονικό διάστημα , από από τον κ. ΛΑΜΠΡΑΚΟΠΟΥΛΟ
Οι πρώτες σύγχρονες αναφορές για την ύπαρξη του Σπηλαίου χρονολογούνται από το Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, όταν οι αντάρτες της Β μεραρχιας του ΕΛ.ΑΣ και κάτοικοι των Σκούρτων έβρισκαν καταφύγιο κατά τους βομβαρδισμούς .Στην περιοχή μας λόγω των ασβεστολιθηκών πετρωμάτων , υπάρχουν περισσότερα απο 25 σπήλαια και σπηλαιοβάραθρα ανεξερεύνητα , τα οποία εντάσσονται στο υπόγειο καρστικό σύστημα της Πάρνηθας . Η δημιουργία τους οφείλεται στην υψηλή διαλυτότητα των ασβεστόλιθων στο νερό της βροχής. Το συγκεκριμένο πιθανότατα να αποτελείται (σύμφωνα με τις πρώτες εκτιμήσεις ) από πολλές διαδοχικές αίθουσες και λαβυρινθώδεις διαδρόμους και στοές , αποτελούμενο από παράξενους σταλακτιτικούς σχηματισμούς και εντυπωσιακές κολώνες , σε θαυμάσια συμπλέγματα και δεν αποκλείεται η κατεύθυνση του να είναι προς την θέση Λιουγκια στο Κλειδί όπου είναι και η κατεύθυνση του Σπηλαίου Καταβόθρας Σκούρτων , που εξερευνήθηκε απο τον κ. Πετροχειλο το 1951 και ναι συναπαντιούνται εκεί , συνεχίζοντας την διαδρομή τους ως υπόγειος ποταμός που χύνεται στη θάλασσα του Ωρωπού , ακολουθώντας περίπου την πορεία του Ασωπού
Οι πρώτες σύγχρονες αναφορές για την ύπαρξη του Σπηλαίου χρονολογούνται από το Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, όταν οι αντάρτες της Β μεραρχιας του ΕΛ.ΑΣ και κάτοικοι των Σκούρτων έβρισκαν καταφύγιο κατά τους βομβαρδισμούς .Στην περιοχή μας λόγω των ασβεστολιθηκών πετρωμάτων , υπάρχουν περισσότερα απο 25 σπήλαια και σπηλαιοβάραθρα ανεξερεύνητα , τα οποία εντάσσονται στο υπόγειο καρστικό σύστημα της Πάρνηθας . Η δημιουργία τους οφείλεται στην υψηλή διαλυτότητα των ασβεστόλιθων στο νερό της βροχής. Το συγκεκριμένο πιθανότατα να αποτελείται (σύμφωνα με τις πρώτες εκτιμήσεις ) από πολλές διαδοχικές αίθουσες και λαβυρινθώδεις διαδρόμους και στοές , αποτελούμενο από παράξενους σταλακτιτικούς σχηματισμούς και εντυπωσιακές κολώνες , σε θαυμάσια συμπλέγματα και δεν αποκλείεται η κατεύθυνση του να είναι προς την θέση Λιουγκια στο Κλειδί όπου είναι και η κατεύθυνση του Σπηλαίου Καταβόθρας Σκούρτων , που εξερευνήθηκε απο τον κ. Πετροχειλο το 1951 και ναι συναπαντιούνται εκεί , συνεχίζοντας την διαδρομή τους ως υπόγειος ποταμός που χύνεται στη θάλασσα του Ωρωπού , ακολουθώντας περίπου την πορεία του Ασωπού
Είστε στο 53% των Ελλήνων που λέει πως τη δεκαετία του ’60 περνούσαμε καλύτερα; Τότε πρέπει να διαβάσετε αυτό
Το 53% των Ελλήνων απάντησαν στην έρευνα του Pew Research Center ουσιαστικά ότι ζούσαμε καλύτερα πριν από 50 χρόνια.
Αντί άλλης απάντησης, αυτό το στάτους του παιδίατρου Αντώνη Δαρζέντα:
Το 53% των Ελλήνων ισχυρίζεται πως τη δεκαετία του ’60 περνούσε καλύτερα. Και αρχίζετε κάτι Ευρωλιγούρηδες και λέτε πως τώρα είμαστε καλύτερα.
Εγώ αντίθετα έχω πολύ διαφορετική γνώμη.
Τη δεκαετία του ’60 όλα ήταν πολύ όμορφα! Η νεογνικη και παιδική θνησιμότητα ήταν τεράστια. Σχεδόν 2 στα 10 παιδιά πέθαιναν πριν ενηλικιωθουν. Πολλές γυναίκες πέθαιναν στη γέννα. Αλλά κάναμε πολλά παιδιά, οπότε μας περισσευαν.
Οι πόλεις και τα χωριά ήταν υπέροχα, γραφικά. Χωματοδρομοι παντού, όπου τα παιδιά έπαιζαν ευτυχισμένα, μιας και λίγα πήγαιναν σχολείο. Όταν είχαν να φάνε βέβαια. Ή όταν δεν δούλευαν από 12 χρονών.
Τα σπίτια ήταν απλά, λιτά, απέριττα. Συνήθως παραγκες, οι τυχεροί είχαν πέτρινα που το χειμώνα είχαν υπέροχη μούχλα και υγρασία ενώ η απουσία αφρολουτρων και σαπουνιων τους γλύτωνε πολύτιμο χρόνο. Δεν υπήρχαν τουαλέτες μέσα στα σπίτια και απολάμβαναν την υπέροχη αφοδεuση στην ελληνική ύπαιθρο.
Οι σχέσεις των ανθρώπων ήταν ειλικρινείς. Η γυναίκα ψήφιζε ότι και ο άντρας. Έπαιρνε και το όνομα του, όχι μόνο το επώνυμο αλλά και το μικρό. Μητσαινα, του Δημήτρη, Γιωργαινα του Γιώργη. Όχι όπως τώρα που τη ρωτάς «τίνος είσαι συ μάνα μου» και δεν ξέρει. Οι γυναίκες δεν κυκλοφορουσαν μόνες τους στο δρόμο. Η τιμή της αδερφής ήταν πάνω από όλα. Πολλά εγκλήματα τιμής γίνονταν. Όχι όπως τώρα που υποδεχεσαι χαμογελαστός το φίλο της κόρης σου και της αδερφής σου. Της έριχνες τότε μια μπουφλα και της έλεγες «δεν θα πας πουθενά μωpή». Και όλα λυνονταν αρμονικά, χωρίς διαφωνίες.
Δεν υπήρχε αυτισμός και κατάθλιψη. Ο τρελός της γειτονιάς ή του χωριού ήταν ένας από εμάς τον κοροϊδευαμε και τον σφαλιαρωναμε ή του πετουσαμε πέτρες και περνούσαμε πολύ ωραία. Αν τυχόν ήταν επικίνδυνος είχαν φροντίσει οι δικοί του να είναι μόνιμα κλειδωμένος σε ένα υπόγειο.
Οι σχέσεις των ανθρώπων με τα ζώα ήταν επίσης όμορφες.
Δεν υπήρχαν αδέσποτα! Γιατί οι καλοί χωριάτες όποτε έβλεπαν αδέσποτο ή το πυροβολουσαν ή του έριχναν φόλα. Τα παιδιά επίσης εδεναν ντενεκέδια στην ουρά τους ή τα πιο μερακλιδικα τους έβαζαν και στουπί με φωτιά.
Κρέας τρώγαμε μια φορά το εξάμηνο και αν, οπότε δεν υπήρχε δυσκοιλιοτητα και υψηλή χοληστερίνη. Ούτε καρκίνος. Ο κόσμος πέθαινε αγνά, από μια απλή ιωση, από πνευμονία, ελονοσία, διφθερίτιδα κοκκυτη. Και ζούσε έως τα 55 του. Ούτε σύνταξη ούτε να ταλαιπωρειται στις ουρές των τραπεζών.
Στη Σαντορίνη στο χωριό του πατέρα μου παιδιά έμεναν τυφλά από τραχωμα, μια νόσο που περνά με νερό και σαπούνι, ή με μια και μόνο σταγόνα αντιβιοτικού κολλυρίου.
Οι καρδιές των ανθρώπων όμως ήταν κοντά γιατί περνούσαμε εκείνα τα υπέροχα βράδια. Ιδίως το χειμώνα τουρτουριζοντας από το κρύο αγκαλιά όλοι μαζί για να ζεσταθουμε.
Ήταν υπέροχα λοιπόν τη δεκαετία του ’60. Και τη νοσταλγουμε. Και ξέρετε γιατί;.
Γιατί αυτήν την Ελλάδα αξίζουμε.
mikropragmata.lifo.gr
Κόστος εργασίας ανά ώρα: 14,5 ευρώ στην Ελλάδα, 42,5 ευρώ στη Δανία
Κτήμα Λιάπη στα Οινόφυτα
Γραφεται για τις αποθηκες των γερμανων. Ο Sture Linnér, στο βιβλιο του Η οδυσσεια μου στα σουηδικα, σελιδα 212, δινει τις ακολουθες λεπτομερειες.
Στις 12 οκτωβριου συμφωνησε με τους Oberzahlmeister Schulze και Hübner στην Λαμια αντι να κατατρεψουν, να παραδωσουν στον Ερυθρο Σταυρο τις 40 γερμανικες αποθηκες της πολης. Σε αυτες υπηρχαν 183 918 kg κονσερβες κρεατος η ψαριου, 651 632 kg βρομη, 263 161 kg αλευρη σικαλης, 241 973 kg ξερες πατατες, 59 999 kg κονσερβες σουπας, 8 065 877 τσιγαρα, 262 265 cigarillos, 20 198 λιτρα πρωτης ταξεως γαλλικου κονιακ, 1 305 σαπουνια ξυρισματος. Ολα μετρημενα μεχρι την τελευταια λεπτομερια απο τους γερμανους.
Χαιρετισμους
Δρ Κωστας Λαμπου
Associate professor
University of Uppsala
Sweden
Απάντηση
Σας ευχαριστώ για τις πολύ ενδιαφέρουσες πληροφορίες, που στείλατε και φυσικά θα τις ενσωματώσω στην εργασία που διαβάσατε. Χαίρομαι ιδιαίτερα όταν έχω ανάλογη βοήθεια, όπως στην προκείμενη περίπτωση, που συμβάλλουν στη διόρθωση, ή συμπλήρωση των ιστορικών γνώσεων για δύσκολα χρόνια, όπως αυτά της Κατοχής στην Ελλάδα. Να είστε καλά. Με ιδιαίτερη τιμή. Κωνσταντίνος Αθ. Μπαλωμένος