Η Διεθνής Ομοσπονδία Συλλόγων Ερυθρού Σταυρού και Ερυθράς Ημισελήνου (ΔΟΕΣ) είχε λάβει την απόφαση τον περασμένο Μάρτιο να δώσει χρόνο στον Ελληνικό Ερυθρό Σταυρό (ΕΕΣ) μέχρι τις 15 Οκτωβρίου, ώστε μέχρι τότε να έκανε τις αλλαγές που θα υλοποιούσαν το σχέδιο ανάκαμψης και εκσυγχρονισμού του. Ο Ελληνικός Ερυθρός Σταυρός απέτυχε να υλοποιήσει ένα τέτοιο σχέδιο, που είχε τεθεί ως στόχος εδώ και έξι χρόνια, λόγω των πολύχρονων δικαστικών εκκρεμοτήτων και της εμπλοκής προηγούμενων διοικήσεων και μελών του σε ζητήματα κακοδιαχείρισης.

Ακόμα και μετά την εκλογή νέου Κεντρικού Διοικητικού ΣυμβουλίουΣύνθεση νέου Κεντρικού Διοικητικού Συμβουλίου Ελληνικού Ερυθρού Σταυρού| redcross.gr (Κ.Δ.Σ.) τον περασμένο Ιούνιο, το νέο διοικητικό συμβούλιο δεν έκανε μέχρι τώρα ό,τι περνούσε από το χέρι του για να αποτρέψει την αποβολή. Πάντως είναι η πρώτη φορά στην ιστορία, που ο Διεθνής Ερυθρός Σταυρός κάνει ένα τέτοιο βήμα για την αποβολήStatement on suspension of the Hellenic Red Cross as a member of IFRC | ifrc.org εθνικού σωματείου. Γι’ αυτό και 16 μέλη από τα 25 του Κεντρικού Διοικητικού Συμβουλίου χαρακτηρίζουν το μέτρο «ατιμωτικό», αφού όπως αναφέρουν σε επιστολή τους προς το διοικητικό συμβούλιο, η αναστολή της συμμετοχής του ΕΕΣ στην ΔΟΕΣ επιβλήθηκε διότι το προεδρείο του Ελληνικού Ερυθρού Σταυρού υποεκτίμησε τη σοβαρότητα και κρισιμότητα της κατάστασης σε σχέση με την υποχρέωσή του να εκπληρώσει τις συμφωνημένες συνθήκες.

Πρακτικά, τυχόν αποβολή του ΕΕΣ από μέλος της Διεθνούς Ομοσπονδίας σημαίνει ότι θα χάσει τα δικαιώματα που έχει, συμπεριλαμβανομένου του να εκπροσωπείται και να συμμετέχει στα όργανα της ΔΟΕΣ και στη Γενική Συνέλευση. Επίσης θα αποκλειστεί από προγράμματα χρηματοδότησης της ΔΟΕΣ

Ο προηγούμενος διορισμένος από το δικαστήριο πρόεδρος του ΕΕΣ, πρέσβης Αλέξης Αλεξανδρής, είχε κάνει με τη βοήθεια της κυβέρνησης μία συμφωνία τον περασμένο Μάρτιο, να μην ισχύσει η αναστολή συμμετοχής του Ελληνικού Ερυθρού Σταυρού έως τις 15 Οκτωβρίου 2018. Με επιστολή του, ο κ. Αλεξανδρής είχε δεσμευθεί ότι θα προχωρούσε σε αρχαιρεσίες (το έκανε τον περασμένο Ιούνιο) και ότι το νέο συμβούλιο που θα εκλεγόταν θα άλλαζε το καταστατικό, θα έγραφε νέα μέλη (από τους εθελοντές του ΕΕΣ) και θα έκανε εκ νέου εκλογές ως τις 15 Οκτωβρίου 2018. Η εγγραφή νέων μελών θεωρείται ένα σημαντικό βήμα στην κατεύθυνση του εκσυγχρονισμού του σωματείου, ώστε να πάψει να είναι ένα κλειστό κλαμπ, το οποίο ελέγχεται από λίγους.

Ο πρώην γραμματέας στη διοίκηση Αλεξανδρή έγινε μετά τις αρχαιρεσίες του Ιουνίου πρόεδρος: είναι ο ιατρός γυναικολόγος Νίκος Οικονομόπουλος από την Πάτρα. Ο Οικονομόπουλος, παλιότερα στέλεχος της Πολιτικής Άνοιξης και έπειτα υποψήφιος δήμαρχος Πάτρας με την υποστήριξη της «Ελλήνων Εγέρσεως» του Σώρρα, είχε πει στον γράφοντα τον Ιούνιο του 2018 πως ήταν αδύνατη η τήρηση του χρονοδιαγράμματος – για το οποίο ένα δίμηνο πριν είχε δεσμευθεί στους ξένους. Ο ίδιος θεωρούσε τον εαυτό του όχι μεταβατικό, αλλά εκλεγμένο πρόεδρο για κανονική θητεία, παρά το γεγονός ότι δεν είχαν γίνει οι αλλαγές που είχε ζητήσει η ΔΟΕΣ. Ο Οικονομόπουλος έφτιαξε προσωπικό μηχανισμό, άρχισε περιοδείες για να προσελκύσει νέα μέλη στον Ερυθρό Σταυρό, ενώ ζήτησε να του παραχωρηθεί ακίνητο του οργανισμού στην Αθήνα.

Τον πρώτο μήνα της θητείας του έφθασαν τρεις επιστολές από τη Γενεύη, θυμίζοντάς του το χρονοδιάγραμμα στο οποίο είχε δεσμευθεί. Το διοικητικό συμβούλιο συνεδρίαζε μακαρίως μία φορά τον μήνα, ενώ κάποια μέλη του είχαν ζητήσει να συνεδριάζει κάθε εβδομάδα, ενώ δεν τηρούνταν πρακτικά.

Eδώ μία από τις επιστολές της Διεθνούς Ένωσης Ερυθρών Σταυρών και συγκεκριμένα του Βόλφγκανγκ Κοπίετζκι προς τον κ. Οικονομόπουλο, με την οποία του υπενθυμίζει την αναγκαιότητα να τηρηθεί το χρονοδιάγραμμα των δεσμεύσεων και του ζητά περισσότερα στοιχεία γι’ αυτό.

Ο Ανδρέας Μαρτίνης , η «γκρίζα εξοχότης» του Ερυθρού Σταυρού (ο παλιός πρόεδρος, που διώκεται για δύο κακουργήματα), είχε εκμυστηρευθεί σε ανύποπτο χρόνο σε γνωστό του πως ο Οικονομόπουλος ήταν άνθρωπος της επιρροής του. Όμως, όταν ο Μαρτίνης ζήτησε πριν τις αρχαιρεσίες του Ιουνίου να γίνει επίτιμος πρόεδρος του Ερυθρού Σταυρού, ο πρέσβης Αλέξης Αλεξανδρής «όρκισε» όσους ανθρώπους της επιρροής Μαρτίνη έπαιρναν μέρος στο συμβούλιό του να επιλέξουν ανάμεσα στον πρώην πρόεδρο του ΕΕΣ και το ιστορικό σωματείο. Πώς όμως ο πρώην ισχυρός άντρας του ΕΕΣ είχε την ψευδαίσθηση ότι θα μπορούσε να επιστρέψει στα δημόσια πράγματα του «Ερυθρού Σταυρού»;

Η σημερινή κυβερνητική πλειοψηφία χρησιμοποίησε τον Μαρτίνη στην εξεταστική επιτροπή της Υγείας, που εξέτασε την πώληση του νοσοκομείου «Ερρίκος Ντυνάν». Αυτή η πολιτική «συναλλαγή» – μετά την κατάθεσή του ο Μαρτίνης αποφυλακίσθηκε – έδωσε αέρα στα πανιά του.

Στις αρχές Οκτωβρίου 2018, ο πρόεδρος της ΔΟΕΣ Φρανσέσκο Ρόκα στέλνει τον αυστριακό Κοπιέτζκι στην Αθήνα. Ο Κοπιέτζκι είχε τεθεί από τον Σεπτέμβριο του 2017, με απόφαση της ΔΟΕΣ, επικεφαλής μιας επιτροπής συμμόρφωσης και διαμεσολάβησης που συστήθηκε με σκοπό να επιβάλει στον Ελληνικό Ερυθρό Σταυρό να προσαρμόσει το καταστατικό του, τη διαχείριση και την εσωτερική του ζωή στον 21ο αιώνα.

Ο Κοπίετζκι συναντήθηκε με τον Οικονομόπουλο και του εξήγησε ότι ο ΕΕΣ θα απεβάλλετο από την ΔΟΕΣ, καθώς η 15η Οκτωβρίου 2018 πλησίαζε. Ο Κοπιέτζκι ζήτησε την επόμενη μέρα να δει το διοικητικό συμβούλιο, που δεν είχε πάρει χαμπάρι για την κρισιμότητα της κατάστασης. Σε αυτή τη συνεδρίαση, ο Οικονομόπουλος δεν πήγε. Επικαλέσθηκε την εκκρεμότητα ενός τοκετού που έπρεπε να κάνει. Ο Κοπίετζκι είπε στους συμβούλους ότι είχε ενημερώσει την προηγούμενη μέρα τον Οικονομόπουλο.

Ένας από αυτούς τους συμβούλους τηλεφώνησε στον γράφοντα πανικόβλητος. «Μας πετάνε έξω», έλεγε σαν να μην το πίστευε. Την επόμενη μέρα στις 4 Οκτωβρίου, ο Οικονομόπουλος πήγε στο υπουργείο Υγείας. Ζήτησε τη βοήθεια του γενικού γραμματέα Γιάννη Μπασκόζου και του υπουργού Ανδρέα Ξανθού, που απολαμβάνουν της εμπιστοσύνης της Γενεύης. Να σημειωθεί ότι 16 από τα 25 μέλη του Κεντρικού Διοικητικού Συμβουλίου του Ελληνικού Ερυθρού Σταυρού είχαν εκφράσει με επιστολή τις ανησυχίες τους για τους χειρισμούς Οικονομόπουλου.

Στο υπουργείο Υγείας, την ευθύνη για την πολιτική έναντι του Ερυθρού Σταυρού έχει ο γενικός γραμματέας Δημόσιας Υγείας, Γιάννης Μπασκόζος. Ο κ. Μπασκόζος, που έχει εμπειρία με διεθνείς οργανισμούς, είχε γίνει αποδέκτης της προσπάθειας της ΔΟΕΣ από το 2017 να πετύχει τη διενέργεια εκλογών στον Ελληνικό Ερυθρό Σταυρό, που είχε διορισμένες διοικήσεις διαρκώς από το 2013, όταν δηλαδή διαφάνηκαν τα αποτελέσματα της καταστροφικής διαχείρισης Μαρτίνη. Και είχε συμφωνήσει με την ΔΟΕΣ να συσταθεί μια επιτροπή συμμόρφωσης και διαμεσολάβησης υπό τον αυστριακό Κοπιέτζκι.

Ο Μπασκόζος έθεσε δύο όρους στον Οικονομόπουλο:

Το αίτημα του δημοσίου να περάσει στα χέρια του η περιουσία του Ερυθρού Σταυρού έχει σχέση και με το γεγονός ότι το ιστορικό σωματείο επιζεί χάρη σε ένεση 12,5 εκατομμυρίων ευρώ τον χρόνο που δίνονται από τον κρατικό προϋπολογισμό (το σωματείο έχει να κάνει έρανο τέσσερα χρόνια). Ο Ερυθρός Σταυρός υποστηρίζει ότι παίρνει αυτά τα χρήματα έναντι των κτιρίων του Ασκληπιείου και του Κοριαλενείου που χρησιμοποιεί το ΕΣΥ (Εθνικό Σύστημα Υγείας), αλλά το κράτος ουδέποτε απεδέχθη ότι τα χρήματα αυτά δίδονται αντί ενοικίου. Πάντως παρά τα πολλά ακίνητα που διαθέτει ο ΕΕΣ, δεν είναι σε θέση από το 2012 να πληρώσει ολόκληρη την ετήσια συνδρομή του στη ΔΟΕΣ.

Πιθανώς με το παραπάνω αίτημα του κράτους να συνδέεται και το γεγονός ότι η σημερινή κυβέρνηση κατηγορεί την διοίκηση του Αυγερινού ότι ανέχθηκε την πώληση του υπερσύγχρονου νοσοκομείου Ερρίκος Ντυνάν. Στην πραγματικότητα βέβαια, στο σημείο που το νοσοκομείο πέρασε στην Τράπεζα Πειραιώς, ο Ερυθρός Σταυρός είχε τόσα χρέη σε δημόσιο, τράπεζες και ιδιώτες, που αν ήταν εταιρεία θα οδηγείτο σε πτώχευση. Ενδεικτικό είναι το γεγονός ότι για να προστατεύεται από αναγκαστικά μέτρα, στη διάρκεια της διοίκησης Αυγερινού η φορολογική και ασφαλιστική ενημερότητα «δινόταν» με αποφάσεις της Βουλής.

Για την αποδοχή του σημείου του καταστατικού σχετικά με την περιουσία του ΕΕΣ, ο Οικονομόπουλος ψήφισε λευκό ενώ ο Μαρτίνης, που επηρεάζει ακόμα κάποια λίγα μέλη του Κεντρικού Διοικητικού Συμβουλίου, πιστεύει ότι η διάταξη αυτή «είναι αντισυνταγματική καθώς ανοίγει την πόρτα παρέμβασης του κράτους στα κοινωφελή ιδρύματα». Στην ίδια συνεδρίαση τουλάχιστον τρία ακόμα μέλη του διοικητικού συμβουλίου είτε απείχαν είτε δεν ψήφισαν το άρθρο.

Η διοίκηση Οικονομόπουλου θέλει να δοκιμάσει τον Νοέμβριο να θέσει σε ψηφοφορία ένα καταστατικό, με το οποίο ο ίδιος δεν συμφώνησε απόλυτα, τουλάχιστον σε ένα βασικό άρθρο, εκείνο που αφορά την περιουσία του ΕΕΣ. Από την άλλη πλευρά, όταν ο γενικός γραμματέας δημόσιας Υγείας Γ. Μπασκόζος ζήτησε από την διοίκηση του Ερυθρού Σταυρού μία κατάσταση με τα ακίνητα που συναποτελούν την περιουσία του, εκείνη στάθηκε αδύνατον να προσκομιστεί, γιατί το σωματείο είναι φτωχό αλλά στην κυριολεξία δεν ξέρει τι έχει.

Την περασμένη Πέμπτη 11 Οκτωβρίου, όταν το διοικητικό συμβούλιο του Ελληνικού Ερυθρού Σταυρού συνερχόταν για να εξετάσει την επιστολή του προέδρου της ΔΟΕΣ Φρανσέσκο Ρόκα για την αναστολή της συμμετοχής του ΕΕΣ στη διεθνή οργάνωση, ο πρώην πρόεδρος Ανδρέας Μαρτίνης άφηνε να διαρρεύσει ότι θα έπρεπε να ανατραπεί η παρούσα διοίκηση για να «τιμωρηθεί» και να μην ψηφισθεί το καταστατικό που για πρώτη φορά θα ανοίξει – αν ισχύσει – τις πύλες του σωματείου σε κοινούς θνητούς.

Τελικώς, το διοικητικό συμβούλιο ενέκρινε ένα νέο σχέδιο καταστατικού, που επιτρέπει πλέον σε κάθε εθελοντή να γίνει μέλος του (το διοικητικό συμβούλιο σε ένα άλλο σχέδιό του είχε προηγουμένως ορίσει μια περίοδο δοκιμασίας ενός έτους για τα υποψήφια μέλη, πρόβλεψη που σωστά το υπουργείο Υγείας απέρριψε) και περιλαμβάνει και αυτό που ζήτησε ο γενικός γραμματέας του υπουργείου Υγείας, Γιάννης Μπασκόζος, δηλαδή σε περίπτωση διάλυσης του σωματείου τα ακίνητα να περάσουν στο δημόσιο.

Επιπλέον μέσα στην εβδομάδα και πριν το επόμενο διοικητικό συμβούλιο (εκτιμάται ότι θα συγκληθεί την Πέμπτη 18 Οκτωβρίου 2018), αναμένεται να έρθει στην Αθήνα ο υπεύθυνος του Ερυθρού Σταυρού για την Ευρώπη, προφανώς επειδή ο διεθνής Ερυθρός Σταυρός θέλει να παρακολουθεί στενά τις εξελίξεις και δεν έχει πει ακόμα την τελευταία του λέξη.

Να σημειωθεί ότι ακόμα κι αν η απόφαση περί αποκλεισμού του Ερυθρού Σταυρού τεθεί σε ισχύ την 1η Ιανουαρίου 2019, υπάρχουν εκκρεμότητες μεταξύ των δύο πλευρών. Ενδεικτικά αναφέρεται ότι το πρόγραμμα του διεθνούς Ερυθρού Σταυρού για την βοήθεια των πυρόπληκτων στο Μάτι εκπνέει μεταγενέστερα, την 1η Απριλίου 2019.

Σε κάθε περίπτωση, ο επόμενος σταθμός που θα κρίνει την τύχη του Ελληνικού Ερυθρού Σταυρού είναι οι εκλογές, όποτε κι αν γίνουν. Σε αυτές θα κριθεί το αν ο Ερυθρός Σταυρός θα πάψει να είναι ένα σωματείο του 19ου αιώνα ή θα καταφέρει να προσαρμοστεί στην εποχή του.