Σήμερα ο μήνας έχει δεκαοχτώ, έχουμε δηλαδή 18 Σεπτεμβρίου του 2018, ή αλλιώς 18/9/18, μια μέρα με δύο δεκαοχτάρια, ή ίσως δυόμισι, αν θεωρήσουμε ότι και το 9 είναι ένα εκκολαπτόμενο δεκαοχτάρι. Με το σημερινό άρθρο συνεχίζουμε μια παράδοση του ιστολογίου.
Οι ταχτικοί θαμώνες ίσως να θυμούνται ότι στις 12 Δεκεμβρίου του 2012 (στις 12/12/12) είχα γράψει ένα άρθρο για τη Μέρα με τα τρία δωδεκάρια, συνεχίζοντας μια παράδοση που ήδη μετρούσε τέταρτο χρόνο, αφού στις 11/11/2011 είχαμε τη μέρα με τα τρία εντεκάρια, στις 10/10/ 2010 είχαμε γράψει για τη  μέρα με τα τρία δεκάρια και στις 9/9/2009 για  την αντίστοιχη μέρα με τα τρία εννιάρια. Η ωραία αυτή παράδοση κινδύνεψε να σταματήσει το 2013, διότι μέρα με τρία 13άρια δεν υπάρχει, αφού δεν έχουμε δέκατο τρίτο μήνα, τελικά όμως σκέφτηκα ότι η 13/3/13 ήταν μια καλή προσέγγιση κι έτσι έγραψα το άρθρο για τα δεκατριάρια, και στο ίδιο πατρόν το 2014 το άρθρο για τα δεκατεσσάρια, στις 14/4/14. Στις 15/5/15 αγρόν ηγόραζα, κι έτσι το αντιστοιχο άρθρο με τα δεκαπεντάρια το έβαλα τελικά στις 15 Οκτωβρίου, αλλά πέρυσι επανήλθα στην κανονικότητα κι έτσι είχαμε το άρθρο για τα δεκαεξάρια στις 16/6/16 και το άρθρο για τα δεκαεφτάρια στις 17/7/17. Το σημερινό άρθρο κανονικά θα έπρεπε να δημοσιευτεί στις 18 Αυγούστου, αλλά το αμέλησα.
Ο αριθμός 18 λέγεται ημιτέλειος επειδή είναι ίσος με το άθροισμα ορισμένων από τους διαιρέτες του (18 = 3+6+9). Αν ήταν ίσος με το άθροισμα όλων των διαιρετών του, όπως ο 6 ή ο 28, θα λεγόταν τέλειος αριθμός. Αλλιώς, ο 18 είναι το διπλάσιο του 9, που είναι το τετράγωνο του 3.
Λέμε “δεκαοχτώ”, σε πιο λόγιο ύφος “δεκαοκτώ”. Η λέξη είναι της ελληνιστικής εποχής, στην κλασική εποχή προτιμούσαν το… ανάποδο “οκτωκαίδεκα”. Να σημειωθεί και το μεσαιωνικό “δεκοκτώ”. Στα λατινικά της κλασικής εποχής επικρατέστερη είναι η αφαιρετική μορφή, duodevigintim (δηλ. δύο από είκοσι, γι’ αυτό τα κατάργησε ο Γαβρόγλου) ενώ ο τύπος octodecim είναι μεταγενέστερος. Το λέγανε και περιφραστικά, decem et octo, απ’ όπου το dix-huit των γαλλικών και τα ανάλογα των άλλων ρωμανικών γλωσσών. Στις σαξονικές γλώσσες έχουμε πρώτα τις μονάδες: π.χ. eighteen, achtzehn. Το μοτίβο με το οχτώ πρώτο ισχύει και στις σλάβικες γλώσσες, αλλά στα τούρκικα έχουμε το 10-8 (onsekiz, όπου on το δέκα και sekiz το οχτώ).
Στο ελληνικό αριθμητικό σύστημα το 18 είναι ιη’, ενώ στο ρωμαϊκό είναι XVΙΙΙ. Τους αριθμούς αυτούς τους χρησιμοποιούμε πλέον κυρίως για αιώνες και για εστεμμένους. Βέβαια, να φτάσει κανείς δέκατος όγδοος εστεμμένος με το ίδιο όνομα δεν είναι εύκολο. Οι Λουδοβίκοι της Γαλλίας το καταφέρανε, αλλά ο Λουδοβίκος ο 18ος ήταν και ο τελευταίος (ούτε μέχρι το 20 δεν μάθανε να μετράνε, έλεγε ο Ζακ Πρεβέρ). Μάλιστα, επειδή τον ανέτρεψε ο Ναπολέων το 1815 αλλά ξαναπήρε τον θρόνο του μετά το Βατερλό, οι τραγουδοποιοί της εποχής τον έλεγαν “ο Λουδοβίκος δύο επί εννέα” (Louis deux fois neuf). Υπάρχει και πάπας Ιωάννης ΙΗ’ που ανέλαβε το αξίωμα στις αρχές του 11ου αιώνα.