ΟΡΕΙΝΟΣ

«Ιστορία εναντίον μνήμης και μνήμη εναντίον αμνησίας. Ανάμνηση, όπως όταν αναπολείς και θυμάσαι· όπως όταν ξανασυναρμολογείς τα μέλη του σώματος, της οικογένειας, του πληθυσμού του παρελθόντος… Η πάλη, η έντονη πάλη, ανάμεσα στη θύμηση και τη λησμονιά».

Τόνι Μόρισον*
Στόμα γεμάτο αίμα

Μια βαθιά σκέψη για τη μνήμη: δεν είναι απλώς επιστροφή στο παρελθόν, αλλά πράξη ανασύνθεσης και αντίστασης απέναντι στη λησμονιά.

• Η Τόνι Μόρισον (1931–2019) υπήρξε μία από τις σημαντικότερες μορφές της αμερικανικής λογοτεχνίας. Το 1993 έγινε η πρώτη Αφροαμερικανίδα που τιμήθηκε με το Νόμπελ Λογοτεχνίας, ενώ είχε ήδη λάβει το βραβείο Πούλιτζερ για το μυθιστόρημά της Αγαπημένη.

Στα έργα της έδωσε φωνή στην ιστορική εμπειρία των Αφροαμερικανών, εξερευνώντας τη δουλεία, τον ρατσισμό, την οικογένεια, την ταυτότητα και κυρίως τη δύναμη της μνήμης. Για τη Μόρισον, η λογοτεχνία δεν αφηγείται απλώς το παρελθόν· ανασύρει τους λησμονημένους ανθρώπους και αποκαθιστά όσα η επίσημη Ιστορία άφησε στη σιωπή.

Το Στόμα γεμάτο αίμα είναι συλλογή δοκιμίων, ομιλιών και στοχασμών της πάνω στη λογοτεχνία, στη γλώσσα, στην Ιστορία, στην κοινωνία και στην ανθρώπινη ελευθερία.

Φούρνος μικροκυμάτων – «τέκνο» των οπλικών συστημάτων: Ο πρώτος φούρνος μικροκυμάτων – το 1947 – είχε μέγεθος ψυγείου. Λίγο μετά τη λήξη του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, το 1946, ο αμερικανός μηχανικός Πέρσι Σπένσερ (Percy Spencer) ετοίμαζε για τη βιομηχανία οπλικών συστημάτων Raytheon έναν νέο τύπο ραντάρ.

Βελτίωνε συγκεκριμένα έναν νέο τύπο σωλήνα κενού, το magnetron, που εξέπεμπε μικροκύματα προκειμένου να τροφοδοτήσει τη λειτουργία του ραντάρ.

Καθώς ο Σπένσερ ανέβαζε την ισχύ του magnetron ένιωσε μια σοκολάτα που είχε στην τσέπη της εργαστηριακής ρόμπας του να λιώνει. Οπως θα κάναμε όλοι μας, την έβγαλε αμέσως από την τσέπη και την πέταξε.

Ο Σπένσερ όμως δεν ήταν ακριβώς «όπως όλοι μας»: ήταν ήδη κάτοχος 120 πατεντών. Οπότε πήρε λίγους σπόρους καλαμποκιού και τους έβαλε μπροστά στο magnetron.

Αμέσως εκείνοι έσκασαν ανοίγοντας σε ποπ κορν. Επειτα δοκίμασε με άλλα τρόφιμα και είδε ότι όλα ζεσταίνονταν. Ηταν λοιπόν σίγουρο πως έφταιγαν τα μικροκύματα που εξέπεμπε ο σωλήνας κενού.

Μετά ο Σπένσερ βάλθηκε να καταλάβει το πώς συνέβαινε αυτό και πώς θα μπορούσε να φανεί χρήσιμο.  Το αποτέλεσμα ήταν να πείσει τη Raytheon να κατασκευάσουν το 1947 τον πρώτο φούρνο μικροκυμάτων.

Ονομαζόταν Radarange, ζύγιζε κάπου μισό τόνο, είχε ύψος ανθρώπου και πουλιόταν για 5.000 δολάρια. Ευνόητο είναι πως δεν «χώραγε» στην κουζίνα του καθενός μας.

Το μέγα βήμα εισβολής στην οικιακή οικονομία έγινε μόλις το 1967, όταν η Raytheon (μέσω της θυγατρικής της, Amana) παρουσίασε έναν επιτραπέζιο φούρνο μικροκυμάτων που έναντι 495 δολαρίων αυτή τη φορά κατόρθωνε να εμπερικλείει με ασφάλεια  όλον τον μηχανισμό που χρειαζόταν για να ξεκινήσει η εποχή της… εργασίας αμφοτέρων των συζύγων.

Προς τη Σύνταξη της εφημερίδας «Ο Παρατηρητής».


Από τον ανταποκριτή σας στον πλανήτη Γη.

Ανταπόκριση τρίτη — 14 Σεπτεμβρίου 2026

Στη Σουηδία, οι χθεσινές εκλογές άφησαν την κεντροαριστερή αντιπολίτευση με οριακό προβάδισμα: 176 έδρες έναντι 173 του κυβερνητικού συνασπισμού, σύμφωνα με τα προσωρινά αποτελέσματα. Η καταμέτρηση συνεχίζεται. Εδώ η εξουσία μπορεί να αλλάξει χέρια με λίγα ψηφοδέλτια — μια γήινη επινόηση που αξίζει την προσοχή μας.

Στον Καναδά, ο πρωθυπουργός Μαρκ Κάρνεϊ δήλωσε ότι επιδιώκει μια ιδιαίτερη συμμαχία με την Ευρωπαϊκή Ένωση, χωρίς ένταξη σε αυτήν. Με τις εμπορικές σχέσεις με τις ΗΠΑ τεταμένες, αναζητεί στενότερους δεσμούς πέρα από τον Ατλαντικό. Παρατηρώ ότι στους γήινους η γεωγραφική εγγύτητα δεν εξασφαλίζει πάντοτε την καλή γειτονία.

Στην Ισπανία, ο ποδηλάτης Ενρίκ Μας κέρδισε τον Γύρο της χώρας, έπειτα από τρεις δεύτερες θέσεις στην ίδια διοργάνωση. Στα 31 του έφτασε στην πρώτη μεγάλη νίκη της καριέρας του. Καταγράφω την είδηση ως χρήσιμη πληροφορία για το είδος: κάποιοι συνεχίζουν να κάνουν πετάλι ακόμη κι όταν η δικαίωση αργεί χρόνια.

Και στην Ολλανδία, η ευρωπαϊκή ομάδα γυναικών νίκησε την αμερικανική στο γκολφ, κατακτώντας το Solheim Cup με 15–13. Αυτή η αναμέτρηση μεταξύ δύο πλευρών του Ατλαντικού ολοκληρώθηκε με αθλητικό αποτέλεσμα. Θα ήταν ενδιαφέρον να δοκίμαζαν ανάλογους κανόνες και στις υπόλοιπες διαφορές τους.

Οι κάτοικοι αυτού του πλανήτη παραμένουν αντιφατικοί, απρόβλεπτοι και, ομολογουμένως, συναρπαστικοί.

Θα συνεχίσω να παρακολουθώ.

Αύριο θα σας γράψω ξανά.

Ο ανταποκριτής σας στη Γη.

Κώστας Αναγνώπουλος, Κώστας Μπερτσιάς

Ένα από τα συνηθέστερα λάθη της ηγεσίας είναι η πεποίθηση ότι, αφού κάτι είναι ξεκάθαρο στο δικό μας μυαλό, θα πρέπει να είναι εξίσου ξεκάθαρο και στους άλλους.

Μιλάμε σύμφωνα με τις δικές μας εμπειρίες, λέξεις και λογική. Όταν οι άλλοι δεν ανταποκρίνονται όπως περιμένουμε, εύκολα συμπεραίνουμε ότι αντιστέκονται.

Όμως πολλές φορές δεν υπάρχει αντίσταση. Υπάρχει απλώς ασυμφωνία γλώσσας.

Ο ένας μιλά για αριθμούς και ο άλλος καταλαβαίνει μέσα από εικόνες. Ο ένας κινητοποιείται από τον στόχο και ο άλλος από το νόημα. Κάποιος χρειάζεται επιχειρήματα, κάποιος εμπιστοσύνη και κάποιος την αίσθηση συμμετοχής. Η ίδια φράση μπορεί να εμπνεύσει έναν άνθρωπο και να αφήσει έναν άλλον αδιάφορο.

Εδώ βρίσκεται ένα από τα δυσκολότερα μαθήματα της ηγεσίας: δεν αρκεί να ξέρεις τι θέλεις να πεις· πρέπει να ανακαλύψεις και πώς μπορεί να το ακούσει ο άλλος.

Γι’ αυτό, όταν συναντά δυσκολία, ο ηγέτης συχνά αναπτύσσει περισσότερα επιχειρήματα, πιστεύοντας ότι, αν εξηγήσει καλύτερα και λογικότερα, τελικά θα πείσει.

Μόνο που η επιρροή δεν είναι διαγωνισμός επιχειρημάτων.

Δεν κερδίζει πάντοτε εκείνος που έχει τα περισσότερα, αλλά εκείνος που έχει καταλάβει καλύτερα τον άνθρωπο απέναντί του. Ποια είναι η αγωνία του; Τι φοβάται ότι θα χάσει; Τι προσδοκά να κερδίσει; Τι τον παρακινεί; Ποια λέξη ανοίγει την πόρτα της σκέψης του και ποια την κλείνει;

Εκεί η προσπάθεια να πείσεις πρέπει να δώσει τη θέση της στην προσπάθεια να αποκωδικοποιήσεις.

Ο καλός ηγέτης δεν σκέφτεται μόνο: «Πώς θα τον κάνω να καταλάβει αυτό που του λέω;». Αναρωτιέται πρώτα: «Έχω καταλάβει εγώ τον τρόπο με τον οποίο σκέφτεται;».

Η πραγματική επικοινωνία δεν συμβαίνει όταν απλώς ο άλλος ακούσει τα λόγια μας, αλλά μόνο όταν το μήνυμα φτάσει με τρόπο που μπορεί να το κατανοήσει, να το επεξεργαστεί και τελικά να το κάνει δικό του.

Αποτελεσματική ηγεσία δεν μπορεί είναι η τέχνη να κάνεις τους άλλους να σκέφτονται όπως εσύ, αλλά να καταλαβαίνεις πώς σκέφτονται εκείνοι και να βρίσκεις τη γέφυρα που θα ενώνει τους δύο τρόπους σκέψης.

Το «αμορτί» είναι το λαχείο που δεν κερδίζει — κι εκεί βρίσκεται όλη η φιλοσοφία του τραγουδιού: η ζωή αξίζει επειδή τη ζεις, όχι επειδή κερδίζεις πάντα.

Προς τη Σύνταξη της εφημερίδας «Ο Παρατηρητής»
Από τον ανταποκριτή σας στον πλανήτη Γη.


13 Σεπτεμβρίου 2026

Από τη Γη σάς μεταδίδω τις κυριότερες εξελίξεις της χθεσινής ημέρας.

Στο Νέο Δελχί, οι ηγέτες των BRICS συμφώνησαν να ζητήσουν αυτοσυγκράτηση στη Μέση Ανατολή και διπλωματική επίλυση των διαφορών. Η κοινή δήλωση αποτελεί βήμα συνεννόησης, αν και εδώ η απόσταση ανάμεσα στις υπογραφές και στις πράξεις παραμένει συχνά μεγάλη. Reuters

Στην Ουκρανία, νέες ρωσικές επιθέσεις προκάλεσαν θανάτους και δεκάδες τραυματισμούς, σύμφωνα με τις τοπικές αρχές. Αναφέρθηκαν πλήγματα σε κατοικίες, αυτοκίνητα και κατάστημα τροφίμων. Η Μόσχα δήλωσε ότι χτύπησε βιομηχανικούς στόχους. Το Reuters δεν μπόρεσε να επαληθεύσει ανεξάρτητα τις αφηγήσεις των δύο πλευρών. Reuters

Στην Υεμένη, η προέλαση των Χούθι αυξάνει την απειλή για το θαλάσσιο πέρασμα Μπαμπ ελ Μαντέμπ, προκαλώντας ανησυχία για τη μεταφορά πετρελαίου και το εμπόριο. Οι γήινοι μπορεί να χωρίζονται με σύνορα, αλλά οι λογαριασμοί τους επηρεάζονται από τους ίδιους πολέμους. Reuters

Στην τεχνολογία, ο επικεφαλής της Anthropic ζήτησε επιβράδυνση στην ανάπτυξη ισχυρότερων μοντέλων τεχνητής νοημοσύνης και ανεξάρτητη αξιολόγηση των κινδύνων. Η προειδοποίηση έχει ενδιαφέρον: προέρχεται από έναν από τους ίδιους τους κατασκευαστές τους. Reuters

Η εικόνα από το παρατηρητήριό μου παραμένει αντιφατική: οι κάτοικοι αυτού του πλανήτη εξελίσσουν διαρκώς τα μέσα που διαθέτουν. Δυσκολεύονται περισσότερο να συμφωνήσουν πώς θα τα χρησιμοποιήσουν.

Γενικότερες παρατηρήσεις μου:

Ο πλανήτης βράζει, εκείνοι καταγράφουν: Τα ωκεάνια ύδατα κατέγραψαν νέα θερμικά ρεκόρ. Οι Γήινοι διαθέτουν όργανα ασύλληπτης ακρίβειας για να μετρούν την καταστροφή του σπιτιού τους σε πραγματικό χρόνο, αλλά διστάζουν να κλείσουν τις βαλβίδες που την προκαλούν.

Μηχανές εναντίον συνόρων: Αυτόνομα ιπτάμενα ρομπότ (drones) αντάλλαξαν πυρά σε διαφιλονικούμενες ζώνες. Χρησιμοποιούν αλγόριθμους αιχμής όχι για να εξερευνήσουν το διάστημα, αλλά για να προστατεύσουν νοητές γραμμές χαραγμένες στο χώμα.

Το πείσμα της ύλης: Σε αθλητικές διοργανώσεις παραπληγικών αθλητών, σπασμένα βιολογικά σώματα προσαρμόστηκαν σε μεταλλικούς τροχούς και αγωνίστηκαν μέχρι εξάντλησης. Η άρνησή τους να ηττηθούν από τη φθορά παραμένει το πιο συγκινητικό τους ελάττωμα.

Μοριακοί διορθωτές: Σε αθόρυβα εργαστήρια, ερευνητές επαναπρογραμμάτισαν μικροοργανισμούς για να απορροφούν τοξικά απόβλητα. Μια μικρή μειοψηφία πασχίζει να καθαρίσει όσα η υπόλοιπη μάζα λερώνει.

Συμπέρασμα για το είδος:

Έχουν τη δύναμη ημιθέων και τη συναισθηματική ωριμότητα νηπίων. Φτιάχνουν θαύματα στο εργαστήριο και ταυτόχρονα καίνε το πάτωμα στο οποίο πατούν.

Επικίνδυνοι, αλλά ακόμα συναρπαστικοί.

Θα συνεχίσω να παρακολουθώ.

Αύριο θα σας γράψω ξανά.

Ο ανταποκριτής σας στη Γη.

13 Σεπτεμβρίου 2026