ΟΡΕΙΝΟΣ

Η μεγαλύτερη πρωτοτυπία του Ευριπίδη είναι ότι δεν παρουσιάζει τη Μήδεια ως ένα απλό «τέρας», αλλά ως μια σύνθετη προσωπικότητα. Ο θεατής κατανοεί τον πόνο και την αδικία που έχει υποστεί, χωρίς όμως να μπορεί να δικαιολογήσει τις πράξεις της. Αυτή η ηθική αμφισημία είναι κατά την γνώμη μου ένας από τους λόγους που η Μήδεια εξακολουθεί να συγκλονίζει το κοινό περισσότερο από 2.400 χρόνια μετά τη συγγραφή της.

«Το στρες διεγείρει το φαινόμενο της πάλης, δηλαδή το να πιαστείς στα χέρια, το φαινόμενο της φυγής που είναι ο φόβος, δηλαδή το άγχος, και το φαινόμενο του παγώματος που είναι η απελπισία. Πολλοί που είναι χρόνια στρεσαρισμένοι βρίσκονται μεταξύ επιθετικότητας και θυμού, φόβου και άγχους και απελπισίας και πολλές φορές πάσχουν απ’ όλα. Αυτά όλα είναι το επιπλέον στρες, το στρες που δεν μπορούν να διαχειριστούν, διότι είναι υπερβολικό».

καθηγητής ενδοκρινολογίας Γιώργος Χρούσος

«ἀσφαλίζεταί τις περὶ τῆς νηός ἐκ τῆς περὶ τὰ μέλλοντα προγνώσεως»

Οι αρχαίοι Έλληνες, ως κατ’ εξοχήν ναυτικός λαός, χρησιμοποιούσαν συχνά τη θάλασσα και το πλοίο ως μεταφορές για την ίδια τη ζωή, την πόλη ή την ανθρώπινη ψυχή. Ήξεραν καλά ότι το ανοιχτό πέλαγος δεν συγχωρεί την αφέλεια.

Η παραπάνω φράση μάς διδάσκει κάτι απλό αλλά συγκλονιστικό: Η ασφάλειά μας δεν εξαρτάται από την τύχη, αλλά από την ικανότητά μας να κοιτάζουμε μπροστά.

1. Η διαφορά μεταξύ «αντίδρασης» και «πρόληψης»

Οι περισσότεροι άνθρωποι λειτουργούμε αντιδραστικά. Περιμένουμε να μπάσει νερά το πλοίο (η υγεία μας, η καριέρα μας, οι σχέσεις μας) για να τρέξουμε να μπαλώσουμε τις τρύπες. Η αρχαία σοφία, όμως, μας λέει το αντίθετο: ο σωστός καπετάνιος ελέγχει τα ξύλα, δένει τα πανιά και μελετά τα σύννεφα στον ορίζοντα πριν αποπλεύσει. Ασφαλίζεις το πλοίο σου επειδή προβλέπεις την καταιγίδα, όχι επειδή τη ζεις ήδη.

1. Τι σημαίνει «πρόγνωση» σήμερα;

Στον 21ο αιώνα, η «περὶ τὰ μέλλοντα πρόγνωσις» δεν είναι μαντεία ούτε μεταφυσική ενόραση. Είναι:

Συναισθηματική νοημοσύνη: Το να αναγνωρίζεις τα σημάδια της κόπωσης ή της κρίσης σε μια σχέση πριν επέλθει η ρήξη.

Οικονομική σύνεση: Το να αποταμιεύεις για τις «δύσκολες μέρες» όταν οι καιροί είναι καλοί.

Αυτοφροντίδα: Το να θρέφεις το σώμα και το μυαλό σου τώρα, ώστε να αντέξουν στις πιέσεις του αύριο.

1. Δεν ελέγχεις τον καιρό, ελέγχεις το σκάφος

Η ζωή θα φέρει φουρτούνες. Κανένας ωκεανός δεν μένει για πάντα γαλήνιος. Η αυταπάτη ότι «όλα θα πάνε καλά από μόνα τους» είναι ο πιο γρήγορος δρόμος για το ναυάγιο.

Το να προνοείς δεν σημαίνει ότι ζεις με φόβο ή άγχος για το μέλλον. Αντίθετα, σημαίνει ότι απελευθερώνεσαι από τον φόβο. Όταν ξέρεις ότι έχεις ελέγξει τα σωσίβια, ότι η πυξίδα σου λειτουργεί και ότι το σκαρί σου είναι γερό, μπορείς να απολαύσεις το ταξίδι – ό,τι καιρό κι αν κάνει εκεί έξω.

Ο αείμνηστος Βασίλης Καλτσάς