ΟΡΕΙΝΟΣ

άρθρο του Χριστόφορου Χαραλαμπάκη,

Το «σωστό» και το «λάθος» στη γλώσσα

Η νεοελληνική γλώσσα, όπως κάθε γλώσσα, εξελίσσεται διαρκώς παρακολουθώντας τις κοινωνικές, οικονομικές, πολιτικές και πολιτιστικές αλλαγές που συμβαίνουν στην κοινωνία, διαπίστωση την οποία ορισμένοι δεν θέλουν να παραδεχτούν. Στο διαδίκτυο κυκλοφορούν εκατοντάδες άρθρα με θέμα «Γλωσσικά λάθη», «Επισημάνσεις ποικίλων γραμματικών και εκφραστικών λαθών», κ.τ.ό., συχνά όμως οι αναπαραγόμενες «οδηγίες και συμβουλές» των υποτιθέμενων ειδικών στηρίζονται σε εσφαλμένη βάση. Πρόκειται κατά κανόνα για μονόπλευρες και ατεκμηρίωτες θέσεις, χωρίς το απαραίτητο θεωρητικό υπόβαθρο. Το «σωστό» και το «λάθος» στη γλώσσα έχει σχετική αξία, όπως θα φανεί από την αντίκρουση των παρακάτω υποδείξεων.

1. Το ουσ. λάθος δεν μπορεί να χρησιμοποιείται ως επιθετικός προσδιορισμός: λανθασμένη άποψη (και όχι: λάθος άποψη).

Το ουσιαστικό λάθος χρησιμοποιείται ευρύτατα ως επίθετο κυρίως στον προφορικό λόγο. Συγγνώμη, πήρα λάθος νούμερο θα ανταπαντήσει κάποιος στο άγνωστο πρόσωπο που σήκωσε το τηλέφωνο. Από την αφηρημάδα μου πήρα λάθος λεωφορείο θα πει κάποιος αυθόρμητα. Αν πει: Πήρα λανθασμένο λεωφορείο θα βάλει τα γέλια όποιος το ακούσει.

2. Κακώς χρησιμοποιούνται αδόκιμες λέξεις όπως: νεολαίος, πισωγύρισμα, αντιπαλότητα κλπ.

Γιατί είναι αδόκιμες οι λέξεις αυτές; Οι νεολαίοι του κόμματος θα πούμε, όχι οι νέοι. Το πισωγύρισμα ανήκει στον προφορικό λόγο, εκτός του ότι παραπέμπει σε συγκεκριμένο κομματικό λεξιλόγιο. Θα διαγράψουμε με μια μονοκοντυλιά την αντιπαλότητα επειδή δεν αρέσει σε κάποιον η λέξη; Η χρησιμότητά της φαίνεται με μια πρώτη ματιά στο σχετικό λήμμα του Χρηστικού Λεξικού της Νεοελληνικής Γλώσσας της Ακαδημίας Αθηνών, Αθήνα 2014: Εθνικό Τυπογραφείο. [εφεξής ΧρΛεξ]

αντιπαλότητα [ἀντιπαλότητα] α-ντι-πα-λό-τη-τα ουσ. (θηλ.) {αντιπαλοτήτ-ων}: ανταγωνισμός, σύγκρουση, αντιπαράθεση: αιώνια/θρησκευτική/ιδεολογική/πολιτική ~. Παραδοσιακή ~ μεταξύ δύο χωρών. Μίσος και ~ (πβ. εχθροπάθεια). Κλίμα/σχέση ~ας. ~ες, πάθη και εντάσεις. Επίλυση των ~ων. Πβ. αντιζηλία, διαμάχη, εχθρότητα. Βλ. -ότητα.

[< γαλλ. rivalité]

3. Δέσμη μέτρων (και όχι: πακέτο), εκδοχή πολιτικών εξελίξεων (και όχι: σενάριο).

Η υπόδειξη να αποφεύγουμε την έκφραση πακέτο μέτρων υποδηλώνει άγνοια των σημασιολογικών αλλαγών που έχει υποστεί η λέξη πακέτο, οποία δεν σημαίνει μόνο «τυποποιημένη συσκευασία, συνήθ. με τη μορφή μικρού χάρτινου κουτιού». Έχει αποκτήσει τη μεταφορική σημασία (βλ. ΧρΛεξ) «σύνολο στοιχείων που συνδέονται μεταξύ τους, δέσμη»: ασφαλιστικό πακέτο.

Η λεξική σύναψη εκδοχή πολιτικών εξελίξεων εμφανίζει πολύ χαμηλή συχνότητα σε σχέση με τα σενάρια πολιτικών εξελίξεων. Ο συνδυασμός σενάρια εκλογών παρουσιάζει στο Google 46.600, ενώ οι εκδοχές εκλογών 0 παραδείγματα (28.9.2018). Αν ενοχλεί το σενάριο, διερωτώμαι πώς θα πούμε το διδακτικό/εκπαιδευτικό σενάριο το οποίο αξιοποιεί τις Τεχνολογίες της Πληροφορίας και της Επικοινωνίας και έχει ανοίξει νέους δρόμους στη μαθησιακή διαδικασία.

4. Αποφεύγουμε ξένες λέξεις και εκφράσεις, όταν υπάρχουν αντίστοιχες ελληνικές: καριέρα (σταδιοδρομία), σαμποτάζ (δολιοφθορά), ίματζ (εικόνα, εντύπωση), πρεστίζ (κύρος), γκλάμουρ (σαγήνη, αίγλη), σνομπάρω (περιφρονώ, υποτιμώ), μίτινγκ (συνάντηση), κουλ (ψύχραιμος), τιμ (ομάδα), πρότζεκτ (έργο, μελέτη), ντιζάιν (σχέδιο).

Όλες οι παραπάνω λέξεις έχουν ενσωματωθεί στο λεξιλόγιο της Νεοελληνικής και δεν είναι πάντα εύκολο, αλλά ούτε και χρειάζεται, να τις αποφεύγουμε.

Καριέρα είναι βέβαια η σταδιοδρομία, επομένως οι δύο λέξεις ταυτίζονται κατά κάποιον τρόπο σε ορισμένα συγκείμενα (λαμπρή καριέρα/σταδιοδρομία), στα περισσότερα όμως διαφοροποιούνται. Στα σώματα κειμένων της Ακαδημίας Αθηνών η καριέρα εμφανίζεται 5 φορές συχνότερα απ’ ό,τι η σταδιοδρομία. Ο διπλωμάτης καριέρας είναι παγιωμένη έκφραση, ενώ ο διπλωμάτης σταδιοδρομίας δεν λέγεται, εκτός αν θέλει κάποιος να δείξει ότι είναι καθαρολόγος. Έκανε καριέρα στο εξωτερικό είναι μια απόλυτα φυσιολογική διατύπωση, ενώ το Έκανε σταδιοδρομία στο εξωτερικό είναι κάπως αφύσικη έκφραση. Αποδεκτή είναι η πρόταση Σταδιοδρόμησε στο εξωτερικό. Η καριέρα συνυποδηλώνει την επαγγελματική εξέλιξη ή καταξίωση με κάθε τρόπο, συχνά με εγωιστικά ή άλλα κίνητρα, φτάνοντας στα όρια του τυχοδιωκτισμού. Ενδιαφέρεται μόνο για την καριέρα του λέμε απαξιωτικά, εξού και καριερισμός, καριερίστας, καριερίστικος, δεν υπάρχουν όμως αντίστοιχα παράγωγα από τη λέξη σταδιοδρομία.

Τo σαμποτάζ < γαλλ. sabotage, 1870, αποτελεί διεθνισμό. Στη Νεοελληνική μεταφράστηκε ως «δολιοφθορά», δεν καλύπτει όμως όλες τις σημασίες της γαλλικής λέξης. Ακόμα και αν μπορέσει κάποιος να αποφύγει το ουσιαστικό, το ρήμα σαμποτάρω είναι δύσκολο να αποδοθεί με ένα μόνο ρήμα, αφού, ανάλογα με το συγκείμενο, δηλώνει «δυναμιτίζω, ναρκοθετώ, τορπιλίζω, υπονομεύω, υποσκάπτω, φαλκιδεύω».

Συνεχίστε την ανάγνωση του “Το «σωστό» και το «λάθος» στη γλώσσα”

Ανακοίνωση

Αληθεύουν οι φήμες ότι την Κυριακή θα κάνει εμφάνιση στα Σκούρτα η Μαίρη Μαράντη ;;

959 τροχαία τον Νοέμβριο, με 64 νεκρούς

Αύξηση κατά 11,9% σημείωσε ο αριθμός των οδικών τροχαίων ατυχημάτων, που συνέβησαν σε ολόκληρη τη χώρα και προκάλεσαν το θάνατο ή τον τραυματισμό ατόμων, τον Νοέμβριο του 2018, σε σύγκριση με τον αντίστοιχο μήνα του 2017.

Συγκεκριμένα, σημειώθηκαν 959 τροχαία. Σύμφωνα με την ΕΛΣΤΑΤ, στα τροχαία αυτά υπήρξαν 64 νεκροί (αύξηση 23,1%), 57 βαριά τραυματίες (αύξηση 3,6%) και 1.132 ελαφρά τραυματίες (αύξηση 16,1%).

Κέρδος online   30/1/2019

Άριστη Δημοκρατια είναι εκείνη που δεν έχει ούτε πολύ πλούσιους ούτε πολύ φτωχούς πολίτες .

Θαλής ο Μιλήσιος

 

Ούτε καν οι σκέψεις ενός φυλακισμένου δεν είναι ελεύθερες. Επανέρχονται….

«Ός αν στασιαζούσης της πόλεως μη θήται τα όπλα μηδέ μεθ’ ετέρων, άτιμον είναι και της πόλεως μη μετέχειν» (Πλούταρχος, Σόλων).

Δλδ κατά την επιταγή του Σόλωνα, θεωρούσαν «άτιμον» εκείνον που έμενε αμέτοχος στα πολιτικά διλήμματα και δεν έπαιρνε θέση, δεν δικαιούνταν να μετέχει πλέον στα κοινά..

Η στάση αυτή απάδει σε ηγέτη και παράταξη, και στον λαό θυμίζει  το Αγιογραφικό:

«..ὅτι χλιαρὸς εἶ, καὶ οὔτε ζεστὸς οὔτε ψυχρός, μέλλω σε ἐμέσαι ..» (Αποκ. γ΄,16)

μτφ «επειδή είσαι χλιαρός και δεν είσαι, ούτε ζεστός, ούτε ψυχρός, πρόκειται να σε αποδοκιμάσω…».

Πέρσι, υπήρχαν 12 πόλεμοι εν εξελίξει, 60 απολυταρχικά καθεστώτα, 10% του παγκόσμιου πληθυσμού ζούσε σε συνθήκες απόλυτης φτώχειας και περισσότερα από 10.000 πυρηνικά όπλα.

Αλλά 30 χρόνια πριν, είχαμε 23 πολέμους, 85 απολυταρχικά καθεστώτα, 37% του παγκόσμιου πληθυσμού ζούσε σε συνθήκες απόλυτης φτώχειας και περισσότερα από 60.000 πυρηνικά όπλα.

Πρόκειται να πας σε μία συνέντευξη για δουλειά;Είσαι μεταξύ αγνώστων και αισθάνεσαι άβολα; Δε ξέρεις πως να αποφύγεις ορισμένες δυσάρεστες καταστάσεις; Θέλεις να κάνεις εντύπωση στο πρώτο ραντεβού; Υπάρχουν μερικά ψυχολογικά τρικ που θα σε βοηθήσουν να είσαι πάντα ένα βήμα μπροστά.

Η ψυχολογία είναι είναι από τους πιο δύσκολους και πολύπλοκους τομείς της επιστήμης. Ωστόσο, έχει να μας χαρίσει κάποια εύκολα ψυχολογικά τρικ που μπορείτε να τα χρησιμοποιείτε στην καθημερινότητα σας για να διευκολύνετε τη ζωή σας. Ανακαλύψτε μερικά εύκολα ψυχολογικά κόλπα που μπορείτε να δοκιμάσετε μόνοι σας…

1. Εάν προβλέπετε ότι ο προϊστάμενός σας πρόκειται να κάνει αρνητικά σχόλια για σας σε μια συνάντηση που θα έχετε μαζί, καθίστε κοντά του.

Με βάση την ψυχολογία, έχει αποδειχτεί ότι είναι δύσκολο να μιλήσεις άσχημα για κάποιον ή να είσαι επιθετικός, όταν αυτός κάθεται πολύ κοντά σου.

2. Εάν είστε από αυτούς που συνεχώς αναβάλλουν τις υποχρεώσεις τους για… αύριο, προσπαθήστε να σκεφτείτε αυτό που έχετε να διεκπεραιώσετε πριν κοιμηθείτε.

Με αυτό τον τρόπο θα αναγκάσετε τον εγκέφαλό σας να λειτουργήσει έτσι ώστε να σχεδιάσει τον καλύτερο τρόπο για την ολοκλήρωση των υποχρεώσεων σας. Πριν κάνετε κάτι στην πραγματική σας ζωή φροντίστε να το δουλέψετε πρώτα στο μυαλό σας.

3. Αν θέλετε να κάνετε εντύπωση σε κάποιον και μάλιστα θετική, δοκιμάστε να επαναλάβετε το όνομά του κάποιες φορές κατά τη διάρκεια της συζήτησης.

Η εξήγηση είναι ότι όταν κάποιος αναφέρει το όνομά μας, αισθανόμαστε ποιο οικεία μαζί του.

4. Ο καλύτερος τρόπος να μάθετε και να θυμάστε κάτι, είναι να προσπαθήσετε να το εξηγήσετε σε κάποιον άλλο.

Επειδή έχουμε την τάση να απλοποιούμε τα πράγματα όταν τα εξηγούμε σε άλλους, αυτό μπορεί να βοηθήσει να εστιάσουμε στα πιο σημαντικά κομμάτια των πληροφοριών που πρέπει να θυμόμαστε.

5. Εάν αισθάνεστε νευρικοί πριν από κάποια συνάντηση ή κάποιο γεγονός, αντί να… τρώτε τα νύχια σας ή να καπνίζετε, απλά δοκιμάστε να μασήσετε μια τσίχλα.

Aυτό είναι χρήσιμο γιατί το μυαλό μας αντιλαμβάνεται ότι είμαστε ασφαλείς όταν τρώμε, δηλαδή όταν μασάμε κάτι.

6. Θέλετε να φανείτε φιλικός όταν θα κάνετε μια νέα επαγγελματική ή πάσης φύσεως γνωριμία;

Προσπαθήστε να παρατηρήσετε το χρώμα των ματιών του ατόμου που συναντήσατε. Αυτή η κίνηση αποτελεί την πιο απλή τεχνική για να διατηρηθεί η αναγκαία οπτική επαφή, που είναι ένα σημάδι φιλικότητας και εμπιστοσύνης.

7. Εάν αισθάνεστε λίγο πεσμένοι, παραπλανήσετε το μυαλό σας και προσποιηθείτε ότι χαμογελάτε.

Ο εγκέφαλος και το σώμα ανταλλάσσουν αμφότερα μηνύνατα, οπότε το ένα επηρεάζει το άλλο. Το ψεύτικο χαμόγελο θα επηρεάσει τα νευρωνικά δίκτυα, όπως θα έκανε ένα «αυθεντικό» χαμόγελο. Αυτό σημαίνει ότι ένα ψεύτικο χαμόγελο μπορεί να φτιάξει τη διάθεσή σας.

8. Νιώθετε ορισμένες φορές ότι κάποιος σας κοιτάει, αλλά δεν είστε σίγουροι; Δοκιμάστε να χασμουρηθείτε και στη συνέχεια κοιτάξτε το άτομο που υποψιάζεστε ότι σας παρακολουθεί.

Αν χασμουρηθεί και αυτός, τότε μάλλον είχε το βλέμμα του στραμμένο πάνω σας, καθώς το χασμουρητό είναι μεταδοτικό.

9. Εάν μεταφέρετε βαριά αντικείμενα, π.χ σακούλες από το σουπερμάρκετ ή βιβλία και θέλετε κάποιος να σας βοηθήσει να τα κουβαλήσετε, συνεχίστε να του μιλάτε ενώ απλώνετε τα χέρια σας για να του δώσετε κάτι από αυτά που κρατάτε.

Η πλειοψηφία των ανθρώπων θα πάρει αυτόματα την τσάντα από εσάς χωρίς να το σκεφτεί καν.

10. Όταν είμαστε με μια παρέα που όλοι γελάμε, έχουμε την τάση να κοιτάζουμε το πρόσωπο εκείνου στον οποίο νιώθουμε πιο κοντά.

Αν παρατηρήσετε αυτή τη συμπεριφορά στους άλλους, μπορείτε να καταλάβετε σε μια παρέα ποιος συμπαθεί και ποιος νιώθει άνετα με ποιον. _______________________

Πηγή: santorininews.gr by Αντικλείδι , https://antikleidi.com