ΟΡΕΙΝΟΣ

Μίχας Ζαχαρίας

19 Ιανουαρίου 2020

Ενίοτε στη διπλωματία, το ενδιαφέρον μονοπωλούν οι τακτικές κινήσεις των εμπλεκομένων, σε μια προσπάθεια να υπερφαλαγγίσουν τον αντίπαλο και να μεγιστοποιήσουν τα οφέλη τους. Αυτό παρακολουθούμε εδώ και καιρό στα μέτωπα της Συρίας και της Λιβύης. Το επιχείρημά μας, όμως, είναι ότι σε περιόδους που το διακύβευμα είναι η “τελική λύση” σε ένα παίγνιο υψίστης γεωστρατηγικής σημασίας, οι εμπλεκόμενοι συχνά εξακολουθούν να μη δίνουν την πρέπουσα σημασία στη “μεγάλη εικόνα” ελπίζοντας ότι έτσι θα αποφύγουν δύσκολες αποφάσεις. Ως αποτέλεσμα, φέρνουν πιο κοντά εξελίξεις που θέλουν να αποφύγουν…

Το επίμαχο ζήτημα είναι η συμπεριφορά της Τουρκίας. Όσο κι αν φαντάζει υπερβολή, η συμπεριφορά της έχει δανειστεί στοιχεία από τη ναζιστική Γερμανία. Αυτή την πραγματικότητα αρνούνται να αναγνωρίσουν οι μεγάλες δυνάμεις που εμπλέκονται στη Μεσόγειο και τη Μέση Ανατολή, με αποτέλεσμα να φέρνουν πιο κοντά μια μεγάλη σύγκρουση.

Μόλις εδραιώθηκε ο Χίτλερ στην εξουσία, αφού πρώτα πέρασε ένα διάστημα στο οποίο κατόρθωσε να αντιμετωπίσει κάθε αντίπαλο και να συγκεντρώσει όλες τις εξουσίες στα χέρια του, ξεκίνησε την εφαρμογή του επεκτατικού τους σχεδίου. Παρομοίως, ο Ερντογάν, αφού εδραιώθηκε στην εξουσία παριστάνοντας τον μετριοπαθή ισλαμιστή-μοντέλο για τις χώρες της Μέσης Ανατολής και αφού αντιμετώπισε τους αντιπάλους του, συγκέντρωσε όλες τις εξουσίες στα χέρια του. Ελέγχοντας αποτελεσματικά πλέον το βαθύ κράτος ξεκίνησε την εφαρμογή του δικού του επεκτατικού του σχεδίου.

Αξίζει να σημειωθεί ότι η ναζιστική Γερμανία καθοδηγούνταν από την πεποίθηση ότι ασφυκτιούσε στα τότε σύνορά της και όφειλε να αναζητήσει “ζωτικό χώρο” (Lebensraum) για να αναδείξει τον δυναμισμό της. Με τον τρόπο αυτό θα αποκτούσε τον ρόλο που της άρμοζε στον κόσμο. Σήμερα, η Τουρκία δεν κρύβει ότι ασφυκτιά στα τωρινά σύνορά της και ευθέως φλερτάρει, όπως προκύπτει από τη ρητορική ηγετικών στελεχών της, με την έννοια του “ζωτικού χώρου”.

Με τον τρόπο αυτό επιδιώκει να αναγνωριστεί στον ρόλο που θεωρεί ότι πρέπει να έχει στην ευρύτερη περιοχή ως μια παγκόσμια, αν και μεσαιομεγάλου μεγέθους, δύναμη. Από τη ρητορική του Ερντογάν δεν λείπουν ούτε τα ρατσιστικά στοιχεία. Άλλοτε με τη μορφή της επίδειξης ασέβειας απέναντι στους υπόλοιπους, με ιδιαίτερη έμφαση στον Ελληνισμό και άλλοτε με έμμεσες αναφορές στην υπεροχή της “τουρκικής φυλής”.

Όπως και η ναζιστική Γερμανία

Ο Χίτλερ αρχικά κατόρθωσε να ενσωματώσει αναίμακτα την Αυστρία και ακολούθησε η Σουδητία. Βρετανία και Γαλλία, ιδίως η πρώτη διά του πρωθυπουργού Τσάμπερλεν, θεώρησαν ότι δια του κατευνασμού μπορούν να διαχειριστούν τη γερμανική φιλοδοξία. Είχαν πιστέψει ότι εάν συμφωνούσαν η Γερμανία να ενσωματώσει τη Σουδητία, εκεί θα σταματούσαν όλα και μια νέα “τάξη” θα αναδυόταν στη Γηραιά Ήπειρο.

Ακολούθησε, όμως, η “πρόσκληση” από τη Σλοβακία, που οδήγησε στην εξουδετέρωση και της Τσεχίας. Ο Τσάμπερλεν είχε γυρίσει, μετά τη Συμφωνία του Μονάχου (1938) που αφορούσε τη Σουδητία, “θριαμβευτής” στο Λονδίνο. Ανέμιζε τη συμφωνία που έφερε την υπογραφή του Χίτλερ, κομπάζοντας ότι διέσωσε την ειρήνη στην Ευρώπη.

Η εξέλιξη δεν ήταν αυτό που οραματιζόταν. Όσοι πίστεψαν στον κατευνασμό ενός αντιπάλου με φιλοδοξίες χωρίς όριο έφεραν πιο κοντά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο και τις τρομακτικές καταστροφές που επέφερε. Η πολιτική κατευνασμού σημάδεψε ανεξίτηλα την οπτική των Αγγλοσαξόνων και καθ’ όλη τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου.

Στον αντίποδα η Τουρκία έχει προχωρήσει στην κατοχή εδαφών της Συρίας και τώρα επιχειρεί να επεκταθεί στη Λιβύη. Ταυτόχρονα, έχει ξεπεράσει κάθε όριο προκλήσεων απέναντι σε Κύπρο και Ελλάδα. Η αμφισβήτηση του δικαιώματος των νήσων να έχουν θαλάσσιες ζώνες δημιουργεί διεθνώς ένα επικίνδυνο προηγούμενο.

Η Τουρκία επιχειρεί να επιβάλει τις προδήλως παράνομες αξιώσεις της, όπου πιστεύει ότι την παίρνει, χρησιμοποιώντας την απειλή χρήσης στρατιωτικής βίας, ή και χρήση στρατιωτικής βίας. Η ακρότητα της συμπεριφοράς που επιδεικνύει τορπιλίζει τη δυνατότητα διαπραγμάτευσης για την εξεύρεση μίας λύσης με διπλωματικά μέσα. Όπως η ναζιστική Γερμανία με τις χωρίς όριο επεκτατικές επιδιώξεις, έτσι και η σημερινή Τουρκία δείχνει να μην ικανοποιείται με τίποτε άλλο πέραν από την επιβολή των θέσεών της.

Ο ρόλος των ΕΣΣΔ/Ρωσίας

Εξαιρετικής σημασίας είναι και ο ρόλος των ΕΣΣΔ/Ρωσίας και στις δυο υπό εξέταση περιόδους. Μετά την ολοκλήρωση της απορρόφησης της Τσεχοσλοβακίας στο Γ’ Ράιχ και ενώ θα εξαπολυόταν η γερμανική επίθεση στην Πολωνία, οι Σοβιετικοί ξεκίνησαν διαπραγματεύσεις με Αγγλία και Γαλλία με αντικείμενο την αναχαίτιση της ναζιστικής απειλής. Όταν, όμως, οι συζητήσεις αυτές κατέρρευσαν, ο Στάλιν προχώρησε σε συμφωνία με τον Χίτλερ, το περίφημο “Σύμφωνο Ρίμπεντροπ-Μολότοφ”.

Η συμφωνία εκείνη δεν είχε καλύτερη τύχη από τη “Συμφωνία του Μονάχου”, καθώς για μια ακόμη φορά οι δεσμεύσεις του Χίτλερ αποδείχθηκαν εφήμερες. Οι Ναζί εισέβαλαν στη Σοβιετική Ένωση και ασχέτως με την τελική έκβαση του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, οι σοβιετικοί λαοί κλήθηκαν να πληρώσουν βαρύτατο τίμημα αίματος. Αυτή η θυσία συνέβαλλε ασφαλώς τα μέγιστα στο να γλιτώσει η Γηραιά Ήπειρος και ο κόσμος ολόκληρος από τη ναζιστική λαίλαπα.

Το μέγα λάθος της Δύσης στον Μεσοπόλεμο σε σχέση με την ναζιστική Γερμανία, ήταν πως ήλπιζε ότι θα έσπρωχνε τη χώρα αυτή σε πόλεμο με τη Σοβιετική Ένωση. Θεωρούσε πως έτσι θα αποδυνάμωνε τον πρώτο αντίπαλο, που ήταν ο κομμουνισμός, αλλά και τη Γερμανία που θα αναλωνόταν σε μια πολεμική περιπέτεια με ανυπολόγιστες απώλειες. Οι προσδοκίες αυτές, όμως, αποδείχθηκαν μάταιες. Φοβούμενος ακριβώς αυτό, ο Στάλιν έσπευσε να συμφωνήσει με τον Χίτλερ, με αποτέλεσμα η γερμανική πολεμική μηχανή να στραφε’ί πρώτα εναντίον της Γαλλίας και της Βρετανίας.

Σήμερα, η Τουρκία, τηρουμένων ασφαλώς των αναλογιών και των μεγεθών, κερδίζει ταυτοχρόνως από τους δύο παγκόσμιους ανταγωνιστές, τις ΗΠΑ και τη Ρωσία. Και οι δύο ελπίζουν ο ένας να την χρησιμοποιήσει εναντίον του άλλου. Όσο αυτό συμβαίνει, τόσο η Άγκυρα θα κινείται ανεξέλεγκτα, ακολουθώντας μια αναθεωρητική πολιτική, που ισοπεδώνει το μεταπολεμικό δικαιικό σύστημα των διεθνών σχέσεων και που ουσιαστικά ανοίγει το κουτί της Πανδώρας.

Χαρακτηριστική αδυναμία Δύσης

Η επέλαση της Τουρκίας στο μέτωπο της Συρίας, που έθετε σε κίνδυνο τα ρωσικά συμφέροντα, αναστράφηκε με την αξιοποίηση από τη ρωσική διπλωματία του τρόμου που προκάλεσαν στην Τουρκία οι δυνητικές συνέπειες της κατάρριψης του ρωσικού μαχητικού Su-24. Η Μόσχα προσεταιρίστηκε την Άγκυρα και μέσω της σχέσης που καλλιεργήθηκε, η Ρωσία μπορεί να ελέγχει τα περιθώρια κινήσεων της Τουρκίας.

Η Λιβύη είναι ένα νέο μέτωπο που βρίσκει Ρωσία και Τουρκία σε αντίπαλα στρατόπεδα, αλλά και εκεί γίνεται προσπάθεια οι δυο τους να μην πάνε σε ρήξη. Οι Ρώσοι “αγοράζουν” χρόνο, γνωρίζοντας ότι μακροπρόθεσμα τα συμφέροντά τους είναι ανταγωνιστικά με τα τουρκικά συμφέροντα σε πολλά μέτωπα. Στο πλαίσιο αυτό διαχειρίζονται και την εμφανή πλέον επιθυμία των Τούρκων να αποκτήσουν πυρηνικό οπλοστάσιο.

Οι Ρώσοι έχουν ήδη πλασαριστεί στον πυρηνικό τομέα της Τουρκίας μέσω συμβολαίου κατασκευής πυρηνικής εγκατάστασης. Βασικός στόχος τους είναι η εθνική ασφάλεια κι όχι μόνο το οικονομικό όφελος. Θεωρούν έτσι πως θα έχουν τη δυνατότητα να ελέγχουν την προσπάθεια της Τουρκίας να καταστεί πυρηνική δύναμη.

Σήμερα, η Δύση δείχνει ξανά χαρακτηριστική αδυναμία συνειδητοποίησης των πραγματικών διαστάσεων της απειλής που συνιστά η ανεξέλεγκτη συμπεριφορά της Τουρκίας. Μόνο το τελευταίο διάστημα υπάρχουν ενδείξεις δημιουργίας αντισυσπειρώσεων με αμυντικά χαρακτηριστικά, τόσο σε πολιτικό όσο και σε στρατιωτικό επίπεδο. Όλα δείχνουν όμως ότι οι εξελίξεις θα είναι ραγδαίες…

Ένα ψέμα ειπωμένο πολλές φορές γίνεται αλήθεια .

Βλάντιμιρ Ίλιτς Λένιν

Η ζωή δημιουργεί τάξη αλλά η τάξη δε δημιουργεί ζωή .

Antoine de Saints Exupery

Μια φορά κι έναν καιρό ήτανε ένας βασιλιάς. Μια μέρα λοιπόν βγάζει τελάληδες και λέει στούς υπηκόους του:

– Όποιος μου βρει και μου φέρει τον Χιζίρη θα του κάνω ότι μου ζητήσει.

Ποιος μπορούσε όμως να ’βρει τον Χιζίρι; Γιατί ο Ριζάρης κατέβαινε στον κόσμο μια φορά το χρόνο στη γιορτή του Χιντρελέζ και δεν φτάνει μόνο αυτό, μα σαν κατέβαινε παρουσιαζότανε μονάχα στους καλόψυχους ανθρώπους! Κι όποιος τον έβλεπε μπροστά του ζητούσε ό,τι επιθυμούσε. Κι ο Χιζίρης εκτελούσε αμέσως την επιθυμία του. Πως ήταν λοιπόν μπορετό να βρούνε τον Χιζίρη μόνο και μόνο επειδή το θέλησε ο βασιλιάς…

Ένας από τούς υπηκόους του βασιλιά, με μεγάλη οικογένεια, ζούσε πολύ φτωχικά. Μόλις και τα φέρνανε βόλτα· πολλές βραδιές μάλιστα πέφτανε νηστικοί στο κρεβάτι. Σαν άκουσε λοιπόν την επιθυμία του βασιλιά λέει στη γυναίκα του:

– Έτσι κι αλλιώς όλοι εδώ θα πεθάνουμε της πείνας. Θα πάω στο βασιλιά και θα του πω ότι εγώ μπορώ να του βρω τον Χιζίρη. Θα του ζητήσω σαράντα μέρες καιρό και πολλά πολλά λεφτά που θα φτάσουνε να ζήσετε καλά για όλη τη ζωή σας. Ύστερα από τις σαράντα μέρες… για με κρεμάσει ο βασιλιάς για με κάψει, το ίδιο μου κάνει. Φτάνει πού θα ’χετε γλιτώσει εσύ και τα παιδιά από την πείνα .

Η γυναίκα αγαπούσε πολύ τον άντρα της. Και τί δεν έκανε να τον καταφέρει ν’ αλλάξει γνώμη. Του κάκου όμως. Ο άντρας της είχε πάρει την απόφασή του. Παρουσιάζεται λοιπόν στο βασιλιά και του λέει:

– Βασιλιά μου, εγώ θα σού βρω και θα φέρω εδώ μπροστά σου τον Χιζίρη. Χρειάζομαι όμως σαράντα μέρες καιρό και αρκετά λεφτά για την οικογένειά μου.

Ο βασιλιάς δίνει διαταγές στους Ανθρώπους του. Κι ο καλός μας άνθρωπος, με τα λεφτά που πήρε, έκανε προμήθειες σαράντα ολόκληρες μέρες σε τρόφιμα κι άλλα χρειαζούμενα για το σπίτι του.

Στις σαράντα πάνω ο βασιλιάς φωνάζει τον άνθρωπό μας:

– Βρήκες τον Χιζίρη; τον ρωτάει.

– Όχι, βασιλιά μου, του απαντάει εκείνος. Κι αν θες την αλήθεια δεν πρόκειται να τον βρω ποτέ. Σου είπα ψέματα, αφέντη μου, για να γλιτώσω την οικογένειά μου από την πείνα.

Ο βασιλιάς θύμωσε πολύ κι αποφάσισε να τον τιμωρήσει. Τί τιμωρία θα του έβαζε θα τ’ αποφάσιζε με τους βεζίρηδές του. Ρωτάει λοιπόν τον πρώτο:

– Πώς να τιμωρήσουμε τούτονε δώ που τόλμησε να ξεγελάσει τον βασιλιά;

– Να τον κόψουμε σε σαράντα μικρά κομμάτια και να κρεμάσουμε κάθε κομμάτι στο τσιγκέλι του χασάπη, απαντάει εκείνος.

Ακριβώς εκείνη τη στιγμή όμως βλέπουνε ξαφνικά μπροστά τους ένα παιδάκι πού λέει:

– Ο καθένας με την τέχνη του.

Ο βασιλιάς, που δεν κατάλαβε τι σημαίνανε τα λόγια του παιδιού, ρωτάει τον δεύτερο βεζίρη του:

–  Εσύ πως λες να τιμωρήσουμε τούτονε δω τον άνθρωπο που τόλμησε να ξεγελάσει τον βασιλιά;

–  Να τον γδάρουμε και να γεμίσουμε το τομάρι του με άχυρο, απαντάει ο δεύτερος.

Και το παιδάκι που παράστεκε:

– Ο καθένας με την τέχνη του, ξαναλέει.

Ο βασιλιάς όμως ρωτάει τώρα και τον τρίτο βεζίρη του:

– Εσύ τι λες;

Και ο τρίτος:

–  Τι να σου πω, βασιλιά μου. Η αιτία που είπε ψέματα τούτος εδώ ο ανθρωπάκος είναι η πείνα. Σαν έχεις λίγη συμπόνια και καλοσύνη μέσα σου, πρέπει να τον συγχωρέσεις.

Και το παιδάκι:

– Ο καθένας με την τέχνη του, ξαναλέει.

Ο βασιλιάς τούτη τη φορά δεν άντεξε:

– Ποιος είσαι συ; Από πού ξεφύτρωσες; το ρωτάει. Όλο «ο καθένας με την τέχνη του» μας κοπανάς. Τι θες να πεις λοιπόν;

Τότε το παιδάκι αρχίζει και λέει:

– Θέλω να πω, βασιλιά μου, πως ο πρώτος σου βεζίρης, πριν τον πάρεις στην υπηρεσία σου, ήτανε χασάπης. Ζήτησε λοιπόν τιμωρία κατά την τέχνη του. Κι ο δεύτερος, πριν γίνει βεζίρης σου, ήτανε παπλωματάς. Κι αυτός ζήτησε τιμωρία κατά την τέχνη του. Ο τρίτος, όμως, πριν γίνει βεζίρης σου, ήτανε δούλος, και ξέρει πολύ καλά τι θα πει φτώχεια, τι θα πει πείνα. Γι’ αυτό ζήτησε να συγχωρέσεις τον ανθρωπάκο. Αν θες τώρα να μάθεις για μένα, είμαι ο Χιζίρης που ζητούσες- που παρουσιάζομαι μόνο στους καλούς ανθρώπους. Εδώ βέβαια δεν ήρθα για σένα και τους δύο βεζίρηδές σου, μα γι’ αυτόν τον φτωχό άνθρωπο και τον τρίτο βεζίρη σου. Άφησε λοιπόν ελεύθερο τον ανθρωπάκο’ όπως σου ’χε υποσχεθεί μ’ έφερε εδώ, μπροστά σου.

Κι ο Χιζίρης, σαν να ’ταν σίγουρος ότι ο  βασιλιάς δεν θα τολμήσει να πειράξει τον άνθρωπό μας και τον τρίτο βεζίρη του, ξεμάκρυνε απ’ το παλάτι κουνώντας χαρούμενα τα χέρια του.

***

Ναζίμ Χικμέτ – Το ερωτευμένο σύννεφο 

by Αντικλείδι , https://antikleidi.com

Αλήθειες !!

«Η Γυμνή Αλήθεια»

Ένας μύθος του 19ου αιώνα λέει ότι η Αλήθεια και το Ψέμα συναντήθηκαν κάποτε.

Το ψέμα καλημέρισε την Αλήθεια της είπε «Ωραία μέρα σήμερα». Η Αλήθεια για να βεβαιωθεί κοίταξε γύρω και το ουρανό και όντως η μέρα ήταν ωραία.

Περπάτησαν λίγο για να φτάσουν σε ένα μεγάλο πηγάδι γεμάτο νερό.

Το Ψέμα βούτηξε το χέρι του στο νερό και γυρίζοντας στην Αλήθεια της είπε «Ωραίο και ζεστό το νερό. Θες να κολυμπήσουμε μαζί»;

Και πάλι η Αλήθεια ήταν καχύποπτη. Δοκίμασε όμως με το χέρι της το νερό και πράγματι ήταν ζεστό. Μπήκαν λοιπόν και οι δυο τους στο νερό και κολυμπούσαν για αρκετή ώρα, όταν ξαφνικά το Ψέμα, βγήκε από το πηγάδι, φόρεσε τα ρούχα της Αλήθειας και εξαφανίστηκε.

Η Αλήθεια θυμωμένη βγήκε γυμνή τρέχοντας παντού ψάχνοντας για το Ψέμα να πάρει τα ρούχα της.

Ο κόσμος που την έβλεπε γυμνή, γύριζε το βλέμμα του αλλού,

είτε από ντροπή είτε από θυμό.

Η φτωχή Αλήθεια ντροπιασμένη γύρισε στο πηγάδι και χώθηκε εκεί για πάντα.

Έκτοτε το Ψέμα γυρίζει ανενόχλητο ντυμένο σαν Αλήθεια ικανοποιώντας τα τερτίπια του κόσμου, ο οποίος με κανένα τρόπο δεν θέλει να δει τη γυμνή Αλήθεια.

(Ο πίνακας με την Αλήθεια να βγαίνει από το πηγάδι είναι του Γάλλου Jean-Léon Gérôme, 1896)

Ο ανταγωνισμός παράγει καλύτερα προϊόντα και χειρότερους ανθρώπους .

Σαρνοφ

O Δαβίδ Σαρνόφ ήταν Ρώσος επιχειρηματίας και πρωτοπόρος του ραδιοφώνου και της τηλεόρασης, ο οποίος δραστηριοποιήθηκε στις Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής.

Καπιταλισμός χωρίς χρεοκοπία είναι Χριστιανισμός χωρίς κόλαση .

Frank Borman.

Αμερικανός αστροναύτης

«Πλήξη: η επιθυμία για επιθυμίες»

Ο,τι επιθυμείς να το φωνάζεις δυνατά, αγρίμι να γίνεσαι. Δεν ταιριάζει η μετριότητα με τη λαχτάρα.

Ο Προπάππους μου ο παπά-Μιχάλης, ο Ζευγάς

Δύσκολη ήταν η ζωή στα ορεινά χωριά της Κρήτης εκείνα τα χρόνια της τουρκοκρατίας! Οι άνθρωποι δούλευαν μέρα νύχτα στα χωράφια τους, να τα σκάψουν και να τα σπείρουν για να βγάλουν καρπό, να ζήσουν τις οικογένειες στους και τα ίδια τα ζωντανά τους! Παρόλου που ήταν ο παπάς του χωριού, Καμαριώτης, ο προπάππους μου ο παπά-Μιχάλης, έπρεπε και αυτός να δουλεύει τα χωράφια του για να ταΐζει την οικογένεια του! Την εποχή εκείνη, οι παπάδες δεν ήταν μισθωτοί και ζούσαν μόνο από τυχόν ψίχουλα που τους έδειναν σαν τυχερά οι χωριανοί τις μεγάλες γιορτές και την γεωργική τους εργασία. Ζευγάς λοιπόν ο προπάππους μου, και είχε και ένα καλό και δυνατό μουλάρι, που σαν παλικάρι τραβούσε το αλέτρι ολημερίς χωρίς να χουγιάζει και πολύ. Του άρεσε δε να λέει πως το ζευγαλίκι ήταν ευλογημένη δουλεια, μια που και ο κι’ ίδιος ακόμη ο Αι Βασίλης, ήταν κι’ αυτός ζευγάς, κ‘ έσπερνε 18 μουζούρια σιτάρι, κριθάρι, η ταγή και από νωρίς στον στάβλο.

Κάθε χρόνο, κατά τις αρχές του Οκτώβρη, μόλις ερχόταν τα πρωτοβρεξα, ετοίμαζε τα εργαλεία του, τον ζυγό του μουλαριού, και το αλέτρι. Και μόλις ξετέλευαν ευλογημένες οι πρώτες βροχές, και το χώμα είχε απαλύνει και φουσκώσει, εκείνος ήταν πλέον έτοιμος για να δώσει την μάχη για την σπορά! Είχε βέβαια αρκετά χωράφια να οργώσει και ήταν σχεδόν και μονός του, μια που τον μόνο βοηθό που είχε ήτανε ο μικρός του γιος ο Μανώλης, που μόλις είχε τελειώσει το δημοτικό και τον βοηθούσε, εδώ και ‘εκεί με τις γεωργικές εργασίες κατά πλείστον. Εκτελούσε βέβαια και χρέη καντηλανάφτη και βοηθού ψάλτη οπότε τον χρειαζόταν στην Εκκλησιά. Όσο για την προ-γιαγιά μου την παπαδιά, αυτή είχε μικρά παιδιά και για τον λόγο αυτό μάλλον ήτανε δύσκολο να ακολουθεί τον άνδρα της στα χωράφια.

Αξημέρωτα κιόλας, ετοιμαζόταν λοιπόν ο παπά-Μιχάλης για να ξεκινήσει για τα χωράφια του στου «Πελεκάνου τον Λάκκο», κοντά στο διπλανό χωριό το Χώνος που ήταν κοντά μισή και παραπάνω ώρα μακριά με τα πόδια. Φόρτωνε το μουλάρι του με τον ζυγό και το αλέτρι, και τον καρπό που θα έσπερνε εκείνη την ημέρα. Την παραμονή είχε κιόλας βρέξει, και σκεφτόταν πως το χώμα θα είχε μαλακώσει και θα ήταν ευκολοκάμωτο και πως σίγουρα θα τον βοηθούσε να τελειώσει το χωράφι λίγο νωρίς, μια που ήτανε εκείνη την μέρα ήτανε και Σάββατο, και το βραδάκι πριν πέσει ο ήλιος έπρεπε να προλάβει να γυρίσει στο χωριό νωρίς, για κάνει και τον εσπερινό πριν σκοτεινιάσει. Έβαζε και τον μικρό γιο του τον Μανώλη ξεκάπουλα, καβαλίκευε κι αυτός και έπαιρναν τον δρόμο για τον προορισμό τους.

Πριν καλά-καλά ξημερώσει, έφτανε στον προορισμό του, πέζευε από το μουλάρι του και χωρίς καθυστέρηση ξεφόρτωνε τα εργαλεία του, και έζεφνε το αλέτρι πίσω από το μουλάρι. Έκαμνε τρεις φορές το σταυρό του, έβαζε αμέσως τον τορβά με τον σπόρο πάνω στον λαιμό του και με αδρές και σταθερές ασκελιές περπατούσε πάνω κάτω στο χωράφι και έσπερνε τον ευλογημένο καρπό. Σιγόψαλλε κιόλας από μέσα του, για να ευλογήσει την σπορά και να ‘χει καλή και μεγάλη σοδιά στο θέρος.

Αμέσως ανασκούμπωνε το ράσο του, έπιανε το αλέτρι, και ’δίνε το σύνθημα στο μουλάρι για να ξεκινήσει το όργωμα. Σειρά-σειρά, πήγαινε μπρος και πίσω και το αλέτρι έσκιζε το φρέσκο-ποτισμένο χώμα, που μύριζε άζωτο, όπως πάντα κάνει στα πρωτοβρέξα. Η μυρουδιά της βροχής του χτυπούσε στα ρουθούνια και αυτουνού και του μουλαριού και εκείνο τραβούσε το κακόμοιρο με δύναμη, σαν πως ήθελε να ευχαριστήσει τον κύρη του, για την περιποίηση και την θροφή του το τάιζε καθημερινά.

Σαν ερχόταν το μεσημέρι, και ο ήλιος είχε ανέβει κοντά τρία κοντάρια στο ορίζοντα, σταματούσε για να ξαποστάσει και αυτός και του έχνος του. Κάτω από μια αχλαδιά, καθόταν πάνω σε μια πέτρα, και άνοιγε το βουργιάλι του. Έκανε τον σταυρό του, ψιθύριζε και μια ευλογιά και μετά έβγαζε το φλασκί του και ρουφούσε μερικές γουλιές κρασί για να υγράνει τον λαιμό του και να ευφρανθεί η καρδιά του. Έπαιρνε κατόπιν το καρβέλι το ψωμί, το σταύρωνε και το’ κόβε κομμάτια. Έδειχνε το πρώτο κομμάτι στον γιο του τον Μανώλη μαζί με λίγο τυρί, και αν ήταν Σαρακοστή δυο τρις ελιές. Έτρωγε μετά και αυτός λιγάκι, ίσα-ίσα για να του φύγει η λιγούρα, μια που την Σαρακοστή, έλεγε πάντα, πως το φαγητό πρέπει να είναι όχι μόνο νηστίσιμο, αλλά λιγοστό! Ξαπόσταινε λίγο ακόμη και αυτός και το μουλάρι, και κατόπιν άρχιζε πάλι το ζεύγωμα για μερικές ακόμη ώρες, αλλά σίγουρα πριν αρχίζει να βασιλεύει ο ήλιος. Είχε βέβαια και κοντά μισή ώρα δρόμο μέχρι το χωριό, και εκείνη την μέρα του Σαββάτου έπρεπε να φτάσει και νωρίς για να προλάβει να αποτελειώσει τον εσπερινό στην Εκκλησιά πριν νυχτώσει. Φόρτωνε γρήγορα το μουλάρι, βοηθούσε και τον Μανώλη να καβαλήσει στα καπούλια του μουλαριού, και μετά με ένα ζωηρό πήδημα και βοηθούμενος με την χαχαλόβεργα που κρατούσε στο χέρι, ανέβαινε και αυτός μπροστά πάνω στο σαμάρι.

Μόλις έμπαιναν στο μονοπάτι, έβγαζε το πετραχήλι του από το βουργιάλι του το σταύρωνε τρεις φορές, το φιλούσε και μετά το περνούσε στον λαιμό του και άρχιζε να ψέλνει τον Εσπερινό. Αυτό βέβαια το έκανε για να προλάβει να εκτελέσει τα καθήκοντα και του παπά αλλά και του ζευγά, και είχε βρει τον τρόπο του να αρχίζει τον εσπερινό αργά το απόγεμα καβαλάρης πάνω στο μουλάρι. Για να το κάνει αυτό βέβαια, δηλαδή να ψέλνει τον εσπερινό πάνω στο μουλάρι, είχε λέει ζητήσει και θα είχε πάρει την άδεια από τον Δεσπότη στο Ρέθεμνος, με την δικαιολογία πως χρειαζόταν να αρχίσει νωρίς, γιατί το βράδυ όταν νύχτωνε δεν έβλεπε και καλά να διαβάζει όλα τα γράμματα με το φως του κεριού στην εκκλησιά. Έτσι λοιπόν άρχιζε τον εσπερινό νωρίς πάνω στο μουλάρι, και σαν έφτανε στο χωριό είχε σχεδόν τελειώσει. Ο μικρός Μανώλης βέβαια από πίσω, αρκούνταν στο να απαντάει στις θεάρεστες παρακλήσεις του πάτερα του και να ψάλλει και κανένα τροπάριο, που το είχε μάθει απόξω. Τους οχτώ ήχους τους είχε μάθει από πολύ μικρός, ακούγοντας τον πατερά του να σιγοψέλνει όλη την μέρα και στο σπίτι και στο χωράφι!

Μόλις έφταναν μέσα στο χωριό, σταματούσε μπροστά στη Εκκλησιά του Αι Γιώργη, ξεπέζευε από το μουλάρι και το έδενε στην καγκελόπορτα της Εκκλησιάς. Πήγαινε δε κατευθείαν και άνοιγε την Εκκλησιά και χτυπούσε την καμπάνα. Έμπαινε μέσα κάνοντας τον σταυρό του, και προχωρούσε κατευθείαν για την ωραία πύλη, μέσα στο Ιερό, όπου έπιανε το ιερό βιβλίο του και συνέχιζε να διαβάζει τα υπόλοιπα γράμματα του εσπερινού. Σε λίγο, μερικές γριές κατέφθαναν, σταυροκοπούνταν και ανάβαν το κεράκι τους, παίρνοντας τις θέσεις τους στην σκοτεινή πλέον εκκλησία!

Σαν τελείωνε τον Εσπερινό, ο παπά -Μιχάλης έπαιρνε το μουλάρι του και προχωρούσε περπατώντας προς το σπίτι του που ήταν παραδίπλα! Πριν όμως μπει μέσα στο σπίτι, το τακτοποιούσε στην αυλή πίσω από την πορτέλα, δίπλα στον ξυλόφουρνο, με μπόλικη θροφή και το πότιζε με ένα κουβά δροσερό νερό! Έπρεπε βέβαια να φάει και να ξεκουραστεί και αυτό το κακόμοιρο, μετά από μιας ολόκληρης μέρας σκληρής δουλειάς στο χωράφι. Ο παπά-Μιχάλης, έμπαινε επιτέλους στο σπιτικό του, που τον περίμεναν με λαχτάρα τα μικρά κοπέλια και η παππαδιά του, στο στρωμένο τραπέζι.

Μανώλης Βεληβασάκης

16 Ιανουαρίου, 2020