ΟΡΕΙΝΟΣ

Κάθε φορά που ο κυρ Ανδρέας ανέβαινε καμπουριασμένος, με κόπο, το μονοπάτι προς τη μικρή πέτρινη βρύση, ο τόπος έμοιαζε ίδιος, κι όμως, μέσα του γινόταν μεγαλύτερος. Το νερό έτρεχε όπως πάντα, λεπτή κλωστή πάνω στις λειχήνες, μα εκείνος άκουγε άλλα — τα γέλια των παιδιών, τα σφυρίγματα του πατέρα του, το χλιμίντρισμα του αλόγου της γιαγιάς του. Κάποτε όλα αυτά χωρούσαν σε μια μικρή σελίδα του χρόνου. Τώρα, δεν φτάνει ο χρόνος όλος…

Έσκυψε, άγγιξε την πέτρα. Δεν υπήρχε τίποτα πια από τους ανθρώπους που αγάπησε, κι όμως ήταν όλοι εδώ. Η μνήμη του είχε ανασύρει σπίτια που δεν φαίνονταν, είχε φτιάξει δρόμους που δεν υπήρχαν πια, είχε στρώσει τραπεζώματα κάτω απ’ τα σκιερά πλατάνια και χορούς με αγαπημένους του που χρόνια τώρα έχουν φύγει. Κι αυτός, χωρίς να το καταλάβει, περπατούσε μέσα σε μια πόλη ολόκληρη, φτιαγμένη από στιγμές.

Έκλεισε τα μάτια. Δεν νοσταλγούσε — επιβεβαίωνε. Ότι τίποτα δεν χάνεται στ’ αλήθεια. Πως ο κόσμος δεν είναι μόνο αυτός που βλέπουμε, αλλά κι εκείνος που θυμόμαστε. Κι όσο θυμόμαστε, απλώνεται, μεγαλώνει, σπρώχνει τα σύνορα λίγο πιο πέρα.

Όταν άνοιξε τα μάτια, ο ήλιος είχε αλλάξει θέση. Κατέβηκε πιο ανάλαφρα το μονοπάτι και λίγο πιο καμαρωτός. Δεν γύριζε από έναν τόπο μικρό, αλλά από μια ήπειρο ολόκληρη — την δική του ήπειρο.

Γιατί ο κόσμος δεν γίνεται μεγάλος από χώρες και θάλασσες. Μεγαλώνει από ένα όνομα που δεν ξεχνάς, από μια μυρωδιά που επιμένει, από ένα φιλί που δεν έσβησε, από μια ιστορία που αποφασίζεις να κρατήσεις.

Κι έτσι, ο κυρ Ανδρέας περπατούσε λίγο ψηλότερος, γνωρίζοντας πια ότι η μνήμη δεν ενώνει τον κόσμο.

Τον μεγαλώνει.

…Καθώς πλησίαζε η  καταιγίδα οι αστραπές σελαγίζαν στον ουρανό, φωτίζοντας για λίγες στιγμές τις κορυφές των βουνών…

Στο Κόκκινο, στο παλιό Λούτσοβο της ορεινής Δωρίδας, εκεί όπου το βλέμμα ακουμπά στη λίμνη του Μόρνου σαν να θέλει να θυμηθεί τον μέγα ποταμό και την όμορφη κοιλάδα — τον χαμένο παράδεισο των παιδικών μας χρόνων — οι νύχτες έχουν ακόμα ψιθύρους…

Κάποτε έλεγαν πως στις πέτρινες βρύσες ερχόντουσαν νεράιδες, από τους λόγγους και τις ρεματιές, και άφηναν σταγόνες από μυστικό φως∙ έτσι εξηγούσαν το κρυστάλλινο νερό, την ανεξήγητη γαλήνη.

Τώρα, σε μια όμορφη γωνιά δίπλα στη βρύση, εκεί που τα σκαλιά γλιστρούν μέσα στη γη, στέκει μια άλλη νεράιδα — ένα πανέμορφο ξωτικό.

Λευκή, δίχως πρόσωπο, κι όμως γεμάτη παρουσία.

Ο Οδυσσέας Τοσουνίδης την έπλασε σαν ανάμνηση από αρχαίο όνειρο, και ο ευπατρίδης Σπύρος Καραδήμας τη χάρισε στο χωριό του, σαν υπόσχεση ότι η ομορφιά δεν ξεχνά τον δρόμο της επιστροφής.

Την πρώτη νύχτα, όταν το φως του δρόμου άναψε και η πέτρα γυάλισε από τη βροχή, όσοι περνούσαν σταμάτησαν χωρίς να ξέρουν γιατί.

Ένα ρεύμα αέρα πέρασε από τις πανύψηλες λεύκες∙ κάποιοι ορκίστηκαν πως μύρισε θυμάρι και λιβάνι, άλλοι πως άκουσαν βήματα πάνω στο πλακόστρωτο.

Ίσως να ήταν απλώς η φαντασία.

Ίσως όμως, όπως γράφει ο μεγάλος μας ποιητής Κωστής Παλαμάς, «οι νεράιδες πιάνουν χορό» όταν το φεγγάρι κουρνιάζει στα νερά.

Και έτσι, η βρύση του χωριού έγινε ξανά τόπος συνάντησης…

Παιδιά που γελούν, ηλικιωμένοι που θυμούνται, ταξιδιώτες που αναρωτιούνται ποια ιστορία κρύβει το άγαλμα.

Κανείς δεν έχει την ίδια απάντηση — κι αυτό είναι το δώρο.

Γιατί κάθε χωριό χρειάζεται ένα θαύμα, έστω μικρό:

ένα γλυπτό που δεν μιλά, αλλά κάνει τους ανθρώπους να μιλούν∙

μια μορφή ακίνητη, που όμως κινεί τη μνήμη∙

μια νεράιδα που δεν ήρθε για να φύγει — μα για να μείνει.

Σε ευχαριστούμε και γι’ αυτό το δώρο, Σπύρο Καραδήμα!

ΚΜ