Η Βυζαντινή Αυτοκρατορία μόνο κατ’ όνομα υπήρχε τις παραμονές της Άλωσης. Ήταν περιορισμένη, κυρίως, στην περιοχή γύρω από την Κωνσταντινούπολη και σε κάποιες σκόρπιες περιοχές, όπως το Δεσποτάτο του Μυστρά. Οι θρησκευτικές έριδες, οι εμφύλιες διαμάχες, οι σταυροφορίες, η επικράτηση του φεουδαρχισμού και η εμφάνιση πολλών και επικίνδυνων εχθρών στα σύνορά της είχαν καταστήσει την πάλαι ποτέ Αυτοκρατορία ένα «φάντασμα» του ένδοξου παρελθόντος της.

Το Βυζάντιο σ’ εκείνη την κρίσιμη στιγμή της ιστορίας του με την οθωμανική λαίλαπα προ των πυλών του, δεν μπορούσε να ελπίζει παρά μόνο στη βοήθεια της καθολικής Ευρώπης, η οποία όμως ήταν μισητή στους κατοίκους της Κωνσταντινούλης. Η ύπαρξη «Ενωτικών» και «Ανθενωτικών» δίχαζε τους Βυζαντινούς. Ωστόσο, ο Κωνσταντίνος Παλαιολόγος έκανε μία απέλπιδα προσπάθεια, στέλνοντας πρεσβεία στον πάπα Νικόλαο Ε’ για να ζητήσει βοήθεια. Ο Πάπας έβαλε και πάλι ως όρο την Ένωση των Εκκλησιών, αλλά αποδέχθηκε το αίτημα του αυτοκράτορα να στείλει στην Κωνσταντινούπολη ιερείς, προκειμένου να πείσουν τον λαό για την αναγκαιότητα της Ένωσης.

)Οι απεσταλμένοι του Πάπα, καρδινάλιος Ισίδωρος και ο αρχιεπίσκοπος Μυτιλήνης Λεονάρδος, λειτούργησαν στην Αγία Σοφία, προκαλώντας την αντίδραση του κόσμου, που ξεχύθηκε στους δρόμους και γέμισε τις εκκλησίες, όπου λειτουργούσαν οι ανθενωτικοί με επικεφαλής τον μετέπειτα πατριάρχη Γεννάδιο Σχολάριο. Το σύνθημα που κυριαρχούσε ήταν «Την γαρ Λατίνων ούτε βοήθειαν ούτε την ένωσιν χρήζομεν. Απέστω αφ’ ημών η των αζύμων λατρεία».

Το μίσος για τους Λατίνους δεν απέρρεε μόνο από δογματικούς λόγους. Η λαϊκή ψυχή δεν είχε ξεχάσει τη βαρβαρότητα που επέδειξαν οι Σταυροφόροι στην Πρώτη Άλωση της Κωνσταντινούπολης το 1204, ενώ αντιδρούσε στην οικονομική διείσδυση της Βενετίας και της Γένουας, που είχε φέρει στα πρόθυρα εξαθλίωσης τους κατοίκους της Αυτοκρατορίας, αλλά και στην καταπίεση των ορθοδόξων στις περιοχές, όπου κυριαρχούσαν οι καθολικοί.

Αντίθετα, οι Οθωμανοί φαίνεται ότι συμπεριφέρονταν καλύτερα προς τους χριστιανούς. Πολλοί χριστιανοί είχαν υψηλές θέσεις στην οθωμανική διοίκηση, ακόμη και στο στράτευμα, ενώ κυριαρχούσαν στο εμπόριο. Οι χωρικοί πλήρωναν λιγότερους φόρους και ζούσαν με ασφάλεια. Έτσι, στην Κωνσταντινούπολη είχε σχηματισθεί μία μερίδα που διέκειτο ευνοϊκά προς τους Οθωμανούς. Την παράταξη αυτή εξέφραζε ο Λουκάς Νοταράς με τη φράση «Κρειττότερον εστίν ειδέναι εν μέση τη πόλει φακιόλιον βασιλεύον Τούρκων ή καλύπτραν λατινικήν».

Από τις αρχές του 1453 ο Μωάμεθ προετοιμαζόταν για την κατάληψη της Κωνσταντινούπολης. Με έδρα την Ανδριανούπολη συγκρότησε στρατό 150.000 ανδρών και ναυτικό 400 πλοίων. Ξεχώριζε το πυροβολικό του, που ήταν ό,τι πιο σύγχρονο για εκείνη την εποχή και ιδιαίτερα το τεράστιο πολιορκητικό κανόνι, που είχαν φτιάξει Σάξωνες τεχνίτες. Στις 7 Απριλίου, ο σουλτάνος έστησε τη σκηνή του μπροστά από την Πύλη του Αγίου Ρωμανού και κήρυξε επίσημα την πολιορκία της Κωνσταντινούπολης.

Ο αγώνας ήταν άνισος για τους Βυζαντινούς, που είχαν να αντιπαρατάξουν μόλις 7.000 άνδρες, οι 2.000 από τους οποίους μισθοφόροι, κυρίως Ενετοί και Γενουάτες, ενώ στην Πόλη είχαν απομείνει περίπου 50.000 κάτοικοι με προβλήματα επισιτισμού.

Η Βασιλεύουσα περιβαλλόταν από ξηράς με διπλό τείχος και τάφρο. Το τείχος αυτό, που επί 1000 χρόνια είχε βοηθήσει την Κωνσταντινούπολη να αποκρούσει νικηφόρα όλες τις επιθέσεις των εχθρών της, τώρα ήταν έρμαιο του πυροβολικού του σουλτάνου, που από τις 12 Απριλίου άρχισε καθημερινούς κανονιοβολισμούς.

Οι Τούρκοι προσπάθησαν πολλές φορές να σπάσουν την αλυσίδα που έφραζε τον Κεράτιο κόλπο και προστάτευε την ανατολική πλευρά της Κωνσταντινούπολης. Στις 20 Απριλίου ένας στολίσκος με εφόδια υπό τον πλοίαρχο Φλαντανελλά κατορθώνει να διασπάσει τον τουρκικό κλοιό μετά από φοβερή ναυμαχία και να εισέλθει στον Κεράτιο, αναπτερώνοντας τις ελπίδες των πολιορκούμενων.

Ο Μωάμεθ κατάλαβε αμέσως ότι μόνο το πυροβολικό του δεν έφθανε για την εκπόρθηση της Πόλης, εφόσον παρέμεινε απρόσβλητος ο Κεράτιος. Με τη βοήθεια ενός ιταλού μηχανικού κατασκεύασε δίολκο και τη νύχτα της 21ης προς την 22α Απριλίου, περίπου 70 πλοία σύρθηκαν από τον Βόσπορο προς τον Κεράτιο. Η κατάσταση για τους πολιορκούμενους έγινε πλέον απελπιστική, καθώς έπρεπε να αποσπάσουν δυνάμεις από τα τείχη για να προστατεύσουν την Πόλη από την πλευρά του Κεράτιου, όπου δεν υπήρχαν τείχη.

Η τελική έφοδος των Οθωμανών έγινε το πρωί της 29ης Μαΐου 1453. Κατά χιλιάδες οι στρατιώτες του Μωάμεθ εφόρμησαν στη σχεδόν ανυπεράσπιστη πόλη και την κατέλαβαν μέσα σε λίγες ώρες. Ο αυτοκράτορας Κωνσταντίνος Παλαιολόγος, που νωρίτερα απέκρουσε με υπερηφάνεια τις προτάσεις συνθηκολόγησης του Μωάμεθ, έπεσε ηρωικά μαχόμενος. Αφού έσφαξαν τους υπερασπιστές της Πόλης, οι Οθωμανοί Τούρκοι προέβησαν σε εκτεταμένες λεηλασίες και εξανδραποδισμούς. Το βράδυ, ο Μωάμεθ ο Πορθητής εισήλθε πανηγυρικά στην Αγία Σοφία και προσευχήθηκε στον Αλλάχ «αναβάς επί της Αγίας Τραπέζης», όπως αναφέρουν οι χρονικογράφοι της εποχής.

Πηγή: https://www.sansimera.gr/

Μπαίνεις στη σκοτεινή αίθουσα και είναι όλοι εκεί, γνωστοί και απολύτως συγκεκριμένοι· ο σερίφης, ο πληρωμένος πιστολάς, το κορίτσι του σαλούν, ο ράντσερ, ο χαρτοπαίχτης, οι συμμορίες και πάνω απ’ όλους και όλα ο ήρωας.Αυτός είναι όλο το έργο.

Ο μοναχικός, λιγόλογος άντρας με το χαρακτηριστικό άτρομο βάδισμα και τον δικό του κώδικα δικαιοσύνης. Δεν έχει τίποτα, εκτός από το άλογο και το όπλο του, μα ο κόσμος είναι στα πόδια του.

Και άλλα φιλμ διέθεταν ήρωες και σκηνές δράσης, ίσως πιο βίαιες και πιο δραματικές, αλλά στο γουέστερν ο ήρωας είναι μια ολότελα διαφορετική φιγούρα. Στα αστυνομικά έργα ο δολοφόνος ή ο αστυνομικός παίζουν επαγγελματικά το παιχνίδι μέχρι τη λύση του· στα πολεμικά οι μάχες κάποτε τελειώνουν κι οι πρωταγωνιστές θα γυρίσουν στην αγκαλιά των δικών τους.

Για τον περιπλανώμενο καουμπόι δεν υπάρχει ανάπαυση, επιστροφή στην ηρεμία ή κατ’ άλλους στην ανούσια καθημερινότητα. Τον μοναχικό άντρα δεν τον περιμένει σπίτι, γυναίκα και παιδιά· θα συνεχίσει τη μονήρη πορεία του, στην οποία μόνο μια σφαίρα θα γράψει το τέλος. Κι αν δεν συμβεί στο συγκεκριμένο φιλμ, εύκολα μαντεύεις ότι θα συμβεί σε κάποιο επόμενο.

Στο γουέστερν ο ήρωας δεν κάνει υπερφυσικά κατορθώματα, που σημαίνει ότι κι ο θεατής πιθανόν να τα κατάφερνε αν βρισκόταν σε παρόμοια θέση.Δεν είναι υπερ-άνθρωπος. Είναι υπερ-άντρας.Τολμά και εμμένει σε αξίες που ο στριμωγμένος άνθρωπος της δουλειάς από φόβο, ανάγκη ή ιδιοτέλεια εύκολα τις παραμερίζει.

Τα εμφανή χαρακτηριστικά του είναι η γρηγοράδα στο πιστόλι και η ατσάλινη γροθιά. Η υποδόρια γοητεία που ασκεί όμως στους νέους, και όχι μόνο, είναι πως έχει εμπειρία ζωής, διαβάζει τους ανθρώπους και διαθέτει αυτό που θεωρείται το άπαν του άντρα:

Ξέρει πώς πρέπει να φερθεί σε κάθε περίπτωση.Υπάρχουν πράξεις αλησμόνητες.Ο Γιουλ Μπρίνερ στο Και οι 7 ήταν υπέροχοι, όταν οι φτωχοί Μεξικάνοι χωρικοί τού προσφέρουν ένα σακουλάκι με τα ασήμαντα τιμαλφή του χωριού τους, προκειμένου να τους σώσει από τους ληστές, εκεί που ένας άλλος πιστολάς της κλάσης του θα τους είχε ξαποστείλει, αυτός δέχεται λέγοντας απλώς:

“Μου έχουν προσφέρει πολλά, αλλά ποτέ τα πάντα“.

Στο Τρένο θα σφυρίξει τρεις φορές ο Γκάρι Κούπερ έχει όλες τις δικαιολογίες του κόσμου να αποφύγει τη θανάσιμη σύγκρουση· και μία μόνο απ’ αυτές θα αρκούσε στον μέσο άνθρωπο να το βάλει στα πόδια “με αξιοπρέπεια”. Έχει παραιτηθεί από σερίφης, έχει παντρευτεί το ίδιο πρωινό την Γκρέις Κέλι και, το εξοργιστικό, οι κάτοικοι της πόλης που υπερασπίζεται του γυρνάνε αχάριστα την πλάτη. Όμως αυτός μένει. Την ίδια εκείνη μέρα του γάμου του συντάσσει τη διαθήκη του και βγαίνει ντάλα μεσημέρι στον σκονισμένο δρόμο να αντιμετωπίσει μόνος τη συμμορία που έρχεται.

Στο Τελευταίο ηλιοβασίλεμα ο περιπλανώμενος πιστολέρο Κερκ Ντάγκλας ανακαλύπτει αυτό που υποψιάζεται όλη η αίθουσα· η κοπέλα με την οποία ερωτοτροπεί είναι κόρη του. Τότε, στη μονομαχία με τον Ροκ Χάτσον, τον νέο σύντροφο της πρώην αγαπημένης του και μητέρας της κοπέλας, προσέρχεται με το όπλο άδειο από σφαίρες. Με τον θάνατό του κερδίζει τον σεβασμό στον εαυτό του και τον σεβασμό του θεατή.

Ο Μάρλον Μπράντο στο Η εκδίκηση είναι δική μου και ο Στιβ Μακ Κουίν στο Νεβάδα Σμιθπέρασαν του λιναριού τα πάθη, αλλά δεν εγκατέλειψαν ποτέ τον σκοπό τους να τιμωρήσουν, έστω και μετά από χρόνια, ο πρώτος τον προδότη φίλο και ο δεύτερος τους φονιάδες των δικών του.

Οι ταινίες γουέστερν ενθουσίασαν ανθρώπους κάθε εθνικότητας, ηλικίας και μορφωτικού επιπέδου· από τον απλό θεατή ώς τον Μπέργκμαν και τον Βίτγκενσταϊν, που παρακολουθούσαν μανιωδώς γουέστερν. Οι περιπέτειες στην Άγρια Δύση είναι μάλλον η πιο δημοφιλής πλευρά της Αμερικής σε ολόκληρο τον κόσμο.Μόνο στις ταινίες με συγκρούσεις Λευκών και Ινδιάνων το κοινό της αίθουσας διχαζόταν· οι Λευκοί δεν ήταν για όλους οι καλοί και οι Ινδιάνοι δεν ήταν για όλους οι κακοί. Ενώ άλλοι χειροκροτούσαν με την εμφάνιση του Ιππικού, ακούγονταν στην αίθουσα και σπλαχνικές φωνές διαμαρτυρίας:“Αφήστε, ρε, τους ανθρώπους!”.

Στην Ελλάδα τα γουέστερν μετέφεραν τη συντριπτικά πιο δυνατή εικόνα του έξω κόσμου.Οι Έλληνες θεατές αντίκρισαν ένα μεγαλειώδες επικό τοπίο, έναν κόσμο που κάθε άλλος που ήξεραν ήταν μπροστά του μικρογραφία. Απέραντες εκτάσεις, άγρια φύση, πανέμορφα άλογα, αναρίθμητα κοπάδια, σκληροί, αποφασισμένοι άντρες.

Το γουέστερν συνάρπασε τους άντρες και διαόλισε τις γυναίκες.Για εκείνους ήταν η απόρριψη του αστικού τρόπου ζωής, η Περιπέτεια δίχως τέλος. Η ανέμελη περιπλάνηση με μόνη συντροφιά το άλογό σου. Ο ρομαντικός ύπνος στην ύπαιθρο, δίπλα στην αναμμένη φωτιά. Η ελευθερία να επιλέγεις. Η ανύψωση πάνω από τα μικρά. Η ενασχόληση μόνο με τα μεγάλα και τα δραματικά των ανθρώπων· την τιμή, την αξιοπρέπεια, τη δικαιοσύνη, τη φιλία, την εκδίκηση.Για εκείνες ο ήρωας ήταν ό,τι χειρότερο μπορούσε να τους τύχει· ένας άντρας-ρεμάλι που δεν μπαίνει κάτω από κεραμίδι, κάνει διαρκώς του κεφαλιού του και δίνει προτεραιότητα σε αξίες που θέτουν σε κίνδυνο τη σπιτική γαλήνη και τάξη. Κι όμως οι γυναίκες είχαν περίοπτη θέση στα γουέστερν· είναι τα άνθη της Άγριας Δύσης. Ούτε στις ιπποτικές ταινίες η γυναίκα δεν αντιμετωπίστηκε με τόσο σεβασμό και αβροφροσύνη.Όπως όλες σχεδόν οι ξένες ταινίες που προβάλλονταν στην Ελλάδα, τα γουέστερν έφεραν φοβερούς τίτλους, εγχώριας έμπνευσης. Το Apache με τον Μπαρτ Λάνγκαστερ έγινε Ο δεν λύγισε ποτέσκλάβοςπου, το High Noon με τον Γκάρι Κούπερ Το τρένο θα σφυρίξει τρεις φορές, το Man without a Star με τον Κερκ Ντάγκλας Χωρίς συρματοπλέγματα κ.ο.κ.Το κόλπο ήταν αποδοτικό.[Το 1959 στον κινηματογράφο “Κρανάη” στην Αγία Σοφία του Πειραιά προβάλλεται ένα γουέστερν με τον συναρπαστικό τίτλο Ο γίγαντας της καταραμένης κοιλάδας.Οι φωτογραφίες του έργου στα διαφημιστικά ταμπλό είναι ακόμη πιο ερεθιστικές, αλλά το καρφιτσωμένο καρτελάκι “Ακατάλληλον” μου κόβει τα πόδια. Τελικά, αν και ανήλικος, τρυπώνω με καρδιοχτύπι στην αίθουσα – κάνανε και τα στραβά μάτια για το εισιτήριο – και κρύβομαι σε μια γωνιά μη με πάρει

το μάτι κάποιου αστυφύλακα που περιπολεί στα διαλείμματα.Έτσι είδα το πρώτο μου γουέστερν, το μυθικό Σέιν (Shane) με τον Άλαν Λαντ, που μου σπάραξε την καρδιά. Ο Σέιν είναι ο Περιπλανώμενος Ιππότης. Ο Κανένας που έρχεται από το Πουθενά, αποδίδει Δικαιοσύνη και φεύγει πάλι στο Πουθενά.Όταν στο φινάλε του έργου ο Σέιν χάνεται για πάντα στη σκοτεινή κοιλάδα πάνω στο άλογό του, ήταν η πρώτη φορά που έκλαψα στον κινηματογράφο και δυστυχώς η τελευταία.Μαζί με τον Σέιν χάθηκε κι η αθωότητα.]Αν, όπως λέει ο Τζορτζ Γκρόντεκ, “ο άντρας είναι άντρας μόνο για λίγα λεπτά (της στύσης), τον περισσότερο καιρό είναι ένα μικρό αγόρι”, το γουέστερν ήταν το τέλειο αντρικό παραμύθι, αυτό που τον έκανε να ονειρεύεται.Η ακεραιότητα που συνοδεύει την προσωπική δράση του ήρωα μπορεί να αποπνέει μια παιδιάστικη διδακτικότητα, αλλά εγγράφεται στη μνήμη σαν ηθική εμπειρία.Και ενίοτε τύπτει.Αυτός που θα γινόσουν δεν έγινες· το κύμα αλλού σε ξέρασε και ο καουμπόι που έκρυβες μέσα σου χάθηκε για πάντα στο σκοτάδι.************

Άρθρο του Διονύση Χαριτόπουλου στην εφημερίδα Τα Νέα, 21/9/2002.by Αντικλείδι , https://antikleidi.com

της Κλεοπάτρας Δίγκα (*)

Διαβάσματα. Δε θέλω πολλά, λίγα θέλω, για τ’ άλλα δεν προλαβαίνω πια κι ούτε ποτέ  ήθελα τα πολλά. Μόνο αυτά που μου άρεσαν, που τα χρειαζόμουν, αυτά ήθελα κοντά μου. Που βοηθούν να ζήσεις. Αυτά που δείχνουν πως μπλέκονται όλα τα νήματα μαζί , αξεδιάλυτα και κάνουν το Ένα. Ποτέ δεν αξιώθηκα  άλλωστε το μεθοδευμένο διάβασμα. Μόνο τελειώνοντας το σχολείο, στα δεκαοκτώ, εκείνο  το πρώτο καλοκαίρι κι ενώ οι φίλοι μου κανόνιζαν εξόδους βράδυνες, παρατώντας τους, με δίψα αληθινή και θαυμασμό ρίχτηκα και διάβασα  όλους τους αρχαίους τραγικούς μαζί , τον Αριστοφάνη  και τον Όμηρο, με σημειώσεις δίπλα που σήμερα με συγκινούν σαν μια φωτογραφία της νεότητας. Η σχέση μου με την ανάγνωση είναι λοιπόν σχέση ηδονιστική.   Όχι δημοσιοϋπαλληλική.

Τα τελευταία χρόνια με το κλείσιμο της πανδημίας  έχω επιδοθεί στο ψάξιμο της βιβλιοθήκης μου όπως κι οι περισσότεροι. Μεγάλη χαρά να ξαναπιάνω βιβλία που με σφραγίσανε, που τ’ αγάπησα,  που πλαισιώσανε κομμάτια της ζωής μου, κουβεντιάζοντας μαζί τους, υπογραμμίζοντας, σημειώνοντας. Να τα βάλω σε χωριστή μεριά. Έτσι σκόρπια, πολλές φορές όταν κάπως μου έρχονται στο νου, τα ψάχνω κι ο χρόνος να τα βρω πελαγώνει την επιθυμία.

Ανακαλύπτω και κάποια, αδιάβαστα. Τα ξεχωρίζω να προηγηθούν και χαίρομαι σαν να τα πήρα τώρα. Κάτι άλλα μικρά, λεπτά, που στη ράχη δεν έχουν τίτλο και δεν φαίνονται τί είναι, τα ανασύρω και με έκπληξη ανακαλύπτω μικρούς θησαυρούς γεμάτους υπογραμμίσεις και σχολιάκια δίπλα με μολύβι. Μοιάζει αυτό όλο όπως το κοίταγμα σε παλιές φωτογραφίες. Ψάχνεις μέσα απ’ αυτά την κατάσταση του νου σου εκείνη την εποχή.

Τα βιβλία που μου αρέσουν δεν είναι αυτά που έχουν αναγκαστικά μιαν υπόθεση,  μια ιστορία με χαρακτήρες, χωρίς να το αποκλείω. Είναι αυτά όπου ο άνθρωπος που γράφει, εκμυστηρεύεται παρατηρήσεις του που μάζεψε με το χρόνο, κάποιες αισθήσεις της πραγματικότητας  που του αποκαλύφθηκαν κοιτάζοντας  και ζώντας. Κάποια κρυσταλλώματα σκέψης, αυτά που σου δίνουν τον αέρα εκείνης της εξομολογητικής συνομωσίας που πρέπει να έχει η επαφή δυο ανθρώπων- γιατί τί άλλο είναι ένα βιβλίο για μένα. Αυτό αφορά στο περιεχόμενο και όχι στη μορφή της απόδοσής του, που είναι το άλλο μισό του στοιχήματος -για να λειτουργήσει  μέσα μου το πρώτο.

Μερικοί τα θεωρούν αυτά βαρετά. Θέλουν την υπόθεση και ανατρέχουν πολλές φορές, διαβάζοντας το τέλος όπως δεν κάνεις ποτέ στα αστυνομικά. Κάθε είδος έχει το κοινό του. Αυτά τα βιβλία δεν με αφορούν, κι ούτε μου αφήνουν κάτι. Βέβαια δεν συζητώ το Μεγάλο Μυθιστόρημα-Ρώσικο,  Γαλλικό, που έχει τα πάντα μέσα, ούτε και τα άλλα μεγάλα έργα της λογοτεχνίας.

Τελικά έχω καταλάβει πως υπάρχουν οι καλλιτέχνες συγγραφείς και οι συγγραφείς.  Κανένας αφορισμός όμως για ότι δικαιώνεται από μόνο του.

Ξαναδιαβάζω συνεχώς τον Προυστ  και περιπλανιέμαι μαζί του στην εξοχή του Κομπραί απ’ την μεριά της Μεζεγκλίζ μετά την καλοκαιρινή καταιγίδα . Περπατά δίπλα μου έφηβος, με την ριγέ αδιάβροχη κάπα του, που εκνεύριζε την Φρανσουάζ την καμαριέρα της θείας του Λεονί, γιατί δεν την εύρισκε αρκετά  πρέπουσα ως πένθιμη  μιας κι η κυρά της  είχε  φύγει  πριν λίγες μέρες. Κρατούσε  την κλειστή του ομπρέλα και με την μύτη της άγγιζε φυτά που του έκαναν εντύπωση. Μήπως κι εγώ δεν κάνω το ίδιο;

….« Ο ήλιος είχε μόλις ξαναβγεί και τα χρυσαφένια του στολίδια γυάλιζαν σαν ολοκαίνουργια στον ουρανό, πάνω στα δέντρα, πάνω στον τοίχο του καλυβιού, πάνω στην κεραμιδένια  στέγη του, υγρή ακόμα, που στην κορυφή της περπατούσε μια κότα. Καθώς φυσούσε ο αγέρας, παράσερνε οριζόντια τα’ αγριόχορτα που ‘χαν φυτρώσει στην πλευρά του τοίχου, και τα πουπουλένια φτερά της κότας, κι αφήνονταν να ξετυλιχτούν όπως ήθελε η πνοή του ανέμου, σ΄ όλο τους το μήκος τόσο τ΄ αγριόχορτα όσο και τα φτερά, με την εγκατάλειψη που χαρακτηρίζει τ΄ αδρανή κι ελαφρά πράγματα. Η κεραμιδένια στέγη προξενούσε μέσα στο βάλτο, που ο ήλιος  τον έκανε πάλι να καθρεφτίζει, μια ρόδινη όμοια με μάρμαρο επιφάνεια που δεν την είχα ποτέ ως τότε προσέξει. Και βλέποντας πάνω στο νερό και στη όψη του τοίχου ένα αχνό χαμόγελο ν’ απαντά στο χαμόγελο του ουρανού, ξέσπασα μ΄ όλο μου τον ενθουσιασμό σηκώνοντας την κλειστή μου  ομπρέλα: «Πω πω πω πω! ». Την ίδια όμως  στιγμή πως χρέος μου θα ήταν να μη περιοριστώ σ΄ αυτές τις θαμπές λέξεις και να εξετάσω με πιο καθαρό μάτι την έκστασή μου»…

Αυτή τη βόλτα που μόλις κάναμε μαζί, αυτά που είδαμε- γιατί δεν τα είδε μόνο εκείνος, κι εγώ τα είδα, τα δικά μου μάτια τα είδαν- εκείνος τα κατέγραψε μόνο- ήμουν εκεί, αυτά θα με συγκινούσαν,  πώς να πω ότι ήταν μόνο μια δική του βόλτα; Αυτός ο άνθρωπος που τώρα δα ήταν δίπλα μου πού πήγε;  Έχει πεθάνει. Πόση θλίψη γεννά αυτή η σκέψη! Πως γίνεται να μην υπάρχει φυσικά, σωματικά;  Ναι, όμως είναι εδώ. Αυτή είναι η μαγική  δύναμη του έργου της τέχνης. Να μας ενώνει με το δημιουργό του, να κάνουμε δικές μας τις σκέψεις και το βλέμμα του να νικάει το χρόνο και τον θάνατο.

Οι μεγάλοι συγγραφείς έχουν το χάρισμα να σε κάνουν ν’ αντιστοιχείς την εμπειρία σου, το βίωμα σου, με αυτό που γράφουν. Να λες, κι εγώ το έχω ζήσει αυτό, ή, κι εγώ το έχω σκεφτεί.

(*) Η Κλεοπάτρα Διγκα είναι εικαστικός)

Λέμε γείτσες όταν φταρνίζεται κάποιος γιατί η καρδιά του σταματάει για 1 millisecond

— Τι τίτλο θα δίνατε στην εποχή που ζούμε; 
Είμαστε μάρτυρες μιας εποχής που παρατηρούνται τεκτονικές αλλαγές άνευ προηγουμένου σε επίπεδο ευημερίας του ανθρώπου, παγκόσμιας οικονομίας και περιβάλλοντος. Είμαστε καθ’ οδόν προς μια ταχεία εξέλιξη που αφορά οτιδήποτε συμβαίνει γύρω μας και συχνά φαίνεται ανεξέλεγκτη. Νομίζω ότι είναι η περίοδος του σπουδαίου αγνώστου. Πορευόμαστε σε μια εποχή που κυριαρχεί το αναπάντεχο, το απροσδόκητο και το ξαφνικό. Ζούμε καθημερινά σαν να περιμένουμε το αιφνίδιο. Αλλά θεωρώ ότι αυτό ήταν το μεγάλο μάθημα της πανδημίας. Το άγνωστο, βέβαια, είναι σημαντικό γιατί παράλληλα δίνει νόημα στην ανθρώπινη υπόστασή μας.

— Τι είναι αυτό που τροφοδοτεί την περιέργειά μας; Ζείτε συνεχώς με ένα «γιατί»;
Μεγαλώνοντας στο νησί της Κρήτης, από πολύ μικρή ηλικία με γοήτευσε η απεραντοσύνη του Διαστήματος, ειδικά τα βράδια, όταν κοίταζα τον νυχτερινό ουρανό. Από τότε οι ερωτήσεις μου για το σύμπαν είναι συνεχείς. Πάντοτε με έλκυε η γνώση, η τάση για ανακάλυψη και η φύση της πραγματικότητας. Η εξερεύνηση του αγνώστου είναι που δίνει νόημα στην ύπαρξή μου.

*Μηνάς Καφάτος: διακεκριμένος Έλληνας κοσμολόγος και καθηγητής Υπολογιστικής Φυσικής στο Πανεπιστήμιο Chapman της Καλιφόρνιας.

Οι άνθρωποι θα ξεχάσουν αυτά που είπες, θα ξεχάσουν τι έκανες, αλλά δεν θα ξεχάσουν ποτέ πώς τους έκανες να αισθάνονται.

*Μάγια Αγγέλου

Αμερικανίδα ποιήτρια, συγγραφέας, ηθοποιός, μουσικός και υπέρμαχος των πολιτικών δικαιωμάτων των μαύρων στις ΗΠΑ. «Εθνικό Θησαυρό» τη χαρακτηρίζουν οι Αμερικανοί.
Το 1951 παντρεύτηκε τον ελληνοαμερικανό ηλεκτρολόγο και επίδοξο μουσικό Τος Άντζελος (Αναστάσιος Αγγελόπουλος), το επίθετο του οποίου υιοθέτησε έκτοτε ως καλλιτεχνικό ψευδώνυμο. Το Μάγια ήταν το χαϊδευτικό της. Το ζευγάρι έφτιαξε ένα χορευτικό σχήμα, τους «Αλ και Ρίτα», αλλά το 1954 χώρισε, επειδή ο συμπατριώτης μας δεν ήταν αρεστός στη μητέρα της και ο γάμος τους ήταν αταίριαστος για τα ήθη της εποχής.

Χαμογελούν τα νέα αφεντικά! Καλή ανατροφή!

του Δημήτρη Αρβανιτάκη (*)

Ένα βράδυ. Τράβηξα από τη βιβλιοθήκη μου το Έγκλημα και τιμωρία. Χωρίς λόγο. Ήταν η μετάφραση του Σωτήρη Πατατζή στην τρίτομη έκδοση του Πάπυρου, «Κλασικά Παπύρου», του 1971. Την είχα αγοράσει, φοιτητής, από τα ωραία εκείνα υπαίθρια παλαιοβιβλιοπωλεία της οδού Μασσαλίας και θυμάμαι ότι την είχα διαβάσει χωρίς σταματημό: είχα αποφασίσει να τελειώσω το βιβλίο χωρίς να βγω από το σπίτι –όταν είσαι φοιτητής, κάτι τέτοια τα κάνεις – ή ίσως και να αποφάσισα να μη βγω από το σπίτι προτού το τελειώσω, αφού άρχισα να το διαβάζω. Αλλά, τι σημασία έχει αυτό, άραγε;

Πρώτα συνειδητοποίησα ότι θυμόμουν λάθος σπίτι: το σπίτι που για χρόνια είχα συνδέσει με την ανάγνωσή του, το σπίτι που έφερνα στο μυαλό μου κάθε φορά που ο νους μου πήγαινε σε αυτό το βιβλίο ήταν άλλο, πολύ μεταγενέστερο. Αλλά, τι σημασία έχει αυτό, άραγε;

Και ύστερα άρχισα να ανοίγω το βιβλίο στην τύχη – όχι ακριβώς στην τύχη: εκεί που έβρισκα τσακισμένα φύλλα. Ξαναδιάβασα σημεία, παραγράφους, σελίδες, ψάχνοντας να βρω τον λόγο, το γιατί, το τι ήθελα να κρατήσω στη μνήμη μου την ώρα που τσάκιζα εκείνα τα φύλλα. Κάποιες φορές μπόρεσα, νόμισα ότι μπόρεσα, να μαντέψω, να υποθέσω, να φανταστώ τη διαδρομή που με είχε φέρει από την ανάγνωση της σελίδας στην απόφαση να τσακίσω το φύλλο. Άλλες φορές, μάλλον τις περισσότερες, όχι. Αλλά, και στη μία και στην άλλη περίπτωση, αυτό που μπόρεσε να αναδυθεί από τον αχανή –μπορεί και ανύπαρκτο– χρόνο του παρελθόντος ήταν μονάχα η γνωστική εικόνα, ήταν μονάχα ο λόγος του νοήματος, όχι η δυναμική της διαδικασίας που είχε πυροδοτήσει την επιθυμία να καρφιτσωθεί η στιγμή στο φευγαλέο ρεύμα του χρόνου, που είχε γεννήσει το τσάκισμα του φύλλου, δηλαδή: αλλιώς, το αίτημα της μνήμης. Αυτό που είχε χαθεί διά παντός ήταν η δυναμική της στιγμής της ανάγνωσης· της ανάγνωσης, που μέσα και χάρη στις συντεταγμένες του δικού της χρόνου είχε δημιουργήσει έναν δικό της τόπο, έναν καινούργιο κόσμο, λίγο πιο έξω, λίγο πιο πέρα από εκείνον της «πραγματικής πραγματικότητας»· της ανάγνωσης, που είχε κατορθώσει να διατρήσει έναν ως-εκείνη-τη-στιγμή διαμορφωμένο κόσμο, που είχε κατορθώσει να αλλάξει τη ροή του χρονο-τόπου που ως-εκείνη-τη-στιγμή ήταν ο εαυτός και είχε σμιλέψει μιαν άλλη εικόνα του κόσμου, έναν άλλον εαυτό. Γιατί είναι πάντα η δυναμική της ανάγνωσης, σαν εκείνο το αίτημα που γέννησε την κατανυκτική προσταγή του Ρίλκε, εκεί στην άκρη των στίχων του «Αρχαϊκού κορμού Απόλλωνος»: «και τώρα η ζωή σου πρέπει ν’ αλλάξει».

Όχι, αυτούς τους δρόμους δεν τους ξαναβρήκα, αυτή τη δυναμική δεν μπόρεσα να την ξαναβρώ. Βουβές φωτογραφίες ο χρόνος πίσω μας. Αλλά, τι σημασία έχει αυτό, άραγε;

Ένα παρθένο δάσος τσακισμένων φύλλων το μυαλό μας: ο εαυτός μας, δηλαδή κι ο χρόνος του.

(*) Ιστορικός, επιστημονικός συνεργάτης και υπεύθυνος του Τμήματος Εκδόσεων του Μουσείου Μπενάκη

Πηγή: oanagnostis.gr

Ένας πολύ αγαπητός παλιός συνάδελφος και εξαίρετος φίλος πήρε σήμερα το δρόμο που δεν έχει επιστροφή …

Τον αγαπητό Χρήστο Σπανό αποχαιρετούμε αύριο ημέρα Σάββατο 28/5 και ώρα 11 στο νεκροταφείο του Παλιού Φαλήρου

Με τον Χρήστο είχαμε συνεργαστεί στενά στην Ιντεραμέρικαν για παρά πολλά χρόνια. Ως στέλεχος της πληροφορικής συνέβαλε τα μέγιστα για να κτιστεί μια μοντέρνα μηχανογραφική υποδομή απαραίτητη για την εδραίωση της interamerican και την κατάκτηση της κορυφής στον ασφαλιστικό χώρο. Συνεργαστήκαμε στενά στην πετυχημένη προσπάθεια να χρησιμοποιήσουμε τις δυνατότητες που προσέφεραν τα πρωτοεμφανιζόμενα personal computers, κάπου στα μέσα της δεκαετίας του 80, στην σύνταξη και την διαχείριση των ασφαλιστηρίων συμβολαίων πυρός.

Πρωτοποριακή δουλειά για εκείνη την εποχή!

Θυμάμαι τις ατέλειωτες ώρες δουλειάς και τα ξενύχτια στα γραφεία της Δοϊράνης και με ιδιαίτερη νοσταλγία τις μεταμεσονύκτιες αποδράσεις με όλη την ομάδα για παΐδάκια στα Καλύβια, στα Μεσόγεια, απίθανα χρόνια!!

Θερμά συλλυπητήρια στην Λένα που τόσο πολύ του στάθηκε στο τελευταίο δύσκολο διάστημα και στις κόρες του, δύναμη και κουράγιο, να είναι όλοι καλά να τον θυμούνται.

Καλό ταξίδι φίλε Χρήστο θα σε θυμάμαι πάντα

Εδώ με την Λένα και την προσωπάρχη της interamerican την κυρία Εύα Λιναρδάτου

Photo by streethacker

Photo by streethacker

Είναι ευρύτατα διαδομένη η θεώρηση της γεωγραφίας που βλέπει την Τουρκία να έχει μόνο πλεονεκτήματα και την Ελλάδα μόνο μειονεκτήματα. Σκοπός αυτού του άρθρου είναι να επιχειρηματολογήσει εναντίον αυτών των απόψεων, κάνοντας μια σύντομη ιστορική αναδρομή, εξετάζοντας την ηπειρωτική Ελλάδα και τον χώρο του Αιγαίου, η θεωρούμενη ως αχίλλειος πτέρνα της ελληνικής άμυνας. Το τελευταίο μάλιστα και υπό το πρίσμα, όχι μόνο της τουρκικής πίεσης για την αποστρατιωτικοποίηση των νησιών, αλλά και της ανοιχτής αμφισβήτησης της κυριαρχίας τους, που πλέον προβαίνει η Άγκυρα.

Ενώ τα φυσικά γεωγραφικά χαρακτηριστικά (έκταση, βουνά, ποτάμια, λίμνες, θάλασσες) παραμένουν σχεδόν αναλλοίωτα, δεν συμβαίνει το ίδιο με τους ανθρώπους που διαβιούν εκεί και με τις σχέσεις που αναπτύσσουν με την πάροδο του χρόνου. Είναι γεγονός ότι η Ελλάδα, όπως και πολλές άλλες χώρες, είναι μια γεωγραφική “ανορθογραφία”. Σε έναν ηπειρωτικό κορμό, που αν αφαιρέσεις την Πελοπόννησο που ουσιαστικά είναι νησί, απομένει ένα τμήμα μικρής έκτασης, με ελάχιστο βάθος.

Σε αυτό το τμήμα προσκολλάται ένας εκτεταμένος βραχίονας που είναι η Ανατολική Μακεδονία και η Θράκη, μια λωρίδα με μηδαμινό βάθος απομακρυνόμενη από τον κορμό. Αν σε αυτά προσθέσουμε τα νησιά του Ιονίου και του Αιγαίου και το γεγονός ότι η χάραξη των βορείων συνόρων δεν συμμορφώνεται με κάποια στρατιωτική αμυντική λογική, τότε το πρόβλημα ασφαλείας του ελληνικού χώρου είναι δυσεπίλυτο.

Ήδη από την εποχή των Βαλκανικών Πολέμων εγέρθηκαν αμφιβολίες για το κατά πόσον η Ελλάδα είχε τη δυνατότητα να συμπεριλάβει τη Θράκη στην ελληνική επικράτεια. Ο ίδιος ο Ελευθέριος Βενιζέλος, μάλιστα, υπογράμμισε στη Βουλή τον Μάρτιο 1913 τη γεωγραφική τρωτότητα της επέκτασης, πέραν του εθνικού κορμού προς Ανατολάς, “άνευ σπονδυλικής στήλης”. Γεωγραφικούς, εν πολλοίς, λόγους επικαλέσθηκε και ο Ιωάννης Μεταξάς για να υποστηρίξει ότι η Ελλάδα δεν μπορούσε να επεκταθεί στη Μικρά Ασία.

Το ίδιο επιχείρημα έχουν υποστηρίξει έκτοτε και πολλοί άλλοι μέχρι σήμερα. Την περίοδο του Μεσοπολέμου, η ανησυχία για την άμυνα των βορείων συνόρων, οδήγησε ακόμη και σε συμμαχία με την Τουρκία και στη σύμπηξη του Βαλκανικού Συμφώνου. Μεταπολεμικά η ίδια τρωτότητα ήταν από τους πιο σημαντικούς λόγους που οδήγησαν την Ελλάδα να προσχωρήσει στο ΝΑΤΟ, οπότε η άμυνα των ελληνικών συνόρων εντάχθηκε στο ευρύτερο πλαίσιο της αντιπαράθεσης των δύο συνασπισμών.

Γεωγραφική κατανομή

Μετά το τέλος το Ψυχρού Πολέμου ο “από βορρά κίνδυνος” αποτελεί παρελθόν, τουλάχιστον για το προβλεπτό μέλλον. Στο Αιγαίο, η Ελλάδα κατάφερε, βοηθούμενη και από τη συγκυρία, να καταλάβει όλα τα νησιά, πλην Ίμβρου και Τενέδου, παρά την εγγύτητα των νησιών προς τις μικρασιατικές ακτές και να μείνει ο μόνος κυρίαρχος, αποκλείοντας τη Βουλγαρία.

Το Αιγαίο είναι κατεξοχήν ελληνικό, παρά τα γεωγραφικά και γεωλογικά επιχειρήματα των Τούρκων, την αβελτηρία των οποίων οικτίρει ο πρώην υπουργός Εξωτερικών Αχμέτ Νταβούτογλου, αποδίδοντάς την στην έλλειψη στρατηγικής και Ναυτικού, κατάσταση την οποία προσπαθεί να ανατρέψει σήμερα ο Ερντογάν. Πάντως, ο Νταβούτογλου ακριβολογεί όταν περιέγραφε στο “Στρατηγικό Βάθος της Τουρκίας” την κατάσταση στο Αιγαίο: «Η βασική πηγή προβλήματος είναι η αγεφύρωτη αντίφαση μεταξύ της γεωλογικής και γεωπολιτικής πραγματικότητας και του ισχύοντος καθεστώτος».

Άρα, η Ελλάδα διατηρεί τη Θράκη και ολόκληρο το Αιγαίο, παρά τη γεωγραφία, απώλεσε δε τη Μικρά Ασία για πολλούς άλλους λόγους, πριν φθάσουμε στους γεωγραφικούς. Δηλαδή, παρά τις γεωγραφικές δυσκολίες, η Ελλάδα καταφέρνει εδώ και εκατό χρόνια να διατηρεί την ακεραιότητά της και ελπίζουμε να τη διατηρήσει και μελλοντικά. Η Ελλάδα, βεβαίως, δεν αποτελεί τη μοναδική περίπτωση χώρας με τέτοια ανομοιόμορφη γεωγραφική κατανομή.

Πηγή: slpress.gr