Συντάκτης: Kostas Bertsias

Η θαλπωρή της φωτιάς από την παλιά μασίνα αγκαλιάζει το αρχονταρίκι, που μετουσιώνεται σε ιδανικό καταφύγιο χαλάρωσης, διαβάσματος και έμπνευσης.

Συλλογή Γρηγόρη ΖΑΧΑΡΗ

Το Θερμόμετρο του Γαλιλαίου: Μια Αλληγορία για τον άνθρωπο.

Όταν ρώτησα κάποτε έναν φίλο αν επικοινωνεί συχνά με έναν κοινό μας γνωστό, μου απάντησε:

— «Του τηλεφωνώ πού και πού, έτσι, για να του παίρνω τη θερμοκρασία…»

Αυτή η φράση στάθηκε η αφορμή.

Στο ράφι, ανάμεσα σε παλιά βιβλία και ξύλινες επιφάνειες που κουβαλούν τον δικό τους χρόνο, στέκει ένα θερμόμετρο Γαλιλαίου. Μου το χάρισε ο Βασίλης ένας παλιός φίλος, αξέχαστος πλέον, πολλά χρόνια πριν.

Το όργανο αυτό δεν έχει δείκτες που τρέμουν, ούτε ψηφία που αναβοσβήνουν. Μέσα στον γυάλινο κύλινδρο, μικρές πολύχρωμες σφαίρες ανεβοκατεβαίνουν αθόρυβα, υπακούοντας σε έναν νόμο αόρατο αλλά αμείλικτο: τη μεταβολή της πυκνότητας, την ανεπαίσθητη μετατόπιση της ισορροπίας.

Εδώ, η θερμοκρασία δεν δηλώνεται κραυγαλέα· αποκαλύπτεται μέσα από μια κίνηση. Ποιο σώμα αντέχει να επιπλέει και ποιο αναγκάζεται να βυθιστεί. Κι έτσι, χωρίς θόρυβο, φανερώνεται η αλήθεια της στιγμής.

Κάπως έτσι λειτουργούν και οι ανθρώπινες σχέσεις. Δεν χρειάζονται πάντα μεγάλα λόγια για να καταλάβεις το κλίμα. Μια μικρή ψυχρότητα, μια ανεπαίσθητη αύξηση της πίεσης, και ό,τι πριν επέπλεε με ευκολία, ξαφνικά αρχίζει να βαραίνει. Δεν φταίει απαραίτητα το σώμα· άλλαξε το περιβάλλον. Η ευθύνη της «πτώσης» δεν ανήκει πάντα σε αυτόν που βυθίζεται, αλλά στις συνθήκες που μεταβλήθηκαν γύρω του.

Το θερμόμετρο μας διδάσκει και κάτι ακόμη: η ισορροπία δεν είναι ποτέ στατική. Απαιτεί χρόνο. Αν μετακινήσεις το όργανο σε άλλο σημείο, θα χρειαστεί να περιμένεις μέχρι να «καταλάβει» πού βρίσκεται. Το ίδιο συμβαίνει και με τον άνθρωπο. Δεν προσαρμόζεται ακαριαία στις αλλαγές. Χρειάζεται σιωπή, υπομονή και χώρο για να επανέλθει στο ύψος που του αναλογεί.

Ίσως γι’ αυτό το όργανο αυτό μοιάζει περισσότερο με σύμβολο παρά με εργαλείο μέτρησης. Μας υπενθυμίζει ότι η πραγματική θερμοκρασία της ζωής δεν μετριέται σε βαθμούς, αλλά σε αντοχές. Σε ποια πίεση παραμένουμε στην επιφάνεια και κάτω από ποιες συνθήκες αρχίζουμε να βουλιάζουμε. Και, κυρίως, ότι καμία κατάσταση δεν είναι οριστική· αρκεί μια μικρή μεταβολή για να αλλάξει ολόκληρη η διάταξη των πραγμάτων.

Στο τέλος, το θερμόμετρο του Γαλιλαίου δεν μας λέει απλώς πόσο ζεστός είναι ο χώρος. Μας ψιθυρίζει πόσο λεπτή είναι η γραμμή ανάμεσα στην ισορροπία και την πτώση — και πόση σοφία χρειάζεται για να τη διαβάζουμε χωρίς βιασύνη.

ΚΜ

ΤΑΒΕΡΝΑ Πέτρου Κοράκη (απέναντι από την χωροφυλακή)

Από δεξιά, Πετρος Κοράκης, Αθανάσιος Στέφος, Χρήστος Καραδήμας του Γεωρ. και Νικ.Λούτσοβος (άπαντες με καταγωγή από τον Λούτσοβο )

όλα καταστράφηκαν, ακόμη και μια ιστορική γέφυρα, για να ξεδιψάσει η Πρωτεύουσα ..

Σε μια από τις πιο διάσημες σκηνές του Θουκυδίδη, οι Αθηναίοι λένε στους κατοίκους της Μήλου: «Οι ισχυροί πράττουν ό,τι τους επιτρέπει η δύναμή τους και οι αδύναμοι υποφέρουν ό,τι τους επιβάλλει η μοίρα τους».

Αυτή η κυνική θεώρηση της δύναμης στερείται ηθικής και σοφίας. Η Αθήνα επέβαλε τη θέλησή της με τη βία, αλλά αυτό το κλίμα τρομοκρατίας έκανε όλες τις άλλες πόλεις να θέλουν την καταστροφή της.

Η επιβολή μέσω του φόβου μπορεί να φέρει βραχυπρόθεσμα αποτελέσματα, αλλά μακροπρόθεσμα διαλύει την εμπιστοσύνη και τη σταθερότητα.

«Όταν μισούμε κάποιον, μισούμε στην εικόνα του κάτι που υπάρχει μέσα μας»

— Έρμαν Έσσε

Το μίσος σπάνια γεννιέται από τον άλλον. Πιο συχνά γεννιέται από μια εσωτερική σύγκρουση που δεν έχουμε τολμήσει να κοιτάξουμε κατάματα. Ο Έρμαν Έσσε, με τη γνωστή του διεισδυτικότητα στην ανθρώπινη ψυχή, μας υπενθυμίζει ότι ο άλλος λειτουργεί ως καθρέφτης· και ο καθρέφτης, όταν μας δείχνει κάτι που δεν αντέχουμε να δούμε, γίνεται εχθρός.

Εκείνο που μας ενοχλεί βαθιά σε κάποιον –η αλαζονεία, η αδυναμία, η ανασφάλεια, ακόμη και η επιτυχία του– συχνά αντιστοιχεί σε μια δική μας πτυχή που έχουμε καταπιέσει ή αρνηθεί. Μισούμε, όχι γιατί ο άλλος είναι αυτό που είναι, αλλά γιατί μας θυμίζει αυτό που φοβόμαστε ότι είμαστε ή ότι θα μπορούσαμε να γίνουμε. Το μίσος γίνεται τότε άμυνα: ένας τρόπος να απομακρύνουμε από τη συνείδησή μας ό,τι μας πονά.

Η αποδοχή αυτής της αλήθειας είναι δύσκολη. Απαιτεί εσωτερική εντιμότητα και θάρρος. Όμως μέσα σε αυτήν κρύβεται και η δυνατότητα της λύτρωσης. Αν αντί να μισήσουμε, προσπαθήσουμε να κατανοήσουμε τι ακριβώς μας πληγώνει στον άλλον, ίσως οδηγηθούμε σε βαθύτερη αυτογνωσία. Και η αυτογνωσία, όσο επώδυνη κι αν είναι, ανοίγει τον δρόμο για τη συμφιλίωση – πρώτα με τον εαυτό μας και έπειτα με τους άλλους.

Τελικά, όπως υπαινίσσεται ο Έσσε, το μίσος δεν είναι σχέση με τον άλλον· είναι διάλογος με τον εαυτό μας. Και η ποιότητά του καθορίζει σε μεγάλο βαθμό την ποιότητα της ζωής μας.

Ποτέ να μην σας πείθει η αυστηρότητα κάποιου ότι κάνει καλά τη δουλειά του. Μόνο η δικαιοσύνη να σας πείθει.!

Το να μαθαίνεις από τις εμπειρίες των άλλων είναι η απόλυτη μορφή «πνευματικής οικονομίας».

Όπως έχει ειπωθεί εύστοχα:

«Δεν μπορείς να ζήσεις αρκετά για να κάνεις όλα τα λάθη ο ίδιος».

Στέφος Χαράλαμπος, (1932- 2009). ο αγαπημένος μας ζωγράφος