Συντάκτης: Kostas Bertsias

Μακρυγιάννης : «Να μάθωμεν γνώση αν θέλωμεν να φκειάσωμεν χωριόν»

Ποιο ήταν το χέρι που έκαψε το δάσος της μονής Μακρυμάλλη και της Άτταλης στην Εύβοια; Οι ύποπτοι για εμπρησμό που κλήθηκαν για ανάκριση, η χρόνια πάσχουσα δασοπροστασία, η ερήμωση του δάσους από παραγωγικές δραστηριότητες, η κλιματική αλλαγή ή όλα αυτά μαζί;

Χρόνος ανάγνωσης:

9

Το δάσος της Μακρυμάλλης και στην απέναντι πλευρά το δάσος της Άτταλης.

Τρίτη 20 Αυγούστου 2019

Κείμενο & Φωτογραφίες

Αλεξία Τσαγκάρη

Τα τελευταία χρόνια όσο κουρασμένος κι αν αισθάνεται, αργά το βράδυ ανεβαίνει στην ταράτσα του σπιτιού του και κοιτάζει ανήσυχος προς τα βουνά. Από τότε που έχει το δικό του κοπάδι, έχει έναν μόνιμο φόβο. Τον τελευταίο καιρό ωστόσο ένιωθε ότι είχε βάλει πια τη ζωή του σε τάξη. Τα είχε όλα σχεδιάσει. Μόλις ξεχρέωνε το δάνειο του σπιτιού του, θα αφοσιωνόταν εξ ολοκλήρου σε αυτό που του άρεσε καλύτερα, την κτηνοτροφία. Από μικρός εξάλλου, όταν τελείωνε το σχολείο, εκείνος μαζί με τον αδερφό του έφευγαν από το χωριό και ζούσαν πάνω στο βουνό περπατώντας το σπιθαμή προς σπιθαμή και βόσκοντας τα ζώα τους. Επέστρεφαν το φθινόπωρο αγνώριστοι και η μάνα τους έφερνε κομμώτρια από την Αθήνα για να τους κουρέψει. Εδώ και λίγο καιρό είχε φτιάξει καινούριους στάβλους για τα περίπου 310 γίδια που είχε μαζί με τον αδερφό του, είχε αγοράσει στηρίγματα και μπάλες τριφυλλιού. Όλα πήγαιναν σύμφωνα με το σχέδιο.

Ήταν περίπου ένα τέταρτο μετά τις 03.00 τα ξημερώματα της Τρίτης 13 Αυγούστου, όταν τον ξύπνησαν οι σειρήνες της πυροσβεστικής. Για ακόμα μια φορά ανέβηκε στην ταράτσα του σπιτιού του, αυτή τη φορά όμως αντίκρισε αυτό που πάντα φοβόταν. Χωρίς να χάσει χρόνο φόρεσε την ολόσωμη φόρμα του, γάντια και τα καινούρια του άρβυλα και ξεκίνησε προς τα εκεί που διέκρινε την κόκκινη λάμψη, προς την Ιερά Μονή Μακρυμάλλης.

Το μοναστήρι της Μακρυμάλλης.

Το μοναστήρι της Μακρυμάλλης Παναγίας Θεοτόκου βρίσκεται 7 χλμ από τα Ψαχνά Ευβοίας και έδωσε το όνομά του στο συμπαγές πευκοδάσος που το κυκλώνει, αλλά και στο καταπράσινο χωριό των περίπου 200 κατοίκων που βρίσκεται μόλις 1,7 χλμ μακριά. Στις 23 Ιανουαρίου του 1944 οι Γερμανοί, ύστερα από μερικές αψιμαχίες που είχαν με τους αντάρτες, θεώρησαν ότι η μονή αλλά και το χωριό Μακρυμάλλη βοηθούσαν τους αντάρτες και τα έκαψαν ολοσχερώς.

Το μοναστήρι της Μακρυμάλλης Παναγίας Θεοτόκου που βρίσκεται 7 χλμ από τα Ψαχνά Ευβοίας και έδωσε το όνομά του στο συμπαγές πευκοδάσος που το κυκλώνει, σώθηκε χάρη στις συντονισμένες ενέργειες πυροσβεστών και ντόπιων.

Όταν ο Κωστής Παπακυριακού έφτασε στην περιοχή μεταξύ της Αγίας Μαρίνας, της Ανάληψης και της Κόκκινης Λάκκας, όπου ξεκίνησε η φωτιά, οι φλόγες υψώνονταν ήδη στα 70 μέτρα. «Τριγύρω όλες οι πλαγιές φλέγονταν. Άκουγα συνεχώς εκρήξεις, πιθανότατα από τις γεωτρήσεις που έχουν γίνει στην περιοχή. Το χωράφι μου λίγο πιο εκεί είχε ήδη γίνει στάχτη. Κοίταζα γύρω μου κι έβλεπα τις φλόγες στις κορυφές των πεύκων. Τότε είπα ότι τελείωσε, το χάσαμε το παιχνίδι. Εκείνο το σημείο είναι τόσο απότομο, δύσβατο και πυκνοδασωμένο που δεν πετάει ούτε πουλί. Οι ντόπιοι ρίχναμε νερό μαζί με τους πυροσβέστες για να μην περάσει η φωτιά προς το μοναστήρι. Ήμασταν μέσα στο ρέμα και μέσα στο σκοτάδι παλεύαμε».

Η χαράδρα στο δάσος της Άτταλης ήταν τόσο απότομη και βαθιά που μόνο ελικόπτερα μπορούσαν να κάνουν ρίψεις νερού.

Το πρώτο φως της ημέρας βρήκε τον Κωστή μαζί με τον ξάδερφό του Θοδωρή Παπακυριακού και άλλους ντόπιους να προσπαθούν να βοηθήσουν τους πυροσβέστες στην κατάσβεση της φωτιάς. «Μόλις ξημέρωσε, είχαμε την ελπίδα ότι τα αεροπλάνα θα έσβηναν τη φωτιά. Αλλά εξαιτίας του πυκνού καπνού δεν μπορούσαν να κάνουν ρίψεις. Από εκεί και πέρα η φωτιά ήταν ανεξέλεγκτη, γιατί οι ισχυροί άνεμοι άλλαζαν συνεχώς κατεύθυνση. Τα κουκουνάρια εκτοξεύονταν σε μεγάλη απόσταση, με αποτέλεσμα να δημιουργούνται συνεχώς νέες εστίες φωτιάς. Κάτι τέτοιο έγινε και με την δική μου περιουσία. Εγώ προσπαθούσα να περιορίσω τη φωτιά στο δάσος του μοναστηριού, ενώ ταυτόχρονα καίγονταν τα μαντριά μου. Μόλις το αντιληφθήκαμε, μπήκαμε στο τζιπ μαζί με τον Θοδωρή και κατηφορίσαμε προς την Μακρυμάλλη. Εκείνος άνοιξε την πόρτα για να φύγουν τα δικά του ζώα κι εγώ οδήγησα τα δικά μου προς το χωριό. Δεν μπορούσα να τα εγκαταλείψω. Καλύτερα να καιγόμουν μαζί τους».

Ο Κωστής Παπακυριακού, 47, κτηνοτρόφος, προσπαθεί να σώσει τα γίδια του που πανικόβλητα έτρεχαν μέσα στη φωτιά.

Ο Κωστής βλέποντας την περιουσία του να γίνεται στάχτες, κάθισε σοκαρισμένος στο πεζούλι του σπιτιού του και ανήμπορος κοίταζε τη φωτιά να κυκλώνει το χωριό και από τις δυο πλευρές και να κατευθύνεται προς τα Ψαχνά.

Όσα ζώα μπόρεσε να σώσει ο Κωστής Παπακυριακού, τα έκλεισε στην αυλή του σπιτιού του. Τις πρώτες μέρες δεν είχε ούτε τροφή να τα ταΐσει. Τα περισσότερα είναι τριών μηνών έγκυα.

Την ίδια ώρα, οχτώ χιλιόμετρα πιο μακριά ο Σταύρος Ράζος, ρητινοκαλλιεργητής από το χωριό της Άτταλης, έδινε τη δική του μάχη στην πρώτη γραμμή της φωτιάς. Με μηχανήματα προσπαθούσε να καθαρίσει δρόμους και να ανοίξει αντιπυρικές ζώνες για να περάσουν τα πυροσβεστικά οχήματα και να προλάβουν τη φωτιά που είχε ήδη αρχίσει να καίει το δάσος της Άτταλης. «Η Άτταλη είχε το μεγαλύτερο δάσος στην Εύβοια, το οποίο είναι ιδιόκτητο. Οι προπαππούδες μας γύριζαν ξυπόλητοι για να μαζέψουν τα χρήματα και να αγοράσουν τις εκτάσεις από τους Οθωμανούς».

Τα ιδιωτικά δάση της Εύβοιας

Πράγματι, η αναγνώριση των ιδιόκτητων δασών του Δήμου Διρφύων-Μεσσαπίων έγινε με συμβόλαια και συμφωνητικά με τους Οθωμανούς κατά την περίοδο 1836-1840.

Συμβόλαιο αγοράς δασικής έκτασης από τους Οθωμανούς, το οποίο χρονολογείται από το 1847.

Αρχικά οι περιοχές αυτές ήταν δάση ανάμεικτα με χωράφια και διάφορες καλλιέργειες. Με τα χρόνια κάποιοι ντόπιοι εγκατέλειψαν την καλλιέργεια, με αποτέλεσμα οι εκτάσεις αυτές να μετατραπούν σε συμπαγές δάσος. Σήμερα, η βασική δραστηριότητα στο δάσος αυτό μαζί με μικρής έντασης κτηνοτροφία και μελισσοκομία, είναι η ρητινοκαλλιέργεια. Παλαιότερα ο κλάδος αυτός ήταν πολυπληθής κυρίως στη Βόρεια Εύβοια και η παραγωγή αρκετά μεγάλη. Κοινωνικές και οικονομικές συνθήκες αποδεκάτισαν τους καλλιεργητές και μείωσαν αισθητά την παραγωγή. Την τελευταία πενταετία, ωστόσο, παρατηρείται μια επιστροφή των νέων ανθρώπων στην παραγωγή ρητίνης είτε ως αποκλειστική δραστηριότητα είτε για να συμπληρώσουν το χαμηλό εισόδημά τους από τα εργοστάσια της γύρω περιοχής.

Τα τελευταία χρόνια λόγω της κρίσης πολλοί νέοι επέστρεψαν στα χωριά της Εύβοιας και στράφηκαν και πάλι στη ρητινοκαλλιέργεια.

Στα ιδιωτικά δάση ισχύει ένα πολύπλοκο καθεστώς εκτέλεσης δασικών εργασιών. Ο ιδιώτης σε συνεργασία με τον συνεταιρισμό στον οποίον ανήκει, οφείλει να πληρώσει ιδιώτες μηχανικούς δασών για την διάνοιξη δρόμων ή ζωνών εντός της ιδιοκτησίας του, ενώ η δασική υπηρεσία ελέγχει επιστημονικά εάν τα έργα που προτείνει ο ιδιώτης –δια του δασολόγου ιδιώτη– συνάδουν με τη νομοθεσία. Για το λόγο αυτό, οι καλλιεργητές ρητίνης δικαιούνται μια επιδότηση που ανέρχεται στα 38 λεπτά ανά κιλό.

Γιώργος Λέκκας, ρητινοκαλλιεργητής. Θεωρεί ότι το δάσος ήταν ένα σπίρτο από τη βιομάζα που είχε συσσωρευτεί.

«Όταν είμαστε όλη μέρα μέσα στο δάσος και το καλλιεργούμε, ζούμε από αυτό και το προσέχουμε σαν τα μάτια μας. Παλιά που υπήρχε κτηνοτροφία, τα ζώα έτρωγαν τα χόρτα και άνοιγαν δρόμους. Σε αυτή την περιοχή υπήρχαν χιλιάδες ζώα. Κάθε εκατό μέτρα υπήρχε στρούγκα, κονάκι. Αλλά ούτε το δάσος είχε καεί ούτε είχε καταστραφεί. Τώρα είναι ζούγκλα, δεν μπορείς να περάσεις. Τα λάθη είναι πολλά και υπεύθυνο είναι το δασαρχείο. Δεν με αφήνει να κόψω ένα ξερό ή σπασμένο δέντρο. Αν το έκοβα όμως και το δάσος θα καθάριζε και θα είχα να ζεσταθώ το χειμώνα. Αν πάρω τον φορτωτή μου και με δικά μου μέσα ανοίξω ένα μικρό δρόμο μόνο για να περνάω, θα μου κάνουν μήνυση και θα μου κατασχέσουν τα μηχανήματα. Πρέπει να φέρω μηχανικό, να κάνει μελέτη και να ξοδέψω ένα σωρό λεφτά. Πού να τα βρω τόσα χρήματα;», λέει ο Σταύρος Ράζος.

Σταύρος Ράζος, 40, ρητινοκαλλιεργητής, Άτταλη. Αφού βοήθησε τους πυροσβέστες στην κατάσβεση της φωτιάς, προσπάθησε να σώσει τη λιγοστή ρητίνη που του απέμεινε. Συνολικά 10.000 σακούλες ρητίνης του κάηκαν.

Σύμφωνα με τον Γιώργο Μήλιο, Τμηματάρχη Διαχείρισης στο Δασαρχείο Χαλκίδας και Αναπληρωτή Δασάρχη, «ο νόμος προβλέπει, ότι εάν οι ιδιώτες δεν κάνουν τα έργα που πρέπει να κάνουν, τότε τα εκτελεί το δασαρχείο και κοστολογούνται στους ιδιοκτήτες μέσω της ΔΟΥ. Αλλά επειδή είναι φτωχοί άνθρωποι, αυτό τις περισσότερες φορές δεν γίνεται. Οι συνεταιρισμοί συνήθως βρίσκουν τη ΛΑΡΚΟ ή κάποιους χορηγούς και κάνουν τους καθαρισμούς και τις συντηρήσεις των δασικών οδών. Ειδικά από 2011 και μετά υπάρχει επιείκεια. Καλό θα ήταν να δοθεί κάποια επιδότηση από το ΕΣΠΑ ή την ΕΕ προς τους ντόπιους ιδιοκτήτες που δεν έχουν τα χρήματα να πληρώσουν τους μηχανικούς δασών για να προχωρήσουν στα έργα αυτά».

«Πρέπει να προσλαμβάνονται άνθρωποι που ζουν στην περιοχή»

Την τρίτη μέρα της φωτιάς και όταν το κύριο μέτωπο έχει περιοριστεί σε μια χαράδρα, ο Σταύρος Ράζος μαζί με τον πατέρα και τον θείο του προσπαθούσαν να μαζέψει όσες σακούλες με ρητίνη διασώθηκαν. «Είχαμε 10.000 σακούλες και τώρα έμειναν μόνο 1.000 από 11.000 πεύκα. Τα περισσότερα κάηκαν και τα υπόλοιπα τα ξερίζωσαν προσπαθώντας τελευταία στιγμή να ανοίξουν αντιπυρικές ζώνες. Αυτά έπρεπε να έχουν ήδη γίνει, αλλά δεν υπήρχε καμία πρόληψη ή φύλαξη του βουνού. Οι ζώνες ανοίγουν μόνο όταν πιάνει φωτιά. Η ζημιά που πάθαμε είναι τεράστια γιατί για τα επόμενα 50 χρόνια δεν θα μπορέσουμε να καλλιεργήσουμε το δάσος. Από την περυσινή φωτιά που έκαψε τμήμα του δάσους δεν δόθηκε καμία αποζημίωση στους παραγωγούς. Αλλά και πάλι αυτό θα λύσει το πρόβλημά μας μόνο προσωρινά. Μετά τι γίνεται; Και για όλη αυτή την καταστροφή τι έκανε το δασαρχείο;».

Αντιπυρική ζώνη στο δάσος της Άτταλης, κοντά στο χωριό Πλατάνα. Όλες οι ζώνες ανοίχτηκαν μετά τη φωτιά.

«Διαχρονικά γίνεται μία προσπάθεια να είναι το κατά δύναμιν έτοιμη η δασική υπηρεσία. Όταν η Ελλάδα έχει αυτές τις οικονομικές δυσκολίες, ο καθένας προσπαθεί να δουλέψει με ό,τι έχει πρόσφορο. Το δασαρχείο αυτή τη στιγμή μαζί με το διοικητικό προσωπικό έχει 23 υπαλλήλους. Είναι λίγοι για τα προβλήματα του συγκεκριμένου δάσους. Χρειάζονται προσθήκες σε δασικό προσωπικό. Στις 31 Ιουλίου 2018 προσελήφθησαν 50 άτομα ως δασεργάτες, τέσσερις δασολόγοι-δασοπόνοι και άλλοι τέσσερις για την διοικητική υποστήριξη μέσω προγράμματος του ΟΑΕΔ. Σαν σκέψη ήταν καλή, αλλά πρέπει να προσλαμβάνονται άνθρωποι που ζουν στην περιοχή. Με το πρόγραμμα αυτό προσελήφθησαν άτομα που δεν γνωρίζουν το δάσος και δεν μπορούν να δουλέψουν σε αυτό», λέει ο κ. Μήλιος.

Δασικός δρόμος που άνοιξε κατά τη διάρκεια της φωτιάς του 95 κι έκτοτε εγκαταλείφθηκε. Οι περισσότεροι δρόμοι, τόσο στο δάσος της Άτταλης όσο και στο μοναστηριακό δάσος, παρουσιάζουν την ίδια εικόνα.

«Το βασικό πρόβλημα είναι ότι το μοντέλο δασοπυρόσβεσης από την πυροσβεστική δεν λειτουργεί αποτελεσματικά. Το σχέδιο που εκπονήθηκε το 91-93, το οποίο ήταν υπερκομματικό και προέβλεπε την επανίδρυση της δασικής υπηρεσίας σε νέες βάσεις, δεν εφαρμόστηκε ποτέ. Θα πρέπει η δασοπυρόσβεση να γίνεται από ειδικό δασικό σώμα, να υπάρχουν άνθρωποι που να βρίσκονται συνεχώς μέσα στο δάσος και να επεμβαίνουν με ειδικά οχήματα πυρόσβεσης περισσότερο ευέλικτα. Και εννοείται να κάνουν έλεγχο πριν τη φωτιά. Αλλά αυτό εξαρτάται από τον προϋπολογισμό στα καύσιμα, από το προσωπικό και άλλους παράγοντες. Εμείς αυτή την στιγμή έχουμε αρμοδιότητα να κάνουμε περιπολίες, αλλά δεν είναι μόνο αυτός ο σκοπός των δασαρχείων. Οπότε πρέπει να βρούμε μια χρυσή τομή. Μέχρι πρότινος δεν είχαμε καύσιμα για περιπολίες. Σαφέστατα οι ντόπιοι μπορούν να συνεισφέρουν στο δάσος, γιατί το πονάνε και δουλεύουν σε αυτό. Αλλά αυτό πρέπει να είναι αποτέλεσμα μιας πολιτικής που θα πηγάζει κεντρικά από το υπουργείο και φυσικά η διάρθρωση της δασικής υπηρεσίας πρέπει να είναι ενιαία για όλη την Ελλάδα. Έχει καθυστερήσει κι έχει παραγκωνιστεί το έργο και της δασικής υπηρεσίας, η οποία πρέπει να αναδιαρθρωθεί και να γίνει κάθετη η οργάνωση της», συνεχίζει ο κ. Μήλιος.

Η εγκατάλειψη έβαλε λάδι στη φωτιά

Σύμφωνα με μαρτυρίες κατοίκων στο inside story, τόσο το δάσος της Άτταλης όσο και το δάσος που ανήκει στο μοναστήρι παρουσίαζαν εικόνες εγκατάλειψης με αποτέλεσμα να έχουν συγκεντρωθεί στοίβες καύσιμης ύλης. Δεν υπήρχαν αντιπυρικές ζώνες, ενώ οι περισσότεροι δρόμοι στο δάσος της Άτταλης είχαν να καθαριστούν από τη φωτιά του 95. Στην ίδια περιοχή υπάρχουν και τρεις δεξαμενές νερού, αλλά μόνο η μία ήταν γεμάτη νερό, γιατί στις άλλες δυο είχε κοπεί το λάστιχο ύδρευσης. Πρώην πυροφύλακας ισχυρίζεται ότι το πυροφυλάκιο της Πλατάνας σταμάτησε να λειτουργεί από όταν εγκαταστάθηκε εκεί κεραία κινητής τηλεφωνίας. Κανένας πυροφύλακας δεν δεχόταν να εργάζεται πια εκεί.

Στο δάσος της Άτταλης υπάρχουν τρεις δεξαμενές νερού, από τις οποίες μόνο η μία ήταν γεμάτη την ώρα της φωτιάς.

Σύμφωνα με την Υπηρεσία Copernicus Emergency Management Service/Mapping της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η οποία ενεργοποιήθηκε κατόπιν αιτήματος του Γενικού Γραμματέα Πολιτικής Προστασίας Νίκου Χαρδαλιά, στην περιοχή έχει καεί συνολική έκταση 23.565 στρεμμάτων. Ο Κωνσταντίνος Λιαρίκος, Επικεφαλής Περιβαλλοντικού Προγράμματος της WWF Ελλάς, είναι κατηγορηματικός. «Για αρκετά χρόνια θα υπάρξει μια υποβάθμιση στο τοπικό περιβάλλον τόσο αισθητική όσο και σε επίπεδο ποιότητας της ατμόσφαιρας και σε πλημμυρικά φαινόμενα. Υπάρχουν πολλά ελλείμματα στον κρατικό σχεδιασμό. Το βασικότερο είναι ότι δεν γίνεται καμία επένδυση στην πρόληψη και τη διαχείριση των δασών. Πρόληψη σημαίνει μεταξύ άλλων και ενίσχυση της δασικής υπηρεσίας, η οποία αυτή την στιγμή δεν διαθέτει τα απαραίτητα μέσα. Όταν στα δάση υπάρχει συσσωρευμένη βιομάζα, γιατί δεν καθαρίζονται και δεν υλοτομούνται, οι φωτιές είναι μεγαλύτερης έντασης, θερμοκρασίας και ταχύτητας. Επίσης, ο κατασταλτικός μηχανισμός βρίσκεται στα όριά του και από άποψη εξοπλισμού αλλά και ανθρώπινου δυναμικού. Εάν οι δραστηριότητες μέσα στα δάση, όπως η υλοτομία, η μελισσοκομία, η ρητινοκαλλιέργεια, η βόσκηση, γίνονταν σε μεγαλύτερη ένταση, το πρόβλημα των πυρκαγιών θα ήταν σαφώς μικρότερο. Τα δάση έχουν εγκαταλειφθεί και αυτό δεν είναι μόνο ελληνικό πρόβλημα, αλλά μεσογειακό. Πρέπει να βρούμε τρόπους να ξαναφέρουμε τις παραγωγικές δραστηριότητες μέσα στο δάσος. Τέλος, δεν θα μπορέσουμε να αντιμετωπίσουμε αποτελεσματικά το θέμα των πυρκαγιών, εάν δεν αντιμετωπίσουμε το ζήτημα της χωροταξίας με τους διάσπαρτους οικισμούς μέσα στα δάση. Πρέπει να αποκτήσουμε παιδεία και να συνειδητοποιήσουμε ότι κάθε χρόνο υποφέρουμε από κάτι που προκαλούμε οι ίδιοι, καθώς περίπου το 90% των πυρκαγιών ξεκινάνε από ανθρωπογενή αίτια».

Κωστής Παπακυριακού, 47, κτηνοτρόφος.

Πίσω στην Μακρυμάλλη, τέσσερις μέρες αφότου ξέσπασε η φωτιά, ο Κωστής στέκεται ακόμα στο καμένο μαντρί του προσπαθώντας να μετρήσει τις πληγές του. «Όταν υπάρχει πλήρης αδιαφορία και σε καίνε ζωντανό, δεν έχεις καμία δύναμη να ξεκινήσεις από την αρχή. Αυτή την στιγμή δεν έχω ούτε τροφή να ταΐσω τα ζώα. Το δάσος πέθανε και μαζί του πεθάναμε κι εμείς. Οι τελευταίοι φύλακες του δάσους».

Εικόνες της πυρκαγιάς στην Εύβοια

Αλεξία Τσαγκάρη

Μετά τις σπουδές της στο Πάντειο Πανεπιστήμιο εργάστηκε στον Ταχυδρόμο, ΤΑ ΝΕΑ, τη Liberation, το RT, το VICE Greece, το VICE News ενώ, ρεπορτάζ & ντοκιμαντέρ της έχουν δημοσιευτεί στην Global Post, το VICE on HBO, Mediapart, Internazionale, Handelsblatt & Le Monde Diplomatique.

Ανησυχία και προβληματισμό προκαλούν τα στοιχεία που φέρνει στο προσκήνιο η πρώτη ολοκληρωμένη μελέτη για την επίδραση των λύκων στον πληθυσμό και την κινητικότητα του κόκκινου ελαφιού στην Πάρνηθα, η οποία εκπονήθηκε από την ομάδα της ΜΚΟ Βιόσφαιρας.

Τα αρχικά συμπεράσματα της μελέτης αποκαλύπτουν ότι οι λύκοι που επανεμφανίστηκαν στην Πάρνηθα κατά προσέγγιση το 2009-10, 80 χρόνια περίπου μετά την εξαφάνισή τους από την περιοχή, δείχνουν ιδιαίτερα έντονα τα… δόντια τους. Μάλιστα εκτιμάται πως αν συνεχιστεί ο τρέχων ρυθμός θήρευσης του ελαφιού από τον φυσικό του εχθρό, τότε ο αυτόχθονας πληθυσμός των ελαφιών στο Εθνικό Πάρκο της Πάρνηθας θα μειωθεί σημαντικά. 

Εξίσου σημαντικό θέμα που αναδεικνύεται από τη μελέτη είναι το οξύ πρόβλημα των άγριων αδέσποτων σκυλιών που –σε αντίθεση με τους λύκους- απειλούν και τους ανθρώπους, ενώ έχουν κάνει ήδη την εμφάνιση τους υβρίδια λύκου-σκύλου.

Η εν λόγω μελέτη βασίστηκε σε πληροφορίες που προέκυψαν μετά από 1,5 χρόνο συστηματικής καταγραφής δεδομένων, που περιλάμβανε μεταξύ άλλων γενετική και τροφική ανάλυση, από τον Γιώργο Γιαννάτο, βιολόγο άγριας πανίδας και την ομάδα της ΜΚΟ Βιόσφαιρας.

Αν και δεν είναι ευρύτερα γνωστό, ο πληθυσμός των λύκων στην Πάρνηθα είναι ένας από τους πυκνότερους διεθνώς και σχεδόν δεκαπλάσιος από τους αντίστοιχους σε άλλα μέρη της Ελλάδας με παρόμοια έκταση. Ο ελάχιστος πληθυσμός τους στην περιοχή μελέτης υπολογίσθηκε σε 33 άτομα, ενώ όπως σημειώνεται στη μελέτη παρατηρήθηκε επέκταση του πληθυσμού των λύκων ανατολικά του Εθνικού Πάρκου (Ε.Π) προς την περιοχή Μαλακάσας, Ωρωπού, Μήλεσι. Η παρουσία πιστοποιήθηκε με την καταγραφή νεκρού ενήλικου αρσενικού λύκου από τροχαίο τον Μάιο 2018, στον παράπλευρο της Εθνικής οδού. Επίσης καταγράφηκαν υβρίδια λύκου – σκύλου στην ευρύτερη περιοχή της Δυτικής Πάρνηθας όπου και εντοπίζεται το μεγαλύτερο πρόβλημα αδέσποτων στην περιοχή μελέτης.

Ο πληθυσμός των άγριων οπληφόρων υπολογίσθηκε για την άνοιξη 1160 ελάφια περίπου και 980 αγριόχοιροι. Οι υπολογισμοί αυτοί έγιναν στην έκταση συστηματικής καταμέτρησης των ελαφιών από τον Φορέα Διαχείρισης του Ε.Π Πάρνηθας που υπολογίζεται σε 140 τ.χλμ. περίπου και δεν καλύπτουν όλη την έκταση της περιοχής μελέτης που υπεβαίνει τα 300 τ.χλμ.

Αν και σε αυτή τη φάση της παρακολούθησης, οι μελετητές παρατηρούν πως είναι δύσκολο να απαντηθεί με σιγουριά το συνολικό ποσοστό των θηρευομένων ελαφιών σε όλη την έκταση της περιοχής που ερευνήθηκε, εντούτοις με τη χρήση συγκεκριμένων επιστημονικών μοντέλων και βάσει των καταγραφών που έκαναν, εκτιμούν πως η συνολική ετήσια θήρευση οπληφόρων από λύκους στην περιοχή μελέτης είναι 165 ανήλικα και 130 ενήλικα ελάφια.

«Φαίνεται πως η πίεση στον πληθυσμό των ελαφιών στη ζώνη του Εθνικού Πάρκου είναι υψηλή, για τον απομονωμένο πληθυσμό των 1100 ελαφιών εφόσον πλησιάζει το 27 % του συνολικού πληθυσμού και σε αυτό πρέπει να προστεθούν άγνωστα ποσοστά φυσικής και ανθρωπογενούς θνησιμότητας. Η θνησιμότητα από θήρευση είναι στα όρια της ετήσιας αύξησης πληθυσμού των ελαφιών (30%) και σε αυτές τις συνθήκες μπορεί να αποτελέσει σημαντικό παράγοντα μείωσης του τοπικού πληθυσμού «, σημειώνεται στην μελέτη. «Σε περίπτωση που ο πληθυσμός των λύκων διατηρηθεί στα ίδια υψηλά επίπεδα – λόγω των ανθρωπογενών πηγών τροφής – και ο ρυθμός θήρευσης των ελαφιών διατηρηθεί στο ίδιο πιο πάνω ποσοστό, τότε η μείωση του απομονωμένου ενδημικού πληθυσμού ελαφιών του ΕΠ Πάρνηθας, θα επιταχυνθεί».

Με πληροφορίες από τον Ελεύθερο Τύπο

ΠΟΛΙΤΙΚΉ

Τι αλλάζει στην αμυντική συμφωνία με τις ΗΠΑ Ριζικές αλλαγές στην αμερικανική στρατιωτική παρουσία στην περιοχή και στη χώρα μας προβλέπουν οι μυστικές διαπραγματεύσεις Αθήνας – Ουάσινγκτον που αποκαλύπτει το «Βήμα της Κυριακής»

Protagon Team 17

Οι γεωπολιτικές εξελίξεις στην Ανατολική Μεσόγειο και όχι μόνο, ο αναβαθμισμένος ρόλος της Ελλάδας σε νέα μέτωπα, το πρόβλημα με την Τουρκία του Ερντογάν, ο τρόπος που διεξάγονται πλέον οι στρατιωτικές επιχειρήσεις μιας υπερδύναμης, η αναδιάταξη δυνάμεων και συμφερόντων: ένα πλέγμα νέων παραμέτρων φαίνεται πως αλλάζει ραγδαία τα δεδομένα στις παραδοσιακές αμυντικές σχέσεις της χώρας μας με τις ΗΠΑ. Αυτό διαπιστώνει το «Βήμα της Κυριακής» που κάνει λόγο για μυστικές διαπραγματεύσεις Αθήνας – Ουάσινγκτον προκειμένου Ελλάδα και ΗΠΑ να καταλήξουν σε μια νέα αμυντική συμφωνία. Σύμφωνα με το ρεπορτάζ του Αγγελου Αθανασόπουλου, οι διαπραγματεύσεις αφορούν τη ριζική αναθεώρηση της Συμφωνίας Αμοιβαίας Αμυντικής Συνεργασίας (Mutual Defense Cooperation Agreement- MDCA) του 1990, γνωστής ως «Συμφωνία για τις βάσεις», η οποία θεωρείται σήμερα παρωχημένη λόγω των ραγδαίων εξελίξεων στην περιοχή.

Ο χρόνος υπογραφής της συμφωνίας τοποθετείται στο προσεχές φθινόπωρο και συγκεκριμένα τον Οκτώβριο όπου και θα πραγματοποιηθεί, στην Αθήνα αυτή τη φορά, ο δεύτερος γύρος των διαπραγματεύσεων (ο πρώτος πραγματοποιήθηκε στην Ουάσινγκτον τον περασμένο Δεκέμβριο). Επικεφαλής της αμερικανικής αντιπροσωπείας που θα έρθει στην Αθήνα φαίνεται ότι θα είναι ο αμερικανός υπουργός Εξωτερικών Μάικ Πομπέο με τον οποίο προφανώς προλείανε το έδαφος, κατά την πρόσφατη επίσκεψή του στην Ουάσινγκτον, ο υπουργός Εξωτερικών Νίκος Δένδιας.

«Νοητό τόξο ανάσχεσης» Η αναβάθμιση των ελληνοαμερικανικών σχέσεων που θα επιφέρει η υπογραφή της συμφωνίας αυτής εντάσσεται στο ευρύτερο αμερικανικό στρατηγικό σχέδιο που θέλει την Ελλάδα ως κρίκο μιας αλυσίδας «μετωπικών κρατών» (front states) με την Πολωνία, το Ισραήλ και την Ελλάδα να διαμορφώνουν ένα «νοητό τόξο ανάσχεσης» σ’ ένα γεωπολιτικό περιβάλλον επιστροφής στον ανταγωνισμό των μεγάλων δυνάμεων.

Το σχέδιο αυτό το έχει ήδη περιγράψει ο πρώην βοηθός υπ. Εξωτερικών Γουές Μίτσελ ο οποίος και διεκδικεί την πατρότητα του. Στο ρεπορτάζ του Αγγελου Αθανασόπουλου γίνεται εκτενής αναφορά στα «επίδικα» που είναι, βεβαίως, η εκ νέου περιγραφή της χρήσης και των δυνατοτήτων της βάσης της Σούδας, του «διαμαντιού της Μεσογείου» όπως την αποκαλούν αμερικανικοί παράγοντες, με το ενδεχόμενο επέκτασης χρήσης της προβλήτας του Μαραθιού.

Στην εξίσωση της αμερικανικής στρατιωτικής παρουσίας μπαίνουν οι Αεροπορικές Βάσεις της Λάρισας, η βάση Αεροπορίας Στρατού στο Στεφανοβίκειο Μαγνησίας και το λιμάνι της Αλεξανδρούπολης. Η αμερικανική πλευρά, σύμφωνα με το ρεπορτάζ, επιδιώκει μια «ολιστική προσέγγιση» της παρουσίας της στην Ελλάδα και των χρήσεων που θα κάνει στους χώρους.

Το θέμα φυσικά δεν είναι απλό και οι δυσκολίες του δεν περιορίζονται στο πεδίο της διαπραγμάτευσης μεταξύ των δύο πλευρών. Σύμφωνα με το Σύνταγμά μας η συμφωνία αυτή μετά την υπογραφή της πρέπει να κυρωθεί από την ελληνική Βουλή. Αυτός είναι και ο λόγος που στα πιθανά σενάρια υπάρχει και η συντηρητικότερη και προσεκτικότερη άποψη να μην υπάρξει βιασύνη, να ανανεωθεί για έναν ακόμη χρόνο η υπάρχουσα MDCA και οι διαπραγματεύσεις να προχωρήσουν πιο αργά για να καταλήξουν σε ουσιαστικότερες αλλαγές που θα αντελξουν στον χρόνο. Εξίσου σημαντικό ζήτημα, αν όχι το σημαντικότερο, είναι τα ανταλλάγματα που θα πρέπει να ζητήσει για να λάβει η χώρα μας.

Συμφωνία α λα Ισραήλ Κάποιοι, στην ελληνική πλευρά, κάνουν λόγο για μια μορφή συμφωνίας ανάλογη με αυτή που οι ΗΠΑ έχουν με το Ισραήλ. Το γεγονός όμως ότι η χώρα μας είναι μέλος της ΕΕ, οι απόψεις και οι πολιτικές της οποίας δεν συμπίπτουν πάντα με αυτές των ΗΠΑ (πχ στο Ιράν) επιβάλλουν μια άλλη προσέγγιση. Είναι βέβαιο πάντως ότι η ελληνική πλευρά θα επιδιώξει τα μέγιστα τόσο στο επίπεδο των εξοπλισμών όσο και της παροχής αμυντικής ασφάλειας απέναντι στην Τουρκία.

Πηγή: Protagon.gr