Συντάκτης: Kostas Bertsias

Μνήμες Φανού

Η πλάνη του πολιτικού βιγκανισμού και η λογοκρισία

Posted by sarant/sarantakos.wordpress.com

Πριν από μερικές μέρες το ιστολόγιο γιόρτασε τα 11α γενέθλιά του. Είχα τότε αναφέρει ότι λίγα από τα ιστολόγια του καιρού εκείνου βρίσκονται ακόμα στην ενεργό δράση.

Ωστόσο, είχα παραλείψει το ιστολόγιο του Σραόσα, το οποίο είχε λίγες μέρες νωρίτερα γιορτάσει τα 15α γενέθλιά του, είναι δηλαδή αιωνόβιο με τα ιστολογικά μέτρα.

Δεν γράφει κάθε μέρα ο Σραόσα, αλλά όσα γράφει είναι αξιόλογα και αξιοδιάβαστα. Στο σημερινό άρθρο μας αναδημοσιεύω ένα δικό του παλιότερο άρθρο.

Υπάρχει όμως κάποιος λόγος που το αναδημοσιεύω σήμερα.

Εδώ και μερικές μέρες, ο Σραόσα ανάρτησε στο Φέισμπουκ εκείνο το παλιό του άρθρο. Ακολούθησε έντονος διάλογος με άλλους χρήστες που διαφωνούσαν -ως εδώ καλά, οι διαφωνίες είναι καλό πράγμα.

Ωστόσο, οι διαφωνούντες δεν έμειναν εκεί. Βομβάρδισαν με αναφορές (report που τα λένε) το προφίλ του Σραόσα, με αποτέλεσμα το θύμα της επίθεσης να τιμωρηθεί με τριήμερο αποκλεισμό από το Φέισμπουκ. Και πάλι, μικρό το κακό, θα πείτε, και θα συμφωνήσω, ωστόσο υπάρχει και μια άλλη συνέπεια.

Εξαιτίας της επίθεσης των διαφωνούντων, το ιστολόγιο του Σραόσα έχει μπει σε μαύρη λίστα και αν κάποιος δοκιμάσει να αναρτήσει στο Φέισμπουκ λινκ από το ιστολόγιο, από οποιοδήποτε άρθρο, παίρνει το εξής μήνυμα (που πήρα ξανά τώρα που γράφω το άρθρο):

Απαγορεύεται κοινοποίηση συνδέσμου από το ιστολόγιο sraosha… επειδή «παραβιάζει τους Όρους της κοινότητας».

Εγώ πάτησα το δεύτερο λινκ που λέει «ενημερώστε μας» και τους είπα ότι κακώς το έχουν μαυροπινακίσει το ιστολόγιο, είναι πολύ ενδιαφέρον και απολύτως τίμιο ιστολόγιο. Υπάρχει ελπίδα πως αν μαζευτούμε πολλοί (που έχουμε Φέισμπουκ) και κάνουμε το ίδιο, θα ξεκουνήσει ο αλγόριθμος που τη ζωή μας κυβερνά και θα βγάλει τον Σραόσα από το Πουργατόριο.

Οπότε, σας παρακινώ, αν έχετε ΦΒ, να κάνετε το ίδιο, γιατί η μαζική επίθεση με αναφορές ώστε να ενεργοποιηθεί ο αλγόριθμος του ΦΒ και να φιμωθεί μια ενοχλητική φωνή είναι μια ιδιότυπη αλλά απολύτως απεχθής λογοκρισία.

Επί της ουσίας όμως, αν δεν είναι (και) αυτή η ουσία.

Το επίμαχο άρθρο του Σραόσα που ξεσήκωσε τη μήνη των βεγκανών και οδήγησε στον αποκλεισμό του ήταν το εξής:

Η πλάνη του πολιτικού βιγκανισμού

Η χορτοφαγία ως αποχή από το κρέας και από την προαπαιτούμενη σφαγή έχει καταγωγή σύμφυτη με του homo sapiens. Οι όποιες επιπτώσεις της χορτοφαγίας στην υγεία λόγω της έλλειψης εκείνων των δύο αμινοξέων που δεν υπάρχουν στα αυγά και στα γαλακτομικά δεν είναι ενδεχομένως πολύ διαφορετικές από τις συνέπειες της μακροχρόνιας αποχής από το σεξ. Βεβαίως, η χορτοφαγία έχει σαφώς ευγενέστερα κίνητρα από τη μακροχρόνια αποχή από το σεξ, αν και συχνά εκφυλίζεται και η χορτοφαγία σε υπόθεση «καθαρότητας» και αποφυγής μιάσματος.

Η απόλυτη εκδοχή της χορτοφαγίας είναι ο βιγκανισμός, δηλαδή η αποχή από οποιοδήποτε διατροφικό ή άλλο προϊόν ζωικής προέλευσης. Την πρώτη μου βίγκαν τη γνώρισα στα 24, αν και η αυστηρή νηστεία της Ορθόδοξης Εκκλησίας επιβάλλει τον βιγκανισμό για καμποσες μέρες τον χρόνο. Η φίλη μου η Σάρα Λ. δεν τρώει τίποτε ζωικής προέλευσης, δεν φοράει τίποτε δερμάτινο, αφού είναι προϊόν σφαγής, και δεν τρώει μέλι, γιατί το κλέβουμε από τις μέλισσες.

Σύντομα κατάλαβα ότι ο συνεπής και απαρέκκλιτος βιγκανισμος, σε αντίθεση με τη χορτοφαγία, αποτελεί δυνατότητα που μας προσφέρει ο τεχνικός πολιτισμός και οι σύγχρονες μέθοδοι στην τεχνολογία τροφίμων, κάτι που η Σάρα Λ. παραδέχτηκε ευθύς. Σέβομαι ωστόσο τον βιγκανισμό ως προσωπική επιλογή, και για εμένα το ζήτημα έληξε εκεί, όταν ήμουν 24 χρονών.

Την τελευταία δεκαετία ο βιγκανισμός προβάλλεται ως πολιτική επιλογή, ως ένα κίνημα ομόλογο του φεμινισμού, του αντιρατσισμού ή του αντιφασισμού. Φρονώ πως αυτή η εκδοχή του βιγκανισμού αποτελεί σοβαρή πλάνη.

Πρώτον, ο βιγκανισμός ως γενικευμένος τρόπος ζωής προϋποθέτει και εκτενή τεχνολογική υποδομή αλλά και ευμάρεια. Σε έναν κόσμο στον οποίο η κρίση επισιτισμού είναι διαρκής και κατά καιρούς σκοτώνει με γενοκτονικούς ρυθμούς, ο βιγκανισμός δεν μπορεί να συνιστά σοβαρή πολιτική επιλογή. Ωστόσο, στον βαθμό που πλασάρεται ως σοβαρή πολιτική επιλογή αφορά μόνον κάποιους προνομιούχους ή και πλουσιότερους κατοίκους του ανεπτυγμένου κόσμου, με πρόσβαση λ.χ. σε λαχανικά, φρούτα και ζαρζαβατικά 365 μέρες τον χρόνο. Υπό αυτές τις συνθήκες, δεν πρόκειται για πολιτική επιλογή που συντελεί στην απελευθέρωση και στην ευημερία της ανθρωπότητας στο σύνολό της: πελώριο μέρος της Νότιας Αμερικής, της Αφρικής αλλά και της Ασίας εξαρτάται από τα γαλακτοκομικά, τα θαλασσινά και τα αυγά για την επιβίωσή της — χωρίς καν να μιλήσει κανείς π.χ. για το κοτόπουλο ως πηγή «εύκολης» πρωτεΐνης.

Αντιλαμβάνομαι βεβαίως τη στυγερή βαρβαρότητα αλλά και τον ανθυγιεινό χαρακτήρα τής μαζικής βιομηχανίας κρέατος και αυτονόητα αναγνωρίζω την επιτακτική ανάγκη να ρυθμιστεί. Κατανοώ και ότι η βοδινομανία του δυτικού κόσμου αποστερεί από τον Τρίτο Κόσμο τη δυνατότητα να παράγει περισσότερο ρύζι, σιτάρι, πατάτες, κασάβα, καλαμπόκι κτλ. Δυστυχώς όμως, η ιδέα ότι η λύση στη λαχτάρα για μπέργκερ βρίσκεται στην αποστέρηση της ανθρωπότητας από τα ζωικά προϊόντα, έστω και ως όραμα, είναι εξίσου ταξικά μη ρεαλιστική, ανάλγητη και (αν ποτέ εφαρμοζόταν) καταστροφική.

Συμφωνώ με τις απόψεις του φίλου Σραόσα, αλλά περιμένω και τα δικά σας σχόλια. Αλλά θέλω να παραθέσω κι ένα συναφές άρθρο του επίσης φίλου Αντώνη Γαζάκη για το ίδιο θέμα:

Ο βιγκανισμός ως ηθική στάση

Αυτές τις μέρες διεξάγεται (και πάλι) στον διαδικτυακό μου κύκλο μια συζήτηση γύρω από τον βιγκανισμό, με αφορμή ένα παλιότερο ποστ του Σραόσα, το οποίο λίγο αφότου το ξαναανάρτησε στο FB πριν μερικές μέρες, δέχτηκε σφοδρή -για να είμαι ευγενικός- κριτική, ενώ το FB μπλόκαρε μετά από αναφορές τον λογαριασμό του.

Επειδή έχω εμπλακεί συχνά σε παρόμοιες συζητήσεις, θα επιχειρήσω να εξηγήσω γιατί αντιτίθεμαι προσωπικά στον προβληματισμό που θέτει ο βιγκανισμός (χωρίς να αντιτίθεμαι καθόλου στο να ακολουθεί κάποιος ατομικά τη φιλοσοφία που υπαγορεύει -παρότι μπορώ να αποδείξω ότι κάτι τέτοιο δεν μπορεί να συμβεί απόλυτα στο πλαίσιο του ανθρώπινου πολιτισμού), αφού πρώτα πω τι θεωρώ ως τον βασικό του προβληματισμό.

Ο βιγκανισμός λοιπόν έχει στον πυρήνα του την κάθετη εναντίωση σε αυτό που ονομάζει «εκμετάλλευση των ζώων από τον άνθρωπο» (και όχι μόνο τη βιομηχανική σφαγή τους) θέτοντας τον προβληματισμό ότι οποιαδήποτε (οποιαδήποτε όμως) μορφή της είναι ανήθικη, είναι καταπιεστική, είναι δολοφονική κοκ. Προφανώς, αν διαφωνούμε ότι είναι έτσι και λέμε ότι ο βιγκανισμός ασχολείται απλώς πχ. με τη βιομηχανοποιημένη κτηνοτροφία ή με τις συνθήκες ζωής σε αυτή ή με τις οικολογικές της συνέπειες (όλα ζητήματα με τα οποία έχει ασχοληθεί όλο το φάσμα της οικολογίας), δεν είναι εύκολο να συζητήσουμε πάνω σε μια κοινή βάση (να μας πουν όμως τι ισχύει όντως για να ξέρουμε κι εμείς).

Αν πάλι συμφωνούμε, τότε το πρόβλημά μου με τον βιγκανισμό είναι ακριβώς η ηθική (για να μην πω ηθικολογική) του διάσταση (πας μη βίγκαν, δολοφόνος/εκμεταλλευτής/δυνάστης), η οποία βέβαια είναι ταυτόχρονα και βαθιά υποκριτική γιατί αν οι μη βίγκαν είμαστε περίπου τέρατα που δεν έχουμε δει το φως το αληθινό και συμμετέχουμε σε μια παγκόσμια γενοκτονία, τότε οι ίδιοι οι βίγκαν θα έπρεπε να κάνουν κάτι λίγο παραπάνω από ακτιβισμούς, meme, στόλισμά μας με χαρακτηρισμούς και αλλαγή των προσωπικών τους συνηθειών.

Επιπλέον, αυτό που εμφανίζει ως αντικειμενική αγάπη για τα ζώα και τη φύση δεν είναι τίποτα άλλο από χυδαίος (όσο και κρυφός) ανθρωποκεντρισμός, αφού ερμηνεύει τον κόσμο με καθαρά ανθρώπινα μέτρα και κόβει και ράβει τα πάντα στη φύση χρησιμοποιώντας πολιτικούς όρους που φτιάχτηκαν από τον άνθρωπο και αφορούν τον άνθρωπο.

Τέλος, όπως υπαινίχθηκα και στην αρχή, ο βιγκανισμός είναι βαθιά υποκριτικός γιατί η ίδια μας ύπαρξη -και πολύ περισσότερο ο πολιτισμός σε οποιαδήποτε μορφή του- κάνει «κακό» σε άλλες μορφές ζωής στον πλανήτη: ακόμη κι αν δεν καταναλώνουμε κανένα ζωικό προϊόν, οι ίδιοι καταλαμβάνουμε χώρο, βιοτόπους, χρησιμοποιούμε ορυκτά καύσιμα, σπάνιες γαίες, χημικά, φυσικούς πόρους. Αν ένας/μία βίγκαν ήθελε να είναι συνεπής σε όσα πρεσβεύει θα έπρεπε να ζει περίπου όπως εκείνοι οι περιπλανώμενοι βουδιστές καλόγεροι που είχαν μπροστά ένα παιδί με μια σκούπα για να διώχνουν τα έντομα στο δρόμο τους και να μην τα πατάνε.

Στην πραγματικότητα, ο βιγκανισμός, στον βαθμό που έχει στον πυρήνα του μια απόλυτη ηθική η οποία πηγάζει από μια μεταφυσική -σχεδόν ή και τελείως- αντίληψη ότι «όλα έχουν ψυχή και πονάνε, άρα δεν τα ακουμπάμε», έχει περισσότερα στοιχεία θρησκείας παρά πολιτικού κινήματος. Φυσικά, όλα τα επιστημονικά επιχειρήματα που έχει «δανειστεί» από την οικολογία για να νομιμοποιήσει αυτόν τον πυρήνα είναι απολύτως νόμιμα και σημαντικά, δεν χρειάζεται όμως να προσχωρήσει κανείς σ’ αυτόν για να τα συζητήσει και να προβληματιστεί.

Πηγή: sarantakos.wordpress.com