Συντάκτης: Kostas Bertsias

Όταν ο Κομφούκιος πήγε για πρώτη φορά και είδε τον Λάο Τσε στη σπηλιά που ζούσε, τον κοίταξε στα μάτια, είδε μία άβυσσο και κατάλαβε πως η συζήτησή τους θα είναι πολύ δύσκολη.

Ο Κομφούκιος ξεκίνησε την κουβέντα προσπαθώντας να αναπτύξει το θέμα του “ανώτερου ανθρώπου”, αλλά ο Λάο Τσε γέλασε και είπε:

– Εγώ ποτέ δεν είδα κάτι “ανώτερο” ή κάτι “κατώτερο”. Ο άνθρωπος είναι άνθρωπος, όπως και το δέντρο είναι δέντρο. Όλοι συμμετέχουν στην ίδια και μοναδική Ύπαρξη. Κανένας δεν είναι ανώτερος ή κατώτερος. Αυτά είναι ανοησίες.

Τότε ο Κομφούκιος ρώτησε:
– Τι γίνεται ο άνθρωπος ύστερα από το θάνατό του;

– Εσείς ζείτε, αλλά φοβάμαι πως δεν θα μπορέσετε να μου πείτε: Τι είναι η ζωή; απάντησε με ερώτηση ο Λάο Τσε.

Ο Κομφούκιος βρέθηκε σε αμηχανία, ενώ ο Λάο Τσε συνέχισε:
– Δεν γνωρίζετε ακόμη αυτή τη ζωή, όπου βρίσκεστε. Κι αντί να προσπαθήσετε να την γνωρίσετε, εσείς ανησυχείτε για εκείνη που είναι πίσω από τα σύνορα.

ΑΝΑΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΑΠΟ ΝΕΑ ΑΚΡΟΠΟΛΗ

Σήμερα έχουμε κοντά μας τον Μάρκο Αυρήλιο. Υπήρξε αυτοκράτορας της Ρώμης και ένας από τους μεγαλύτερους στοχαστές φιλοσόφους. Το μεγαλείο της σκέψης του, επηρεασμένης από την στωική φιλοσοφία, φαίνεται σε αυτά που έγραψε στο προσωπικό του ημερολόγιο, το έργο «εις εαυτόν».

Σήμερα τον έχουμε κοντά μας και θα προσπαθήσουμε να καταλάβουμε την σκέψη του.

Κύριε Αυρήλιε, θέλουμε πρώτα να μας μιλήσετε για την τέχνη της ζωής. Πόσο εύκολο είναι σε δύσκολους καιρούς να μπορεί κανείς να κρατήσει μέσα του έναν σταθερό άξονα πορείας, χωρίς να επηρεάζεται από όλα αυτά που γίνονται γύρω του και φέρνουν ανισορροπίες?

«Η τέχνη της ζωής μοιάζει περισσότερο με την τέχνη της πάλης, παρά με την τέχνη του χορού, διότι απαιτεί να είσαι έτοιμος και να πατάς γερά (στα πόδια σου) για να αντιμετωπίζεις όσα έρχονται κατά πάνω σου χωρίς να τα προβλέπεις»

– Η αδικία όμως που βιώνουμε και βλέπουμε γύρω μας, δεν είναι φυσικό να ταράζει αυτή την εσωτερική ισορροπία;

«Κάθε ψυχή στερείται ακούσια την αλήθεια. Έτσι συμβαίνει και με την δικαιοσύνη, την σωφροσύνη , την καλοσύνη και καθετί παρόμοιο. Είναι εξαιρετικά αναγκαίο, να το έχεις αυτό συνέχεια στο μυαλό σου, γιατί τότε θα είσαι πιο επιεικής απέναντι σε όλους.»2

Ναι, αλλά παρόλα αυτά, δεν είναι εύκολο να αποφύγω τον πόνο που δημιουργεί η στέρηση αυτών!

«Για κάθε πόνο να έχεις πάντα έτοιμη την σκέψη πως δεν είναι ντροπή ούτε κάνει την διάνοια που σε κυβερνά χειρότερη, γιατί δεν καταστρέφει ούτε την λογική, ούτε την κοινωνική πλευρά. Να θυμάσαι επίσης και το εξής, ότι πολλά που μοιάζουν με πόνο, δεν παίρνεις είδηση ότι σε ενοχλούν, όπως το να νυστάζεις, να σκας από τη ζέστη, να είσαι ανόρεκτος. Όταν λοιπόν δυσανασχετείς με κάτι από αυτά, να λες στον εαυτό σου ότι (εσύ) ενδίδεις στον πόνο.»3

Η σημερινή κρίση δημιουργεί μεγάλη απογοήτευση, διότι δείχνει να στερεί από τον άνθρωπο δυνατότητες κι ευκαιρίες να εξελιχτεί στη ζωή του, κι έτσι αισθάνεται ο άνθρωπος ότι του στερεί ένα μέρος της ευτυχίας του. Εσείς, ως στωικός φιλόσοφος, τι θα του απαντούσατε;

«…ότι ελάχιστα χρειάζονται για να ζεις ευτυχισμένα. Και ακόμα μην απογοητευτείς, επειδή έχασες κάθε ελπίδα να γίνεις διαλεκτικός φιλόσοφος, ή ερευνητής της φύσης, ότι δεν μπορείς να είσαι ελεύθερος, σεμνός, κοινωνικός….»4

Μα δεν είναι όμως φυσικό να απογοητεύεται κανείς όταν του στερούν κάποιες δυνατότητες;

«Έχεις όμως την δυνατότητα να συγκρατείς την αλαζονεία, έχεις την δυνατότητα να κυριαρχήσεις πάνω σε ηδονές και πόνους, έχεις την δυνατότητα να υψωθείς πάνω από την κενοδοξία, να μην θυμώνεις με ανθρώπους αναίσθητους και αχάριστους κι ακόμη έχεις μάλιστα την δυνατότητα να φροντίζεις για αυτούς.»5

Δηλαδή πως θα φερόταν κάποιος που θα κατάφερνε να ασχοληθεί με αυτές τις δυνατότητες που αναφέρατε;

«Το χαρακτηριστικό του ολοκληρωμένου χαρακτήρα είναι να ζεις την κάθε μέρα σου σαν να είναι η τελευταία και ούτε να δραστηριοποιείσαι υπερβολικά, ούτε να πέφτεις σε αδράνεια, ούτε να υποκρίνεσαι.»6

Ναι, αλλά επιτρέψτε μου να σας θυμίσω, ότι σήμερα η κοινωνία έχει αλλάξει και όλοι αναζητούν το «ευ ζειν», θεωρώντας ότι σχετίζεται με τον πλούτο. Βέβαια όλοι έχουν υπόψη τους ότι τελικά τα λεφτά δεν φέρνουν την ευτυχία, παρόλα αυτά, εκείνα αναζητούν. Ποια θα ήταν η αρμόζουσα σκέψη πάνω σε αυτά;

«Η πείρα σε έχει διδάξει ότι πλανήθηκες σε τόσα και τόσα θέματα, χωρίς πουθενά να βρεις το ευ ζειν, ούτε στον πλούτο, ούτε στην δόξα, ούτε στην απόλαυση, ούτε στους συλλογισμούς, πουθενά. Που βρίσκεται λοιπόν το ευ ζειν; Στο να κάνεις αυτά που επιζητεί η φύση του ανθρώπου. Πώς θα τα κάνεις; Αν διαθέτεις αρχές από τις οποίες πηγάζουν οι ορμές και οι πράξεις.»7

Όταν λέτε αρχές, σε ποιές ακριβώς αναφέρεστε;

«Στις σχετικές με τα καλά και τα κακά, πως δεν υπάρχει για τον άνθρωπο κανένα καλό που να μην τον κάνει δίκαιο, συγκρατημένο, ανδρείο, ελεύθερο και κανένα κακό που να μην προκαλεί τα αντίθετα (αποτελέσματα) απ όσα ανέφερα.»8

Δώστε μας ένα πρακτικό παράδειγμα πώς μπορεί να γίνει αυτό

«Σε κάθε σου πράξη να ρωτάς τον εαυτό σου: Πώς θα με επηρεάσει αυτή η πράξη; Μήπως μετανοήσω για την πράξη αυτή; Σε λίγο θα είμαι πεθαμένος κι όλα θα έχουν χαθεί. Τι περισσότερο επιζητώ παρά το τωρινό μου έργο να είναι έργο ενός ζωντανού πλάσματος με νοημοσύνη, κοινωνικού πλάσματος και ισόνομου με τον θεό;»9

Όμως μέσα από τα λάθη μας δεν είναι που μαθαίνουμε;

«Η μεταμέλεια είναι ένα είδος μομφής για τον εαυτό μας, επειδή θεωρούμε πως αφήσαμε να χαθεί κάτι χρήσιμο. Το αγαθό, τώρα, πρέπει να είναι κάτι χρήσιμο και πρέπει να φροντίζει για αυτό ο καλός και αγαθός άνθρωπος. Κανείς όμως καλός κι αγαθός άνθρωπος δεν θα ένιωθε μεταμέλεια, επειδή άφησε να χαθεί κάποια ηδονή. Άρα ούτε χρήσιμο πράγμα ούτε αγαθό είναι η ηδονή.»

Είναι τελικά χρήσιμη η μεταμέλεια;

«Να θυμάσαι ότι και το να αλλάζεις γνώμη και να ακολουθείς αυτό που σε φέρνει στο σωστό δρόμο, είναι μια πράξη ελευθερίας.»10

– Επειδή ο στόχος είναι η γνώση του εαυτού;

«Κάθε τι έχει γίνει για κάποιο σκοπό, το άλογο, το αμπέλι, Τι ξαφνιάζεσαι λοιπόν; Ακόμη κι ο ήλιος θα πει: έχω γίνει για να επιτελώ κάποιο έργο, το ίδιο και οι άλλοι θεοί. Κι εσύ λοιπόν; Ποιος είναι ο προορισμός σου; Να νιώθεις ηδονή; Για δες αν ισχύει αυτή η σκέψη.»11

Το ευ ζειν δηλαδή εννοείται ότι δεν σχετίζετε με την ηδονή.

«Στην ιδιοσυστασία του λογικού πλάσματος δεν βλέπω αρετή που να επαναστατεί απέναντι στην δικαιοσύνη, απέναντι στην ηδονή όμως, βλέπω να επαναστατεί η εγκράτεια.»12

– Ποια θα ήταν η συμβουλή που θα δίνατε στον σημερινό άνθρωπο;

«Να ζήσεις όλη σου τη ζωή με την μεγαλύτερη γαλήνη στη ψυχή σου ακόμη κι αν όλοι φωνάζουν εναντίον σου. Τι εμποδίζει την διάνοια σου να κρατάει μέσα σε όλα αυτά τη γαλήνη της, την σωστή κρίση για όλα όσα την περιβάλλουν;»13

– Σας ευχαριστούμε πολύ για τις διδασκαλίες σας αυτές, μας δώσατε αρκετό υλικό για να σκεφτούμε πάνω σε αυτά.

Όλα τα αποσπάσματα είναι από το βιβλίο «Τα εις εαυτόν» Μάρκος Αυρήλιος Εκδόσεις Κάκτος, 2ος τόμος.

Διδάξτε τα παιδιά σας αυτό που διδάξαμε στα δικά μας, ότι η Γη είναι η μάνα μας. Ό,τι παθαίνει η Γη παθαίνουν και τα τέκνα της Γης. Όταν οι άνθρωποι φτύνουν στο χώμα, φτύνουν στους εαυτούς τους…

χους ει και εις χουν απελεύσει

Τέχνη – Τύχη – Τόλµη, ε ναι λοιπόν!

….Τέχνη, αφού, καλά ή κακά, θέλουµε να δώσουµε µια διέξοδο στην πυθική σπίθα, που δεν κοιτάει την ώρα να γίνει Λόγος και να µπει επικεφαλής µιας καινούριας αποτίµησης του κόσµου· και Τύχη, αφού είναι αυτή που θα σµίξει τα χρώµατα και τα σχήµατα, τις ευωδιές και τους ήχους, την καρδιά µας και την καρδιά του Σύµπαντος σ’ ένα σηµείο, το λυρικό σηµείο που ονειρευόµαστε· και Τόλµη, αφού κάθε βήµα σωστό µέσα στην κοινωνία αυτή γραφτό είναι ν’ αφήνει πίσω του αίµατα, καπνούς, και δάκρυ….

Οδυσσέας Ελύτης

Τον Αύγουστο ξάπλωναμε στους οψιγιάδες τα σταφύλια, να τα ξεράνει ο ήλιος να γίνουν σταφίδα. Μια χρονιά είχαμε πάει στο αμπέλι μας και μέναμε στο εξοχικό μας σπιτάκι· ο αγέρας μύριζε, η γης καίγουνταν, τα τζιτζίκια καίγουνταν κι αυτά, σα να κάθουνταν απάνω σε κάρβουνα αναμμένα.

Τη μέρα εκείνη, της Κοίμησης της Παναγιάς, 15 Αυγούστου, οι εργάτες δε δούλευαν κι ο πατέρας μου κάθουνταν στη ρίζα μιας ελιάς και κάπνιζε· είχαν έρθει γύρα οι γειτόνοι, που είχαν απλώσει κι αυτοί τη σταφίδα τους, κάπνιζαν πλάι στον πατέρα μου, αμίλητοι. Φαίνουνταν στενοχωρημένοι. Όλοι είχαν καρφώσει τα μάτια σ” ένα συννεφάκι που “χε προβάλει στον ουρανό, κατασκότεινο, βουβό, και προχωρούσε. Είχα καθίσει κι εγώ κοντά στον πατέρα μου και κοίταζα το σύννεφο· μου άρεσε· σκούρο μολυβί, χνουδάτο, κι ολοένα μεγάλωνε, άλλαζε πρόσωπο και κορμί, πότε σα γεμάτο ασκί, πότε σα μαυροφτέρουγο όρνιο και πότε σαν τον ελέφα που είχα δει ζωγραφιά· κουνούσε την προβοσκίδα του κι έψαχνε ν” αγγίξει κάτω της γης. Αεράκι χλιαρό φύσηξε, τα φύλλα της ελιάς ανατρίχιασαν. Ένας γείτονας πετάχτηκε όρθιος, άπλωσε το χέρι κατά το σύννεφο που προχωρούσε.

-Ανάθεμά το, μουρμούρισε, ο Θεός να με βγάλει ψεύτη, φέρνει τον κατακλυσμό!

-Δάγκασε τη γλώσσα σου, του “καμε ένας γέρος θεοφοβούμενος, δε θα το αφήσει η Παναγιά· σήμερα είναι της χάρης της.

Ο πατέρας μου έγρουξε, μα δεν έβγαλε άχνα· πίστευε στην Παναγιά, μα δεν πίστευε πως η Παναγιά μπορεί να κουμαντάρει τα σύννεφα.

Εκεί που μιλούσαν, ο ουρανός σκεπάστηκε· οι πρώτες στάλες, χοντρές, ζεστές, άρχισαν να πέφτουν. Τα σύννεφα χαμήλωσαν, κίτρινες βουβές αστραπές καταξέσκιζαν τον ουρανό.

-Παναγιά μου, φώναξαν οι γειτόνοι, βοήθεια!

Όλοι πετάχτηκαν απάνω, κατασκόρπισαν, καθένας έτρεχε κατά το αμπέλι του, όπου είχε απλώσει τη σταφίδα της χρονιάς· κι ως έτρεχαν, ολοένα και σκοτείνιαζε ο αγέρας, κρεμάστηκαν μαύρες πλεξούδες από τα σύννεφα, ξέσπασε η μπόρα. Γέμισαν τ” αυλάκια, πήραν να τρέχουν οι δρόμοι σαν ποταμοί, φωνές ακούστηκαν γοερές από το κάθε αμπέλι. Άλλοι βλαστημούσαν, άλλοι φώναζαν την Παναγιά να τους λυπηθεί, να βάλει το χέρι της, και στο τέλος θρήνος ξέσπασε πίσω από τις ελιές στο κάθε αμπέλι.

Ξέφυγα από το σπιτάκι, έτρεξα μέσα στη νεροποντή, παράξενη χαρά με είχε συνεπάρει, σα μεθύσι.

Είχα φτάσει ως το δρόμο, δεν μπόρεσα να τον περάσω, ήταν ποταμός, και στάθηκα και κοίταζα: Μαζί με τα νερά κυλούσαν αγκαλιές αγκαλιές τα μεσοξεραμένα σταφύλια, ο μόχτος της χρονιάς, έτρεχαν κατά τη θάλασσα και χάνουνταν. Ο θρήνος δυνάμωνε, μερικές γυναίκες είχαν χωθεί ως τα γόνατα μέσα στα νερά και μάχουνταν να περισώσουν λίγη σταφίδα· άλλες, όρθιες στην άκρα του δρόμου, είχαν βγάλει τις μπολίδες τους και συρομαδιούνταν.

Είχα γίνει μουσκίδι ως το κόκαλο· πήρα δρόμο κατά το σπιτάκι και μάχουμουν να κρύψω τη χαρά μου· βιάζουμουν να δω τι θα “κανε ο πατέρας μου· θα “κλαίγε, θα βλαστημούσε, θα φώναζε; Περνώντας από τον οψιγιά είδα πως όλη μας η σταφίδα είχε φύγει.

Τον είδα να στέκεται στο κατώφλι, ακίνητος, και δάγκανε τα μουστάκια του. Πίσω του, όρθια, η μητέρα μου έκλαιγε.

– Πατέρα, φώναξα, πάει η σταφίδα μας!

– Εμείς δεν πάμε, μου αποκρίθηκε· σώπα!

Ποτέ δεν ξέχασα τη στιγμή ετούτη· θαρρώ μου στάθηκε στις δύσκολες στιγμές της ζωής μου μεγάλο μάθημα· αναθυμόμουν τον πατέρα μου ήσυχο, ασάλευτο, να στέκεται στο κατώφλι, μήτε βλαστημούσε μήτε παρακαλούσε μήτε έκλαιγε· ασάλευτος κοίταζε τον όλεθρο κι έσωζε, μόνος αυτός, ανάμεσα σε όλους τους γειτόνους, την αξιοπρέπεια του ανθρώπου.

Το σπουδαίο δεν είναι ν´αλλάξουμε τη ζωή μας,ονειροπολώντας μιαν «άλλη» αλλά να κάνουμε να λαλήσει τούτη,όπως μας δόθηκε!
Γ. ΣΕΦΕΡΗΣ

Μια εντυπωσιακή εικόνα ενός πρόσφατα καμένου δέντρου, που εκθέτει τον αγγειακό ιστό του, το ξύλωμα & το φλοίωμα που συναποτελούν τον αγωγό ιστό των φυτών.
Το αγγειακό σύστημα ενός δέντρου μεταφέρει νερό και μεταλλικά στοιχεία από τις ρίζες μέχρι τα φύλλα και τροφής που έχει φωτοσυνθεθεί πίσω στο υπόλοιπο δέντρο.
Ενδιαφέρον γεγονός: Τα δέντρα δεν έχουν μυς (ή νευρικό σύστημα, ακόμα υπό διευρεύνηση βάση πρόσφατων ενδείξεων), επομένως όλη αυτή η κίνηση τροφοδοτείται από πίεση σπαργής, η οποία ελέγχεται από τα στόματα στα φύλλα που ανοίγουν και κλείνουν όπως απαιτείται. “

Το ξύλωμα και το φλοίωμα συναποτελούν τον αγωγό ιστό των φυτών. Τα «νεύρα» που παρατηρούμε στα φύλλα αποτελούνται από πολλά τέτοια μικροσκοπικά αγγεία.

Σπαργή : είναι η διόγκωση τού κυτταροπλάσματος και κυρίως τών χυμοτοπίων ενός φυτικού κυττάρου, η οποία οφείλεται στη διείσδυση νερού στο εσωτερικό τους, όταν το κύτταρο βυθίζεται σε ένα υποτονικό διάλυμα, δηλαδή σε ένα διάλυμα με μικρότερη συγκέντρωση από αυτήν τού κυττάρου ή τού χυμοτοπίου.

«Είμαι ο Τζο Μπαϊντενόπουλος»

Ο διάλογος του τότε αντιπροέδρου των ΗΠΑ, Τζο Μπάιντεν, με θαμώνες μιας ελληνικής καφετέριας στο Οχάιο.

Το 2012, κατά τη διάρκεια της προεκλογικής περιόδου, ο τότε αντιπρόεδρος των ΗΠΑ, Τζο Μπάιντεν, μπήκε στην καφετέρια «Μόκα Καφέ» στο Οχάιο, πλησίασε μία παρέα που μιλούσαν ελληνικά και τους είπε: «Γεια σας. Είμαι ο Τζο Μπαϊντενόπουλος».

Ένας από την παρέα, που νόμισε πως επρόκειτο για φάρσα, απάντησε λέγοντας: «Χαίρω πολύ, κι εγώ είμαι ο Πολ Νιούμαν».

Όλοι γέλασαν κι αμέσως μετά ο Τζο Μπάιντεν πρόσθεσε, δείχνοντας τον ιδιοκτήτη του καφέ: «Ρωτήστε τον Γιώργο και θα σας πει ποιος είναι ο πιο φιλέλληνας ιρλανδικής καταγωγής Αμερικανός», εννοώντας φυσικά τον εαυτό του.