Συντάκτης: Kostas Bertsias

Επίσκεψη του βετεράνου

Είναι ξανά η ώρα να επιλέξουμε: Θέλουμε μια σύγχρονη χώρα ή μια πατρίδα έρμαιο των πάσης λογής ανόητων ή «επαγγελματιών» ψεκασμένων;

Βασίλης Σ. Κανέλλης 10 Δεκεμβρίου 2021,

Δεν κατάλαβα; Γιατί εκπλαγήκαμε όλοι με τους «Θεματοφύλακες του Συντάγματος» και τους «Αυτόχθονες Ελληνες»;

Προς τι το «σοκ» για την επίθεση σε βάρος διευθυντή σχολείου; Ή γιατί κάνουν ελέγχους σε πολίτες ή γιατί άνοιξαν «Θεραπευτήριο Κορονοϊού» στην Αράχοβα που πουλάει… ρίγανη για θεραπεία;

Προς τι η έκπληξη για ορισμένους ηλίθιους λαϊκιστές, ψεκασμένους οπαδούς του Σώρρα που ενδεχομένως έχουν βρει στέγη και σε άλλους πολιτικούς χώρους, και εντός της Βουλής;

Χώρους που πουλάνε μαντζούνια για τη φαλάκρα, κρέμες για τον κοροναϊό, επιστολές του Χριστού.

Ή φορείς που υπόσχονται ακόμη και σήμερα διαγραφές χρεών, «πόλεμο» κατά της «παγκόσμιας τάξης πραγμάτων» και «κυριαρχία της ελληνικής φυλής».

Δεν πρέπει να μας εκπλήσσουν αυτά τα ακραία λαϊκιστικά κινήματα γιατί εμείς τα αφήσαμε να ανθίσουν.

Ολοι εμείς που επιτρέψαμε από το 2010 και μετά να καλλιεργηθεί το έδαφος για να μπει η σπορά του λαϊκισμού, του διχασμού, της πόλωσης, των κραυγών, ακόμη και της αυτοδικίας.

Μήπως να κοιτάξουμε όλοι εμείς, και κυρίως το πολιτικό σύστημα, τον εαυτό μας στον καθρέφτη και να σκεφτούμε πώς γίναμε οι καλύτεροι «χορηγοί» των κάθε λογής… Ταγμάτων;

Από τα «επίσημα» Τάγματα που κρατούσαν ομήρους πολιτικούς στα χρόνια των μνημονίων, μέχρι τα Τάγματα Εφόδου της Χρυσής Αυγής και τώρα τα Τάγματα των αρνητών που λύνουν και δένουν με την ανοχή μας.

Ας κοιτάξουμε στο καθρέφτη μας και ας θυμηθούμε ορισμένες «ομορφιές» της ελληνικής πολιτικής σκηνής.

Να θυμηθούμε μήπως το χτυπημένο πρόσωπο του Κωστή Χατζηδάκη; Από «πατριώτες» και «αγανακτισμένους» Ελληνάρες;

Να θυμηθούμε τους «τσιμεντωμένους» κι εξευτελισμένους καθηγητές πανεπιστημίων;

Τους υπουργούς και βουλευτές κυβερνήσεων που δεν τολμούσαν ακόμη και να πάνε σε ταβέρνα με την οικογένειά τους;

Να θυμηθούμε τους «αγανακτισμένους» της πλατείας (όχι τους μεροκαματιάρηδες ή τους απελπισμένους νέους), τους επαγγελματίες… αρνητές της πραγματικότητας που μούτζωναν τη Βουλή και απειλούσαν ακόμη και με θάνατο τους βουλευτές;

Θα ξεχάσουμε άραγε τον… πολιτικό πολιτισμό αρχηγού κόμματος που μέσα στη Βουλή φώναζε «εσείς στα τέσσερα». Κι αυτός ο άνθρωπος κυβερνούσε τη χώρα;

Να ξεχάσουμε ότι εμείς επιτρέψαμε στη Χρυσή Αυγή να γιγαντωθεί, κάνοντας τα στραβά μάτια στις επιθέσεις σε βάρος μεταναστών, μελών κομμάτων κ.λπ.

Ξεχνάμε ότι ο Σώρρας με τα τρισεκατομμύρια ζούσε και βασίλευε κι άνοιγε το ένα γραφείο μετά το άλλο στην Ελλάδα, υποσχόμενος ότι θα διαγράψει το ελληνικό χρέος; 

Για δείτε ποια κόμματα μπήκαν στη Βουλή την τελευταία δεκαετία, φέρνοντας μαζί τους ό,τι πιο λαϊκίστικο, πιο trash, πιο εξευτελιστικό για την ελληνική κοινωνία.

Για δείτε τον βίο και την πολιτεία του ΣΥΡΙΖΑ και πώς έφτασε από 3% να γίνει κόμμα εξουσίας, ευτελίζοντας τις βασικές αρχές της Αριστεράς.

Με τα σκυλιά να αλυχτάνε κι όλους εμάς να τους ακούμε είτε με ευχαρίστηση, είτε με ευαρέσκεια, είτε και με ανοχή ως κάτι… ακτιβιστικό.

Και να μην ξεχνάμε βεβαίως τον δεξιό λαϊκισμό, αυτόν που έβαζε περικεφαλαίες κι αυτόν που πουλάει «πατριωτιλίκι», «καθαρό αίμα», και «περιούσιο λαό» μόνο και μόνο για τις καρέκλες της εξουσίας.

Προφανώς και δεν είναι ίδιος ο ακραίος, επικίνδυνος και τελικά δολοφονικός λαϊκισμός της ακροδεξιάς με άλλους πολιτικούς χώρους.

Όμως, τώρα που κάποιοι επιχειρούν να εκμεταλλευτούν την πρωτοφανή υγειονομική κρίση, ας κάτσουμε να σκεφτούμε σοβαρά τι χώρα θέλουμε κι αν θα επιτρέψουμε να κυριαρχήσουν και πάλι οι λαϊκιστές, οιοδήποτε κόμματος και φορέα, και οι ψεύτικοι μεταπράτες της ελληνικής συνείδησης.

Η Ελλάδα δεν μπορεί να γυρίσει πίσω. Δεν μπορεί να γίνει ξανά όμηρος τέτοιων συμπεριφορών και πρακτικών που την πήγαν πίσω.

Το οργανωμένο κράτος και οι δημοκρατικοί πολίτες οφείλουν να αντισταθούν στους κάθε λογής βλάκες που βρήκαν καταφύγιο στα αντιεμβολιαστικά κινήματα προκειμένου να αποκτήσουν ρόλο και αξία.

Δεν μιλώ για τους πολίτες που φοβούνται, που αμφιβάλλουν, που ρωτούν να μάθουν για τη ζωή τους. Αλλά και που πρέπει να εμπιστευτούν την επιστήμη.

Μιλώ για όσους κρατάνε μια ελληνική σημαία, ομνύουν στο «ελληνικό αίμα», συγκαλύπτουν την ακροδεξιά τους καταγωγή και πορεία πίσω από τον φόβο της πανδημίας.

Μιλώ για εκείνους που εκμεταλλεύονται τον κοροναϊό και όσα έχει προκαλέσει στον ψυχισμό των Ελλήνων προκειμένου να περάσουν την επικίνδυνη ατζέντα τους.

Μιλώ για τους «ποπουλιστές» βουλευτές, συνδικάλες της τζάμπα μαγκιάς, ψεκασμένους πολιτικούς που ψαρεύουν σε θολά νερά.

Αυτούς πρέπει να απομονώσουμε, αν θέλει να πάει μπροστά αυτή η χώρα.

Η Ελλάδα δεν έχει περιθώρια να γυρίσει πίσω. Ή θα είναι μια σύγχρονη, δυτική χώρα ή θα γίνει ένα οπισθοδρομικό μέρος που τα «νερά του Καματερού», οι υποκριτές, οι λασπολόγοι, οι επαγγελματίες troll, οι άθλιοι πολιτικοί παράγοντες και τα «αλυχτισμένα» σκυλιά των κομμάτων θα επικρατούν.

Είναι η ώρα να επιλέξουμε…

Φαντασία: Ποιο είναι το ίδιον του ανθρώπου; Τι είναι αυτό που μας διαφοροποιεί από τα ζώα; Επαναλαμβάνουν, εδώ και αιώνες, ότι είναι ο ορθός λόγος. Αρκεί όμως να προσέξουμε τη συμπεριφορά των άλλων γύρω μας αλλά και τη δική μας, για να αντιληφθούμε ότι αυτό δεν αληθεύει. Οι ατομικές και οι συλλογικές συμπεριφορές πολύ συχνά είναι παράλογες. Τα ζώα είναι πιο (λογικά» από εμάς δεν σκοντάφτουν, δεν τρώνε δηλητηριώδη μανιτάρια, κάνουν αυτό που πρέπει, για να συντηρηθούν και να αναπαραχθούν.

Ποιο είναι το ίδιον του ανθρώπου; Είναι το πάθος και οι επιθυμίες; Ναι, πράγματι. (Τα ζώα από ό,τι μπορούμε να ξέρουμε δεν έχουν πάθη ούτε πραγματικές επιθυμίες’ τα ζώα έχουν ένστικτα.) Τι όμως συνιστά την ιδιαιτερότητα του πάθους και των επιθυμιών; Είναι ακριβώς το γεγονός ότι το πάθος και οι επιθυμίες -ο έρωτας, η δόξα, το κάλλος, η εξουσία, ο πλούτος-δεν είναι «φυσικά» αλλά φαντασιακά αντικείμενα. Η φαντασία, λοιπόν, είναι το ίδιον του ανθρώπου. Η φαντασία μας διαφοροποιεί από τα ζώα.

Η φαντασία, ακόμη και εάν κλείσουμε τα μάτια και τα αυτιά, δεν αναχαιτίζεται. Υπάρχει πάντα μια εσωτερική ροή από εικόνες, ιδέες, αναμνήσεις, επιθυμίες, αισθήματα. Μια ροή που δεν μπορούμε να σταματήσουμε. Δεν μπορούμε καν να την ελέγξουμε, τουλάχιστον όχι πάντα. Κάποιες φορές το κατορθώνουμε, λίγο ώς πολύ, προκειμένου να σκεφτούμε λογικά και συστηματικά. Αλλά ακόμη και σ’ αυτές τις περιπτώσεις, αναπάντεχες αναμνήσεις και επιθυμίες διακόπτουν τον στοχασμό μας. Η φαντασία μπορεί να οδηγήσει τον άνθρωπο στην παραφροσύνη, στη διαστροφή, στην τερατωδία αλλά, επίσης, στην αυταπάρνηση και σε κάθε μεγαλειώδη δημιουργία.

Χάρη στη φαντασία το ένστικτο έπαψε να είναι ο μοναδικός ρυθμιστής της συμπεριφοράς μας. Χάρη στη φαντασία μπορούμε να δημιουργούμε. Χάρη σ’ αυτήν δημιουργήσαμε την τέχνη, την επιστήμη, τη φιλοσοφία. Η φαντασία δεν γνωρίζει όρια και κανόνες, ούτε ηθικούς και λογικούς νόμους. Πάντως, εάν είχαμε αφεθεί χωρίς περιορισμούς στη φαντασία, ασφαλώς δεν θα είχαμε επιβιώσει ως είδος.

O άνθρωπος επιβίωσε ως είδος, επειδή δημιούργησε κοινότητες, κοινωνίες, θεσμούς, κανόνες που οριοθετούν και περιορίζουν τη φαντασία, αλλά και που συχνά επίσης την καταπνίγουν.

Καστοριάδης Κορνήλιος

 

Στον Υμηττό φωλιάζουν ακόμα αετοί! Οι Φιδαετοί είναι χαρακτηριστικοί κάτοικοι του Υμηττού καθώς και άλλα μεγάλα αρπακτικά όπως οι Γερακίνες και οι Αετογερακίνες. Ο Υμηττός και λιγοστά άλλα μέρη στα Βαλκάνια και τη Νοτιοανατολική Μεσόγειο αποτελούν τα μοναδικά σημεία αναπαραγωγής συγκεκριμένων ειδών. Εδώ φιλοξενούνται εκατόν τριάντα είδη πουλιών (και 40 είδη ορχιδέων!), ενώ ένα μεγάλο μέρος του είναι ενταγμένο στο Ευρωπαϊκό Δίκτυο Προστατευόμενων Περιοχών ΝΑΤURΑ 2000.

Στο κέντρο της Αθήνας ζουν 64 είδη πουλιών. Ο λόγος για τον Λυκαβηττό, όπου εκτός των άλλων αναπαράγεται και η Ροδοσπίζα, ένα είδος άγριου ασιατικού πουλιού! Χώρια οι παπαγάλοι. Ομως Οπως αναφέρει και η έρευνα, οι συνθήκες έχουν αλλάξει και ο αέρας έχει επιβαρυνθεί πλήττοντας το ίδιο ανθρώπους και ζώα.

Photo by streethacker 

Τρομάζουν οι αριθμοί

«Οι κανονισμοί που επιβάλλονται για τη σωτηρία ανθρώπινων ζωών φέρνουν ταυτόχρονα σημαντικά οφέλη για τα πτηνά».

Τα ευρήματα έρχονται να προστεθούν σε μελέτη που δημοσίευσε πρόσφατα στο Science το Εργαστήριο Ορνιθολογίας του Κορνέλ, σύμφωνα με την οποία οι πληθυσμοί πτηνών στη Βόρεια Αμερική έχουν συρρικνωθεί κατά σχεδόν 3 δισεκατομμύρια άτομα από το 1970 μέχρι σήμερα.

Η νέα έρευνα δείχνει ότι, χωρίς τα μέτρα της αμερικανικής νομοθεσία για την ατμοσφαιρική ρύπανση (Clean Air Act) οι απώλειες θα είχαν αυξηθεί κατά ακόμα 1,5 δισ. πτηνά. Ο αριθμός αυτός αντιστοιχεί στο 20% του συνόλου των άγριων πτηνών στις ΗΠΑ, επισημαίνουν οι ερευνητές.

Ο παππούς με τα εγγόνια του

Φαντασιακό

Το ανθρώπινο ον υπάρχει μόνον ως κοινωνικό ον. Αυτό σημαίνει ότι ζει σε μια κοινωνία με θεσμούς, με νόμους, με ήθη, με έθιμα, κ.λπ. Ερώτημα: Από πού έρχονται αυτοί οι θεσμοί, οι νόμοι, τα έθιμα; Είναι αδύνατον να πούμε, όπως συχνά πίστευαν οι λαοί, ότι υπάρχει ένας δημιουργός, ένας νομοθέτης όλων αυτών. Σε μιαν ήδη θεσμισμένη κοινωνία, τα άτομα μπορούν να προτείνουν νόμους, κάποιους ιδιαίτερους νόμους. Τούτο όμως είναι δυνατόν να γίνει, επειδή υπάρχει ήδη ένα σύστημα νόμων, επειδή αυτά τα άτομα έχουν ζήσει ήδη σε μια κοινωνία με νόμους. Ένας συγγραφέας μπορεί να επινοήσει μια νέα λογοτεχνική μορφή και ένας περιθωριακός μια λέξη της αργκό. Αυτά είναι δυνατόν να γίνουν, επειδή υπάρχει ήδη η γλώσσα και η αργκό. Όμως ποιος θα μπορούσε μόνος του να δημιουργήσει εκ προοιμίου τη γλώσσα και να την επιβάλει στους υπόλοιπους; Και με ποια γλώσσα θα επικοινωνούσε; Όλα αυτά -οι νόμοι, οι θεσμοί, τα ήθη, τα έθιμα, η γλώσσα- είναι συλλογικές δημιουργίες.

Προσπάθησαν να ερμηνεύσουν την καταγωγή της κοινωνίας βάσει ενός συμβολαίου (το ((κοινωνικό συμ-βόλαιο»). Όμως ένα συμβόλαιο προϋποθέτει άτομα κοινωνικά, τα οποία γνωρίζουν τι είναι ένα τέτοιο συμβόλαιο. Προσπάθησαν επίσης να ερμηνεύσουν την καταγωγή της κοινωνίας με τους φυσικούς και τους βιολογικούς νόμους. Όμως κανένας φυσικός ή βιολογικός νόμος δεν μπορεί να ερμηνεύσει την καταγωγή των θεσμών, που είναι ένα καινούργιο φαινόμενο μέσα στο δημιουργημένο σύμπαν. Κανένας φυσικός και βιολογικός νόμος δεν απαντά στα ερωτήματα: Γιατί οι Εβραίοι δημιούργησαν τον μονοθεϊσμό; Γιατί οι ‘Ελληνες δημιούργησαν τις δημοκρατικές πόλεις; Γιατί η Δύση δημιούργησε τον καπιταλισμό;

Για να συλλάβουμε την ύπαρξη της ανθρώπινης κοινωνίας, καθώς επίσης τις αλλαγές της μέσα στον χρόνο αλλά και τις διαφορές της μέσα στον χώρο, πρέπει να δεχτούμε ότι αυτές οι ίδιες οι ανθρώπινες κοινότητας διαθέτουν μιαν χωρίς προηγούμενο δημιουργική ικανότητα. Αυτή τη δημιουργική ικανότητα μπορούμε να την ονομάσουμε: κοινωνικό φαντασιακό. Το κοινωνικό φαντασιακό είναι η πηγή των θεσμών που ρυθμίζουν και οργανώνουν τη ζωή των ανθρώπων. Αυτό επίσης δημιουργεί κάτι πολύ σημαντικό: τις φαντασιακές κοινωνικές σημασίες. Oι φαντασιακές κοινωνικές σημασίες καθορίζουν τις αξίες μιας κοινωνίας, δηλαδή καθορίζουν τι είναι καλό και τι κακό, τι είναι αληθές και τι ψευδές, τι είναι δίκαιο και τι άδικο. Οι φαντασιακές κοινωνικές σημασίες δίνουν νόημα στη ζωή των ατόμων και, τελικά, δίνουν νόημα ακόμη και στον θάνατο τους.

Το κοινωνικό φαντασιακό δεν είναι σταθερό και αμετάβλητο. Αλλάζει. Και οι αλλαγές του δηλώνουν την ύπαρξη αλλαγών στην κοινωνία, το γεγονός δηλαδή ότι υπάρχει ιστορία της ανθρωπότητας. Το κοινωνικό φαντασιακό, άπαξ και δημιούργησε τους θεσμούς, μπορεί είτε να παραμείνει κατά κάποιον τρόπο σε λήθαργο (έτσι συμβαίνει στις πρωτόγονες, τις αρχαϊκές, τις παραδοσιακές κοινωνίες), είτε να προκαλέσει αλλαγές, λιγότερο ή περισσότερο γρήγορες (έτσι συμβαίνει στην εποχή μας, η οποία γνωρίζει έναν γρήγορο ρυθμό από ιστορικές μεταβολές, ανήκουστο στην μέχρι τώρα ιστορία της ανθρωπότητας).

Κορνήλιος Καστοριάδης

Φαντασία: Ποιο είναι το ίδιον του ανθρώπου; Τι είναι αυτό που μας διαφοροποιεί από τα ζώα; Επαναλαμβάνουν, εδώ και αιώνες, ότι είναι ο ορθός λόγος. Αρκεί όμως να προσέξουμε τη συμπεριφορά των άλλων γύρω μας αλλά και τη δική μας, για να αντιληφθούμε ότι αυτό δεν αληθεύει. Οι ατομικές και οι συλλογικές συμπεριφορές πολύ συχνά είναι παράλογες. Τα ζώα είναι πιο (λογικά» από εμάς δεν σκοντάφτουν, δεν τρώνε δηλητηριώδη μανιτάρια, κάνουν αυτό που πρέπει, για να συντηρηθούν και να αναπαραχθούν.

Ποιο είναι το ίδιον του ανθρώπου; Είναι το πάθος και οι επιθυμίες; Ναι, πράγματι. (Τα ζώα από ό,τι μπορούμε να ξέρουμε δεν έχουν πάθη ούτε πραγματικές επιθυμίες’ τα ζώα έχουν ένστικτα.) Τι όμως συνιστά την ιδιαιτερότητα του πάθους και των επιθυμιών; Είναι ακριβώς το γεγονός ότι το πάθος και οι επιθυμίες -ο έρωτας, η δόξα, το κάλλος, η εξουσία, ο πλούτος-δεν είναι «φυσικά» αλλά φαντασιακά αντικείμενα. Η φαντασία, λοιπόν, είναι το ίδιον του ανθρώπου. Η φαντασία μας διαφοροποιεί από τα ζώα.

Η φαντασία, ακόμη και εάν κλείσουμε τα μάτια και τα αυτιά, δεν αναχαιτίζεται. Υπάρχει πάντα μια εσωτερική ροή από εικόνες, ιδέες, αναμνήσεις, επιθυμίες, αισθήματα. Μια ροή που δεν μπορούμε να σταματήσουμε. Δεν μπορούμε καν να την ελέγξουμε, τουλάχιστον όχι πάντα. Κάποιες φορές το κατορθώνουμε, λίγο ώς πολύ, προκειμένου να σκεφτούμε λογικά και συστηματικά. Αλλά ακόμη και σ’ αυτές τις περιπτώσεις, αναπάντεχες αναμνήσεις και επιθυμίες διακόπτουν τον στοχασμό μας. Η φαντασία μπορεί να οδηγήσει τον άνθρωπο στην παραφροσύνη, στη διαστροφή, στην τερατωδία αλλά, επίσης, στην αυταπάρνηση και σε κάθε μεγαλειώδη δημιουργία.

Χάρη στη φαντασία το ένστικτο έπαψε να είναι ο μοναδικός ρυθμιστής της συμπεριφοράς μας. Χάρη στη φαντασία μπορούμε να δημιουργούμε. Χάρη σ’ αυτήν δημιουργήσαμε την τέχνη, την επιστήμη, τη φιλοσοφία. Η φαντασία δεν γνωρίζει όρια και κανόνες, ούτε ηθικούς και λογικούς νόμους. Πάντως, εάν είχαμε αφεθεί χωρίς περιορισμούς στη φαντασία, ασφαλώς δεν θα είχαμε επιβιώσει ως είδος.

O άνθρωπος επιβίωσε ως είδος, επειδή δημιούργησε κοινότητες, κοινωνίες, θεσμούς, κανόνες που οριοθετούν και περιορίζουν τη φαντασία, αλλά και που συχνά επίσης την καταπνίγουν.

Καστοριάδης Κορνήλιος

Η Ελλάδα είναι ένα υπερδανεισμένο κράτος. Πόσα όμως χρωστάει;;; Στα πλαίσια των απλοϊκών αναλύσεων στα οποία έχει συνηθίσει και αρέσκεται το Ελληνικό κοινό, η Ελλάδα έχει το μεγαλύτερο εξωτερικό χρέος παγκοσμίως σε ότι αφορά την αναλογία του ως προς το ΑΕΠ (214%). Και ρωτάνε οι Έλληνες…”μετά από τόσα χρόνια μνημόνια, πως χρωστάμε περισσότερα;;;”

Το ερώτημα έχει αρχικώς ως ακολούθως: Η Πολιτεία δεν φρόντισε να ενημερώσει σωστά το κοινό, ή το κοινό δέχεται ως απαντήσεις μόνο τις συμφέρουσες; Άλυτο. Μάλλον συμβαίνουν και τα 2. Πρώτον δεν μπήκαμε στα μνημόνια για να μειώσουμε το χρέος μας. Σκεφτείτε ένα νοικοκυριό που έχει εισόδημα τον μήνα 1.500 ευρώ και ξοδεύει 2.500. Που βρίσκει το επιπλέον χιλιάρικο; Το δανείζεται. Αν ξαφνικά δεν το δανείζει κανείς, τι κάνει; Αναγκαστικά ξοδεύει ό,τι έχει. 1.500 ευρώ. Σεντ παραπάνω. Μειώνει το επίπεδο διαβίωσής του κατά 40%. Μπαίνει σε μνημόνιο. Για να ξοφλήσει τα δάνεια; Όχι, Εν πρώτοις γιατί τόσα έχει, με τόσα πρέπει να την βγάλει. Για το δάνειο βλέπουμε…

Έτσι έκανε και η Ελλάδα. Γιατί δανείστηκε παραπάνω παρά το Haircut; Πρώτον γιατί οι δανειστές μας, μάς δάνεισαν την περίοδο 2010-2014 για να μην μειωθεί το επίπεδο διαβίωσης σε μία μέρα κατά 30% αλλά σταδιακά….Το νοικοκυριό του παραδείγματος, δεν μείωσε τις δαπάνες από τις 2.500 στα 1.500 σε ένα μήνα, αλλά σταδιακά, στα 2.200, στα 1.900 και πάει λέγοντας. Δεύτερον γιατί έπρεπε να μην γίνει haircut στις καταθέσεις άρα να ανακεφαλαιοποιηθούν οι τράπεζες για τις χασούρες από τα φέσια τους. Και τρίτον γιατί τελικά αναγκαστήκαμε το 2015 να δανειστούμε ξανά μέσω του τρίτου μνημονίου.

Οι “κακοί” και “τοκογλύφοι” δανειστές μας, είπαν “σας δανείζουμε τώρα, αρχίζετε όμως να μας ξοφλάτε σε 13 χρόνια από σήμερα σε δόσεις που λήγουν το 2070 (ζωή να χουμε) και με επιτόκιο ασήμαντο”. Γι αυτό δεν μειώθηκε ο δανεισμός. Γιατί κανείς δεν μας ζήτησε να τον μειώσουμε….Πάμε να δούμε όμως τι χρωστάμε. Ονομαστική αξία δανείου 375 δις. Γιατί ονομαστική; Γιατί αυτά τα χρήματα πρέπει να τα ξοφλήσουμε σε διάστημα 50 χρόνων, άρα πρέπει να δούμε τη σημερινή τους αξία. “Μα τοκίζονται”. Ναι αλλά με επιτόκιο χαμηλότερο από αυτό που θα ισχύσει στο διάστημα αυτό.

Με υπόθεση του μέσου μελλοντικού επιτοκίου αγοράς λαμβάνοντας υπόψιν το σχετικά εμπροσθοβαρές των δόσεων, χρωστάμε σε σημερινές αξίες 290 δις. Όμως έχουμε και 45 δις στην μπάντα. Μπορούμε να πούμε λοιπόν ότι το καθαρό μας χρέος (net debt) ανέρχεται σε 246 δις. 140% του ΑΕΠ του 2021. Αν πετύχουμε ρυθμούς ανάπτυξης 3-3,5%, και χωρίς νέα αναδιάρθρωση του χρέους, πριν τα τέλη της δεκαετίας, το χρέος μας θα είναι κάτω από το 100% του ΑΕΠ. Στη διεθνή πρακτική, αυτό ονομάζεται και βιώσιμο…

Όλο λοιπόν το ζουμί βρίσκεται στο πόσο μπορούμε να αναπτύσσουμε την οικονομία μας τα επόμενα χρόνια. Πόσο εν ολίγοις ανταγωνιστικοί μπορούμε να γίνουμε. Και οι συνταγές δεν είναι άπειρες…Μία είναι. Αρκεί να μην την ξεχάσουμε στην πορεία…

Σωτήρης Χήνος