Συντάκτης: Kostas Bertsias

Φώτης Καφάτος

Ο Φώτης Καφάτος διακόνησε τη βιολογία και υπήρξε επιστήμονας με διεθνή εμβέλεια. Θεωρείται ο πατέρας της μοριακής βιολογίας στον ελληνικό χώρο.

Γεννήθηκε στο Ηράκλειο της Κρήτης στις 16 Απριλίου 1940 και ήταν το δεύτερο παιδί του γεωπόνου Κωνσταντίνου Καφάτου και της δασκάλας Ελένης Ξηρουδάκη. Οι γονείς του είχαν αναπτύξει έναν κύκλο ανθρώπων των γραμμάτων και των τεχνών. Ο πατέρας είχε μέσα στις τόσες άλλες δραστηριότητές του και μεγάλη αφοσίωση στην αρχαιολογία. Κάθε Κυριακή, μετά τη Θεία Λειτουργία, επισκέπτονταν οικογενειακώς το Αρχαιολογικό Μουσείο του Ηρακλείου. Γνωρίστηκε με όλους τους αρχαιολόγους που έκαναν ανασκαφές στην Κνωσό, και στον κύκλο των φίλων του προστέθηκαν ο Νίκος Καζαντζάκης και η γυναίκα του Γαλάτεια.

Ο Φώτης Καφάτος αρχικά ήθελε να γίνει αρχαιολόγος. «Κάθε Κυριακή που πηγαίναμε στο μουσείο, παρατηρούσα τους σφραγιδόλιθους και τα αγγεία. Μέσω της αρχαιολογίας στράφηκα και προς την τέχνη. Η βιολογία, που επέλεξα τελικά, δεν ήταν αποκομμένη απ’ όλα αυτά. Πάντα με ενδιέφερε, μελετώντας την Αρχαία Ελλάδα, να δω τις αλλαγές των γενεών και πώς, μέσω αυτών, εξελισσόταν ο κόσμος στον οποίο σήμερα ζούμε. Από εκεί, στα άγουρά μου χρόνια, έφτασα σήμερα, στα πιο ώριμά μου, να ασχολούμαι με την ιδέα της εξέλιξης. Την εξέλιξη του σύμπαντος» είχε πει σε μία συνέντευξη.

Μετά την αποφοίτησή του από το Λύκειο «Ο Κοραής» του Ηρακλείου εγκαταστάθηκε στη Νέα Υόρκη, όπου σπούδασε, με γαλλική υποτροφία, ζωολογία στο Πανεπιστήμιο Κορνέλ. Συνέχισε τις σπουδές στο Χάρβαρντ, όπου έλαβε μάστερ Βιολογίας (1962) και διδακτορικό στον ίδιο γνωστικό τομέα (1965) με αντικείμενο την απομόνωση του ενζύμου cocoonase από τα Λεπιδόπτερα. Την ίδια χρονιά εξελέγη επίκουρος καθηγητής, ενώ το 1969 έγινε ο νεαρότερος τακτικός καθηγητής θετικών επιστημών του Χάρβαρντ.

Παράλληλα με τα ακαδημαϊκά του καθήκοντα στο Χάρβαρντ, όπου παρέμεινε έως το 1994, ο Φώτης Καφάτος δίδαξε από το 1972 έως το 1982, ως καθηγητής στο Τμήμα Βιολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών, θέτοντας τις βάσεις για την ανάπτυξη της Μοριακής Βιολογίας στη χώρα μας. Οι φοιτητές του αυτής της περιόδου στελέχωσαν στη συνέχεια όλα τα ελληνικά τμήματα βιολογίας, ενώ το σύγγραμμά του «Εισαγωγή στη Μοριακή Βιολογία» παραμένει επίκαιρο ακόμη και σήμερα.

Το 1982 εξελέγη τακτικός καθηγητής του Πανεπιστημίου Κρήτης, κάνοντας πραγματικότητα ένα παλαιό του όνειρο, να διδάξει και να προσφέρει στον τόπο του. Τον επόμενο χρόνο πρωτοστάτησε στη δημιουργία του Ινστιτούτου Μοριακής Βιολογίας και Βιοτεχνολογίας, που αποτελεί τμήμα του Ιδρύματος Τεχνολογίας και Έρευνας (ΙΤΕ).

Το 1993 ανέλαβε Διευθυντής του Ευρωπαϊκού Εργαστηρίου Μοριακής Βιολογίας στη Χαϊλδεβέργη, θέση που διατήρησε για δύο θητείες, συμβάλλοντας στην ανανέωση και επέκτασή του. Το 2005 αποδέχθηκε τη θέση του καθηγητή της Ανοσογονιδιωματικής στο «Ιμπέριαλ Κόλετζ» του Λονδίνου, ενώ τον ίδιο χρόνο ανέλαβε την προεδρία του νεοσυσταθέντος Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Έρευνας.

Ο Φώτης Καφάτος ήταν ένας από τους πρωτοπόρους στην παγίωση της μοριακής προσέγγισης της έρευνας της Ανάπτυξης και στην καθιέρωση της τεχνολογίας του Ανασυνδυασμένου DNA. Χρησιμοποίησε την τεχνολογία αυτή σε πρωτοπόρες αναλύσεις της μοριακής γονιδιακής εξέλιξης στα έντομα. Υπήρξε ο θεμελιωτής του προγράμματος της χαρτογράφησης και αλληλούχισης του γονιδιώματος της φρουτόμυγας (Drosophila melanogaster) και την πρώτη δεκαετία του αιώνα μας ήταν πρωτοπόρος στην αποκρυπτογράφηση του κουνουπιού – φορέα της ελονοσίας στον άνθρωπο, καθώς και στην ανάπτυξη νέων προσεγγίσεων για την καταπολέμηση της ελονοσίας, που ακόμα σκοτώνει 1-3 εκατομμύρια ανθρώπους κάθε χρόνο, κυρίως μικρά παιδιά στην υποσαχάρια Αφρική.

Οι δημοσιευμένες εργασίες του υπερβαίνουν τις 350 και τα επιστημονικά του επιτεύγματα έχουν αναγνωριστεί μέσα από πολυάριθμα μετάλλια, τιμητικούς τίτλους και αξιώματα καθηγητή και μέλους σε 9 Ακαδημίες, ανάμεσα στις οποίες η Εθνική Ακαδημία Επιστημών των ΗΠΑ, η Βασιλική Εταιρεία του Λονδίνου, η Γαλλική Ακαδημία Επιστημών και η Ποντιφική Ακαδημία Επιστημών του Βατικανού.

Ο ίδιος είχε πει ότι «η ζωή είναι ένα δώρο χρόνου και ως τέτοια την αντιμετωπίζω». Αυτό το δώρο τελείωσε για τον διακεκριμένο επιστήμονα στις 18 Νοεμβρίου 2017, όταν άφησε την τελευταία του πνοή στο Ηράκλειο της Κρήτης, σε ηλικία 77 ετών. Άφησε πίσω του τη σύζυγό του Σάρα και τις δύο κόρες του Μυρτώ και Ελένη.

Προς τιμή του Φώτη Καφάτου η Πανελλήνια Ένωση Βιοεπιστημόνων (ΠΕΒ) έχει θεσμοθετήσει το «Βραβείο Αριστείας στη Βιολογία – Φώτης Καφάτος», που απονέμεται κάθε δύο χρόνια.

Πηγή: https://www.sansimera.gr

Όπως διαπιστώνει η διάσημη μελέτη Dunedin του πανεπιστημίου Otago της Νέας Ζηλανδίας, τα παιδικά τραύματα μπορεί να προκαλέσουν δυσπιστία προς τις αρχές και την αίσθηση ότι κανείς είναι μόνος του στα δύσκολα – όπως στην πανδημία Covid-19.

Χρόνος ανάγνωσης: 6´

6′

Οι περισσότεροι άνθρωποι χαιρέτισαν την ευκαιρία να εμβολιαστούν ενάντια στην Covid-19, αλλά μια –όχι αμελητέα– μειοψηφία δεν το έκανε. Οι άνθρωποι που αντιστέκονται στον εμβολιασμό τείνουν να έχουν ισχυρές απόψεις και να απορρίπτουν δυναμικά τις συστάσεις της συμβατικής ιατρικής ή τις συστάσεις δημόσιας υγείας. Αυτό προκαλεί αμηχανία σε πολλούς και το θέμα έχει ανάψει φωτιές σε αρκετές χώρες.

Έχει οδηγήσει σε τεταμένες σχέσεις, ακόμη και μέσα σε οικογένειες, και σε πιο μακροπρόθεσμο επίπεδο έχει απειλήσει την κοινωνική συνοχή. Εγείρεται λοιπόν το ερώτημα: από πού πηγάζουν αυτά τα έντονα, συχνά ενστικτώδη αντιεμβολιαστικά αισθήματα; Ως ερευνητές της πορείας ζωής γνωρίζουμε ότι πολλές ενήλικες στάσεις, χαρακτηριστικά και συμπεριφορές έχουν τις ρίζες τους στην παιδική ηλικία. Αυτή η διαπίστωση μάς ώθησε να διερευνήσουμε την αντίσταση στα εμβόλια μεταξύ των μελών της μακροχρόνιας μελέτης Dunedin, η οποία συμπληρώνει 50 χρόνια αυτόν τον μήνα.

Συγκεκριμένα, ρωτήσαμε τα μέλη της μελέτης σχετικά με τις προθέσεις τους να εμβολιαστούν μεταξύ Απριλίου και Ιουλίου 2021 – λίγο πριν να ξεκινήσει η εθνική καμπάνια εμβολιασμού στη Νέα Ζηλανδία τον Αύγουστο του 2021. Τα ευρήματά μας υποστηρίζουν την ιδέα ότι οι αντιεμβολιαστικές απόψεις πηγάζουν από τις εμπειρίες της παιδικής ηλικίας.

Η μελέτη Dunedin, η οποία παρακολουθεί εδώ και δεκαετίες μία μεγάλη ομάδα ανθρώπων γεννημένων μεταξύ 1972-73, έχει συγκεντρώσει πληθώρα πληροφοριών για πολλές πτυχές της ζωής των 1.037 συμμετεχόντων της, συμπεριλαμβανομένης της σωματικής τους υγείας και των προσωπικών τους εμπειριών, καθώς και των μακροχρόνιων αξιών, κινήτρων, τρόπου ζωής, ικανοτήτων επεξεργασίας πληροφοριών και συναισθηματικών τάσεων, που ανάγονται στην παιδική τους ηλικία.

theeye.jpg

Μεταξύ πολλών αξιολογήσεων, οι συμμετέχοντες στη μελέτη υποβάλλονται σε οφθαλμολογικές εξετάσεις για τον έλεγχο της υγείας των οπτικών νεύρων και της επιφάνειας του ματιού. [Guy Frederick, CC BY-ND]

Σχεδόν το 90% των μελών της μελέτης Dunedin απάντησε στην έρευνα του 2021 σχετικά με την πρόθεση εμβολιασμού. Διαπιστώσαμε ότι το 13% της ομάδας μας δεν σχεδίαζε να εμβολιαστεί (με παρόμοιο αριθμό ανδρών και γυναικών).

Όταν συγκρίναμε το ιστορικό της πρώιμης ζωής όσων αντιστέκονταν στον εμβολιασμό με εκείνων που δεν το έκαναν, διαπιστώσαμε ότι πολλοί ενήλικες που αντιστέκονταν στο εμβόλιο είχαν ιστορικό δυσμενών εμπειριών κατά την παιδική ηλικία, συμπεριλαμβανομένης της κακοποίησης, της κακομεταχείρισης, της στέρησης ή της παραμέλησης ή της ύπαρξης αλκοολικού γονέα.

Αυτές οι εμπειρίες θα έκαναν την παιδική τους ηλικία απρόβλεπτη και θα συνέβαλαν σε μια δια βίου κληρονομιά δυσπιστίας απέναντι στις αρχές, καθώς και στην καλλιέργεια της πεποίθησης ότι «όταν έρχεται η καταιγίδα, είσαι μόνος σου». Τα ευρήματά μας συνοψίζονται σε αυτό το σχήμα:

tracking.png

Μελέτη Dunedin. [CC BY-ND]

Τα τεστ προσωπικότητας που είχαν γίνει στην ηλικία των 18 ετών έδειξαν ότι τα άτομα της ομάδας που αντιστέκονταν στο εμβόλιο ήταν ευάλωτα σε συχνά ακραία συναισθήματα φόβου και θυμού. Είχαν την τάση να ταμπουρώνονται διανοητικά όταν βρίσκονταν υπό πίεση.

Αισθάνονταν επίσης μοιρολατρικά για θέματα υγείας, αναφέροντας στην ηλικία των 15 ετών (σε μια κλίμακα που ονομάζεται «θέση ελέγχου της υγείας») ότι δεν υπάρχει τίποτα που μπορούν να κάνουν οι άνθρωποι για να βελτιώσουν την υγεία τους. Ως έφηβοι συχνά παρερμήνευαν τις καταστάσεις βγάζοντας άσκοπα το συμπέρασμα ότι απειλούνταν.

Οι αρνητές περιέγραφαν επίσης τους εαυτούς τους ως αντικομφορμιστές που εκτιμούσαν την προσωπική ελευθερία και την αυτοδυναμία έναντι του να ακολουθούν τα κοινωνικά πρότυπα. Καθώς μεγάλωναν, πολλοί αντιμετώπιζαν προβλήματα ψυχικής υγείας που χαρακτηρίζονταν από απάθεια, λανθασμένη λήψη αποφάσεων και ευαισθησία σε θεωρίες συνωμοσίας.

Τα αρνητικά συναισθήματα συνδυάζονται με γνωστικές δυσκολίες

Κάνοντας ακόμα χειρότερα τα πράγματα, διαπιστώθηκε πως ορισμένοι από τους αρνητές του εμβολίου είχαν γνωστικές δυσκολίες από την παιδική ηλικία, μαζί με τις αντιξοότητες της πρώιμης ζωής τους και τις συναισθηματικές ευπάθειες. Ήταν κακοί στην ανάγνωση στο λύκειο και είχαν χαμηλή βαθμολογία στα τεστ λεκτικής κατανόησης και ταχύτητας επεξεργασίας των πληροφοριών. Αυτές οι δοκιμασίες μετρούν την προσπάθεια και τον χρόνο που απαιτεί ένα άτομο για να αποκωδικοποιήσει τις εισερχόμενες πληροφορίες.

Τέτοιες μακροχρόνιες γνωστικές δυσκολίες σίγουρα θα δυσκόλευαν οποιονδήποτε να κατανοήσει περίπλοκες πληροφορίες για την υγεία, ακόμα και υπό τις πιο ήρεμες συνθήκες. Όταν όμως οι δυσκολίες κατανόησης συνδυάζονται με τα ακραία αρνητικά συναισθήματα που είναι πιο συνηθισμένα στους ανθρώπους που αντιστέκονται στα εμβόλια, αυτό μπορεί να οδηγήσει σε αποφάσεις εμβολιασμού που φαίνονται ανεξήγητες στους επαγγελματίες υγείας.

Σήμερα, η Νέα Ζηλανδία έχει επιτύχει ένα πολύ υψηλό ποσοστό εμβολιασμού (95% των ατόμων που δικαιούνται εμβολιασμό άνω των 12 ετών), το οποίο είναι περίπου 10% υψηλότερο από ό,τι στην Αγγλία, την Ουαλία, τη Σκωτία ή την Ιρλανδία και 20% υψηλότερο από ό,τι στις ΗΠΑ.

Ακόμα πιο εντυπωσιακό είναι το γεγονός ότι ο δείκτης θανάτων της Νέας Ζηλανδίας ανά εκατομμύριο πληθυσμού είναι σήμερα 71, υπερτερώντας σε σχέση με άλλες δημοκρατίες όπως είναι οι ΗΠΑ με 2.949 θανάτους ανά εκατομμύριο (40 φορές το ποσοστό της Νέας Ζηλανδίας), το Ηνωμένο Βασίλειο με 2.423 ανά εκατομμύριο (34 φορές) και ο Καναδάς με 991 ανά εκατομμύριο (14 φορές).

Πώς ξεπερνιέται η αντίσταση στα εμβόλια

Πώς συμβιβάζουμε τότε το εύρημά μας ότι το 13% της ομάδας μας αντιστέκονταν στο εμβόλιο, με το γεγονός ότι το εθνικό ποσοστό εμβολιασμού της Νέας Ζηλανδίας βρίσκεται τώρα στο 95%; Υπάρχουν διάφοροι παράγοντες που συνέβαλαν στην αύξηση του ποσοστού σε αυτό το υψηλό επίπεδο.

Περιλαμβάνουν:

• Καλή ηγεσία και σαφή επικοινωνία τόσο από τον πρωθυπουργό όσο και από τον υπουργό υγείας
• Αξιοποίηση του αρχικού φόβου σχετικά με την άφιξη των νέων παραλλαγών, Delta και Omicron
• Ευρεία εφαρμογή των εντολών εμβολιασμού και του κλεισίματος των συνόρων, τα οποία και τα δύο έχουν γίνει όλο και πιο αμφιλεγόμενα
• Τη μεταβίβαση από την κυβέρνηση των αρμοδιοτήτων εμβολιασμού σε κοινοτικές ομάδες, ιδίως σε εκείνες που διατρέχουν τον υψηλότερο κίνδυνο, όπως οι Μαορί, οι Πασιφίκα και τα άτομα με προβλήματα ψυχικής υγείας.

Ένα ξεκάθαρο πλεονέκτημα της προσέγγισης με βάση την κοινότητα είναι ότι αξιοποιεί τις πιο προσωπικές γνώσεις που υπάρχουν στην κοινότητα για τους ανθρώπους της και τις ανάγκες τους, δημιουργώντας έτσι υψηλή εμπιστοσύνη για τη λήψη αποφάσεων σχετικά με τον εμβολιασμό.

Αυτό συνάδει με τα ευρήματά μας, τα οποία υπογραμμίζουν τη σημασία της κατανόησης της ατομικής ιστορίας ζωής και των διαφορετικών τρόπων σκέψης για τον κόσμο – τα οποία οφείλονται και τα δύο σε αντιξοότητες που βίωσαν ορισμένοι άνθρωποι νωρίς στη ζωή τους. Αυτό έχει το πρόσθετο όφελος της ενθάρρυνσης μιας πιο συμπονετικής άποψης απέναντι στην αντίσταση στα εμβόλια, η οποία μπορεί τελικά να μεταφραστεί σε υψηλότερα ποσοστά ετοιμότητας για εμβολιασμό.

Για πολλούς, η μετακίνηση [της κυβέρνησης] προς μία προσέγγιση που δεν αντιμετωπίζει τους πάντες με τον ίδιο τρόπο έγινε πολύ αργά και αυτό είναι ένα σημαντικό μάθημα για το μέλλον. Ένα άλλο μάθημα είναι ότι η επίτευξη υψηλών ποσοστών εμβολιασμού δεν ήταν απαλλαγμένη από «κόστος» για τα άτομα, τις οικογένειες και τις κοινότητες. Ήταν ένας αγώνας για να πειστούν πολλοί πολίτες να εμβολιαστούν και θα ήταν μη ρεαλιστικό να μην αναμένουμε κάποια υπολειμματική δυσαρέσκεια ή θυμό μεταξύ εκείνων που επηρεάζονται περισσότερο από αυτές τις αποφάσεις.

Προετοιμασία για την επόμενη πανδημία

Η Covid-19 είναι απίθανο να είναι η τελευταία πανδημία. Οι συστάσεις σχετικά με τον τρόπο με τον οποίον οι κυβερνήσεις θα πρέπει να προετοιμαστούν για μελλοντικές πανδημίες συχνά περιλαμβάνουν λύσεις ιατρικής τεχνολογίας, όπως βελτιώσεις στα τεστ, τη χορήγηση εμβολίων και τις θεραπείες, καθώς και καλύτερα προετοιμασμένα νοσοκομεία.

Άλλες συστάσεις δίνουν έμφαση σε οικονομικές λύσεις, όπως ένα παγκόσμιο ταμείο για την πανδημία, πιο ανθεκτικές αλυσίδες εφοδιασμού και παγκόσμιο συντονισμό της διανομής εμβολίων. Η συμβολή της έρευνάς μας είναι η εκτίμηση ότι η αντίσταση των πολιτών στα εμβόλια είναι μέρος ενός δια βίου ψυχολογικού στυλ, που έχει να κάνει με την παρερμηνεία των πληροφοριών κατά τη διάρκεια καταστάσεων κρίσης και καθιερώνεται πριν από την ηλικία του γυμνασίου.

Συνιστούμε λοιπόν η εθνική προετοιμασία για μελλοντικές πανδημίες να περιλαμβάνει προληπτική εκπαίδευση για τη διδασκαλία των μαθητών σχετικά με την επιδημιολογία των ιών, τους μηχανισμούς μόλυνσης, τις συμπεριφορές αντιμετώπισης της μόλυνσης και τα εμβόλια. Η πρώιμη εκπαίδευση μπορεί να προετοιμάσει το κοινό να εκτιμήσει την ανάγκη για πλύσιμο των χεριών, χρήση μάσκας, κοινωνική αποστασιοποίηση και εμβολιασμό.

Η πρώιμη εκπαίδευση σχετικά με τους ιούς και τα εμβόλια θα μπορούσε να παρέχει στους πολίτες ένα προϋπάρχον πλαίσιο γνώσεων, να μειώσει το επίπεδο αβεβαιότητας των πολιτών σε μια μελλοντική πανδημία, να αποτρέψει τις αντιδράσεις συναισθηματικού στρες και να ενισχύσει το άνοιγμα σε μηνύματα υγείας. Η τεχνολογία και τα χρήματα είναι δύο βασικά εργαλεία σε μια στρατηγική ετοιμότητας για πανδημία, αλλά το τρίτο ζωτικό εργαλείο θα πρέπει να είναι οι προετοιμασμένοι πολίτες.

Τα μηνύματα που προκύπτουν είναι δύο. Πρώτον, μην περιφρονείτε ή υποτιμάτε τους ανθρώπους που αντιστέκονται στα εμβόλια, αλλά προσπαθήστε να αποκτήσετε μια βαθύτερη κατανόηση για το «από πού προέρχονται» και προσπαθήστε να αντιμετωπίσετε τις ανησυχίες τους χωρίς να κρίνετε. Αυτό επιτυγχάνεται καλύτερα με την ενδυνάμωση των τοπικών κοινοτήτων, τις οποίες οι αντιστεκόμενοι στα εμβόλια είναι πιθανότερο να εμπιστεύονται.

Η δεύτερη βασική διαπίστωση παραπέμπει σε μια πιο μακροπρόθεσμη στρατηγική, που περιλαμβάνει την εκπαίδευση σχετικά με τις πανδημίες και την αξία των εμβολιασμών για την προστασία της κοινότητας. Αυτό πρέπει να ξεκινήσει από την παιδική ηλικία και φυσικά να γίνεται με τρόπο που να ανταποκρίνεται στην ηλικία των παιδιών. Αυτό θα ήταν σοφό, απλώς και μόνο επειδή, όταν πρόκειται για μελλοντικές πανδημίες, το θέμα δεν είναι αν, αλλά πότε.

Ο Ρίτσι Πάουλτον είναι διευθυντής της Διεπιστημονικής Μονάδας Έρευνας Dunedin για την Υγεία και την Ανάπτυξη, του Πανεπιστημίου του Otago της Νέας Ζηλανδίας. Ο Αβσαλόμ Κάσπιείναι καθηγητής στο πανεπιστήμιο Duke. Η Τέρι Μόφιτ είναι αναπληρώτρια διευθύντρια της διαχρονικής μελέτης Dunedin και καθηγήτρια Ψυχολογίας στο πανεπιστήμιο Duke. Το άρθρο τους δημοσιεύτηκε στις 8 Απριλίου 2022 στο The Conversation και αναδημοσιεύεται με άδεια Creative Commons.

Πηγή: inside story



 

Ο αιπόλος της Πάρνηθας ερωτά και απάντηση δεν περιμένει:

Πιστεύουμε ότι βλέπουμε ή βλέπουμε αυτά που πιστεύουμε;

Ο χρυσός αριθμός φ , ανιχνεύθηκε για πρώτη φορά από τους αρχαίους Έλληνες οι οποίοι παρατήρησαν ότι όλα πάνω στην γη, από τα φυτά μέχρι το ίδιο το ανθρώπινο σώμα, αναπτύσσονται βάσει μίας αναλογίας. Ο Πυθαγόρας ήταν ο πρώτος που διατύπωσε τον μαθηματικό ορισμό της αναλογίας χρησιμοποιώντας δύο ευθύγραμμα τμήματα. Η σκέψη του ήταν πως αν υπάρχει ένα ευθύγραμμο τμήμα και ένα σημείο τομής να το τέμνει ασύμμετρα έτσι ώστε το μήκος του μεγαλύτερου τμήματος προς όλο το μήκος του τμήματος να είναι ίσο με το μήκος του μικρότερου τμήματος προς το μήκος του μεγαλύτερου,τότε ο λόγος τους φανερώνει κάποιους είδους αναλογία. Υπέθεσε ότι υπάρχει ένα τμήμα ΑΒ. Τέμνοντάς το σε δύο μέρη τα οποία δεν είναι ίσα μεταξύ τους στο σημείο Γ, δημιουργούνται δύο ευθύγραμμα τμήματα. Έστω ότι ΑΓ&ΒΓ τότε ΑΒ/ΑΓ=ΑΓ/ΒΓ. Το σημείο τομής Γ δίνει την χρυσή αναλογία γιατί ο λόγος των ΑΒ/ΑΓ και ΑΓ/ΒΓ δίνει αποτέλεσμα 1.618 που είναι και ο χρυσός αριθμός φ. Ο αριθμός αυτός φανερώνει την αρμονία που διακατέχει ένα αντικείμενο το οποίο εξετάζεται. Είναι ο μοναδικός αριθμός για τον οποίο ισχύει η σχέση φ =φ+1 και φ=1+√5/2. Η κυριότερη διαπίστωση είναι ότι το αποτέλεσμα είναι άρρητος αριθμός. Αυτό δείχνει ότι δεν είναι δυνατόν ένα μικρότερο ευθύγραμμο τμήμα να χωράει σε ένα μεγαλύτερό του ακριβώς. Συνεπώς υπάρχουν και κάποιοι αριθμοί που η λειτουργία τους είναι έξω από το ανθρώπινα αντιληπτό και πεδίο ορισμού τους είναι το ιδεατό. Έτσι ανακαλύφθηκε και η έννοια της ιδέας,την οποία ερεύνησε ο Πλάτων και διατύπωσε την θεωρία των ιδεών. Είναι φανερό ότι ήξεραν τα πάντα για την χρήση του αριθμού φ γιατί και το πεντάγραμμα που ήταν το σύμβολο της σχολής των πυθαγορείων υπόκειται σε αυτή την αναλογία. Ο «χρυσός» αριθμός Φ Ο Πυθαγόρας πρώτος παρατήρησε ότι τα φυτά και τα ζώα δεν μεγαλώνουν τυχαία, αλλά σύμφωνα με ακριβείς μαθηματικούς κανόνες. Δεν είναι τυχαία δηλαδή τα όμορφα σχέδια των λουλουδιών. Οι αρχαίοι Έλληνες βρήκαν ότι τα σχέδια των λουλουδιών βασίζονται σε γεωμετρική αναλογία. Επίσης η ακολουθία κάνει την εμφάνισή της στη διάταξη των φύλων γύρω από το μίσχο. Εμφανίζεται ακόμα και στην ανάπτυξη των βελόνων αρκετών ειδών ελάτου, καθώς επίσης και στη διάταξη των πετάλων στις μαργαρίτες και τα ηλιοτρόπια. Μερικά κωνοφόρα δένδρα παρουσιάζουν τη σειρά αριθμών στη δομή της επιφάνειας των κορμών τους, ενώ τα φοινικόδεντρα στους δακτυλίους των κορμών τους. Με τις πράξεις που έκανε ο Ιταλός μαθηματικός Fibonacci, ο οποίος ήταν πολύ γνωστός στην εποχή του και αναγνωρίζεται και σήμερα, βρήκε ότι το κλειδί της ομορφιάς είναι η αναλογία 1 προς 1,618, ο αριθμός Φ. Για παράδειγμα, η σχέση από το πάτωμα ως τον ομφαλό και από εκεί στο κεφάλι θα είναι 1 προς Φ, αν οι αναλογίες είναι ιδανικές.  Σχέση των αναλογιών στο σώμα μας και την χρυσή τομή. Ο αρχιτέκτονας Le Corbusier (1887-1965) κατασκεύασε μια κλίμακα αναλογιών που ονόμασε Le Modulor, η οποία βασίζεται στο ανθρώπινο σώμα. Σύμφωνα με αυτή, ο ομφαλός διαιρεί το ανθρώπινο σώμα σε λόγο χρυσής τομής. Προχωρώντας σε λεπτομερέστερα σημεία του ανθρωπίνου σώματος μπορούμε να παρατηρήσουμε και άλλες διαιρέσεις σε χρυσό λόγο. Για παράδειγμα ο καρπός διαιρεί το χέρι από τον αγκώνα και κάτω σε λόγο χρυσής τομής, ενώ αν παρατηρήσουμε τις φάλαγγες του δείκτη μας, φαίνεται πως καθεμιά βρίσκεται σε χρυσή αναλογία με την επόμενή της. (παρατηρήστε τους αριθμούς Fibonacci στις μετρήσεις). Η χρυσή αναλογία εμφανίζεται στις αναλογίες των δοντιών μας, του αυτιού μας αλλά και σε πολλές άλλες λεπτομέρειες του προσώπου μας όπως είναι τα χείλη, τα μάτια ή ακόμα και η μύτη. Επίσης, το πλάτος του στόματος είναι Φ φορές το πλάτος της μύτης. Ο Χρυσός αριθμός θεωρούταν από τους αρχαίους Έλληνες ως η θεϊκή αναλογία όπου η εφαρμογή του σε καλλιτεχνικά δημιουργήματα και κατασκευές οδηγούσε σε «άριστα» και «ωραία» αποτελέσματα. Μετά από πάρα πολλά χρόνια ο Fibonacci ανακάλυψε μία ακολουθία αριθμών που είχαν την ιδιότητα να εμφανίζουν την χρυσή αναλογία. Είναι η ακολουθία α =α +α . Για να προκύψει νέος αριθμός θα πρέπει να προστεθούν μεταξύ τους οι δύο προηγούμενοι με μοναδικό περιορισμό ότι για τον πρώτο αριθμό της ακολουθίας (α )δεν ισχύει η σχέση και για τον δεύτερο ισχύει α =2α . Ξεκινώντας από το 1 η ακολουθία είναι 1,2,3,5,8,13,21,34,55,89,144,233,377, 610, 987, 1597, 2584, 4181, 6765, 10946, 17711, 28657 και συνεχίζει επ’ άπειρον. Αν χ=α /α τότε παρατηρείται το εξής:Για α =1 χ=1/1=1,για α =1 και α =2 χ=2/1=2,για α =2 και α =3 χ=3/2=1.5, για α =3 και α =5 χ=5/3=1.67, για α =5 και α =8 χ=8/5=1.6 και από εκεί και πέρα για οποιαδήποτε διαίρεση μεταξύ δύο διαδοχικών αριθμών της ακολουθίας όσο η ακολουθία προχωρά τόσο το αποτέλεσμα συγκλίνει όλο και με μεγαλύτερη ακρίβεια στον χρυσό αριθμό, το 1.618. Ομοίως και για οποιαδήποτε άλλη ακολουθία με σημείο εκκίνησης οποιονδήποτε αριθμό.

Γιατί στους τυφώνες δίνονται γυναικεία ονόματα;
Γιατί έρχονται θερμοί και υγροί και φεύγουν με σπίτια και αυτοκίνητα.

Ανώνυμος (βεβαίως τώρα πλέον δίνουν και αντρικά ονόματα στους τυφώνες)

 

“Είδα την αλήθεια, δεν τη φαντάστηκα, την είδα, την είδα! Η ζωντανή της εικόνα θα ορθώνεται πάντα μπροστά μου και θα με οδηγεί. Έχω τη δύναμη, και θα μιλήσω, και θα ζήσω, και θα ζήσω χίλια χρόνια!”

Ο μεγάλος αντι-ήρωας της παγκόσμιας λογοτεχνίας, Φίοντορ Ντοστογιέφσκι, έγραψε για τη γελοιότητα του ανθρώπου το 1877, όμως μόνο αν διαβάσεις το βιβλίο ή δεις να παίζεται στο θέατρο, θα καταλάβεις πόσο διαχρονικό έργο είναι. Ένας άνθρωπος σαν το Ντοστογιέφκσι, κλεισμένος σε τέσσερις τοίχους και βασανισμένος από κάθε άποψη, θυμίζει λογοτεχνικό Βαν Γκογκ που μετατρέπει την ψυχική του οδύνη στην πιο ουσιαστική αλήθεια, την αλήθεια της ζωής, της κοινωνίας, της δυστυχίας, των ανθρώπων.

Κοινωνιολόγοι και ψυχαναλυτές μπορούν να κάνουν “παπάδες” με το υλικό που έδωσε ο Φίοντορ Ντοστογιέφσκι σ’ αυτό το ψυχοκοινωνικό διήγημα.

Ο γελοίος αντι-ήρωας του βιβλίου, πιστή ενσάρκωση του ανθρώπου που έχει χάσει το δρόμο του και βρίσκεται στα πρόθυρα της αυτοχειρίας, πέφτει σε βαθύ λήθαργο και καταφέρνει τελικά να αναγεννηθεί μέσα από το απόλυτο σκοτάδι. Το όνειρο αυτού του γελοίου μπορεί να ερμηνευτεί ποικιλοτρόπως και ο καθένας ας δώσει τη δική του οπτική. Ένας ουτοπικός πολιτισμός που κατρακυλά στη απόλυτη διαφθορά και το μαζοχισμό, μια πορεία που θυμίζει χτες, σήμερα, αύριο. Ένοχος γι’ αυτή την κατρακύλα είναι αυτός ο γελοίος, αλλά και κάθε γελοίος άνθρωπος.

Πόσο πιο επίκαιρο να είναι ένα βιβλίο που μιλά για όσα μας αφορούν και γράφτηκε 142 χρόνια πριν;

Πηγή: Ξεπαπαδέα/ neolaia.gr