Συντάκτης: Kostas Bertsias

Σε υψόμετρο πάνω από τα 1200 μέτρα, στις κορυφές του Βερμίου, ο ανυποψίαστος επισκέπτης που αναζητάει μια εμπειρία γνήσιας επαφής με τη φύση, αφήνει πίσω του την Κουτσούφλιανη, προσεγγίζοντας το πυκνό δάσος στον Άγιο Παύλο, λίγα μόλις χιλιόμετρα πιο ψηλά. Ο ανοιξιάτικος άνεμος μεταφέρει ως εκεί ένα μεθυστικό άρωμα, γνώριμο σε πολλούς, που στέλνει τα πρώτα μηνύματα γι’ αυτό που πρόκειται να ακολουθήσει. Μετά τα πρώτα σπίτια και την πρώτη στροφή στον μικρό οικισμό, αποκαλύπτεται στον ορίζοντα ένα ασυνήθιστο θέαμα, ένα ανθισμένο φυσικό λιβάδι από νάρκισσους στην καρδιά ενός οροπεδίου, όπου κάποτε υπήρξε λίμνη. Σε αυτό το Αλπικό τοπίο με τον πλούσιο υδρολογικό πλούτο του Βερμίου ζει ένα φυτό γνωστό από την αρχαιότητα, με ποιητική ονομασία, ισχυρές φαρμακευτικές ιδιότητες αλλά και τοξική δράση.

Πάνω στην κουβέντα για το καλωσόρισμα, η Φρειδερίκη Χαϊτίδου μιλάει με ενθουσιασμό για το τοπίο και την σπάνια ομορφιά του, ακριβώς στη συγκεκριμένη χρονική στιγμή που ο νάρκισσος ανθίζει και «πλημμυρίζει» τον τόπο με αρώματα και χρώματα. Κατά τη διάρκεια της συζήτησης για τον Νάρκισσο poeticus, όπως ονομάζεται και επισήμως, φέρνει στη μνήμη της ένα ντοκιμαντέρ που είχε παρακολουθήσει πριν από καιρό για το συγκεκριμένο λουλούδι, που συνδέεται με τον ελληνικό μύθο του Νάρκισσου. Θυμάται, μάλιστα, ότι παρουσίαζε μια περιοχή στις Άλπεις, όπου βρίσκονταν καλλιέργειες νάρκισσων για την παρασκευή διαφόρων προϊόντων. «Το ντοκιμαντέρ ήταν ξενόγλωσσο και δεν μπορούσα ακριβώς να αντιληφθώ όσα λέγονταν σε αυτό. Όμως, όταν είδα κάποιον να μυρίζει έναν νάρκισσο, σκέφτηκα πως γνωρίζω ακριβώς πώς μυρίζει αυτό το υπέροχο λουλούδι», λέει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ η κ. Χαϊτίδου, κάτοικος της περιοχής.

Πολύτιμα συστατικά για τη θεραπεία της άνοιας και του καρκίνου

«Είναι πάρα πολύ όμορφο να πέσει κανείς πάνω σε ένα λιβάδι με ανθισμένους νάρκισσους κάπου την άνοιξη», σημειώνει, από την πλευρά του, ο Θεοφάνης Κωνσταντινίδης, αναπληρωτής καθηγητής Συστηματικής Βοτανικής στο Τμήμα Βιολογίας του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών. Μιλάει ιδιαίτερα για τις φαρμακευτικές ιδιότητες του νάρκισσου poeticus και τη σύνδεσή του με τη θεραπεία της νόσου Alzheimer αλλά και την κυτταροστατική του δράση, χάρη στην οποία μπορεί να χρησιμοποιηθεί κατά του καρκίνου. Διευκρινίζει, βέβαια, ότι το λουλούδι αυτό δεν μπορεί και δεν πρέπει να χρησιμοποιείται από τον καθένα, δεδομένης της μεγάλης του δραστικότητας και της υψηλής του τοξικότητας, που επιβάλλει τους κατάλληλους χειρισμούς από τους επιστήμονες του κλάδου.

Με σεβασμό, άλλωστε, στη βιοποικιλότητα της φύσης, υπογραμμίζει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ την ανάγκη διατήρησης και προστασίας ενός τέτοιου φυσικού ενδιαιτήματος. Ωστόσο, υποστηρίζει ότι θα μπορούσαν να αναζητηθούν εκτάσεις κατάλληλες για την καλλιέργεια νάρκισσων σε τόπους με υγρασία και υψηλό υψόμετρο, με σκοπό την αξιοποίησή τους για φαρμακευτικούς σκοπούς αλλά και για την αρωματοποιία. Όπως λέει, άλλωστε, «το αιθέριο έλαιο των λουλουδιών έχει μεγάλη συνθετότητα, μπορεί να περιέχει 50 ή και 80 συστατικά και έχει πολύ μεγαλύτερη αρωματική δράση από τεχνητά χημικά αρώματα, που προσομοιάζουν με μία ή δύο ουσίες από εκείνες που ευθύνονται για την αρωματική δράση ενός φυτού».

Η λίμνη αποξηράνθηκε το 1974

Όσο για την ιδιαιτερότητα του τοπίου και τις κλιματολογικές συνθήκες που επικρατούν σε αυτό, ο Μιλτιάδης Χαϊτίδης, ένας από τους λίγους κατοίκους του Αγίου Παύλου, κυρίως το καλοκαίρι, θυμάται ότι εκεί που σήμερα βρίσκεται το λιβάδι με τους νάρκισσους υπήρξε πριν από αρκετά χρόνια μια λίμνη που αποξηράνθηκε το 1974. «Πολύ παλιά ήταν λίμνη. Την αποξήραναν γιατί ο κόσμος εδώ ζούσε καλλιεργώντας πατάτες, φασολάκια, λάχανο, παντζάρια και καρότα. Οι κάτοικοι ήταν πρόσφυγες που εγκαταστάθηκαν στην περιοχή από διάφορα μέρη. Αρχικά ήρθαν στον κάμπο, αλλά τους πλάκωσε η ελονοσία. Έτσι πήραν τα άλογα και ανέβηκαν στα βουνά. Όταν είδαν το μέρος, τους άρεσε πολύ και άρχισαν να ασχολούνται εδώ με την γεωργία και την κτηνοτροφία», σημειώνει χαρακτηριστικά.

Ο τόπος διηγείται την ιστορία του

Ο κ. Χαϊτίδης θυμάται ακόμη την εποχή που δούλευε στον Μπουτάρη αλλά και την κατασκευή που έκανε ο παππούς του με σανίδια για να φέρουν το νερό στο χωριό από την πηγή. Δείχνει στον επισκέπτη το λουλούδι από το φυτό σαμπούκο που γίνεται τσάι και το φυτό της ορχιδέας, που ο ίδιος με τη γυναίκα του κόβουν ψιλά κομματάκια, στεγνώνουν, χτυπάνε στο γουδί, αλέθουν και κοσκινίζουν για να φτιάξουν σαλέπι. Λίγο έξω από το χωριό δείχνει τη σπηλιά από βράχους μέσα στην οποία είχαν κρυφτεί 17 οικογένειες για να γλυτώσουν από τους Γερμανούς, λίγο πριν από το τέλος της γερμανικής κατοχής: «Εδώ ήταν κρυμμένοι, μέσα στη σπηλιά, στα δεξιά του δρόμου. Τα μωρά έκλαιγαν. Τότε κάποιος τους είπε: “βγείτε έξω, δεν θα σας κάνουν τίποτε”. Έτσι και βγήκαν, όμως δεν γλίτωσαν. Οι Γερμανοί τους πήραν, τους μετέφεραν στη Μεταμόρφωση και τους εκτέλεσαν, δώδεκα άντρες και ένα μωρό… Ο μόνος που γλίτωσε ήταν ο παππούς μου, Ιωάννης Φανιάδης, που έκανε τον ψόφιο κοριό, όταν ο Γερμανός τον χτυπούσε. Εκείνος κατάφερε να φύγει και όταν απομακρυνόταν, τον γάζωσαν οι Γερμανοί, τον χτύπησαν στα πόδια και τις γάμπες. Ήξερε τα μονοπάτια όλα και την κοπάνησε. Μέχρι να πεθάνει είχε σκάγια στα πόδια του».

Ένα σύγχρονο κυνήγι θησαυρού…

Σήμερα πια, η ίδια σπηλιά θυμίζει το κυνήγι του θησαυρού που συνεχίστηκε πολλά χρόνια καθώς δεν ήταν λίγοι εκείνοι που έψαχναν για κρυμμένες λίρες. «Τώρα αν τις βρήκαν θα σου το πούνε;» διερωτάται ο κ. Μιλτιάδης, ενώ με περηφάνια αναφέρει ότι πολλοί έχουν ενδιαφερθεί για αυτόν τον τόπο, πρόσκοποι από τη Γαλλία, την Αμερική και την Ιαπωνία που ήθελαν να φτιάξουν μόνιμες εγκαταστάσεις προσκοπισμού, ρωσικές εταιρείες που ήθελαν να χτίσουν 130 σπίτια και βοτανολόγοι από την Ελλάδα με διασυνδέσεις στο εξωτερικό που ενδιαφέρθηκαν για την πλούσια χλωρίδα. «Ένα λιβάδι με νάρκισσους, άλλωστε, δεν είναι κάτι που συναντάται σε έκταση σε πολλές περιοχές της Ελλάδας. Είναι πράγματι αξιοσημείωτο και αξίζει προστασίας» επιβεβαιώνει, από την πλευρά του, ο Ιωάννης Τσιριπίδης, αν. καθηγητής του Τμήματος Βιολογίας του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης.

Π. Γιούλτση | ΑΠΕ-ΜΠΕ

Θανάσης Μαυρίδης σπο το capital.

Πολλά πράγματα δεν μπορώ να τα καταλάβω και πιστέψτε με δεν φταίει γι αυτό η ηλικία μου. Προχτές κάποιος προσπαθούσε να με πείσει ότι τα NFT’s είναι η καλύτερη επενδυτική πρόταση για την εποχή μας. Οφείλω να ομολογήσω ότι δεν έχω καταλάβει ακόμη ποιο ήταν το αντικείμενο της συζήτησης. Εκείνο που έχω κρατήσει είναι ένας ισχυρός πονοκέφαλος, όμοιος με εκείνον που έχω όταν προσπαθώ να καταλάβω τι είναι το «ορυχείο κρυπτονομισμάτων».

Ξέρω, κάποιοι γελάτε κάτω από τα μουστάκια σας. Επειδή εσείς ξέρετε τι είναι όλα αυτά τα πράγματα και εγώ δεν ξέρω. Αυτό είναι στην ανθρώπινη φύση, το κατανοώ. Εκείνο που δεν θέλω να κατανοήσω είναι ο νέος ψηφιακός κόσμος από επενδυτικής άποψης. Στις επενδύσεις θέλω να είμαι ένας βαθιά συντηρητικός άνθρωπος που ασχολείται μόνο με εκείνα που καταλαβαίνει. Ζεστό – κρύο, άσπρο – μαύρο, κέρδος – ζημία. Όταν χρειάζεται να χρησιμοποιήσει κανείς την κβαντική φυσική για να βγάλει άκρη πως μπορεί να κερδίσει σε μια εμπορική πράξη, τότε το πιο πιθανό είναι ότι στο τέλος θα χάσει. Ο όγκος της πληροφορίας που δεν καταλαβαίνει είναι ένας θόρυβος που συνήθως χρησιμοποιείται για να δικαιολογήσει αυτό που θα συμβεί. Είναι μία ιστορία παρόμοια με το πάπλωμα του Χότζα…

Κι αν έχουμε άδικο; Αν το επενδυτικό μέλλον της ανθρωπότητας κρύβεται στα NFT΄s και στα κρύπτο; Τότε θα έχουμε χάσει το μέλλον! Ή τουλάχιστον μία του όψη. Αλλά το σημαντικό στις μέρες μας είναι να μην χάσουμε το παρών. Να μην χάσουμε την περιουσία μας αγοράζοντας εικονικά οικόπεδα στον Σείριο ή ακόμη χειρότερα σε ένα βιντεοπαιγνίδι. Δεν ξέρω ποιος το σκέφτηκε και πολύ περισσότερο ποιος τόλμησε και έδωσε πραγματικά λεφτά για να αγοράσει ένα οικόπεδο σε έναν εικονικό κόσμο. Σίγουρα είναι μια ιδέα που ξεπερνάει ακόμη και εκείνη της τουλίπας. Την οποία τουλίπα, τουλάχιστον, την έπιανε. Σε αντίθεση με τα δέντρα της Μαντόνα…

Όποιος μπορεί να βγάλει χρήματα από αυτές τις «νέες δραστηριότητες», είναι ελεύθερος να βγάλει. Αν μπορέσει και πείσει πολλούς ανθρώπους να αγοράσουν εκείνο που ο ίδιος απέκτησε τζάμπα. Έτσι γίνεται η κερδοσκοπία σε κάθε προϊόν και είδος. Πολλοί εξ ημών έχουμε «επενδύσει» σε όλα. Ή έστω στα περισσότερα «επενδυτικά προϊόντα». Μία φορά, όμως, ας μην είμαστε μέσα στη φωτεινή πρωτοπορία. Ας γίνουν άλλοι πλούσιοι, ας αφήσουμε αυτή την ευκαιρία να φύγει ανεκμετάλλευτη…

Θανάσης Μαυρίδης

Μαγκιά είναι όταν σε θεωρούν ξεγραμμένο να σε βλέπουν όρθιο μπροστά τους!

Μαγκιά είναι να τηλεφωνείς, να επικοινωνείς με ανθρώπους που υπήρξαν στην ζωή σου και σου έκαναν καλό ακόμα και αν για οποιοδήποτε λόγο απομακρυνθήκατε.

ο Ζαν Ζακ Ρουσσώ*

“…οι καταχρήσεις είναι αναπόφευκτες και οι συνέπειές τους ολέθριες σε κάθε κοινωνία, όπου το δημόσιο συμφέρον και οι νόμοι δεν έχουν καμία φυσική ισχύ και δέχονται ασταμάτητα τις επιθέσεις του προσωπικού συμφέροντος και των παθών του ηγέτη και των μελών”.

*Ζαν Ζακ Ρουσσώ ήταν Ελβετός φιλόσοφος, συγγραφέας και συνθέτης του 18ου αιώνα. Οι πολιτικές ιδέες του Ρουσσώ επηρέασαν την ανάπτυξη της κομμουνιστικής και σοσιαλιστικής θεωρίας, του διεθνισμού και κατά την πρώτη περίοδο και την ιδεολογία του εθνικισμού

Χόρχε Μπουκάι: Γράμμα στην κόρη μου

Πριν πεθάνω,κόρη μου, θα’ θελα να’ μαι σίγουρος ότι σου έμαθα:

Να χαίρεσαι τον έρωτα~

Να έχεις εμπιστοσύνη στις δυνάμεις σου~

Να αντιμετωπίζεις τους φόβους σου~

Να ενθουσιάζεσαι με τη ζωή~

Να ζητάς βοήθεια όταν

τη χρειάζεσαι~

Να επιτρέπεις να σε παρηγορούν όταν πονάς~

Να παίρνεις τις δικές σου αποφάσεις~

Να υπερασπίζεσαι τις επιλογές σου~

Να είσαι φίλη του εαυτού σου~

Να μη φοβάσαι μήπως γελοιοποιηθείς~

Να ξέρεις πως αξίζεις να σ’αγαπάνε~

Να μιλάς στους άλλους τρυφερά~

Να αγαπάς και να φροντίζεις το παιδάκι που έχεις μέσα σου~

Να μην εξαρτάσαι από την επιδοκιμασία των άλλων~

Να μην επωμίζεσαι τις ευθύνες όλων~

Να μην κυνηγάς το χειροκρότημα αλλά τη δική σου ικανοποίηση από το γεγονός

Να δίνεις γιατί θέλεις,ποτέ γιατί νομίζεις πως είναι υποχρέωσή σου~

Να δέχεσαι τους περιορισμούς και την αδυναμία σου χωρίς θυμό~

Να μην επιβάλλεις τα κριτήριά σου ούτε να επιτρέπεις να σου επιβάλλουν οι άλλοι τα δικά τους~

Να λες το ναι μονάχα όταν το θέλεις και να λες όχι χωρίς ενοχές~

Να ρισκάρεις περισσότερο~

Να δέχεσαι την αλλαγή και ν’ αναθεωρείς τις πεποιθήσεις σου~

Να προσπαθείς να γιατρέψεις τις παλιές και τις πρόσφατες πληγές σου~

Να φέρεσαι και να απαιτείς να σου φέρονται με σεβασμό~

Να σχεδιάζεις το μέλλον αλλά να ζεις το παρόν~

Να εμπιστεύεσαι τη διαίσθησή σου~

Να καλλιεργείς σχέσεις υγιείς όπου ο ένας στηρίζει τον άλλο~

Να κάνεις την κατανόηση και τη συγγνώμη προτεραιότητές σου~

Να δέχεσαι τον εαυτό σου όπως είναι~

Να μεγαλώνεις μαθαίνοντας από τις αποτυχίες σου~

Να επιτρέπεις στον εαυτό σου να λύνεται στα γέλια μες στο δρόμο χωρίς ιδιαίτερο λόγο.

 

Μ. Μπλέτσας*:

«Όταν πήγαινα σχολείο, θυμάμαι αποστηθίζαμε την προπαίδεια στη Γ′ Δημοτικού. Όταν τα παιδιά μου πήγαν στη Γ′ Δημοτικού, ο δάσκαλος τους εξηγούσε πως ο πολλαπλασιασμός είναι μια γενικευμένη επαναλαμβανόμενη μορφή πρόσθεσης. Προσπαθεί να τους εξηγήσει πώς δουλεύουν τα πράγματα.

Κάποιος μπορεί να πει πως όχι, τα παιδιά πρέπει να ξέρουν να κάνουν πράξεις άμεσα.

ΓΙΑΤΙ; Λες και κάνει κανείς πράξεις τώρα με το μυαλό του! Καταλαβαίνω πως η παιδεία είναι εκ των πραγμάτων πολύ δύσκολος τομέας για να αλλάξει, γιατί οι γονείς είναι συντηρητικοί, σου λένε “εγώ δεν θέλω το παιδί μου να γίνει πειραματόζωο”.

Το θέμα είναι όμως ότι δεν θα είμαστε στην πρωτοπορία, υπάρχουν ήδη επιτυχημένα παραδείγματα, μπορούμε να επιλέξουμε τα στοιχεία που ταιριάζουν περισσότερο στην ιδιοσυγκρασία μας και στην υπάρχουσα κατάσταση. Είμαι σε ένα εκπαιδευτικό οργανισμό, μα δεν ήταν δουλειά μου η εκπαίδευση. Τα πράγματα όμως πλέον σε χτυπάνε, τα βρίσκεις μπροστά σου ξαφνικά, είναι τόσο προφανή, πονάει να βλέπεις την ελληνική πραγματικότητα και το πόσο πίσω έχει παραμείνει. Έχουν γίνει βήματα, υπάρχουν προσπάθειες, το σχολείο δεν είναι το ίδιο με αυτό που πήγα εγώ, πριν μισό αιώνα σχεδόν. Αλλά αν το συγκρίνεις με αυτά που βλέπω και τα παραδείγματα αριστείας που βλέπω, αυτή την εντύπωση μου δίνει ακόμα».

*ο Μιχάλης Μπλέτσας είναι Έλληνας επιστήμονας και ερευνητής της πληροφορικής, διευθυντής πληροφορικής στο Media Lab του MIT και ένας από τους εφευρέτες του Υπολογιστή των Εκατό Δολαρίων.

Ο ελληνικός στρατός νίκησε τον βουλγαρικό στην περιοχή Σκρα του Κιλκίς, στις 17 Μαΐου 1918 (30 Μαΐου με το νέο ημερολόγιο), κατά τη διάρκεια του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου. Υπήρξε η σπουδαιότερη απ’ όσες μάχες έγιναν την άνοιξη εκείνης της χρονιάς στο Μακεδονικό Μέτωπο και η πρώτη εμπλοκή των ελληνικών δυνάμεων σε μια μεγάλης κλίμακας επιχείρηση.

Από το Δεκέμβριο του 1915 τα στρατεύματα των Κεντρικών Δυνάμεων (Βούλγαροι και Γερμανοί) είχαν πλησιάσει κοντά στο Σκρα και την άνοιξη του 1916 οι δυνάμεις της Αντάντ άρχισαν να προχωρούν προς το Σκρα ντι Λέγκεν, όπως είχαν ονομάσει οι Γάλλοι την τοποθεσία, με σκοπό να καθηλώσουν τις γερμανικές δυνάμεις, ώστε να μην μεταφερθούν μονάδες τους στο Δυτικό Μέτωπο. Από τον Απρίλιο του 1917 άρχισαν αψιμαχίες μεταξύ των δύο αντιπάλων, την ίδια ώρα που οι Γερμανοβούλγαροι οχύρωναν την περιοχή.

Ως εκ τούτου, ο γάλλος αρχιστράτηγος του Μετώπου, στρατηγός Γκιγιομά, αποφάσισε την κατάληψη της οχυρωμένης περιοχής του Σκρα. Τα σχέδια της επίθεσης συμπληρώθηκαν και υλοποιήθηκαν από τον αντικαταστάτη του, στρατηγό Φρανσέ ντ’ Εσπερέ.

Την επίθεση ανέλαβε να υλοποιήσει το Σώμα Στρατού Εθνικής Αμύνης υπό τον αντιστράτηγο Εμμανουήλ Ζυμβρακάκη, ενώ τις δυνάμεις κρούσης οδηγούσε ο υποστράτηγος Ιωάννου. Για το σκοπό αυτό διατέθηκαν το 5ο και 6ο Σύνταγμα Αρχιπελάγους, το 7ο και το 8ο Σύνταγμα της Μεραρχίας Κρητών και το 1ο Σύνταγμα της Μεραρχίας Σερρών. Η ελληνική δύναμη διέθετε 14.546 πεζικάριους, τους οποίους υποστήριζαν 287 βαρέα και ελαφρά πυροβόλα. Υποστηριζόταν από την 16η Γαλλική Αποικιακή Μεραρχία και το 1ο Σύνταγμα Αφρικής. Οι Βούλγαροι διέθεταν πέντε συντάγματα πεζικού, υποστηριζόμενα από ισχυρό πυροβολικό, βαρύ και ελαφρύ.

Η επίθεση άρχισε στις 5 το πρωί της 16ης Μαΐου με μπαράζ πυροβολικού. Τα προορισμένα για την επίθεση πεζοπόρα τμήματα εξόρμησαν το πρωί της 17ης Μαΐου και μέχρι το απόγευμα, έπειτα από σκληρές μάχες και παρά την πείσμονα αντίσταση των Βουλγάρων, κατέλαβαν το Σκρα. Το τίμημα ήταν βαρύ για τα ελληνικά στρατεύματα. Οι νεκροί ανήλθαν σε 434 και οι τραυματίες σε 1.925. Σε πολλές εκατοντάδες υπολογίζονται οι νεκροί και οι τραυματίες Βούλγαροι και σε 2.000 οι αιχμάλωτοι.

Η νίκη των Ελλήνων στο Σκρα προκάλεσε μεγάλη εντύπωση στους Συμμάχους κι ενθουσίασε τον ελληνικό λαό. Κατέδειξε ότι ο ελληνικός στρατός, παρ’ όλες τις εσωτερικές διαμάχες λόγω του Εθνικού Διχασμού, τα οργανωτικά και λειτουργικά του προβλήματα, εξακολουθούσε να είναι αξιόμαχος και εμπειροπόλεμος.

Πηγή: https://www.sansimera.gr/

Κανένα πτυχίο, μεταπτυχιακό ή διδακτορικό δεν σου εξασφαλίζει μια δουλειά. Όσο σκληρό κι αν ακούγεται, κανείς δεν έχει εξασφαλισμένη θέση εργασίας. Όπως λέει το Entrepreneur.com, στο καπιταλιστικό σύστημα, ο λόγος για τον οποίο δεν έχεις δουλειά, είναι επειδή δεν προσθέτεις κάποια αξία στην αγορά. Ο καλύτερος τρόπος για να το πετύχεις αυτό, είναι να επιλύσεις ένα ή περισσότερα προβλήματα. Όσο μεγαλύτερα, τόσο μεγαλύτερος και ο μισθός σου!

Με σκοτώνει η ανασφάλεια των ευφυών και η αυτοπεποίθηση των ηλιθίων.

Νίτσε

Νίκος Σαραντάκος /sarantakos.Wordpress.com

…εκείνοι τρώγανε βελανίδια, σύμφωνα με μια από τις εκδοχές. Ή, αν θέλετε, εκείνοι ζούσαν απάνω στα δέντρα. Ή, ζούσαν στις σπηλιές. Ή, τρώγανε βατόμουρα.

Εμείς βέβαια είμαστε οι Έλληνες, εκείνοι οι δυτικοευρωπαίοι, που τώρα μας έχουν ξεπεράσει και μας κουνάνε και το δάχτυλο. Το «εμείς» και το «εκείνοι» βέβαια σηκώνει πολύ νερό, κατά πόσο δηλαδή οι σημερινοί κάτοικοι αυτής της περιοχής όπου χτίστηκε πριν από δυόμισι χιλιάδες χρόνια ο Παρθενώνας είμαστε πράγματι απόγονοι εκείνων που τον έχτισαν (πιο σωστά, που αποφάσισαν να χτιστεί, διότι δούλοι θα τον έχτισαν υποθέτω). Αλλά δεν θα το εξετάσουμε σήμερα αυτό το ζήτημα. Μόνο το ρητό θα εξετάσουμε.

Το ρητό λοιπόν δηλώνει ότι όταν οι πρόγονοί μας δημιουργούσαν έναν αξιοθαύμαστο πολιτισμό, οι πρόγονοι των άλλων βρίσκονταν σε πολύ χαμηλότερο στάδιο ανάπτυξης, ακόμα στο τροφοσυλλεκτικό στάδιο, αφού δεν καλλιεργούσαν ακόμα αλλά απλώς έτρωγαν καρπούς από τα δέντρα.

Όπως είπα, η δεύτερη πρόταση του ρητού εμφανίζεται σε διάφορες εκδοχές. Υπάρχουν όμως και χιουμοριστικές παραλλαγές, όπως ότι όταν εκείνοι έτρωγαν βατόμουρα (ή βελανίδια) εμείς είχαμε ανεβάσει χοληστερίνη, ενώ κάποτε εγώ είχα πει μια δικής μου επινόησης παραλλαγή, πως όταν εμείς χτίζαμε λασποκαλύβες, εκείνοι έχτιζαν Πυραμίδες -διότι βέβαια υπάρχουν και πιο αρχαίοι από εμάς.

Το ρητό, στην κανονική του βερσιόν, εννοώ με Παρθενώνες και με βελανίδια, έγινε διάσημο όταν λέγεται ότι το είπε ο Νίκος Αθανασόπουλος, αναπλ. υπουργός Οικονομικών, περί το 1986, σε έναν αξιωματούχο της (τότε) ΕΟΚ, τον Βέλγο Εμίλ Μένενς, που είχε έρθει να ερευνήσει την καταγγελία για το γιουγκοσλαβικό καλαμπόκι που βαφτίστηκε ελληνικό για να γλιτώσουν κάποιοι δασμούς. Αν δεν θυμάστε την υπόθεση, εδώ υπάρχει μια εξιστόρηση.

Τελικά ο Αθανασόπουλος πέρασε από Ειδικό Δικαστήριο, καταδικάστηκε και ήταν ο μόνος υπουργός της δεκαετίας του 1980 που κάθισε στη φυλακή -για 19 μήνες μάλιστα. Πολύ σύντομα επανήλθε στην πολιτική και επανεκλέχτηκε βουλευτής.

Βέβαια, δεν ανήκει στον Αθανασόπουλο η πατρότητα της φράσης. Κι άλλοι παλιότερα, έχουν πει ακριβώς την ίδια φράση ή περίπου την ίδια, ενώ κι άλλοι την επανέλαβαν αργότερα.

Τις προάλλες, στην ομάδα Υπογλώσσια του Φέισμπουκ, ο Μάνος Λαμπίδης έβαλε το εξής κουίζ:

Πάμε λίγο πίσω στο χρόνο, στο 1964, και στην εκπαιδευτική μεταρρύθμιση του Παπανούτσου. Η συζήτηση για το νομοσχέδιο κράτησε περίπου ένα μήνα (τον ατελείωτο είχε) και στη διάρκεια αυτής ειπώθηκε ένα πολύ γνωστό ελληνικό ρητό:

«Αυτό μας γεννά την υπερηφάνειαν, διότι ημείς, εκτίζαμεν των Παρθενώνα, ή επαίζαμε τα έργα του Αισχύλου, άλλοι λαοί, όπως είναι λ.χ. οι φίλοι και προστάτες μας Άγγλοι, ζούσαν ως οι πίθηκοι μέσα εις τα σπήλαια και τα δάση της Οξφόρδης…»

Ποιος το είπε;

Θα το πάρει αμέσως το ποτάμι, το είπε ο Μίκης Θεοδωράκης, βουλευτής τότε της ΕΔΑ, και ιδού το πειστήριο από τα πρακτικά της Βουλής. (Προσέξτε και την ανορθογραφία «πήθικοι»).

Η ΕΔΑ, και για να αποσείσει τις κατηγορίες ότι τάχα είναι «ξενοκίνητη», συνήθιζε την πατριωτική ρητορική και βέβαια κατηγορούσε για ενδοτισμό τις δεξιές κυβερνήσεις, ιδίως μετά τις συμφωνίες Ζυρίχης-Λονδίνου. Γι αυτό και όταν είδα το κουίζ αμέσως απάντησα «κάποιος της ΕΔΑ μάλλον», υπολογίζοντας κιόλας ότι αν το είχε πει, ξερωγώ, ο Σόλων Γκίκας, δεν θα ήταν είδηση.

Η ρήση του Μίκη Θεοδωράκη είναι η παλιότερη που ξέρω εγώ με το μοτίβο «Όταν εμείς χτίζαμε Παρθενώνες». Στα google books βρίσκουμε αρκετές εμφανίσεις της φράσης αλλά είναι όλες της δεκαετίας του 1990 και μετά. Ίσως όμως στα σχόλιά σας να βοηθήσετε και να βρούμε και παλιότερες εμφανίσεις.

Παλιότερες εμφανίσεις υπάρχουν, αλλά όχι στα ελληνικά και όχι για Παρθενώνες. Δεν είμαστε μόνο εμείς που καμαρώνουμε για αρχαίος λαός.

Το 1998 ο Ρόμπιν Κουκ, τότε υπουργός Εξωτερικών της Μεγάλης Βρετανίας, επισκέφτηκε το Ισραήλ και ενόχλησε με κάποιες ενέργειές του (η εξιστόρηση εδώ) τους Ισραηλινούς, οπότε έγιναν διαδηλώσεις διαμαρτυρίας, και ένα από τα πανό έγραφε: «Όταν η Ιερουσαλήμ ήταν πρωτεύουσα του Ισραήλ, το Λονδίνο ήταν ένας βάλτος».

Όπως βρίσκω εδώ, κάτι ανάλογο είχε πει το 1906 ο Χαΐμ Βάιτσμαν στον Βρετανό Άρθουρ Τζέιμς Μπάλφουρ (ο οποίος αργότερα έμελλε να εκδώσει τη γνωστή διακήρυξη που έβαλε τα θεμέλια του σημερινού κράτους του Ισραήλ): Είχαμε την Ιερουσαλήμ όταν το Λονδίνο ήταν βάλτος.

Αν όμως πάμε πιο πίσω, την πρώτη ανάλογη φράση την είχε πει ο Μπέντζαμιν Ντισραέλι, πρωθυπουργός της Μεγάλης Βρετανίας. O Ντισραέλι είχε γεννηθεί Εβραίος αλλά ο πατέρας του απαρνήθηκε τον ιουδαϊσμό ύστερα από μια διένεξη στη συναγωγή του, και ο γιος βαφτίστηκε Χριστιανός στην εφηβεία του -κάτι που του άνοιξε το δρόμο για πολιτική καριέρα. Σε κάποια ταραγμένη συνεδρίαση στη Βουλή, ένας αντίπαλος βουλευτής, από την Ιρλανδία, επιτέθηκε στον Ντισραέλι και έκανε αναφορά στην εβραϊκή καταγωγή του.

Οπότε ο Ντισραέλι απάντησε: Μάλιστα, είμαι Εβραίος. Και όταν οι πρόγονοι του αξιότιμου κυρίου βουλευτή ήταν άγριοι σε ένα άγνωστο νησί, οι πρόγονοί μου ήταν ιερείς στον ναό του Σολομώντα!

(Υπάρχουν και παραλλαγές που λένε «όταν οι πρόγονοί του βάφονταν μπλε», διότι οι Πίκτοι πράγματι έβαφαν το σώμα τους έτσι. Αλλά οι περισσότεροι δέχονται την εκδοχή που ανέφερα πρώτη).

Παρθενώνες όμως δεν έχτιζαν οι πρόγονοι του Ντισραέλι -να τα λέμε κι αυτά.

Πηγή: sarantakos.Wordpress.com