Συντάκτης: Kostas Bertsias

Τι κάνει ένα παγωτό! Μέχρι αθλητικά φρονήματα αλλάζει!!

Στην αρχή του Πολεμικού Συμβουλίου οι «πρωταγωνιστές» βρίσκονταν σε σύγχυση: προσπαθούσαν να διαπιστώσουν αν πράγματι επρόκειτο για εισβολή και casus belli. Στη φωτογραφία, Τούρκοι αλεξιπτωτιστές προσγειώνονται βορείως της Λευκωσίας το πρωί της 20ής Ιουλίου 1974. Φωτ. A.P.

Γράφει

Γράφει ο Παύλος Παπαδόπουλος/καθημερινή

Τα φαντάσματα του 1974 είναι ακόμα ζωντανά και ακμαία. Τι θα είχε συμβεί αν είχε περάσει η άποψη του «αόρατου δικτάτορα» Δημήτρη Ιωαννίδη και αν το πρωί της 20ής Ιουλίου 1974, όταν οι Τούρκοι εισέβαλαν στην Κύπρο, η Αθήνα είχε κηρύξει πόλεμο στην Αγκυρα; Θα έλεγε κανείς ότι η μεγάλη αίθουσα ενημερώσεων στο Πεντάγωνο της Λεωφόρου Μεσογείων όπου έγινε το Πολεμικό Συμβούλιο εκείνης της ημέρας είναι το «στοιχειωμένο δωμάτιο» της νεότερης ιστορίας στο οποίο έριξε φως, σχεδόν μισό αιώνα μετά, ο διευθυντής της «Κ» Αλέξης Παπαχελάς με το βιβλίο «Ενα Σκοτεινό Δωμάτιο» (εκδ. Μεταίχμιο, 2021).

Τα 38 λεπτά που διασώζονται σε μαγνητοταινία από εκείνη την ημέρα και αποκαλύφθηκαν για πρώτη φορά έχουν τα στοιχεία της τραγωδίας. Αποτελούν μια συγκλονιστική μαρτυρία που μπορεί να ταράξει ακόμα και τους αναγνώστες που δεν είναι εξοικειωμένοι με την εποχή και τους πρωταγωνιστές της. Αποδίδουν τη φόρτιση και το δράμα των ωρών, αλλά και το πραγματικό πρόσωπο της εξουσίας όταν βρίσκεται ενώπιον της Ιστορίας και των ευθυνών που εκείνη επιβάλλει.

Στο Συμβούλιο συμμετείχαν πολιτικοί και ανώτατοι στρατιωτικοί, μεταξύ των οποίων ο πρόεδρος της Δημοκρατίας Φαίδων Γκιζίκης, ο πρωθυπουργός Αδαμάντιος Ανδρουτσόπουλος, ο υπουργός παρά τω Πρωθυπουργώ Κωνσταντίνος Ράλλης, ο Δημήτρης Ιωαννίδης και ο αρχηγός των Ενόπλων Δυνάμεων Γρηγόριος Μπονάνος. Δεσπόζει η μορφή του Ιωαννίδη, ο οποίος βρίσκεται πίσω από το πραξικόπημα κατά του Μακαρίου που ενεργοποίησε το σχέδιο των Τούρκων για την εισβολή. Ως αποτέλεσμα, ο σκιώδης και σκοτεινός δικτάτορας που λιγότερο από ένα χρόνο πριν είχε ανατρέψει τον Γεώργιο Παπαδόπουλο, εγκατέστησε ως πρωθυπουργό τον Ανδρουτσόπουλο και απεργαζόταν τη δικαίωση της χούντας μέσω επέμβασης στην Κύπρο και ένωσης με την Ελλάδα, να βρίσκεται πλέον απομονωμένος από τον Ανδρουτσόπουλο, αλλά και από τον στρατηγό Μπονάνο.

Σύγχυση

Στην αρχή οι «πρωταγωνιστές» βρίσκονται σε σύγχυση: Προσπαθούν να διαπιστώσουν αν πρόκειται πράγματι για εισβολή και casus belli. «Από ελληνικής πλευράς, όπως αντιλαμβάνεσθε όλοι σας, είναι θέμα πλέον αποφάσεως πολέμου», λέει ο στρατηγός Μπονάνος. «Γιατί δεν μας το λένε καθαρά αφού θέλουν διχοτόμηση της νήσου;» λέει αργότερα ο Ανδρουτσόπουλος αναφερόμενος στους Αμερικανούς.

«Να πάρουμε τον Σαμψών και να τους πούμε να συνέλθει το Υπουργικό Συμβούλιο και να κηρύξει την Ενωση. Θα την αποδεχθούμε εμείς και αρχίζει ο πόλεμος».

Ο Μπονάνος μετατοπίζει σιγά σιγά τη συζήτηση από τον πόλεμο και την επιστράτευση στις διπλωματικές πρωτοβουλίες. «Το πρώτο μέτρο θα πρέπει να είναι και η ανάκληση του πρέσβεώς μας εξ Αγκύρας… Παράλληλα θα κάνουμε την επιστράτευση την οποίαν προβλέπεται να κάνωμεν εις οίον βαθμόν επιβάλλεται». Ο Ιωαννίδης επεμβαίνει. «Σε ένα σημείο κάνουμε λάθος… Λέω: Με συγχωρείτε, έχουμε πόλεμο. Εχει αρχίσει ο πόλεμος. Η απάντηση πρέπει να είναι ότι: η Τουρκία άρχισε τον πόλεμο και η Ελλάς θα αμυνθεί και θα λάβει τα κατάλληλα μέτρα για να υπερασπίσει την πατρίδα. Αυτό θα είναι η απάντηση. Τουλάχιστον πόλεμο». Απαιτεί επίσης να κηρυχθεί η Ενωση Ελλάδος και Κύπρου, κάτι που άλλωστε είναι μάλλον ταυτόσημο με την κήρυξη πολέμου που ζητεί. Αλλωστε γιατί να μπει η Ελλάδα σε πόλεμο αν δεν θεωρεί ήδη την Κύπρο εθνικό έδαφος;

«Εδώ, στα γεγονότα του 1964 εκείνο που κατηγορούν όλους είναι ότι δεν κήρυξαν την Ενωση», λέει επιτακτικά ο Ιωαννίδης αναφερόμενος στις συγκρούσεις του 1964 στο νησί. «Να τελειώσουμε. Περισσότερα πράγματα απ’ ό,τι θα γίνουν τώρα, δεν θα γίνουν. Διότι αν δεν κηρύξουμε την Ενωση θα μπούνε μέσα οι άλλοι… Να πάρουμε τον Σαμψών και να τους πούμε να συνέλθει το Υπουργικό Συμβούλιο [στην Κύπρο] και να κηρύξει την Ενωση. Θα την αποδεχθούμε εμείς και αρχίζει ο πόλεμος. Από εκεί και πέρα θα δούμε τι θα γίνει». Δεν αποδέχεται ότι πιθανές επιθετικές ενέργειες της Ελλάδας μπορεί να την ενοχοποιήσουν έναντι των ΗΠΑ και να της αποδοθεί ευθύνη για την κρίση. Προβλέπει ότι: «Αυτοί θα βγούνε στην Κυρήνεια. Και αφού βγούνε, τότε θα μπουν. […] Αυτό που θέλουν οι Τούρκοι το κάνουν».

Αγνόησαν την εντολή

Δεν είδαμε ποτέ τι θα γινόταν αν ο Ιωαννίδης εισακουόταν. Στο Πολεμικό Συμβούλιο εκφράστηκαν ανησυχίες ότι μια ελληνική επέμβαση θα πυροδοτούσε επίθεση της Τουρκίας στη Θράκη, επίθεση της Βουλγαρίας στην Ελλάδα ή ακόμα και εμπλοκή της Ρωσίας στην Κύπρο!

Οι Ανδρουτσόπουλος και Μπονάνος απενεργοποίησαν τη «βόμβα Ιωαννίδη» αφού ματαίωσαν, απλώς δεν εκτέλεσαν τη σαφή εντολή του δικτάτορα για «πόλεμο με την Τουρκία». Πώς τα κατάφεραν; Πώς ήταν σίγουροι ότι δεν θα δεχτούν την εκδίκηση και την τιμωρία του ταξίαρχου που μέχρι πριν από λίγες ώρες ήταν πανίσχυρος και αδιαφιλονίκητος; Θα κέρδιζε η Ελλάδα τον πόλεμο και θα πετύχαινε την Ενωση ή θα έχανε εθνικό έδαφος που θα έκανε τον ελληνικό χάρτη… αγνώριστο; Οι διάλογοι είναι αποκαλυπτικοί και οδηγούν σε απροσδόκητα συμπεράσματα. Στο τέλος σχεδόν του 38λεπτου δράματος ο Ιωαννίδης ακούγεται να λέει: «Μου φαίνεται ότι μας περνούν τα γεγονότα. Βομβαρδίζονται όλες οι πόλεις της Κύπρου».

Η «βοή των πλησιαζόντων γεγονότων» αποτυπώθηκε στη μαγνητοταινία εκείνης της ημέρας. Τα φαντάσματα του παρελθόντος, 48 χρόνια μετά, εξακολουθούν να καθορίζουν το παρόν και να δεσμεύουν το μέλλον.

Φασόλια μέσα σε αμπελώνα

Απόσπασμα από το βιβλίο του Ηλία Μαγκλινη: το μόνο της ζωής τους ταξίδι.

…Σε όλη μας τη ζωή παιδευόμαστε από πράγματα που δεν είναι εκεί.

Σκιές.

Έχει κάτι εθιστικό όλο αυτό. Ίσως επειδή όλοι μας έχουμε μια μυστική ζωή. Περισσότερες σκιές από αυτή τη μία που μας ακολουθεί σε κάθε μας κίνηση.

Οι Ιάπωνες λένε πως έχουμε τρία πρόσωπα. Το πρώτο είναι αυτό που δείχνουμε στον κόσμο. Το δεύτερο, αυτό που δείχνουμε στους δικούς μας ανθρώπους. Το τρίτο μας πρόσωπο είναι αυτό που δεν δείχνουμε ποτέ σε κανέναν. Και είναι αυτό που καθρεφτίζει με μεγαλύτερη ακρίβεια τον μύχιο εαυτό μας.

Το πρόσωπο που δεν είναι εκεί…..

Photo by streethacker

Photo by streethacker

Γράφει ο δάσκαλος Δημήτρης Νατσιός.

Δίδασκα τις προάλλες, λίγο πριν κλείσουν τα σχολεία. Κάποια στιγμή, εν τη ρύμη του λόγου, ανέφερα μια φράση που περιείχε την λέξη «τρανός». Το μάθημα ήταν Ιστορία Στ’ δημοτικού, το κεφάλαιο για την Κύπρο. Ομιλούσα για τον Γρηγόρη Αυξεντίου, τον «αητό του Μαχαιρά», ο οποίος είχε υπηρετήσει, ως έφεδρος αξιωματικός του ελληνικού στρατού,  στα σύνορα του Κιλκίς με τα Σκόπια, στις αρχές της δεκαετίας του ’50. Η φράση ήταν : «Ο άνθρωπος αυτός ήταν ήρωας, σπουδαίος, τρανός». Αφύπνιση, θόρυβος και αναταραχή στην αίθουσα. Κάποιοι μαθητές ξέσπασαν και σε χειροκροτήματα. Αν και τέλος της σχολικής χρονιάς, παιδιά έκτης δημοτικού, ζέστη και προσμονή των θερινών διακοπών, ξαφνιάστηκα με την περίεργα ενθουσιώδη αντίδραση. Χάρηκα. Κρυφοκαμάρωσα. Πέτυχε η παράδοση. Προσγειώθηκα, όταν με ρώτησε ένας μαθητής:

-Ξέρετε και τον Τρανό, κύριε;

-Και ποιος είναι αυτός, χρυσό μου παιδί;

-Ο καλύτερος  τράπερ της Ελλάδας.

-Και τι θα πει τράπερ;

=Είναι η μουσική που ακούμε.

Ελεγχόμενος για την άγνοιά μου, έψαξα να βρω. Η «τραπ» είναι μουσικό υποείδος, άνθισε στις Νότιες Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής σε μέρη όπου γινόταν διακίνηση ναρκωτικών. Τα ναρκωτικά, τα όπλα, τα πανάκριβα και γρήγορα αυτοκίνητα, η προκλητική επίδειξη πλούτου, η πρόστυχη και χυδαία αντιμετώπιση των γυναικών, είναι η πρώτη ύλη για τα ρεκάσματα των τράπερ. (Είπαμε αν θέλεις να δεις την Ελλάδα του μέλλοντος επισκέψου την σημερινή Αμερική). Το υποείδος κάνει θραύση στην Ελλάδα. Σχεδόν όλα τα παιδιά του δημοτικού, στις μεγαλύτερες τάξεις, με τέτοια τοξικά δηλητήρια… τρανεύουν. (Στο γυμνάσιο και λύκειο το μοναδικό). Δεν τολμώ να παραθέσω στίχους, γιατί παρελαύνει όλο το υβρεολόγιο της γλώσσας. Παιδιά 8 και 9 ετών ανυπεράσπιστα, στις πιο κρίσιμες, εξοπλιστικές ηλικίες, βομβαρδίζονται, αποσαθρώνονται, εξαχρειώνονται απ’ όλη την σαπίλα και τις αναθυμιάσεις των κοινωνικών υπόνομων. Άτομα ανισόρροπα, ψυχανώμαλα, αγράμματα και απελέκητα, διψασμένα για εύκολο για άκοπο πλουτισμό, εκφυλισμένοι ηδονοθήρες, ανέλαβαν πλέον την «ανατροφή» των παιδιών μας.

Ζητώ συγγνώμη για τους χαρακτηρισμούς, αλλά δεν βρήκα πιο επιεικείς. Αν κάποιος διαβάσει στίχους τους, φρίττει. Ό,τι ράβουν γονείς και δάσκαλοι, ξηλώνεται από τους έξαλλους «πορνοβοσκούς», που ονομάζονται και μουσικοί.

Για να απαλύνω το κείμενο παραπέμπω στον Αθηναίο αγωνιστή του Εικοσιένα Γ. Ψύλλα. «Ένας Θεσσαλός προεστός, εντελώς αναλφάβητος, χρησιμοποιεί τον δάσκαλο του χωριού και ως γραμματικό του. Επειδή όμως ο δάσκαλος δεν ήταν σε όλα υπάκουος, ο προεστός προτείνει στη γενική συνέλευση των κατοίκων την απόλυσή του. Γιατί; Ρωτάει εκείνος εμβρόντητος. Γιατί δεν ξέρεις γράμματα! Και ποιος το λέει αυτό; Εγώ! Απαντά ο προεστός. Γράψε τη λέξη βόδι να δούμε αν ξέρεις. Ο δάσκαλος έγραψε σε ένα χαρτί βόδι. Τότε ο προεστός ζωγραφίζει σε άλλο χαρτί ένα βόδι, το δείχνει στους χωριανούς – το ίδιο αναλφάβητους – και ρωτάει. Πέστε μου, ποιό χαρτί γράφει βόδι; Το δικό σου! Απαντούν όλοι. Και έδιωξαν τον δάσκαλο».

(Απομνημονεύματα του βίου μου, Αθήνα 1974, σελ. 286-187).

Κάτι παρόμοιο ισχύει με την δυναμική σήμερα του σχολείου. Χάνουμε κατά κράτος από τους ποικιλώνυμους «προεστούς», την παρδαλή επωνυμία που νυχθημερόν «παιδαγωγεί» στην ευτέλεια και την χυδαιότητα.

Εδώ όμως απαιτείται μια αναφορά στην μεγαλοφυία του Πλάτωνα. Η μουσική, έγραφε, πρέπει να αποτελεί το κυριότερο μέλημα της πολιτείας. (Και εννοούσε όλες τις τέχνες που προστατεύουν οι Μούσες, δηλαδή τον πολιτισμό).  Και χρειάζεται εγρήγορση και περιφρούρηση των πολιτιστικών αγαθών, γιατί χάνοντάς τα, χάνουμε τα πάντα –«ευλαβητέον ως εν όλω κινδυνεύοντα». Γιατί μέσω της «μουσικής» διεισδύει εύκολα, αθέατη η διαφθορά στην κοινωνία – «ραδίως αύτη λανθάνει παραδυομένη». Και μάλιστα «παίζοντας», με άκακο φαινομενικά τρόπο, διαμέσου της ψυχαγωγίας  – «ως εν παιδιαίς γε μέρει και ως κακόν ουδέν εργαζομένη». Αφού διεισδύσει η διαφθορά στην κοινωνία και κυρίως στην πιο ευπαθή και μιμητική ομάδα της, τους νέους, μέσω των τραγουδιών των τράπερ στην προκειμένη περίπτωση, «αφού εγκατασταθεί για καλά, αρχίζει να εισχωρεί από κάτω σαν το νερό και να διαποτίζει τα ήθη και τις ενασχολήσεις των νέων. (Πολιτών). Και αφού δυναμώσει εισβάλλει στις ανθρώπινες σχέσεις και ύστερα ρίχνεται, Σωκράτη, πάνω στους νόμους και τους δημοκρατικούς θεσμούς, ώσπου να αναποδογυρίσει τα πάντα, και το δημόσιο και το ιδιωτικό». (Πολιτεία, 424, d-e).

Μήπως, ερωτώ, μήπως η έξαρση της εγκληματικότητας από συμμορίες ανηλίκων, οι κλοπές, οι βιαιοπραγίες, οι συμπλοκές με δολοφονικά εργαλεία, η παντελής ανυπαρξία αναστολών και μεταμέλειας, οφείλονται, εκτός από την περιρρέουσα ατιμωρησία και στο υπόγειο, δυσώδες ποτάμι, που διαβρώνει εξ απαλών ονύχων τα παιδιά; Και αναφέρομαι στην μουσική τράπερ που προτρέπει απροκάλυπτα σε ανήθικο, άνομο και εγκληματικό βίο;

Τρεις παράγοντες μπορούν να σταματήσουν το αναποδογύρισμα των πάντων.

Πρώτον, η πολιτεία. Κατά το Σύνταγμα, άρθρο 21, «Η οικογένεια…. και η παιδική ηλικία τελούν υπό την προστασία του κράτους». Το Σύνταγμα κατάντησε, «σύντριμμα», όπως έλεγε και ο Κολοκοτρώνης, οπότε ματαιοπονούμε. Και εξάλλου ποιος ενδιαφέρεται; Τα βλαστάρια των πολιτικών φοιτούν στα καλύτερα κολέγια, εισέρχονται κατόπιν στα πανάκριβα πανεπιστήμια της αλλοδαπής και επιστρέφουν για να γίνουν υψηλόβαθμα και υψηλόμισθα στελέχη του δημοσίου, της Ε.Ε. ή και δήμαρχοι.

Δεύτερον, το σχολείο. Αν ρωτήσουμε το υπουργείο παιδείας, θα μας ταράξει στις «δεξιότητες» και στις «δράσεις». Κάποτε η παιδεία μας περιφρουρούσε τις τιμαλφείς αξίες του έθνους, τώρα είναι προαγωγός της ασυδοσίας. Ένας λόγος που αγρίεψαν τα παιδιά, είναι και η «εκπαίδευση της αμάθειας».

Τρίτον, η οικογένεια, η έσχατη γραμμή άμυνας για την επιβίωση του Ελληνισμού. Η σύγχρονη Μεγάλη του Γένους Σχολή. Όπως θα έλεγε ο άγιος Κοσμάς ο Αιτωλός «Ανίσως ήτο δυνατόν να ανεβούμε εις τον ουρανόν και να φωνάξουμε μίαν φωνήν μεγάλην «γονείς ξυπνήστε, μαγαρίζουν τα παιδιά σας». Όποια οικογένεια ορθώνει τείχη αδιαπέραστα και προφυλάσσει τα παιδιά της από την «λέπρα» που τρώει τα σωθικά της κοινωνίας, θα καμαρώνει μεθαύριο για τον καλόν της αγώνα. Όποια οικογένεια, αντί για τα αναποτελεσματικά «πρέπει», μεγαλώνει και ανατρέφει τα παιδιά της με το «πρέπον», το παράδειγμα, θα σωθεί.

Δημήτρης Νατσιός

δάσκαλος-Κιλκίς

Ζητείται ριζικός επαναπροσδιορισμός της ευρωπαϊκής στρατηγικής.

«Ολοκλήρωση» σημαίνει συσπείρωση γύρω από τον ευρωπαϊκό πολιτισμό, όχι αποδόμησή του· σημαίνει ενσωμάτωση του εθνικού κράτος στο ευρωπαϊκό σχέδιο, όχι υποβάθμισή του· σημαίνει ότι η Φρόντεξ πρέπει να υπερασπίζεται τα ευρωπαϊκά σύνορα έναντι της αμφισβήτησης που δέχονται από τους δουλεμπόρους και τις μυστικές υπηρεσίες, και όχι να «παίρνει κεφάλια» των επικεφαλής της, γιατί αρνούνται να τη μεταβάλουν σε μηχανισμό λοτζίστικς της παράνομης μετανάστευσης· σημαίνει ότι θα πρέπει να προχωρήσει τον EastMed, και τα άλλα σχέδια για την ενδογενή παραγωγή ενεργειακών πόρων· και ότι θα πρέπει να εφεύρει τα δημοσιονομικά εργαλεία και εξαιρέσεις, ώστε να ενισχύεται απρόσκοπτα η άμυνα των κρατών μελών της, κι ακόμα, να αντιμετωπίζονται συντονισμένα οι ανάγκες της με τρόπο που να ενισχύει τις εκάστοτε εθνικές αμυντικές βιομηχανίες· σημαίνει επίσης, ότι θα πρέπει να χρησιμοποιήσει τον ευρωπαϊκό καταμερισμό για να παράγει τις δικές της ανεμογεννήτριες και πάνελ· και να τον ενισχύσει, αποκτώντας κοινή αγροτική, αλλά και βιομηχανική πολιτική υποκατάστασης των εισαγωγών.

Φυσικά, όλα τα παραπάνω προϋποθέτουν μια μεγάλη ιδεολογική μεταστροφή. Είναι εφικτά, γιατί οι ευρωπαϊκοί πολιτισμοί δεν παρήγαγαν μόνο… αποικιοκρατία, ολοκληρωτισμό και στυγνό οικονομικό υπολογισμό, αλλά και την εθνική δημοκρατική ιδέα των ευρωπαϊκών επαναστάσεων του 19ου αιώνα –και της ελληνικής–, τις πολιτικές υπέρ της εργασίας και της κοινωνικής κινητικότητας της σοσιαλδημοκρατίας, την «πνευματική άνοιξη των εθνών». 

Άρα η Ευρώπη δεν αυτοκτονεί μόνο και μόνο επειδή δεν υποκύπτει στους εκβιασμούς της Ρωσίας. Βρίσκεται αντιμέτωπη με ένα δίλημμα ικανό να την ξυπνήσει από τον λήθαργο της αμεριμνησίας και να απαντήσει με τρόπο που διασφαλίζει το μέλλον της.

Απόσπασμα από το άρθρο του Δρ. Γιώργου Ράκκα στην HuffPost Greece.