![Το ανακαινισμένο πλέον Ε-1027. [Manuel Bougot]](https://insidestory.gr/sites/default/files/styles/article-main/public/field/image/anoigmagray.jpg?itok=ppc8uu5q)
19-26610x636_quality97_650x678_quality97_l41034nb_w.jpg
Για να σχεδιάσει το Ε-1027, η Gray μελέτησε διεξοδικά την πορεία του ήλιου κατά τη διάρκεια της μέρας, το φως και τις σκιές, όπως και τους ανέμους που πνέουν. Πρωτοπόρησε για την εποχή, θέλοντας η βίλα να ενταχθεί μες στο τοπίο, να εναρμονιστεί με το περιβάλλον. Το σπίτι εκ πρώτης όψεως μοιάζει με ένα απλό παραλληλόγραμμο που στέκεται πάνω σε κολώνες, όμως η Gray δημιούργησε έξυπνες διαβαθμίσεις που απορροφούν την υψομετρική διαφορά ανάμεσα στο σημείο όπου βρίσκεται και τη θάλασσα. Στο κέντρο του υπάρχει μια σπειροειδής σκάλα, σαν σκάλα πλοίου, σαν το σπίτι να είναι έτοιμο να ανοίξει πανιά για τη Μεσόγειο. Για τους εξωτερικούς τοίχους επέλεξε την απλότητα του λευκού χρώματος προσθέτοντας πινελιές από ροζ, απαλό πράσινο και βαθύ μπλε στο εσωτερικό, χρώματα θαλασσινά που θυμίζουν τις αποχρώσεις του ουρανού την ώρα του ηλιοβασιλέματος.Σχεδίασε και τα έπιπλα που θα το έντυναν, έχοντας πάντα στο μυαλό της τον τρόπο που διαδρούν με το ανθρώπινο σώμα και τον χώρο. Στο Ε-1027 μπορούσε κανείς να καθίσει στην θρυλική πολυθρόνα Bibendum με τις αλλεπάλληλες φουσκωτές σαν σαμπρέλες στρώσεις που θυμίζουν την ομώνυμη μασκότ της Michelin ή στην Transat που παραπέμπει στις ξαπλώστρες των παλιών υπερωκεάνιων. Σχεδίασε το περίφημο τραπεζάκι Ε-1027 του οποίου το ύψος διαμορφώνεται, ένα τραπεζάκι με επιφάνεια από φελλό για να παραμένουν σταθερά τα φλυτζάνια κατά τη μεταφορά, όπως κι ένα τρόλεϊ για να μεταφέρει με ασφάλεια το γραμμόφωνο έξω, ενώ κόσμησε τον κεντρικό τοίχο του σαλονιού με έναν ναυτικό χάρτη για να «προκαλεί μακρινά ταξίδια και να επιτρέπει την ονειροπόληση». Aυτό εξάλλου ήταν ένα σπίτι «Maison en bοrd de mer». Tα κρεβάτια σηκώνονται στον τοίχο, ένα τραπέζι διπλώνει για να γίνει γραφείο και στους τοίχους στένσιλ δίνουν οδηγίες στους επισκέπτες: «Εntrez lentement», «Défense de rire» («Εισέλθετε βραδέως», «Υπερασπιστείτε το γέλιο»).
eileen_gray_out_of_book_eileen_gray_taschen_06.jpg
4-_e1027_02007.jpg
7-_e1027_02031.jpg
Ιδιοφυΐα. Αυτή τη λέξη θα πρέπει να σκέφτηκε και ο Le Corbusier, χωρίς να το αρθρώσει ωστόσο. Παρότι μεταξύ τους αρχικά υπήρχε αμοιβαίος σεβασμός, ο «πατέρας του μοντερνισμού» φαίνεται πως δεν μπόρεσε ποτέ να αποδεχθεί το γεγονός πως αυτό το αριστούργημα το σχεδίασε κάποιος άλλος, και μάλιστα μία γυναίκα. Είχε επισκεφτεί για πρώτη φορά στο σπίτι το 1937, όταν ακόμα η Gray και ο Badovici ήταν μαζί, αλλά εκείνο ήταν ένα καλοκαίρι χαράς. Το ζευγάρι θα χώριζε πολύ σύντομα. Ήταν τον Απρίλιο του 1938 που ο Corbusier πήρε μια πρωτοβουλία που τους σόκαρε όλους. Χωρίς να έχει ζητήσει την άδεια κανενός, έβγαλε τα ρούχα του και άρχισε να ζωγραφίζει πάνω στις λευκές επιφάνειες του σπιτιού με έντονα χρώματα. Το ήρεμο και λιτό σπίτι γέμισε σεξουαλικές βουλγκέρ εικόνες. Η Gray, η οποία τότε επέβλεπε το χτίσιμο ενός άλλου σπιτιού, του Tempe a Pailla, στο Menton, το έμαθε και αντέδρασε. Σε επιστολή που τού απηύθυνε χαρακτήρισε τα σχέδιά του «πράξη βανδαλισμού» που προσβάλλουν τη φιλοσοφία της για το αρχιτεκτόνημα και του ζήτησε να τα σβήσει. «Αν όχι, θα αναγκαστώ να το κάνω εγώ, προκειμένου να επαναφέρω το αρχικό πνεύμα αυτού του παραθαλάσσιου σπιτιού» τού έγραφε.
0315il_cu_gra_01-770×952-web.jpg
Οι θαυμαστές του Corbusier υποστηρίζουν πως με τα έργα του προσέθεσε αξία στο σπίτι, ενώ αντιθέτως οι θαυμαστές της Gray κάνουν λόγο για μια βίαιη πράξη πυροδοτούμενη από τον φθόνο του αρχιτέκτονα. «Διεκδίκησε την περιοχή του σαν ένα σκυλί που ουρεί για να οριοθετήσει την περιοχή του» έγραψε εύστοχα ένας κριτικός σχολιάζοντας την πράξη του Le Corbusier, ο οποίος δεν δίστασε να φωτογραφηθεί την ώρα που ζωγράφιζε γυμνός. O αρχιτέκτονας προσπάθησε επανειλημμένα να αγοράσει το σπίτι, χωρίς να τα καταφέρει, και τελικά αναγκάστηκε να πάρει μία έκταση δίπλα στο Ε-1027 και να χτίσει το 1951 το δικό του σπίτι, το Cabanon de Vacances, το οποίο συγκαταλέγεται πλέον, μαζί με άλλα 16 κτίριά του, στη λίστα των Μνημείων Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO. Κατά τραγική ειρωνεία, ήταν σε αυτόν τον κόλπο που βλέπει το E-1027, στον οποίο ο Corbusier άφησε την τελευταία του πνοή, καθώς έπαθε ανακοπή την ώρα που κολυμπούσε, στις 27 Αυγούστου 1965, σε ηλικία 77 ετών.
Έπειτα από τον θάνατο του Badovici to 1956, το σπίτι περιήλθε στην αδερφή του, που ήταν καλόγρια στη Ρουμανία κι έπειτα πέρασε για ένα μικρό διάστημα στην περιουσία του κομμουνιστικού τότε κράτους της Ρουμανίας. Κατά τη διάρκεια του Β’ Παγκόσμιου Πολέμου, Γερμανοί στρατιώτες έκαναν εκεί σκοποβολή καταστρέφοντας τμήματά του. Το σπίτι αγόρασε το 1974 ο γυναικολόγος και μορφινομανής Peter Kägi, o οποίος πούλησε τα περισσότερα έπιπλα που βρήκε. Τo 1996 δολοφονήθηκε στο καθιστικό του Ε-1027 –ήδη υπήρχαν υπόνοιες ότι ο ίδιος είχε κάτι να κάνει με το θάνατο της προηγούμενης ιδιοκτήτριας του σπιτιού και ασθενούς του, της πλούσιας Ελβετίδας χήρας Marie-Louise Schelbert που είχε αγοράσει το σπίτι το 1960. H Gray προσπάθησε κάποτε να το πάρει πίσω, αλλά όταν έφτασε εκεί, δεν βρήκε το κουράγιο να μπει μέσα. «Είναι πολύ αργά πια» είπε στον βιογράφο της, Peter Adam, που τη συνόδευε, «κοίτα τι έχουν κάνει».
18-_letoile_de_mer_0754.jpg
9-_le_cabanon_lc_07092.jpg
13-unites-de-camping_1089.jpg
anoigma_spiti_2.jpg
1-_tb4_4307a_ok_ret.jpg
Παρότι η Eileen Gray παραγκωνίστηκε βίαια την εποχή εκείνη από τον εγωισμό του Le Corbusier, το έργο της αναγνωρίστηκε τις τελευταίες δεκαετίες της ζωής της. Το 1973 ο Zeev Aram, ιδιοκτήτης του ομώνυμου καταστήματος επίπλων, την προσέγγισε και της ζήτησε να παράξει η εταιρεία του αντίγραφα των επίπλων της. «Μα αξίζουν τον κόπο;» τον ρώτησε μουδιασμένη. Τα έπιπλα έγιναν αμέσως ανάρπαστα και πωλούνται ακόμη. Το 2009 η αυθεντική Dragons Armchair, που είχε περιέλθει στην ιδιοκτησία των Ιβ Σεν Λοράν-Πιέρ Μπερζέ, πωλήθηκε σε δημοπρασία για 22 εκατ. δολάρια στην γκαλερίστρια Cheska Vallois, η οποία δήλωσε ότι «αυτό είναι το τίμημα της επιθυμίας». Φράση που αποτέλεσε τον τίτλο της ταινίας της Mary McGuckian του 2015 που αφηγείται την ιστορία της Gray και της εμβληματικής της οικίας, συνώνυμο σήμερα του μοντερνισμού. Στην ταινία την ερωμένη της (μπαϊσέξουαλ) Gray, διάσημη ηθοποιό και chanson réaliste στα πρότυπα της Πιαφ, Damia (σε αυτήν αφιέρωσε η Gray την καρέκλα Siren), υποδύεται η Αλάνις Μορισέτ.H Gray έφυγε από τη ζωή το 1976 στο Παρίσι, σε ηλικία 98 ετών. Το ίδιο πρωί είχε στείλει την οικονόμο της να αγοράσει φελλό και άλλα υλικά για ένα νέο πρότζεκτ που ετοίμαζε. Αναδρομικές εκθέσεις, όπως εκείνη του 2013 στο Centre Pompidou και αυθεντικά έργα της που φυλάσσονται στο V&A του Λονδίνου και το Εθνικό Μουσείο της Ιρλανδίας αποδίδουν φόρο τιμής σε μια μεγάλη δημιουργό, μια ανεξάρτητη γυναίκα, ένα ελεύθερο πνεύμα που είχε πει κάποτε: «Οι φόρμουλες δεν είναι τίποτα. Τα πάντα είναι η ζωή».

