Αν υπάρχει ένας τρόπος να μετρήσει κανείς την αγάπη του κοινού στις παλιές ελληνικές ταινίες, αυτός δεν είναι άλλος από τα ποσοστά τηλεθέασης των συγκεκριμένων προγραμμάτων, όταν προβάλλονται από τα τηλεοπτικά κανάλια. Σύμφωνα με τα επίσημα στατιστικά στοιχεία της Nielsen, στο «τοπ 10» των ελληνικών ταινιών που έκαναν την υψηλότερη τηλεθέαση την τηλεοπτική σεζόν που διανύουμε, η μερίδα του λέοντος ανήκει σε αυτές του παλιού κινηματογράφου.

Το «τοπ 10» της τηλεθέασης

Χαρακτηριστικά, κατά τη σεζόν 2016-2017 και μέχρι τις 3 Μαρτίου της φετινής χρονιάς, που υπάρχουν επίσημα στοιχεία, μόλις μία από τις δέκα ταινίες με τη μεγαλύτερη τηλεθέαση δεν είναι παλιά ελληνική και είναι η «Νήσος 2: Το Κυνήγι του Χαμένου Θησαυρού». Τα ποσοστά που αγγίζουν οι ταινίες είναι ιδιαίτερα υψηλά, ξεκινώντας από το 20,3% του «Θύματος» και φθάνοντας μέχρι το πρόσφατο 41,3% του «Μπακαλόγατου» (δεν βρίσκεται ακόμα στις επίσημες λίστες). Οι συγκεκριμένοι δείκτες, μάλιστα, ξεπερνούν κατά πολύ τους μέσους όρους των καναλιών, που τα τελευταία χρόνια κυμαίνονται κατ’ ανώτατο όριο μέχρι το 17%.Ένα ακόμα από τα μεγάλα «χιτ» του παλιού κινηματογράφου είναι ο «Μπακαλόγατος», αφού κάθε φορά που προβάλλεται σημειώνει υψηλότατα ποσοστά. Η δυναμική της ταινίας μάλιστα προκάλεσε εντύπωση, όταν κατάφερε να κάνει υψηλότερα νούμερα τηλεθέασης και να ρίξει στη δεύτερη θέση του ημερήσιου πίνακα τηλεμετρήσεων τον ελληνικό τελικό Eurovision του 2015, ο οποίος ανέκαθεν αποτελεί ένα από τα πιο αποδοτικά σόου της ελληνικής τηλεόρασης.Και οι υπόλοιπες παλιές ελληνικές ταινίες όμως σημειώνουν ποσοστά που θα ζήλευε μια σύγχρονη τηλεοπτική παραγωγή. Από τον Ιανουάριο του 2017 μέχρι τα τέλη Μαρτίου, υπάρχουν ενδεικτικά 10 ταινίες οι οποίες ξεπέρασαν το 10% στα νούμερα τηλεθέασης, με κάποιες να φτάνουν και το 17,4% στους δείκτες της Nielsen.

Τηλεθέαση Ιανουάριος-Μάρτιος 2017

Πολλές από τις ταινίες που συνεχίζουν μέχρι σήμερα να προβάλλονται στην ελληνική τηλεόραση είναι παραγωγές της εταιρείας Φίνος Φιλμ, η οποία κατά τη δεκαετία του ’50 μεσουρανούσε στην ελληνική κινηματογραφική σκηνή και αύξησε την παραγωγή της κατά τα ’60ς, δημιουργώντας ταινίες που έμειναν ανεξίτηλες στον χρόνο.Συναντήσαμε τον εκπρόσωπο της εταιρείας, η οποία έχει πλέον κυρίως το ρόλο του διαχειριστή των παλιών ταινιών που παρήχθησαν τις δεκαετίες ’50, ’60 και ’70. Όπως μας ενημέρωσε ο Στάθης Καμβασινός, η Φίνος Φιλμ έχει παράξει 187 ταινίες, ωστόσο σήμερα προς παραχώρηση είναι περίπου 150, καθώς ορισμένες έχουν υποστεί φθορές, κάτι που απαγορεύει την τηλεοπτική τους προβολή.Από τις 150 ταινίες, τα κανάλια ουσιαστικά ανακυκλώνουν περίπου τις 80, που είναι και οι πιο διάσημες. Ο κ. Καμβασινός πιστεύει ότι και οι υπόλοιπες είναι εξίσου σημαντικές, παρότι δεν προβάλλονται από τους σταθμούς. Αυτός είναι και ένας στόχος της εταιρείας: να προστεθούν στα πακέτα παραχώρησης έργα που ίσως δεν έχουν δει οι τηλεθεατές, αλλά δεν έχουν να ζηλέψουν τίποτα από αυτά που προβάλλονται ήδη.Ποια είναι όμως η διαδικασία που ακολουθείται προκειμένου αυτές οι κινηματογραφικές ταινίες να φτάσουν στους τηλεοπτικούς μας δέκτες; Καταρχάς, τα πνευματικά δικαιώματα όλων των ταινιών του παλιού ελληνικού κινηματογράφου ανήκουν στις εταιρείες που είτε παρήγαγαν είτε αγόρασαν τα δικαιώματά τους αργότερα. Αυτό σημαίνει πως για να τις προβάλλουν οι τηλεοπτικοί σταθμοί σήμερα, πρέπει να τις αγοράσουν για κάποιο συγκεκριμένο χρονικό διάστημα.Συνήθως, μας λέει ο κ. Καμβασινός, κάθε αρχή της τηλεοπτικής σεζόν η Φίνος Φιλμ ξεκινά συζητήσεις με τα κανάλια τα οποία προτίθενται να αγοράσουν μια σειρά ταινιών της για να έχουν τη δυνατότητα να τις προβάλλουν για ένα συγκεκριμένο χρονικό διάστημα. «Αυτό δεν είναι εύκολη διαδικασία καθώς πρέπει να συνεκτιμηθούν πολλοί παράγοντες. Το πιο σημαντικό είναι να προσδιοριστεί πότε μια ταινία θα παίξει σε ένα κανάλι προκειμένου να απελευθερωθεί για να προβληθεί αργότερα από κάποιο άλλο».Αυτός συμβαίνει ώστε δύο κανάλια να μην προβάλουν την ίδια περίοδο την ίδια ταινία. Ισχύει ο κανόνας της αποδέσμευσης, σύμφωνα με τον οποίον κάποιο κανάλι που δεν έχει πάρει πρώτο τα δικαιώματα ενός έργου, πρέπει να περιμένει μέχρι να προβληθεί από τον τηλεοπτικό σταθμό που το πρόλαβε, ώστε αργότερα να μπορεί να το διεκδικήσει. «Αυτό μπορεί να οδηγήσει στο να προβάλλονται ταινίες μέσα σε μια σεζόν μέχρι και τέσσερις φορές, από διαφορετικά κανάλια». Τα περισσότερα συμβόλαια συνεργασίας της Φίνος Φιλμ με τα κανάλια δίνουν επίσης τη δυνατότητα σε έναν σταθμό να κάνει και μια γρήγορη επανάληψη της ταινίας, λίγες μέρες μετά την πρώτη προβολή.Οι σταθμοί δεν αγοράζουν τα δικαιώματα μίας μόνο ταινίας, αλλά ενός πακέτου από αυτές. Υπάρχει βέβαια η πιθανότητα ένα κανάλι να αγοράσει και επιλεκτικά κάποιες, κυρίως όταν πρόκειται για επετειακές.Σχεδόν όλες οι ταινίες έχουν την ίδια τιμή πώλησης, ωστόσο, σύμφωνα με τον κ. Καμβασινό, έχει γίνει μια κατηγοριοποίηση των πιο εμπορικών από την πλευρά της Φίνος Φιλμ.

Τα έσοδα από τις προβολές δεν πηγαίνουν μόνο στα κανάλια, αλλά και στα σωματεία ηθοποιών, σεναριογράφων και οπερατέρ που λαμβάνουν συγκεκριμένο μερίδιο. Τα κανάλια αναλαμβάνουν εξ ολοκλήρου την ευθύνη της διανομής των χρημάτων.Η Φίνος Φιλμ επιχείρησε πριν από δύο χρόνια να ανεβάσει όλες τις ταινίες της ψηφιοποιημένες στο ΥouΤube, προκειμένου ο καθένας να μπορεί να τις παρακολουθήσει ελεύθερα. Ωστόσο, από τον πρώτο κιόλας μήνα ξέσπασαν αντιδράσεις κυρίως από το σωματείο των ηθοποιών, το οποίο εναντιώθηκε στην κίνηση, θεωρώντας πως από την στιγμή που οποιοσδήποτε έχει τη δυνατότητα να δει όποτε θέλει μια ταινία, τα συμφέροντα των ηθοποιών δεν εξασφαλίζονται. Η υπόθεση οδηγήθηκε στα δικαστήρια, με το σωματείο ηθοποιών «Διόνυσος» να ζητά 750.000 ευρώ αποζημίωση. Το ποσό, σύμφωνα με τον κ. Καμβασινό, ήταν υπερβολικό, έτσι αποφάσισαν να “κατεβάσουν” τις ταινίες από το Διαδίκτυο. «Σύμφωνα με πρόχειρους υπολογισμούς, τον πρώτο χρόνο θα βγάζαμε 30.000 ευρώ από τις διαφημίσεις της Google», λέει ο εκπρόσωπος της Φίνος Φιλμ. «Ωστόσο για εμάς δεν ήταν κριτήριο τα χρήματα. Φτάσαμε στο σημείο να προτείνουμε στον Διόνυσο να δώσουμε όλα τα έσοδα από τις διαφημίσεις στο σωματείο προκειμένου να λυθεί η διένεξη, ωστόσο δεν δέχθηκαν».

Ενώ πολλές είναι οι αγαπητές στο κοινό ταινίες, κύριο μέλημα των καναλιών, όπως μας επισήμανε η υπεύθυνη ελληνικών ταινιών του ΑΝΤ1 Σάντυ Γιαννιά, είναι το πώς θα τις τοποθετήσουν στο πρόγραμμα με τέτοιον τρόπο, ώστε να προσελκύσουν το μεγαλύτερο δυνατό κοινό.«Σίγουρα υπάρχουν κάποια είδη ταινιών, όπως οι κωμωδίες, οι οποίες έχει αποδειχτεί πως κάνουν μεγαλύτερη επιτυχία», επισημαίνει η κα Γιαννιά. Το γεγονός όμως ότι μια ταινία είναι κωμωδία ή έχει κάποιον γνωστό ηθοποιό, δεν εξασφαλίζει πάντα την επιτυχία προβολής της. «Ο ανταγωνισμός, η μέρα, η ώρα, όσο και το κατάλληλο promotion, συντελούν στο να κάνει μια ταινία τηλεθέαση, ενώ πολύ σημαντικός παράγοντας είναι το έργο να μην έχει μεταδοθεί πολλές φορές σε μικρό χρονικό διάστημα στην τηλεόραση, ώστε να δημιουργηθεί αναμονή του κοινού για την προβολή του».Ο ΑΝΤ1 είναι ένα από τα κανάλια που δίνουν μεγάλη έμφαση στις παλιές ελληνικές ταινίες, καθώς εβδομαδιαία προβάλλει τρεις, τη μία μάλιστα στην prime time ζώνη του Σαββάτου. Τα νούμερα τηλεθέασης είναι κατά βάση υψηλά, κάτι που αυτομάτως τις κάνει προσοδοφόρες για το κανάλι. Το γεγονός δεν αποτελεί έκπληξη για τον κ. Καμβασινό. «Ασφαλώς ένας σταθμός θα προτιμήσει να αγοράσει μια ελληνική ταινία η οποία θα του φέρει τηλεθέαση ακόμη και πολλές φορές υψηλότερη από αυτήν που θα του έφερνε μια ξένη ταινία πρώτης προβολής, την οποία και θα πλήρωνε πολύ πιο ακριβά!».

Κάποια κανάλια όπως ο Alpha και το Mega έχουν δημιουργήσει ολόκληρες ζώνες αφιερωμένες σε έργα της Φίνος Φιλμ. Η πίτα έχει μεγαλώσει, καθώς στο παιχνίδι έχουν και άλλα κανάλια, όπως ο ΣΚΑΪ, ο οποίος τα τελευταία χρόνια έχει αρχίσει να προβάλλει και αυτός τις παλιές ελληνικές ταινίες.Πολλές ταινίες μάλιστα έχουν βγει και εκτός συνόρων. Όπως μας επισήμανε ο εκπρόσωπος της Φίνος Φιλμ, έργα της εταιρείας έχουν αρχίσει να προβάλλονται στην κυπριακή τηλεόραση αλλά και σε συνδρομητικές πλατφόρμες του εξωτερικού για την ομογένεια.

Βλέποντας ταινίες με ηλικία άνω των πενήντα ετών να συνεχίζουν να αποτελούν πόλο έλξης για το κοινό, εταιρείες παραγωγής και κανάλια έχουν ξεκινήσει μια προσπάθεια προκειμένου το περιεχόμενο να εκσυγχρονιστεί και να προσαρμοστεί στα σημερινά δεδομένα.Μια από τις πρώτες ενέργειες της Φίνος Φιλμ ήταν να προχωρήσει στην ψηφιοποίηση των ταινιών, ώστε να εξαλειφθούν οι πιθανές φθορές του χρόνου και να βελτιωθεί η ποιότητα εικόνας και ήχου. Η ψηφιοποίηση έγινε από την ομάδα post production της Graal, η οποία διόρθωσε τις γρατσουνιές που υπήρχαν στο φιλμ και το μετέτρεψε σε ανάλυση 4Κ, κάνοντας και χρωματική διόρθωση. Η διόρθωση ξεκίνησε το 2007 και κράτησε τρία ολόκληρα χρόνια, αφού κάθε ταινία απαιτούσε 80 με 100 ώρες για να αποκατασταθεί. Το κόστος ήταν περίπου 3 με 4 εκατομμύρια ευρώ. Τις ψηφιοποιημένες, όμως, ταινίες δεν θα έχουν όλοι τη δυνατότητα να τις παρακολουθήσουν, όπως μας ενημερώνει ο κ. Καμβασινός, καθώς τα ιδιωτικά κανάλια δεν έχουν τις κατάλληλες τεχνολογικές υποδομές για να τις προβάλλουν κι έτσι θα τις βλέπουμε μόνο από συνδρομητικά.Ένας ακόμα τρόπος “εκσυγχρονισμού” της εμπειρίας των ελληνικών ταινιών είναι ο επιχρωματισμός. Η εταιρεία παραγωγής Καραγιάννης-Καρατζόπουλος αποφάσισε πρόσφατα να τον εφαρμόσει σε παλιές ασπρόμαυρες ταινίες της. Ο επιχρωματισμός έγινε από εταιρεία του Χόλιγουντ, η οποία εξέτασε τις αποχρώσεις του μαύρου και του λευκού των ταινιών και τις χρωμάτισε αναλόγως. Μέχρι στιγμής στο ελληνικό κοινό έχουν παρουσιαστεί δύο έργα, τα οποία έκαναν τεράστια επιτυχία σε τηλεθέαση: Το «Η Δε Γυνή να Φοβήται τον Άνδρα», που στην πρώτη προβολή χτύπησε 49% και το «Της Κακομοίρας», που προβλήθηκε από τον ΑΝΤ1 και ξεπέρασε το 40% της τηλεθέασης. Λέγεται πως η Καραγιάννης-Καρατζόπουλος θα προχωρήσει στην επιχρωμάτιση ακόμα 15 τίτλων.

Τα τελευταία χρόνια έχει ανθίσει το φαινόμενο νέες εταιρείες παραγωγής να αναλαμβάνουν τη διασκευή παλιών κινηματογραφικών έργων με σύγχρονους ηθοποιούς. Μεταξύ αυτών βρίσκονται ταινίες που άφησαν εποχή, όπως «Ο Ηλίας του 16ου» (2008), «Ζητείται Ψεύτης» (2010) και «Γαμπροί της Ευτυχίας» (2015). Η Φίνος Φιλμ συμμετείχε συμβολικά στην παραγωγή των διασκευών, ωστόσο η έγκριση που έπρεπε να πάρουν οι εταιρείες που την πραγματοποίησαν ήταν από τους σεναριογράφους που έγραψαν την πρωτότυπη ταινία, και όχι από τις εταιρείες που είχαν τα πνευματικά δικαιώματα. Οι συγκεκριμένες διασκευές, όπως φαίνεται και στους πίνακες τηλεθέασης, προσέλκυσαν το τηλεοπτικό κοινό, σημειώνοντας πολύ υψηλά νούμερα τηλεθέασης.

gabroi.jpg

Αυτή είναι μια ακόμη απόδειξη πως ο παλιός ελληνικός κινηματογράφος είναι ακόμα ένα δυνατό χαρτί για τα κανάλια. Σύμφωνα με τον κ. Καμβασινό, τα “χρόνια της αθωότητας” κατά τα οποία γυρίστηκαν οι ταινίες είναι ένα από τα στοιχεία που τις κάνουν ακόμα σαγηνευτικές. Η νοσταλγία του κοινού είναι το σημείο αναφοράς και για την κα Γιαννιά. Το βέβαιο είναι πως ο παλιός ελληνικός κινηματογράφος ζει μια δεύτερη νιότη, 70 και πλέον χρόνια μετά την εμφάνισή του.