σοφίας… νεύματα
Η Πραγματική Αλήθεια δεν συμφωνεί με κάτι άλλο παρά μόνο με τον Εαυτό της, ό,τι λέγει αυτό και Είναι, και ό,τι Είναι αυτό και λέγει.
(Ενν. V.5.2.18-20)
Από την απαρχή του φιλοσοφικού στοχασμού, 6ος αιώνας π.Χ., έως και στις ημέρες μας, η Φιλοσοφία στην προσπάθειά της να ερμηνεύσει τον κόσμο και τη θέση του ανθρώπου, μέσα σ’ αυτόν, πέρασε από διάφορα εξελικτικά στάδια: Από τη φυσική φιλοσοφία στην ηθική και από την οντολογία στη μεταφυσική.
Ο πόθος του ανθρώπου για το «ευ ζην», η αναζήτηση του νοήματος του «ζην», ζητήματα μεγίστης σημασίας, ώθησαν τους θεωρητικούς της σκέψης να αναλάβουν την έρευνα αυτών των θεμάτων, ως έργο ζωής.
Η απόκριση σ’ αυτό το κάλεσμα γέννησε θεωρίες και ρεύματα σκέψης -πολλές φορές φαινομενικά εκ διαμέτρου αντίθετες, κατ’ ουσία όμως, στο κέντρο όλων αυτών των θεωριών, -στο πέρασμα των αιώνων- όλοι οι στοχαστές έθεταν τον άνθρωπο.
Οι εκάστοτε φιλοσοφικές θεάσεις επηρέαζαν τις αντιλήψεις -βάση των δικών τους συμπερασμάτων-, και πρότειναν μεθόδους, ως ιδανικοί τρόπους διαβίωσης, οι οποίες διαμόρφωναν τις ατομικές ή συλλογικές πεποιθήσεις των καιρών. Οι πεποιθήσεις αυτές, είχαν άλλοτε μακροχρόνια επιρροή και άλλοτε έσβηναν πολύ σύντομα από τη μνήμη των ανθρώπων.
Τρεις μεγάλες φιλοσοφικές περίοδοι ενσωματώνουν όλες τις πηγές “εξόρυξης” του ανθρώπινου ιδεολογικού πλούτου.
Α) Από τον 6ο αιώνα π.Χ., με την απαρχή τον προσωκρατικό υλοζωισμό του Θαλή, έως την νεοπλατωνική μεταφυσική του Δαμάσκιου, ή κατ’ άλλους έως τη σίγηση της «Ακαδημίας», με διάταγμα του Ιουστινιανού, το 529 μ.Χ. Η περίοδος αυτή κλείνει μέσα της μεγάλους ογκόλιθους του πνεύματος, των οποίων οι αποφάνσεις τέθηκαν ως θεμέλια του όλου οικοδομήματος της μετέπειτα φιλοσοφικής σκέψης.
Το χιλιόχρονο αυτό διάστημα εσωκλείει μέσα του τις τέσσερεις κύριες περιόδους της αρχαίας ελληνικής φιλοσοφίας: (1) Προσωκρατική (6ος -5ος αιώνας π.Χ.), (2) Κλασική (4ος αιώνας π.Χ.), (3) Ελληνιστική (3ος -1ος αιώνας π.Χ.) και (4) Ρωμαϊκή (1ος αιώνας π.Χ.- 6ος αιώνας μ.Χ).
Β) Σ’ αυτή την περίοδο εντάσσονται όλα τα ρεύματα του Χριστιανισμού: Θεμελιωτές του υπήρξαν οι Πατερικοί φιλόσοφοι, της περιόδου (2ος – 6ος αιώνα)-, οι Απολογητές, η Βυζαντινή φιλοσοφία, τα ρεύματα του σχολαστικισμού και ο Μυστικισμός. Η περίοδος δηλαδή που καταγράφεται στην Ευρωπαϊκή ιστορία ως Μεσαίωνας και προσδιορίζεται από τον 5ο έως τον 15ο αιώνα μ.Χ.
Γ) Η Αναγέννηση διαδέχεται τον Μεσαίωνα. Χαρακτηρίζεται ως η εποχή των μεγάλων αλλαγών και ανακαλύψεων. Οι αλλαγές που κομίζει η νέα εποχή λειτούργησαν ως πολιτικό κύμα που σάρωσε ταχύτατα ολόκληρη την Ευρώπη και επέφερε μεγάλη άνθιση σε όλους τους τομείς της ζωής, στη θρησκεία, στην τέχνη, στην Πολιτική και συνάμα ευρεία μεταρρύθμιση στην παιδεία. Η συγκεκριμένη ιστορική περίοδος, η οποία οριοθετείται ανάμεσα στο 14ο αιώνα έως τον 18ο αιώνα μ.Χ., έθρεψε τον Εμπειρισμό, τον Ορθολογισμό, τον Γαλλικό Διαφωτισμό, τον Κριτικό ορθολογισμό, το Γερμανικό Ιδεαλισμό και τον Ουμανισμό. Στους ύστερους χρόνους της αναδύθηκε η Σκωτική σχολή, η Φιλοσοφία της Πολιτικής Οικονομίας και η Αναλυτική Φιλοσοφία.
Το οδοιπορικό της Φιλοσοφίας θα παρακολουθήσει η παρούσα στήλη με συνοπτική αναφορά των θέσεων κάθε Σχολής σκέψης, το χρονικό πλαίσιο στο οποίο εντάσσεται και την ενθύμηση των κυριοτέρων εκπροσώπων τους.
Ένα γρήγορο δηλαδή ταξίδι στις λεωφόρους του πνεύματος, το οποίο θα μας γνωστοποιήσει τις μεταβολές ή τις συγκλίσεις των διαφόρων θεωριών ώστε να γίνει κατανοητό το πώς οδηγηθήκαμε στην διαμόρφωση της επικρατούσας κοσμοαντίληψης της εποχής μας.
