Οι αριθμοί όταν γίνουν πολύ μεγάλοι, παύουμε να νιώθουμε την διάσταση τους. Τα 40 τρισεκατομμύρια δολάρια είναι ένας τέτοιος αριθμός.
Κι όμως, αυτό είναι πλέον το χρέος των Ηνωμένων Πολιτειών. Τον Αύγουστο του 2026 ξεπέρασε για πρώτη φορά αυτό το ιστορικό όριο. Πριν από λιγότερο από δέκα χρόνια, στις αρχές του 2017, βρισκόταν λίγο κάτω από τα 20 τρισ. δολάρια. Μέσα σε μία δεκαετία, δηλαδή, σχεδόν διπλασιάστηκε.
Το εντυπωσιακότερο, εδω, είναι η ταχύτητα με την οποία αυξάνεται. Μόλις πέντε μήνες χρειάστηκαν για να περάσει από τα 39 στα 40 τρισ. δολάρια. Και σήμερα οι ΗΠΑ δαπανούν πάνω από ένα τρισεκατομμύριο δολάρια τον χρόνο μόνο για τόκους. Το κόστος εξυπηρέτησης του χρέους έχει ήδη γίνει μία από τις μεγαλύτερες δαπάνες του αμερικανικού προϋπολογισμού.
Θα μπορούσε κανείς να πει: «Και τι έγινε; Η Αμερική είναι η μεγαλύτερη οικονομική δύναμη του κόσμου, εκδίδει το κυρίαρχο διεθνές νόμισμα και πάντα θα βρίσκει κάποιον να αγοράζει τα ομόλογά της».
Σωστά. Μέχρι ενός σημείου.
Γιατί το πραγματικό ερώτημα δεν είναι αν οι Ηνωμένες Πολιτείες μπορούν σήμερα να εξυπηρετήσουν το χρέος τους. Μπορούν.
Το ερώτημα είναι πόσο μπορεί να συνεχίζεται μια πορεία κατά την οποία το χρέος αυξάνεται ταχύτερα από την οικονομία και όλο και μεγαλύτερο μέρος των κρατικών εσόδων κατευθύνεται στους τόκους. Ήδη οι αγορές ζητούν υψηλότερες αποδόσεις για να κρατήσουν μακροπρόθεσμα αμερικανικά ομόλογα, ενώ οι αποδόσεις των 30ετών τίτλων έφτασαν πρόσφατα στα υψηλότερα επίπεδα από το 2007.
Τα κράτη, όπως και οι άνθρωποι, μπορούν να ζουν με χρέος. Μπορούν ακόμη και να ευημερούν με χρέος, όταν αυτό χρηματοδοτεί παραγωγικές επενδύσεις και όταν το εισόδημά τους αυξάνεται αρκετά ώστε να το υπηρετεί.
Το πρόβλημα αρχίζει όταν ο δανεισμός παύει να χρηματοδοτεί κυρίως το αύριο και χρησιμοποιείται ολοένα περισσότερο για να πληρώνει το χθες.
Η Αμερική δεν βρίσκεται αύριο το πρωί μπροστά στη χρεοκοπία. Όποιος το υποστηρίζει υπερβάλλει. Βρίσκεται όμως μπροστά σε ένα πρόβλημα που γίνεται χρόνο με τον χρόνο δυσκολότερο: δημοσιονομικά ελλείμματα κοντά στο 6% του ΑΕΠ, αυξανόμενες κοινωνικές δαπάνες, τεράστιες ανάγκες χρηματοδότησης και τόκους που απορροφούν συνεχώς περισσότερους πόρους.
Και υπάρχει μια παλιά αλήθεια που ισχύει τόσο για τα νοικοκυριά όσο και για τις αυτοκρατορίες:
Μπορείς για πολύ καιρό να ξοδεύεις περισσότερα από όσα παράγεις. Δεν μπορείς όμως να το κάνεις για πάντα.
