«Ένας αρκεί στων πολλών την ύπαρξη να δώσει νόημα»
Ο Παλαμάς, με τη διαίσθηση του ποιητή που βλέπει πέρα από το πλήθος, υπενθυμίζει μια αλήθεια παλιά σαν την ανθρώπινη ιστορία: δεν χρειάζεται μια λεγεώνα για να κινηθεί ο κόσμος· συχνά αρκεί ένας. Μια σκέψη, μια ψυχή, μια φωνή που τολμά να διαφοροποιηθεί από τον βόμβο της μάζας.
Στους πολλούς, η ύπαρξη απλώνεται σαν μια πεδιάδα αχανής: καθημερινές πράξεις, επαναλήψεις, συνήθειες που φθείρουν χωρίς να φωτίζουν. Μα έρχεται κάποτε ένας άνθρωπος —οραματιστής, δημιουργός, δάσκαλος, ή και απλώς ένας ταπεινός εργάτης του καλού— και ξαφνικά η πεδιάδα αποκτά ανάγλυφο. Εκεί που υπήρχε μόνο πλήθος, γεννιέται κατεύθυνση. Εκεί που υπήρχε βουή, σχηματίζεται νόημα.
Ο Παλαμάς δεν υμνεί τον «ήρωα» με τη ρομαντική έννοια· υμνεί την εσωτερική πυξίδα που διαθέτουν ορισμένοι άνθρωποι. Αυτοί που μέσα στην ασάφεια βρίσκουν έναν σκοπό. Αυτοί που δεν συμβιβάζονται με τη μετριότητα της πλειονότητας, αλλά στέκουν όρθιοι, θέτοντας τον εαυτό τους ως σημείο αναφοράς.
Η φράση γίνεται έτσι μια υπόμνηση ότι η ιστορία —και η καθημερινή ζωή— προχωρούν από φωτεινές ατομικότητες, όχι από ανώνυμα πλήθη. Κι ακόμη περισσότερο: μας καλεί να αναρωτηθούμε αν μπορούμε κι εμείς, έστω για έναν άνθρωπο, να γίνουμε «ο ένας» που δίνει νόημα, έμπνευση ή κατεύθυνση.
Γιατί στο τέλος, ο κόσμος δεν αλλάζει από τις μάζες· αλλά από εκείνους που έχουν μέσα τους κάτι που αξίζει να ακουστεί. Ένας αρκεί —όταν ξέρει πού πηγαίνει και όταν το φως του αρκεί να το δει κι άλλος ένας!
