Ερρίκος ο 8ος, ο Brexiteer

Η Τερέζα Μέι πέρασε τη Δευτέρα τον νόμο που μετατρέπει όλη την ευρωπαϊκή νομοθεσία σε βρετανική. Το τρικ δεν είναι δικό της, αντιθέτως, οι απαρχές του εντοπίζονται στο 1539. 
Χρόνος ανάγνωσης: 
4

‘

Πορτραίτο του Ερρίκου του 8ου από το εργαστήρι του Χανς Χόλμπαϊν του Νεότερου, 1497-8. [Google Art Project/Wikimedia Commons]
Τετάρτη 13 Σεπτεμβρίου 2017
Κείμενο

Θύμιος Τζάλλας
Στην αρχή ονομάστηκε ο «Μεγάλος Ακυρωτικός Νόμος»: The Great Repeal Bill. Στη συνέχεια το Great απαλείφθηκε, και κράτησαν το λιγότερο φορτισμένο The Repeal Bill. Τελικά επιλέχθηκε το ουδέτερο «Νόμος Εξόδου από την Ευρωπαϊκή Ένωση»: EU (Withdrawal) Bill.

Λίγο μετά τα μεσάνυχτα της Δευτέρας, το βρετανικό κοινοβούλιο με 326 ψήφους υπέρ και 290 κατά, ενέκρινε, όπως αναμενόταν, το νομοσχέδιο που μετατρέπει τους ευρωπαϊκούς νόμους του Ηνωμένου Βασιλείου σε βρετανικούς. Είναι ο μόνος τρόπος ώστε η ισχύουσα εδώ και 44 χρόνια ευρωπαϊκή νομοθεσία να διατηρηθεί και στη μετά-Brexit εποχή, όταν δηλαδή η Βρετανία δεν θα δεσμεύεται πια από τις ευρωπαϊκές Συνθήκες. Και για να περάσουν στα γρήγορα νομοθεσία 44 ετών, αποφάσισαν ότι θα χρησιμοποιήσουν έναν πολύ παλιό νόμο.Η τροπολογία που κατέθεσαν οι Εργατικοί, με την οποία επιχείρησαν να μπλοκάρουν τον νόμο, αφορούσε τη διαδικασία, όχι την ουσία της εξόδου από την ΕΕ. Φοβούνται τις «εξουσίες του Ερρίκου του 8ου», ένας όρος που είναι πολύ της μόδας τελευταία στη Μεγάλη Βρετανία.Ο Ερρίκος εμπλέκεται συζήτηση για το Brexit εξαιτίας ενός νόμου του 1539, ο οποίος του έδινε τη δυνατότητα να παρακάμπτει το κοινοβούλιο κατά το δοκούν. Η σημερινή εκδοχή είναι φυσικά πολύ πιο ήπια. Ένας νόμος περνάει από τη Βουλή, αλλά οι υπουργοί μπορούν να επιφέρουν εκ των υστέρων αλλαγές με υποτυπώδη κοινοβουλευτικό έλεγχο.

img_20170913_112327.jpg

Νομός του 16ου αιώνα με την υπογραφή του Ερρίκου του 8ου. Φυλάσσεται στα αρχεία του Westminster. 

Η δευτερεύουσα νομοθεσία είναι στην ουσία αναγκαίο κακό, αφού ένας νόμος δεν μπορεί, εκ των πραγμάτων, να συμπεριλάβει όλες τις παραμέτρους των ζητημάτων που ρυθμίζει. Για παράδειγμα, το νομοσχέδιο της κυβέρνησης Κάμερον για το Κράτος Πρόνοιας το 2012, όριζε ότι τα επιδόματα ανεργίας και ενοικίου θα ενοποιούνταν. Όμως, ο μαθηματικός τύπος υπολογισμού θα ερχόταν στη Βουλή εκ των υστέρων ως δευτερεύουσα νομοθεσία, χωρίς συζήτηση στο Σώμα. Όμως το πώς υπολογίζεται ένα επίδομα έχει αντίκτυπο στο ύψος του, ποιος το δικαιούται κ.λπ. Το πρόβλημα λοιπόν είναι ότι πολλές φορές οι τεχνικές αλλαγές επιτρέπουν στους υπουργούς να κάνουν ουσιαστικές τροποποιήσεις στον νόμο. Ποιος και πώς θα τους ελέγξει; Αν στις 3.384 σελίδες κύριας νομοθεσίας μόνο του 2009 αντιστοιχούν περίπου 12.000 σελίδες δευτερεύουσας, τι θα συμβεί με τη νομοθεσία 44 ετών;Οι «Εξουσίες του Ερρίκου του 8ου» επιτρέπουν στην κυβέρνηση να κερδίσει χρόνο ώστε να περάσει το Brexit και να κάνει τις αλλαγές μετά. Την ίδια στιγμή όμως, αποτελούν ουσιαστικά αφορμή για την αντιπολίτευση ώστε να θέσει σε δοκιμασία την κυβέρνηση και την οριακή πλειοψηφία της Τερέζα Μέι. Μην ξεχνάμε ότι ο κύριος στόχος των Εργατικών δεν είναι να συμμαζέψουν την κατάσταση με το Brexit, αλλά να επιστρέψουν στην εξουσία.

cover-ta.jpg

Remainers διαδηλώνουν έξω από το Κοινοβούλιο την ημέρα της ψήφισης του νομοσχεδίου, 11 Σεπτεμβρίου 2017. [TOLGA AKMEN / AFP]

Οι Labour όμως, σε αντίθεση με τους Tories, είχαν διαρροές, 7 τον αριθμό. Η Καρολάιν Φλιντ είναι το πλέον χαρακτηριστικό παράδειγμα: Είναι Labour και Remainer, όμως η εκλογική της περιφέρεια ψήφισε Leave. Η ίδια ανήκει στην κατηγορία των Re-leavers, αναγνωρίζει δηλαδή την ήττα, αλλά και το δικαίωμα της κυβέρνησης να εφαρμόσει τη βούληση της λαϊκής ετυμηγορίας.Η Φλιντ δεν καταψήφισε τον νόμο, όπως ζητούσε ο αρχηγός του κόμματός της, Κόρμπιν. Υποστήριξε ότι το νομοσχέδιο όχι μόνο δεν ακυρώνει τίποτε, αλλά αντιθέτως εξασφαλίζει τη συνέχεια νόμων που προστατεύουν το περιβάλλον ή τα δικαιώματα των εργαζομένων.Το παράδοξο είναι ότι το ίδιο επιχείρημα επικαλέστηκε και ο συντηρητικός υπουργός Δικαιοσύνης Ντέιβιντ Λίντινγκτον προς το τέλος της συνεδρίασης, αφότου 107 βουλευτές είχαν λάβει το λόγο. «Ανήκω και εγώ στην κατηγορία εκείνων που πάλεψαν για το Remain. O νόμος επιτρέπει στην ευρωπαϊκή νομοθεσία να ισχύσει και την επόμενη μέρα», είπε. Ήταν η πιο παράδοξη στιγμή της συζήτησης: η βρετανική κυβέρνηση να επικαλείται τα οφέλη της ευρωπαϊκής νομοθεσίας προκειμένου να τεκμηριώσει την απόφασή της να μην δεσμεύεται από αυτή!

Αυτή ήταν η τρίτη κρίσιμη ψηφοφορία για το Brexit τον τελευταίο χρόνο. Τον Δεκέμβριο του 2016 η Βουλή ενέκρινε το χρονοδιάγραμμα των διαπραγματεύσεων της Μέι με 372 ψήφους διαφορά. Με την ίδια διαφορά υπερψηφίστηκε και η ενεργοποίηση του άρθρου 50 τον περασμένο Μάρτιο. Η νίκη της Δευτέρας, αν και καθαρή και αναμενόμενη, ήρθε με διαφορά 36 ψήφων.

Η συρρίκνωση της Μέι

αναμέτρηση υπέρ κατά
7 Δεκεμβρίου του 2016: Ψήφιση χρονοδιαγράμματος διαπραγματεύσεων 461 89
16 Μαρτίου 2017: Ενεργοποίηση του Άρθρου 50 492 122
11 Σεπτεμβρίου 2017: EU Withdrawal Bill 326 290

Όσο απομακρυνόμαστε από το δημοψήφισμα, τα κόμματα αισθάνονται πιο σίγουρα να στηρίξουν επιλογές που είναι αντίθετες με την ψήφο της 23ης Ιουνίου του 2016. Κανείς δεν το ξέρει καλύτερα από την ίδια τη Μέι. Βουλευτές του κόμματος της, ήδη την προειδοποίησαν ότι οι «εξουσίες του Ερρίκου του 8ου», το πέρασμα νόμων χωρίς διαβούλευση στο κοινοβούλιο, όπως δεν αρέσουν στον Κόρμπιν που τις χαρακτήρισε «αρπαγή εξουσίας» εκ μέρους των υπουργών, δεν αρέσουν ούτε σε εκείνους.Περιμένουν τώρα από την κυβέρνηση να κάνει αλλαγές στο νόμο, καθώς αυτός θα περνάει από τις επιτροπές, ώστε να περιοριστούν οι εξουσίες των υπουργών και να ενισχυθεί ο ρόλος της Βουλής. Αν οι αλλαγές δεν γίνουν, απειλούν με ανταρσία.

Θύμιος Τζάλλας
Εργάζεται στη Hansard Society ως υπεύθυνος για το πρόγραμμα έρευνας και εκπαίδευσης στη βρετανική Βουλή. Αρθρογραφεί σε ελληνικά και βρετανικά μέσα. Έχει εργαστεί στο βρετανικό κοινοβούλιο και think tanks για τον αντίκτυπο της κυβερνητικής μεταρρύθμισης στο κράτος πρόνοιας.