Η παρακάτω ανάρτηση στάλθηκε από τον Γιάννη τον Πενταμοδιανό

Όπισθεν ολοταχώς για μια καινούργια Ευρώπη

Toυ Γεωργίου Νικ. Σχορετσανίτη *

Τις τελευταίες μέρες επανήλθε δριμύτερο το αποκαλούμενο προσφυγικό πρόβλημα και μάλιστα με κάποιες καινούργιες παραμέτρους. Οι λόγοι όπως εμφανίζονται στο προσκήνιο των εξελίξεων, πολλοί. Ένας από τους βασικούς, η κατάσταση που δημιουργήθηκε στη γείτονα χώρα, την Τουρκία, με το γνωστό ή μάλλον «άγνωστης ταυτότητας» πραξικόπημα τα αποτελέσματα του οποίου θα χαράζουν και επηρεάζουν τις ευρύτερες γεωπολιτικές εξελίξεις για αρκετό χρονικό διάστημα.

Ο κίνδυνος βεβαίως για τη χώρα μας και τον εγκλωβισμό πολλών χιλιάδων προσφύγων, αρκούντως υπαρκτός, που αναμένεται, εάν αληθεύσουν κάποια σενάρια, να φέρει την Ελλάδα σε κατάσταση αλλοφροσύνης και την Ευρωπαϊκή Ένωση ξανά ενώπιον πολύ σοβαρότερων προβληματισμών. Και σαν να μην έφτανε αυτό, από την Τσεχία έρχονται περίεργα νέα. Ο Πρόεδρός της, Μίλος Ζέμαν, με περισσή φυσικότητα και παρακάμπτοντας ευρωπαϊκές αποφάσεις για το προσφυγικό ζήτημα, δήλωσε στο Κοινοβούλιο της χώρας του, να μην υποδεχθεί κανέναν πρόσφυγα ρίχνοντας ξανά λάδι στο επίμαχο ζήτημα, ‘… Η χώρα μας απλώς δεν μπορεί να διακινδυνεύσει να υποστεί τρομοκρατικές επιθέσεις, όπως αυτές που συνέβησαν στη Γαλλία και τη Γερμανία’, είπε ξεκάθαρα. ‘Η υποδοχή των μεταναστών δημιουργεί πρόσφορο έδαφος για τέτοιου είδους επιθέσεις …’ , δήλωσε λίγο αργότερα κι ο εκπρόσωπος του Ζέμαν, επισημαίνοντας παράλληλα κι αυτός με τη σειρά του τα πρόσφατα τραγικά γεγονότα στην Ευρώπη. 

Η Κομισιόν φυσικά αμέσως δια στόματος του γερμανού Επιτρόπου αντέδρασε στην πρόταση αυτή κατηγορώντας τον ότι με αυτές τις εμπρηστικές δηλώσεις αποδυναμώνει την αρχή της κοινής ευρωπαϊκής δράσης, και φυσικά την ίδια την Ευρώπη. Βεβαίως δεν είναι κάτι που ήρθε εν αιθρία για όσους παρακολουθούν τα γεγονότα. Η Τσεχία με την Πολωνία, τη Σλοβακία και την Ουγγαρία, οι αποκαλούμενες χώρες του Βίσεγκραντ, εδώ και μεγάλο χρονικό διάστημα υψώνουν τη φωνή τους, εκφράζοντας σοβαρές αντιρρήσεις στα δρομολογούμενα σχέδια της Ευρώπης περί ανακατανομής των προσφύγων. Ο αριθμός που αναλογεί για την Τσεχία, σημειωτέον, και τους οποίους η συγκεκριμένη χώρα καλείται να φιλοξενήσει, ανέρχεται σε λιγότερο από τρείς χιλιάδες. Οι δηλώσεις αυτές, ουσιαστικά ευθεία προτροπή και άρνηση εφαρμογής των ευρωπαϊκών αποφάσεων, λίγο καιρό μετά την απόφαση του βρεττανικού λαού περί εξόδου από την Ευρωπαϊκή Ένωση, δημιουργούν καινούργια δυναμική στο χώρο των ευρωσκεπτικιστών σε όλα τα μήκη και πλάτη της ηπείρου μας. Η εποχή μας σε πολλές παραμέτρους θυμίζει έντονα μεσοπόλεμο, όταν οι πολιτικές ηγεσίες των χωρών εμφανίζονταν ανίκανες να επιλύσουν τα πιεστικά προβλήματα των λαών που απαιτούσαν σοβαρές και στιβαρές λύσεις. Προβλήματα που είχαν να κάνουν με τις στάχτες που άφησε πίσω του ο Πρώτος Μεγάλος Πόλεμος, και τη δυνατότητα ανάκαμψής τους. Δυστυχώς όμως για τη συνέχεια της σκοτεινής ηπείρου μας, και εκείνες οι ηγεσίες αποδείχθηκαν κατώτερες των περιστάσεων, με αποτέλεσμα να κάνουν την εμφάνισή τους ολοκληρωτικά καθεστώτα και κάποια από αυτά, μάλιστα, με δημοκρατικό μανδύα. Στην Ιταλία ο Μουσολίνι, στην Ισπανία ο Φράνκο, ενώ ακολούθησαν κατά πόδας η Πορτογαλία, η Ελλάδα, και αρκετές ακόμα χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης. Οι ηγέτες τους χρησιμοποίησαν κατά κόρον τις έννοιες της ‘πατρίδας’ και του ‘λαού’. Το εντυπωσιακό όμως είναι ότι αρκετά από εκείνα τα καθεστώτα είχαν τις ρίζες τους σε βαθειά αριστερές καταβολές. Οι σελίδες της ιστορίας εδώ είναι πλούσιες, πυκνές και ενδιαφέρουσες. Ίσως βέβαια στη γηραιά ήπειρο σε όλα αυτά να προστέθηκαν και οι παράπλευρες απώλειες που ήρθαν από την αντίπερα όχθη του Ατλαντικού με το μεγάλο κραχ του χρηματιστηρίου της Νέας Υόρκης, οι οποίες και να επιτάχυναν μερικές από τις εξελίξεις. 

Δεν υπάρχει αμφιβολία, φυσικά, ότι απέχουμε πολύ ακόμα από την πλήρη πολιτική κατάρρευση που να θυμίζει μεσοπόλεμο. Είναι όμως κάτι παραπάνω από ανησυχητικό το γεγονός ότι οι ηγεσίες αρκετών χωρών να προσπαθούν να περιχαρακώσουν τη χώρα τους από την υπόλοιπη Ευρωπαϊκή Ένωση, αφού όμως φροντίσουν να επωφεληθούν από τη συμμετοχή τους εκεί, αδιαφορώντας προκλητικά από τις γενικότερες εξελίξεις μέσα στην Ευρώπη, με χαρακτηριστικό παράδειγμα το προαναφερόμενο της Τσεχίας. Πιο δίπλα από την Τσεχία, σε άλλη μια χώρα του Βίσεγκραντ, την Ουγγαρία δρομολογείται για τον ερχόμενο Οκτώβριο δημοψήφισμα από τον Ούγγρο πρωθυπουργό ο οποίος προσφεύγει στη λαϊκή βούληση με σκοπό την συναίνεση του λαού της χώρας του στην αντιμετώπιση του προσφυγικού, με την έννοια της πλήρους επίσης άρνησης της σχετικής φιλοξενίας από την Ουγγαρία. Στο Νότο, ο πρωθυπουργός της χώρας μας σχεδιάζει φθινοπωρινή συνάντηση των χωρών της περιοχής ατενίζοντας καινούργιους ορίζοντες ή κάνοντας σαφή διαχωρισμό των προτεραιοτήτων των χωρών του Νότου από τις υπόλοιπες, κυρίως της κεντρικής Ευρώπης.

Η εικόνα που παρουσιάζει η σημερινή Ευρώπη, θυμίζει στους υποψιασμένους την Ευρώπη του Μεσοπολέμου, ή τουλάχιστον αρκετές από τις λεπτομέρειές της. Τότε το μέλλον της ηπείρου μας δόθηκε από τον επόμενο Μεγάλο Πόλεμο, ουσιαστικά τη συνέχεια του Πρώτου. Σήμερα, ξανά η ιστορία θα δείξει εάν και κατά πόσο οι ηγέτες της θα φανούν αντάξιοι των προσδοκιών των λαών με την έννοια της πολυπόθητης ευρωπαϊκής συνοχής, που για την ώρα φαντάζει όνειρο θερινής ημέρας. 

* Ο Γεώργιος Σχορετσανίτης είναι χειρουργός και διευθυντής του Χειρουργικού Τομέα στο ΠΑΓΝΗ