Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Από τον Οκτώβριο πέρσι άρχισα να παρουσιάζω κάθε αρχή του μηνός το Ημερολόγιο του Ρωμηού 1889. Τα ημερολόγια αυτά ήταν ένα πολύ συνηθισμένο είδος εντύπου από το 1880 ως το 1930 περίπου. Κυκλοφορούσαν τον Δεκέμβριο και είχαν το ημερολόγιο της επόμενης χρονιάς, συνήθως με μια σελίδα για κάθε μήνα, διανθισμένο με διάφορες χρήσιμες πληροφορίες και με κάποια στιχουργήματα ή ανέκδοτα. Σταδιακά, προστέθηκε και φιλολογική ύλη, κι έτσι στα επόμενα ημερολόγια το ημερολογιακό στοιχείο είχε περάσει στο περιθώριο ή και απουσίαζε εντελώς -όπως, ας πούμε, στο Ημερολόγιο του Μπουκέτου, που έβγαλε γύρω στα 8 ετήσια τεύχη από το 1925 έως το 1932 (το έχω παρουσιάσει εδώ).Ημερολόγια τέτοια βγαίνουν ακόμα, πολυσέλιδα και φιλολογικά. Με ένα από αυτά, το Λεσβιακό ημερολόγιο, έχω συνεργαστεί κι εγώ ως εκ πατρός Λέσβιος.Ο Σουρής, όσο έβγαζε τον Ρωμηό, την έμμετρη εβδομαδιαία εφημερίδα του, έβγαλε και μερικά “Ρωμηού ημερολόγια”, αν και όχι κάθε χρόνο (Στην Ανέμη υπάρχουν τρία ή τέσσερα). Το “Ρωμηού ημερολόγιον με το μαρτυρολόγιον” του 1889, που λογικά θα κυκλοφόρησε τον Δεκέμβριο του 1888.Γραμμένο ολόκληρο από τον Σουρή (“Εργασία του Σουρή τύποις αδελφών Περρή) είχε 36 σελίδες και απαρτιζόταν μόνο από το έμμετρο και σατιρικό “μαρτυρολόγιο” του κάθε μήνα (“Των μηνών η δωδεκάς / με προσθέσεις μερικάς”), με λίγα σκίτσα από τον σκιτσογράφο του Ρωμηού, χωρίς να έχει καν σελίδες με ημερολόγιο.Όπως μπορείτε να δείτε, ήταν όλο έμμετρο, από τον τίτλο ίσαμε την αναφορά της τιμής στο οπισθόφυλλο: Εις μεν το εσωτερικόν λεπτά πενήντα η τιμή εις δε το εξωτερικόν εξήντα με προπληρωμή.Αυτά τα «εορτολογικά-μαρτυρολογικά» άρθρα τα βάζω άλλοτε μεν την πρώτη του μηνός, ίδια μέρα με το Μηνολόγιο, άλλοτε δε την επόμενη, όταν δεν προλαβαίνω να γράψω κάτι άλλο. Επειδή τούτο το σαββατοκύριακο λείπω σε ταξιδάκι, σήμερα αντί για φιλολογικό άρθρο θα βάλω το στιχούργημα του Σουρή, μαζί με κάποια σχόλια στο τέλος.Αύγουστος. — Μπάτης δροσερός, μυρίζει κάθε βούτα,
σύκα, σταφύλια μπόλικα, πεπόνια κι άλλα φρούτα,
και ως εκ τούτου κίνησις πολλή του βασιλείου
και στην Παρθένον έρχεται ο δίσκος του ηλίου.Των Μακκαβαίων των επτά κι επτά των εν Εφέσω,
που τα πολλά των βάσανα να πω δεν θα μπορέσω,
ο μέγας Ισαάκιος, Δαλμάτιος και Φαύστος,
που μόνον βρούβες έτρωγαν κι οι τρεις ακαταπαύστως,
η θεία Μεταμόρφωσις, μεγάλη λειτουργία,
και μπακαλιάρων και ψαριών κατάλυσις κι αργία,
Ματθίας ο Απόστολος, πολύν βιώσας χρόνον,
Λαυρέντιος, ο κάλλιστος των αρχιδιακόνων,
οπού συχνά εγίνετο απ’ το μεθύσι τάπα
και κάθε Ηγουμένισσα μανιωδώς ηγάπα.Τής Θεοτόκου κοίμησις, πολύ μεγάλη σχόλη,
που εορτάζουν κατ’ αυτήν οι Παναγήδες όλοι,
ο Καραβίδας, κυνικός των νεοτέρων χρόνων,
κι ο Καββαδίας, ο φρουρός της δόξης των προγόνων,
ούπερ η μάθησις πολλή κι η γνώσις κι η παιδεία
και του Φυτάλη τ’ άγαλμα το πήρε για Φειδία,
Μιχαίος τε και Μάξιμος, ως είδος τι Θερσίτης,
προς τούτοις δε κι ο Μάξιμος, της Μπόρσας ο μεσίτης
ο Ανικήτας, ασκητής από το Αγιονόρος,
ο Φλώρος ο πανάγιος κι ο τμηματάρχης Φλώρος,
μα και ο Φλώρος το πουλί, που έχει τόσο νάζι,
και σαν τον βάλεις στο κλουβί αρχίζει να φωνάζει.To Άγιον Μανδίλιον, πανήγυρις ποικίλη,
που εορτάζει το λινό του καθενός μαντίλι
και τα τραπεζομάντιλα κι οι Καλαμάτες όλες,
που οι βρακάδες τις φορούν στις πιο μεγάλες σχόλες,
η Ναταλία, πάναγνος κι αυτή διά της βίας,
κι η Ναταλία έπειτα, βασίλισσα Σερβίας,
που χώρισε τον άνδρα της, Μιλάνο τον γνωστό,
που τ’ άλλαξε ο Βάττεμβεργ μια μέρα το Χριστό.Ο Άγιος Αδριανός με αρετή και νου,
που και την Πύλην έκαμε την του Αδριανού,
κι ο Μήτσας ο Αδριανός με τόση λεβεντιά,
που ένα πόντο δεν μπορεί να εύρει στα χαρτιά,
αποκοπή της κεφαλής τού Γιάννη τού πατρός,
συνεορτάζει κατ’ αυτήν κι ο Πύρλας ο γιατρός,
που τώρα καταγίνεται με όλα τα σωστά του
να εύρει το πηδάλιον το του αεροστάτου,
κατάθεσις επίσημος της Ζώνης της τιμίας,
που είναι καταφύγιον εις τας επιδημίας·
συνεορτάζει κατ’ αυτήν το κάθε τι κορδόνι,
κάθε ζωνάρι δηλαδή και κάθε βρακοζώνη.* βούτα: μεγάλο βαρέλι που χρησιμοποιείται για, χμ, τουαλέτα. Τέτοια είχαν π.χ. σε κρατητήρια και φυλακές.* τάπα απ’ το μεθύσι: οι γλωσσικοί ληξίαρχοι να επισημάνουν ότι η έκφραση ήταν γνωστή το 1888 (και φυσικά μπορεί να είναι πολύ παλαιότερη).* Παναγής Καββαδίας: από τους πρωτοπόρους της ελληνικής αρχαιολογίας, καθηγητής Πανεπιστημίου. Έπαθε ένα κάζο, όταν πέρασε για έργο του Φειδία το άγαλμα του συγκαιρινού του γλύπτη Φυτάλη (δείτε εδώ ένα άρθρο του 1888που τον ειρωνεύεται).* Καλαμάτες: είδος μαντιλιού, αλλά δεν ξέρω ποιο μαντίλι λεγόταν έτσι -το μεταξωτό ίσως. Ο Σουρής έχει και άλλοτε γράψει για καλαμάτες και βρακάδες: γαρούφαλα βρακάδων και καλαμάτες τόσες (σε ένα πασχαλινό στιχούργημα).* Ναταλία, Μιλάνος. Ο Μίλαν Ομπρένοβιτς, βασιλιάς της Σερβίας είχε μόλις χωρίσει με τη Ναταλία, τη βασίλισσα. Ο Βάτενβεργ που του άλλαξε το Χριστό είναι ο βασιλιάς Αλέξανδρος της Βουλγαρίας που τον είχε νικήσει στον σερβοβουλγαρικό πόλεμο του 1885.* Άγιος Αδριανός. Μάλλον είναι καλαμπούρι αυτό που λέει για την πύλη του Αδριανού. Ο Αδριανός Μήτσας, που τον αναφέρει παρακάτω, πρέπει να έπαιζε χαρτιά στο τραπέζι του Σουρή και να έχανε, γιατί κι άλλη φορά τον έχει πειράξει σε στιχούργημα για τις χαρτοπαιχτικές του επιδόσεις.