 |
Χώρα χωρίς Γιάνη, προκοπή θα κάνει;by sarant |
Ο αρχαίος Διαγόρας ο Ρόδιος, ολυμπιονίκης στην πυγμαχία και κατ’ επανάληψη πανελληνιονίκης στο αγώνισμά του, αήττητος όσο βρισκόταν στην ενεργό δράση, ευτύχησε να δει και τα παιδιά του, τον Ακουσίλαο και τον Δαμάγητο να στέφονται κι αυτοί Ολυμπιονίκες. Κι οταν οι δυο γιοι σήκωσαν τον δοξασμένο πατέρα τους στους ώμους και τον περιέφεραν γύρω στο στάδιο, ένας Λάκωνας από τις κερκίδες φώναξε “Κάτθανε, Διαγόρα! Ουκ εις τον Όλυμπον αναβήση” -τι άλλο να περιμένεις στη ζωή; δεν θα ανέβεις δα και στον Όλυμπο. Και πράγματι, ο πρωτοπυγμάχος άφησε την τελευταία του πνοή λίγο αργότερα, πάνω στους ώμους των παιδιών του, κι ενώ το πλήθος συνέχιζε να τον επευφημεί.
Ο Γιάνης Βαρουφάκης παραιτήθηκε από υπουργός Οικονομικών λίγες ώρες μετά τη θριαμβευτική γι’ αυτόν έκβαση του δημοψηφίσματος της 5ης Ιουλίου, αλλά οι ομοιότητες με την περίπτωση του Διαγόρα σταματούν εδώ: στην αποχώρηση αμέσως μετά τον θρίαμβο. Ίσως να είναι και άστοχη κάθε παρομοίωση, αφού, ας πούμε, του Διαγόρα ο θρίαμβος ήταν το επιστέγασμα μιας πολύχρονης σταδιοδρομίας, κι όχι απλώς μια κερδισμένη μάχη σε έναν πόλεμο που φαίνεται πως θα κρατήσει πολύ ακόμα -πολύ περισσότερο αφού ήταν γνωστό ότι μετά το δημοψήφισμα, είτε με το Ναι είτε με το Όχι, θα άρχιζαν τα δύσκολα. (Μια ενδιαφέρουσα λεπτομέρεια: στις περισσότερες αφηγήσεις, ο Διαγόρας παρουσιάζεται σε προχωρημένη ηλικία -και έτσι πρέπει να ήταν με τα μέτρα της εποχής. Ωστόσο, αν πάρουμε υπόψη ότι η νίκη του Διαγόρα στην Ολυμπιάδα προηγήθηκε κατά 16 μόνο χρόνια (τέσσερις Ολυμπιάδες) από τον θρίαμβο των παιδιών του, κατά πάσα πιθανότητα ο “πλήρης ημερών” Διαγόρας ήταν νεότερος από τον νεανικότατο και σφριγηλό Γιάνη).Επειδή είχα ταξίδι χτες, δεν εντρύφησα στη φημολογία που θα συνόδεψε την αιφνιδιαστική (τουλάχιστο για τους αμύητους) παραίτηση του, οπότε θα πάρω τοις μετρητοίς την εξήγηση που έδωσε ο ίδιος, που δεν είναι άλλωστε και παράλογη: επειδή ορισμένοι εταίροι εξέφρασαν την επιθυμία να μην παρίσταται στις συνεδριάσεις του Γιούρογκρουπ, και θέλοντας να διευκολύνει τον Αλέξη Τσίπρα να καταλήξει σε συμφωνία, αποφάσισε να παραιτηθεί από υπουργός Οικονομικών.Στις περίπου 160 μέρες που έμεινε στο πόστο του Υπουργού Οικονομικών, ο Γιάνης Βαρουφάκης συζητήθηκε όσο κανείς άλλος (Έλληνας) ομόλογός του στο παρελθόν και κατά πάσα πιθανότητα στο μέλλον, τόσο στο εσωτερικό της χώρας όσο και στα διεθνή μέσα. Άλλοι επικεντρώθηκαν στο αντισυμβατικό του ντύσιμο, άλλοι στις κεϋνσιανές ιδέες του, άλλοι στον τρόπο που τις εξέφραζε, περιφρονώντας τον καθωσπρεπισμό, το πρωτόκολλο η το απόρρητο. Άλλοι τον είπαν κλόουν, άλλοι θεώρησαν ότι εκφράζει το αίτημα για περισσότερη δημοκρατία -κι έτσι εξηγούν την πρωτοφανή του απήχηση στην κοινή γνώμη, και όχι μόνο την ελληνική.Όπου πήγαινε ο υπουργός Γιάνης τραβούσε μαζί του τον κόσμο και τα φλας των δημοσιογράφων, κι αυτό κράτησε ως την τελευταία στιγμή. Τη μέρα των εκλογών, πήγε μαζί με τον πατέρα του να ψηφίσουν, στο σχολείο κοντά στην Παναγίτσα αν δεν κάνω λάθος, στο Παλαιό Φάληρο και συγκέντρωσε περισσότερο κόσμο και τηλεοπτικά συνεργεία από τους πολιτικούς αρχηγούς, εκτός ίσως του Τσίπρα. (Ήμασταν γείτονες, έμενε στην οδό Ναϊάδων, και οι γονείς μας ήταν γνωστοί -καναδυό φορές είχαμε συναντηθεί στην εφηβεία μας, αλλά δεν ήμασταν φίλοι, άλλωστε είμαι δυο χρόνια και μια σχολική χρονιά μεγαλύτερος).Εμείς εδώ λεξιλογούμε, οπότε θα πω δυο λεξιλογικά για τον Γιάνη Βαρουφάκη -αλλά στα δικά σας σχόλια μπορείτε να πείτε ό,τι άλλο θέλετε, καλό ή κακό. Και το πρώτο λεξιλογικό είναι ο ιδιαίτερος τρόπος που ορθογραφούσε το όνομά του, Γιάνης, με ενα νι, επηρεασμένος από τον Κορδάτο ο οποίος επίσης το έγραφε έτσι. Δεδομένου ότι στην κοινή νεοελληνική τα διπλά σύμφωνα δεν προφέρονται, και επειδή το διπλό νι δεν έχει κάποια ετυμολογική βάση (το όνομα προέρχεται από το εβραϊκό Γιοχανάν), το μόνο (αλλά αποφασιστικό) επιχείρημα υπέρ της κρατούσας ορθογραφίας με δύο νι είναι, ακριβώς, ότι έχει επικρατήσει.Πριν γίνει υπουργός, ο Γιάνης Βαρουφάκης είχε πυκνή αρθρογραφία, τουλάχιστον από το 2009, σε ιστότοπους και στο ιστολόγιό του, για θέματα σχετικά με την οικονομική κρίση. Κάποιοι αντίπαλοί του, του χάρισαν το υποτιμητικό παρατσούκλι Μπαρουφάκης, που πάω στοίχημα ότι και όταν πήγαινε γυμνάσιο θα το είχαν χρησιμοποιήσει κάποιοι συμμαθητές του. Και αφού εδώ λεξιλογούμε, να πω ότι δεν έχω ιδέα για την ετυμολογία του (σπάνιου πάντως) επωνύμου. Ίσως ο ίδιος θα ξέρει.Κατά τα άλλα, σε αυτούς τους πέντε μήνες ο Γιάνης Βαρουφάκης πρόλαβε και πλούτισε την αργκό μας με κάμποσους όρους, που δείχνουν την ευστροφία του κοινού που παρεπιδημεί στα κοινωνικά μέσα.* Οι πολλές γυναίκες που δήλωναν φανατικές οπαδοί του Γιάνη ονομάστηκαν “βαρουφίτσες” (έχω δει όμως και άντρες να αυτοχαρακτηρίζονται έτσι, ενώ πολύ λιγότερο ακούστηκε το ιδιότυπο αρσενικό “βαρουφίτσος”. Για τις μεγαλύτερης ηλικίας θαυμάστριες, προτάθηκε ο όρος “βαρουθείτσες”. Φυσικά το πρότυπο είναι οι “ρουβίτσες”, οι ανήλικες φανατικές θαυμάστριες του Σάκη Ρουβά.* Οι δικτυωμένοι τουρίστες που θα χρησιμοποιούνταν, σε μια θνησιγενή πρόταση, για την καταπολέμηση της φοροδιαφυγής, ονομάστηκαν, με φιλοπαίγμονα διάθεση, “βαρουφιάνοι” (έχουμε γράψει σχετικό άρθρο).* Βαρουφιέμαι, σύμφωνα με το σλανγκρ, είναι λεξιπλασία για το “βαριέμαι”, που την εμπνεύστηκε κάποιος όταν ο Γιάνης Βαρουφάκης προτίμησε να μην παρευρεθεί στο επίσημο γεύμα των ομολόγων του στη Ρίγα.* Βαρουφάκ, πάλι σύμφωνα με το σλανγκρ, είναι “Το αουτσάιντερ που τη βγαίνει σα γενικός γαμάουα και κατατροπώνει τους γλειφτοσπασίκλες με τα κουστούμια και το καρέ μαλλάκι. Διαβασμένος, εμπεριστατωμένος, αγέρωχος – μιλάει και οι υπόλοιποι ανοίγουν βιβλία για να καταλάβουν τι λέει”.* Τέλος, βαρουφακές είναι λεξιπλασία με τις φακές, που αρμόζουν στον λιτό βίο που παίνευε έναν καιρό ο Γιάνης Βαρουφάκης.Πάντως, οι τρεις τελευταίοι όροι είναι περισσότερο εφήμερες λεξιπλασίες -οι δύο πρώτοι ακούστηκαν πολύ περισσότερο. Λείπει από το σλανγκρ το “Βαρουφάκερ” που ακούστηκε αρκετά ιδίως στην αρχή, τόσο επαινετικά όσο και υποτιμητικά. Αν μου ξέφυγε κανένας άλλος βαρουφόρος (όρος και όχι φόρος) προσθέστε τον στα σχόλια.Η χτεσινή παραίτηση είναι ασφαλώς ένα ορόσημο, αλλά μάλλον δεν θα σταματήσουμε να συζητάμε για τον Γιάνη Βαρουφάκη, αφού δεν αποχώρησε από την πολιτική παρά μόνο από το υπουργείο. Κάπου είδα το λογοπαίγνιο “Ιφιγιάνης”, που βέβαια παίζει με την Ιφιγένεια, που θυσιάστηκε για να μπορέσουν τα κοίλα πλοία των Αχαιών να σαλπάρουν από την Αυλίδα.Και τέλος, για να μείνω στα γλωσσικά, ο Γιάνης έγραφε καλύτερα αγγλικά από το 98% των Βρετανών. Την τελευταία του αξιομνημόνευτην ατάκα φρόντισαν να τη στραπατσάρουν οι ανίδεοι στη μετάφραση, αλλά ακούγεται επιβλητική στα αγγλικά: And I shall wear the creditors’ loathing with pride. Στα σουπεράκια πολλών καναλιών, για κάποιο (ανεξήγητο) λόγο το loathing αποδόθηκε ‘απαίτηση’, ενώ βέβαια είναι ‘απέχθεια’. (Σκέφτηκα προς στιγμή μήπως ο Γιάνης παραφράζει κάποιον στίχο γνωστού ποιητή, αλλά δεν βρήκα τίποτε).Δεν μου πολυαρέσει όμως και η απόδοση “Θα φέρω την απέχθεια των πιστωτών με υπερηφάνεια” που είδα σε μερικούς ιστότοπους, διότι στα νέα ελληνικά, όπως και να το κάνουμε, όταν βλέπεις σκέτο “θα φέρω” η πρώτη σου σκέψη πάει στο “φέρνω” (ρήμα bring) και όχι στο “φέρω”. Για να σκεφτούμε το “φέρω” πρέπει να συνοδέψουμε το ρήμα με κάτι, π.χ. “φέρω βαρέως”. Κι έτσι προτιμότερη είναι η απόδοση που πρότεινε χτες σε σχόλιο ο φίλος Ηλεφούφουτος, “θα φέρω σαν παράσημο την απέχθεια των δανειστών”. Ή αλλιώς, “τιμή μου η απέχθεια των δανειστών”, και σε λίγο πιο φορτωμένο “τίτλος τιμής για μένα η απέχθεια των δανειστών”.Σέβας, Γιάνη.
Ο Γιάνης Βαρουφάκης παραιτήθηκε από υπουργός Οικονομικών λίγες ώρες μετά τη θριαμβευτική γι’ αυτόν έκβαση του δημοψηφίσματος της 5ης Ιουλίου, αλλά οι ομοιότητες με την περίπτωση του Διαγόρα σταματούν εδώ: στην αποχώρηση αμέσως μετά τον θρίαμβο. Ίσως να είναι και άστοχη κάθε παρομοίωση, αφού, ας πούμε, του Διαγόρα ο θρίαμβος ήταν το επιστέγασμα μιας πολύχρονης σταδιοδρομίας, κι όχι απλώς μια κερδισμένη μάχη σε έναν πόλεμο που φαίνεται πως θα κρατήσει πολύ ακόμα -πολύ περισσότερο αφού ήταν γνωστό ότι μετά το δημοψήφισμα, είτε με το Ναι είτε με το Όχι, θα άρχιζαν τα δύσκολα. (Μια ενδιαφέρουσα λεπτομέρεια: στις περισσότερες αφηγήσεις, ο Διαγόρας παρουσιάζεται σε προχωρημένη ηλικία -και έτσι πρέπει να ήταν με τα μέτρα της εποχής. Ωστόσο, αν πάρουμε υπόψη ότι η νίκη του Διαγόρα στην Ολυμπιάδα προηγήθηκε κατά 16 μόνο χρόνια (τέσσερις Ολυμπιάδες) από τον θρίαμβο των παιδιών του, κατά πάσα πιθανότητα ο “πλήρης ημερών” Διαγόρας ήταν νεότερος από τον νεανικότατο και σφριγηλό Γιάνη).Επειδή είχα ταξίδι χτες, δεν εντρύφησα στη φημολογία που θα συνόδεψε την αιφνιδιαστική (τουλάχιστο για τους αμύητους) παραίτηση του, οπότε θα πάρω τοις μετρητοίς την εξήγηση που έδωσε ο ίδιος, που δεν είναι άλλωστε και παράλογη: επειδή ορισμένοι εταίροι εξέφρασαν την επιθυμία να μην παρίσταται στις συνεδριάσεις του Γιούρογκρουπ, και θέλοντας να διευκολύνει τον Αλέξη Τσίπρα να καταλήξει σε συμφωνία, αποφάσισε να παραιτηθεί από υπουργός Οικονομικών.Στις περίπου 160 μέρες που έμεινε στο πόστο του Υπουργού Οικονομικών, ο Γιάνης Βαρουφάκης συζητήθηκε όσο κανείς άλλος (Έλληνας) ομόλογός του στο παρελθόν και κατά πάσα πιθανότητα στο μέλλον, τόσο στο εσωτερικό της χώρας όσο και στα διεθνή μέσα. Άλλοι επικεντρώθηκαν στο αντισυμβατικό του ντύσιμο, άλλοι στις κεϋνσιανές ιδέες του, άλλοι στον τρόπο που τις εξέφραζε, περιφρονώντας τον καθωσπρεπισμό, το πρωτόκολλο η το απόρρητο. Άλλοι τον είπαν κλόουν, άλλοι θεώρησαν ότι εκφράζει το αίτημα για περισσότερη δημοκρατία -κι έτσι εξηγούν την πρωτοφανή του απήχηση στην κοινή γνώμη, και όχι μόνο την ελληνική.Όπου πήγαινε ο υπουργός Γιάνης τραβούσε μαζί του τον κόσμο και τα φλας των δημοσιογράφων, κι αυτό κράτησε ως την τελευταία στιγμή. Τη μέρα των εκλογών, πήγε μαζί με τον πατέρα του να ψηφίσουν, στο σχολείο κοντά στην Παναγίτσα αν δεν κάνω λάθος, στο Παλαιό Φάληρο και συγκέντρωσε περισσότερο κόσμο και τηλεοπτικά συνεργεία από τους πολιτικούς αρχηγούς, εκτός ίσως του Τσίπρα. (Ήμασταν γείτονες, έμενε στην οδό Ναϊάδων, και οι γονείς μας ήταν γνωστοί -καναδυό φορές είχαμε συναντηθεί στην εφηβεία μας, αλλά δεν ήμασταν φίλοι, άλλωστε είμαι δυο χρόνια και μια σχολική χρονιά μεγαλύτερος).Εμείς εδώ λεξιλογούμε, οπότε θα πω δυο λεξιλογικά για τον Γιάνη Βαρουφάκη -αλλά στα δικά σας σχόλια μπορείτε να πείτε ό,τι άλλο θέλετε, καλό ή κακό. Και το πρώτο λεξιλογικό είναι ο ιδιαίτερος τρόπος που ορθογραφούσε το όνομά του, Γιάνης, με ενα νι, επηρεασμένος από τον Κορδάτο ο οποίος επίσης το έγραφε έτσι. Δεδομένου ότι στην κοινή νεοελληνική τα διπλά σύμφωνα δεν προφέρονται, και επειδή το διπλό νι δεν έχει κάποια ετυμολογική βάση (το όνομα προέρχεται από το εβραϊκό Γιοχανάν), το μόνο (αλλά αποφασιστικό) επιχείρημα υπέρ της κρατούσας ορθογραφίας με δύο νι είναι, ακριβώς, ότι έχει επικρατήσει.Πριν γίνει υπουργός, ο Γιάνης Βαρουφάκης είχε πυκνή αρθρογραφία, τουλάχιστον από το 2009, σε ιστότοπους και στο ιστολόγιό του, για θέματα σχετικά με την οικονομική κρίση. Κάποιοι αντίπαλοί του, του χάρισαν το υποτιμητικό παρατσούκλι Μπαρουφάκης, που πάω στοίχημα ότι και όταν πήγαινε γυμνάσιο θα το είχαν χρησιμοποιήσει κάποιοι συμμαθητές του. Και αφού εδώ λεξιλογούμε, να πω ότι δεν έχω ιδέα για την ετυμολογία του (σπάνιου πάντως) επωνύμου. Ίσως ο ίδιος θα ξέρει.Κατά τα άλλα, σε αυτούς τους πέντε μήνες ο Γιάνης Βαρουφάκης πρόλαβε και πλούτισε την αργκό μας με κάμποσους όρους, που δείχνουν την ευστροφία του κοινού που παρεπιδημεί στα κοινωνικά μέσα.* Οι πολλές γυναίκες που δήλωναν φανατικές οπαδοί του Γιάνη ονομάστηκαν “βαρουφίτσες” (έχω δει όμως και άντρες να αυτοχαρακτηρίζονται έτσι, ενώ πολύ λιγότερο ακούστηκε το ιδιότυπο αρσενικό “βαρουφίτσος”. Για τις μεγαλύτερης ηλικίας θαυμάστριες, προτάθηκε ο όρος “βαρουθείτσες”. Φυσικά το πρότυπο είναι οι “ρουβίτσες”, οι ανήλικες φανατικές θαυμάστριες του Σάκη Ρουβά.* Οι δικτυωμένοι τουρίστες που θα χρησιμοποιούνταν, σε μια θνησιγενή πρόταση, για την καταπολέμηση της φοροδιαφυγής, ονομάστηκαν, με φιλοπαίγμονα διάθεση, “βαρουφιάνοι” (έχουμε γράψει σχετικό άρθρο).* Βαρουφιέμαι, σύμφωνα με το σλανγκρ, είναι λεξιπλασία για το “βαριέμαι”, που την εμπνεύστηκε κάποιος όταν ο Γιάνης Βαρουφάκης προτίμησε να μην παρευρεθεί στο επίσημο γεύμα των ομολόγων του στη Ρίγα.* Βαρουφάκ, πάλι σύμφωνα με το σλανγκρ, είναι “Το αουτσάιντερ που τη βγαίνει σα γενικός γαμάουα και κατατροπώνει τους γλειφτοσπασίκλες με τα κουστούμια και το καρέ μαλλάκι. Διαβασμένος, εμπεριστατωμένος, αγέρωχος – μιλάει και οι υπόλοιποι ανοίγουν βιβλία για να καταλάβουν τι λέει”.* Τέλος, βαρουφακές είναι λεξιπλασία με τις φακές, που αρμόζουν στον λιτό βίο που παίνευε έναν καιρό ο Γιάνης Βαρουφάκης.Πάντως, οι τρεις τελευταίοι όροι είναι περισσότερο εφήμερες λεξιπλασίες -οι δύο πρώτοι ακούστηκαν πολύ περισσότερο. Λείπει από το σλανγκρ το “Βαρουφάκερ” που ακούστηκε αρκετά ιδίως στην αρχή, τόσο επαινετικά όσο και υποτιμητικά. Αν μου ξέφυγε κανένας άλλος βαρουφόρος (όρος και όχι φόρος) προσθέστε τον στα σχόλια.Η χτεσινή παραίτηση είναι ασφαλώς ένα ορόσημο, αλλά μάλλον δεν θα σταματήσουμε να συζητάμε για τον Γιάνη Βαρουφάκη, αφού δεν αποχώρησε από την πολιτική παρά μόνο από το υπουργείο. Κάπου είδα το λογοπαίγνιο “Ιφιγιάνης”, που βέβαια παίζει με την Ιφιγένεια, που θυσιάστηκε για να μπορέσουν τα κοίλα πλοία των Αχαιών να σαλπάρουν από την Αυλίδα.Και τέλος, για να μείνω στα γλωσσικά, ο Γιάνης έγραφε καλύτερα αγγλικά από το 98% των Βρετανών. Την τελευταία του αξιομνημόνευτην ατάκα φρόντισαν να τη στραπατσάρουν οι ανίδεοι στη μετάφραση, αλλά ακούγεται επιβλητική στα αγγλικά: And I shall wear the creditors’ loathing with pride. Στα σουπεράκια πολλών καναλιών, για κάποιο (ανεξήγητο) λόγο το loathing αποδόθηκε ‘απαίτηση’, ενώ βέβαια είναι ‘απέχθεια’. (Σκέφτηκα προς στιγμή μήπως ο Γιάνης παραφράζει κάποιον στίχο γνωστού ποιητή, αλλά δεν βρήκα τίποτε).Δεν μου πολυαρέσει όμως και η απόδοση “Θα φέρω την απέχθεια των πιστωτών με υπερηφάνεια” που είδα σε μερικούς ιστότοπους, διότι στα νέα ελληνικά, όπως και να το κάνουμε, όταν βλέπεις σκέτο “θα φέρω” η πρώτη σου σκέψη πάει στο “φέρνω” (ρήμα bring) και όχι στο “φέρω”. Για να σκεφτούμε το “φέρω” πρέπει να συνοδέψουμε το ρήμα με κάτι, π.χ. “φέρω βαρέως”. Κι έτσι προτιμότερη είναι η απόδοση που πρότεινε χτες σε σχόλιο ο φίλος Ηλεφούφουτος, “θα φέρω σαν παράσημο την απέχθεια των δανειστών”. Ή αλλιώς, “τιμή μου η απέχθεια των δανειστών”, και σε λίγο πιο φορτωμένο “τίτλος τιμής για μένα η απέχθεια των δανειστών”.Σέβας, Γιάνη.