Η θέση της «μεζουζά» είναι έξω από την πόρτα.
Μίνος Μωυσής (*)
Η μεζουζά είναι ένα παραδοσιακό σύμβολο της Ιουδαϊκής θρησκείας, μια μικρή στενόμακρη θήκη συνήθως από ξύλο, μέταλλο ή γυαλί που τοποθετείται στην εξώπορτα ενός Εβραϊκού σπιτιού. Η θήκη περιέχει ένα κομμάτι χαρτί σε μορφή κυλίνδρου, στο οποίο είναι γραμμένη η πιο γνωστή Εβραϊκή προσευχή «Άκουσον Ισραήλ, ο Κύριος ο Θεός μας, ο Κύριος είναι Ένας» (Δευτερονόμιο 6:4). Η παράδοση θέλει τη μεζουζά να τοποθετείται στο εξωτερικό δεξιό μέρος του πλαισίου της πόρτας όπως μπαίνουμε στο σπίτι, και να την αγγίζουμε με το χέρι μας όταν μπαίνουμε και όταν βγαίνουμε, ακολουθώντας την προτροπή της ίδιας προσευχής. Ένα σύμβολο πίστης και ταυτόχρονα μια παράδοση χιλιάδων ετών.
Διαβάζω σε διεθνή μέσα την είδηση ότι σε πολλές χώρες τις τελευταίες εβδομάδες, Εβραίοι αφαιρούν τη μεζουζά από την ορατή θέση της στις πόρτες των σπιτιών τους. Το φαινόμενο αποδίδεται στον έντονο φόβο και την ανασφάλεια που εκπορεύονται από τα δραματικά αυξημένα περιστατικά αντισημιτισμού, εξαιτίας του πολέμου στη Γάζα μετά την αποτρόπαια τρομοκρατική επίθεση της Χαμάς εναντίον του Ισραήλ και πολιτών του στις 7 Οκτωβρίου.
Σε πολλές χώρες και ανάμεσά τους, η Γαλλία, η Μεγάλη Βρετανία, η Γερμανία αλλά και οι ΗΠΑ, τα καταγεγραμμένα αντισημιτικά κρούσματα από τις 7 Οκτωβρίου παρουσιάζουν κατακόρυφη αύξηση, στη Γαλλία έχουν καταγραφεί πάνω από 1.100, γεγονός που προκάλεσε την αντίδραση του Μακρόν, «Μια Γαλλία στην οποία οι Εβραίοι πολίτες της φοβούνται, δεν είναι Γαλλία», δήλωσε. Σε άλλες χώρες, έχουμε αναστολή λειτουργίας ή ενισχυμένη παρουσία της αστυνομίας στα Εβραϊκά σχολεία και Κοινοτικά κέντρα, βανδαλισμούς, γκραφίτι με σβάστικες σε Εβραϊκά μνημεία και κατοικίες (και στην Ελλάδα ήδη) και προτροπές των Αρχών σε Εβραίους πολίτες να αποφεύγουν να φορούν την κιπά (καπελάκι) ή οτιδήποτε τους ταυτοποιεί ως Εβραίους.
Ο αντισημιτισμός επέστρεψε. Ίσως πιο σωστό να είναι ο «φόβος επέστρεψε», γιατί ο αντισημιτισμός δεν έφυγε ποτέ. Αυτό εξάλλου καταγράφει η ιστορία, με διάφορες φάσεις έξαρσης και ύφεσης, από τότε που οι Εβραίοι βρέθηκαν στη διασπορά, δηλαδή εδώ και σχεδόν 2.000 χρόνια.
Η έξαρση του αντισημιτισμού σε περιόδους πολέμων στην Μέση Ανατολή, είναι πολύ παλιά υπόθεση. Όταν το Κράτος του Ισραήλ βρίσκεται σε εμπόλεμη κατάσταση οποιασδήποτε μορφής, οι Εβραίοι ανά τον κόσμο γινόμαστε στόχοι. Το ξέρουμε αυτό καλά και το έχουμε συνηθίσει ως φαινόμενο, μάθαμε να ζούμε με αυτό. Και τώρα βιώνουμε μια τέτοια κατάσταση, ομολογουμένως και σύμφωνα με πολλές πηγές, πιο έντονα από άλλες φορές.
Ναι ξέρω. Οι πολιτικές ηγεσίες στον Δυτικό Κόσμο, οι διανοούμενοι και οι σκεπτόμενοι λογικά άνθρωποι, καταδικάζουν αυτά τα φαινόμενα. «Ο αντισημιτισμός είναι απαράδεκτος, δεν έχει θέση στις Κοινωνίες του 21ου αιώνα και είμαστε δεσμευμένοι να μην επιτρέψουμε φαινόμενα φυσικής, λεκτικής και ψηφιακής βίας κατά των Εβραίων», λένε. Και προσωπικά πιστεύω ότι το εννοούν. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι το πετυχαίνουν κιόλας, τους διαψεύδουν τα γεγονότα.
Πολλοί που καταδικάζουν τον αντισημιτισμό και κυρίως την τρέχουσα κατακόρυφη αύξηση του, επικαλούνται το επιχείρημα, ότι «άλλο το Ισραήλ και άλλο οι Εβραίοι». Εννοούν με αυτό ότι τα οποιαδήποτε συναισθήματα και αιτιάσεις καταδίκης του Ισραήλ για τις επιχειρήσεις του στη Γάζα, ΔΕΝ επιτρέπεται να συμπαρασύρουν και να προκαλούν συναισθήματα και πράξεις βίας κατά των Εβραίων, δηλαδή να προκαλούν αντισημιτισμό. Είναι στρατηγική χιλιοπαιγμένη και πάντα χωρίς αποτέλεσμα.
Κατά την άποψη μου, δεν έχει αποτέλεσμα γιατί είναι μια υποκριτική στρατηγική. Το Κράτος του Ισραήλ, είναι το μοναδικό κράτος στον κόσμο που είναι Εβραϊκό. Έτσι ορίστηκε το 1947 από τον ΟΗΕ και έτσι προβλέπεται στη Διακήρυξη Ίδρυσης του από το 1948. Είναι επομένως προφανές, ότι το Κράτος του Ισραήλ και ο Εβραϊκός λαός οπουδήποτε στον κόσμο, διέπονται από μια άρρηκτη σχέση. Ο Εβραίος της διασποράς, αισθάνεται το Ισραήλ και δικό του Κράτος, ανεξάρτητα από το γεγονός ότι δεν είναι πολίτης του, δεν ζει δηλαδή στο Ισραήλ. Ανήκει ως πολίτης με όλα τα δικαιώματα και υποχρεώσεις στο Κράτος που ζει, αυτό αναγνωρίζει ως πατρίδα του, αλλά συνδέεται και ψυχικά και ουσιαστικά με το Κράτος του Ισραήλ που δημιουργήθηκε ως Κράτος του Εβραϊκού λαού και του οποίου η ύπαρξη, η ασφάλεια και η πρόοδος τον αφορούν άμεσα.
Είναι λοιπόν υποκριτική η προσπάθεια του διαχωρισμού που επιχειρείται, είναι φύλο συκής. Όταν δεν αναγνωρίζεις, αμφισβητείς ή αυθαίρετα χαρακτηρίζεις ως «ασύμμετρη αντίδραση», το απόλυτο δικαίωμα του Ισραήλ στην ασφάλεια του και στην ασφάλεια των πολιτών του, δεν μπορείς να επικαλείσαι ότι δεν είσαι αντισημίτης γιατί δεν έχεις οτιδήποτε κατά των Εβραίων, παρά μόνο κατά του Κράτους του Ισραήλ. Θέλεις να πιστεύεις ότι δεν είσαι, αλλά είσαι. Εβραίοι ήταν τα θύματα της απάνθρωπης τρομοκρατίας στις 7 Οκτωβρίου, το ότι ήταν και Ισραηλινοί δεν ακυρώνει το γεγονός ότι ήταν Εβραίοι, είναι η πιο βίαιη πράξη αντισημιτισμού από τις μέρες του Ολοκαυτώματος, μερικοί βολεύονται στο να το παρακάμπτουν αυτό.
Μια πάγια θέση κατά του αντισημιτισμού, βεβαίως και μπορεί να συνυπάρχει με την αντίρρηση σε επιλογές του Ισραήλ ακόμα και με καταγγελίας ενεργειών του. Θα ήταν ανόητο να ισχυριστώ κάτι αντίθετο. Όταν όμως πρόκειται για την αυτονόητη αντιμετώπιση μιας απειλής που στοχεύει μέσω της τρομοκρατίας στην βία κατά των Εβραίων πολιτών του και στην πρόκληση ενός περιβάλλοντος τρόμου και ανασφάλειας για την ίδια τους τη ζωή, τότε ΝΑΙ η απονομιμοποίηση του Ισραήλ να την αντιμετωπίσει αποτελεσματικά συνιστά γνήσιο αντισημιτισμό. Ας πέσουν επιτέλους οι μάσκες όσων θέλουν να εμφανίζονται αυτές τις μέρες ως politically correct ότι δεν είναι αντισημίτες αλλά εναντίον του Ισραήλ.
Και αυτό είναι άσχετο με το γεγονός ότι η παρούσα Κυβέρνηση στο Ισραήλ είναι μια, και κατά τη δική μου άποψη, κακή Κυβέρνηση που στους κόλπους της έχουν παρεισφρήσει ακραία στοιχεία. Το Ισραήλ έχει περάσει από όλες τις Κυβερνήσεις, αριστερές, κεντροαριστερές, κεντροδεξιές. Πάντα κατηγορήθηκε ως «Κράτος δολοφόνος» σε περιόδους πολέμων, πάντα αμφισβητείται η νομιμοποίηση του να υπερασπιστεί την ασφάλεια του και τους πολίτες του και πάντα αυτό γεννά κύματα αντισημιτισμού.
Η αφαίρεση της μεζουζά από τις πόρτες, φέρνει στο μυαλό πολύ κακές μνήμες. Είμαι σίγουρος ότι κάποιοι χαίρονται που βλέπουν να επιστρέφει στον Εβραίο ο φόβος. «Μην γράφεις, μην μιλάς, μην αντιδράς, θα περάσει και αυτό», είναι αδιανόητο να αποτελούν συμπεριφορές ή «φιλικές» συστάσεις στην κοινωνία μας σήμερα. Δεν διεκδικώ να είμαι αρεστός, ποτέ ο Εβραίος δεν είναι αρεστός στις κοινωνίες της διασποράς, το πολύ ανεκτός να είναι και να ζει σε συνθήκες ισονομίας και σεβασμού της διαφορετικότητάς του. Διεκδικώ να ζω με ασφάλεια, χωρίς να φοβάμαι, χωρίς να βάλω τη μεζουζά μου μέσα από την πόρτα μου.
Και το δικαίωμα μου αυτό δεν εξασφαλίζεται όταν το Κράτος με το οποίο άρρηκτα συνδέομαι ηθικά και εθνικά, καταδικάζεται και συγκεντρώνει πάνω του τα πυρά γιατί υπερασπίζεται να συνεχίσει να υπάρχει απέναντι στις απειλές που δέχεται. Που θέτουν σε κίνδυνο όχι μόνο τους πολίτες του, αλλά όλους τους Εβραίους.
(*) ο Μίνος Μωυσής είναι π. Πρόεδρος της Ισραηλιτικής Κοινότητας της Αθήνας.
