Ποτέ μην παρακαλάς κανένα.

Όχι από υπερηφάνεια, αλλά από αξιοπρέπεια. Όταν ο άνθρωπος μαθαίνει να στηρίζει τη ζωή του στις δικές του δυνάμεις, αποκτά μια ήσυχη ελευθερία. Οι παρακλήσεις συχνά γεννιούνται από φόβο ή ανάγκη αναγνώρισης. Όμως ό,τι κερδίζεται με ικεσία σπάνια έχει διάρκεια και σχεδόν ποτέ δεν έχει σεβασμό.

Ποτέ μην εμπιστεύεσαι κανένα απόλυτα.

Οι άνθρωποι είναι μεταβλητοί· αλλάζουν με τις περιστάσεις, τα συμφέροντα και τους φόβους τους. Η εμπιστοσύνη δεν πρέπει να είναι τυφλή, αλλά συνετή. Όχι γιατί όλοι είναι κακοί, αλλά γιατί όλοι είναι ανθρώπινοι. Η σοφία δεν είναι η καχυποψία· είναι η επίγνωση.

Ποτέ μην περιμένεις τίποτα από κανένα.

Οι προσδοκίες είναι συχνά η πηγή των μεγαλύτερων απογοητεύσεων. Όταν δεν περιμένεις, κάθε καλό που έρχεται είναι δώρο και όχι χρέος των άλλων. Έτσι η ζωή γίνεται πιο ελαφριά, χωρίς πικρίες και λογαριασμούς.

Αυτές οι τρεις φράσεις μπορεί να ακούγονται σκληρές, αλλά κρύβουν μια βαθύτερη αλήθεια:

η πραγματική δύναμη του ανθρώπου αρχίζει τη στιγμή που σταματά να εξαρτά την εσωτερική του ισορροπία από τους άλλους.

Και τότε, παράδοξα, γίνεται και πιο ελεύθερος να αγαπά, να βοηθά και να εμπιστεύεται — όχι από ανάγκη, αλλά από επιλογή.

ΚΜ

Ο άνθρωπος έχει την ικανότητα να αλλάζει τόπους, συνθήκες και σχέσεις. Μπορεί να εγκαταλείψει μια πόλη, να αφήσει πίσω του ανθρώπους, ακόμη και να αλλάξει ζωή ολόκληρη. Η φυγή είναι ίσως η πιο παλιά ανθρώπινη στρατηγική απέναντι στον πόνο, την ευθύνη ή την απογοήτευση. Όμως υπάρχει ένα όριο στη φυγή: ο ίδιος ο εαυτός μας.

Οι σκέψεις, οι φόβοι, οι μνήμες και οι ενοχές ταξιδεύουν πάντα μαζί μας. Δεν μένουν πίσω στους τόπους που εγκαταλείψαμε. Κατοικούν μέσα μας. Έτσι, συχνά ανακαλύπτουμε ότι αυτό από το οποίο προσπαθούσαμε να ξεφύγουμε δεν ήταν μια κατάσταση, αλλά μια πλευρά του ίδιου μας του εαυτού.

Η ωριμότητα αρχίζει τη στιγμή που το καταλαβαίνουμε. Όταν σταματάμε να ψάχνουμε διαρκώς νέους δρόμους διαφυγής και αρχίζουμε να κοιτάζουμε προς τα μέσα. Εκεί βρίσκεται το πραγματικό πεδίο της αλλαγής.

Γιατί τελικά η ζωή δεν είναι μια συνεχής απόδραση, αλλά μια αργή συμφιλίωση με αυτό που είμαστε. Και ίσως η μεγαλύτερη ελευθερία του ανθρώπου να μην είναι να ξεφεύγει από τον εαυτό του, αλλά να μάθει να ζει μαζί του.

*Ζοζέ Σαραμάγκου

SARAMAGO JOSE (NOBEL 1998)

Γιος κι εγγονός ακτημόνων αγροτών, ο Ζοζέ Σαραμάγκου γεννήθηκε στο χωριό Αζινιάγκα, στην επαρχία Ριμπατέζου, στις 16 Νοεμβρίου του 1922. Παρακολούθησε τη δευτεροβάθμια εκπαίδευση (γενική και τεχνική), την οποία όμως, για οικονομικούς λόγους, δεν μπόρεσε να συνεχίσει. Η πρώτη του δουλειά ήταν σιδηρουργός, ενώ κατόπιν άσκησε διάφορα επαγγέλματα: σχεδιαστής, υπάλληλος υγείας και κοινωνικής πρόνοιας, μεταφραστής, εκδότης, συγγραφέας, δημοσιογράφος. 

Ελένη Αβρανά, Νίκος Μητσακάκης και ο αείμνηστος Ρούσος Καμαριανάκης (στο κέντρο)

10 Μαρτίου 1944: Το ΕΑΜ σχηματίζει «κυβέρνηση του βουνού». Ο Στάλιν δεν την αναγνωρίζει και στέλνει συγχαρητήριο τηλεγράφημα για την 25η Μαρτίου στον βασιλιά Γεώργιο!

Από την φίλο ΜΓ η πιο κάτω ανάρτηση:

Τι σημαίνει τελικά «παράγω»; 

Ναι αλλά νηστικό αρκούδι δεν χορεύει. Χωρίς την πραγματική οικονομία ήτοι παραγωγή προϊόντων δεν έχεις χρόνο να σκεφτείς.

Η παραγωγή προϊόντων παρολες τις καινούργιες μεθόδους βαίνει μειούμενη και για αυτό το λόγο έγινε η συμφωνία της Ευρώπης με τρίτες χώρες ώστε υπάρχει τροφοδότηση με αναγκαία προϊόντα.

Τα λοιπά καταναλωτικά αγαθά δε κατασκευάζονται σε χώρες με φθηνό εργατικό δυναμικό ώστε να σκεφτόμαστε πως θα χρησιμοποιήσουμε την υπερεργασία του εργάτη κλπ. Κατά Μαρξ Και λοιπά και λοιπά και λοιπά

Μφχ ΜΓ

Απάντηση

Αγαπητέ ΜΓ

Σωστό ότι χωρίς την πραγματική οικονομία δεν υπάρχει τίποτε· πρώτα τρως και μετά φιλοσοφείς. Αυτό όμως που επισήμαινε ο Α. Σμιθ δεν ήταν ότι οι υπηρεσίες ή οι ιδέες είναι άχρηστες, αλλά ότι δεν αφήνουν υλικό προϊόν.

Σήμερα ξέρουμε πως οικονομία χωρίς παραγωγή δεν ζει, αλλά και χωρίς γνώση και σκέψη δεν προχωρά.

ΚΜ

Στον κόσμο των αγορών οι άνθρωποι συχνά συμπεριφέρονται σαν πλήθος σε πανηγύρι. Άλλοτε παρασύρονται από ενθουσιασμό και αγοράζουν τα πάντα ακριβά, κι άλλοτε από φόβο και πουλούν τα πάντα φθηνά. Ο Μπέντζαμιν Γκρέιαμ, ο πατέρας της λεγόμενης «επένδυσης αξίας», παρατηρούσε αυτό το φαινόμενο με ψυχραιμία σχεδόν φιλοσοφική.

Η βασική του ιδέα ήταν απλή: η αξία ενός πράγματος δεν είναι πάντα η τιμή του.

Η αγορά, έλεγε, μοιάζει με έναν ιδιότροπο συνεταίρο που κάθε μέρα σου προτείνει μια διαφορετική τιμή για την επιχείρησή σας. Μια μέρα είναι ενθουσιασμένος και σου την πουλά πανάκριβα· την άλλη μέρα απελπισμένος και σου την δίνει σχεδόν τζάμπα. Ο σοφός άνθρωπος δεν παρασύρεται από τη διάθεση του συνεταίρου. Απλώς περιμένει τη στιγμή που η τιμή γίνεται λογική.

Έτσι γεννήθηκε η περίφημη αρχή του «περιθωρίου ασφαλείας». Να αγοράζεις μόνο όταν η αξία είναι πολύ μεγαλύτερη από την τιμή. Όχι από απληστία, αλλά από σύνεση.

Στην ουσία, ο Γκρέιαμ μιλούσε για κάτι πολύ βαθύτερο από τις μετοχές. Μιλούσε για μια στάση ζωής:

να μην συγχέουμε ποτέ την πραγματική αξία με την συγκυρία της στιγμής.

Το ίδιο συμβαίνει και στη ζωή. Οι εποχές της υπερβολής μάς κάνουν να υπερεκτιμούμε τα ασήμαντα, ενώ οι δύσκολες στιγμές μάς κάνουν να ξεχνάμε την αξία των σημαντικών. Ο ψύχραιμος άνθρωπος προσπαθεί να βλέπει πέρα από τις διακυμάνσεις της αγοράς — ή της μοίρας.

Ίσως γι’ αυτό ο πιο διάσημος μαθητής του, ο Γουόρεν Μπάφετ, συνήθιζε να λέει ότι το χρηματιστήριο είναι απλώς ένας μηχανισμός που μεταφέρει χρήματα από τους ανυπόμονους στους υπομονετικούς.

Και τελικά αυτή η φράση δεν αφορά μόνο τα χρήματα.

Αφορά τη σοφία.

Το δάχτυλο που γράφει προχωρεί·

κι αφού γράψει, συνεχίζει τον δρόμο του.

Ούτε η σοφία ούτε η ευσέβειά σου

μπορούν να σβήσουν μισή γραμμή απ’ όσα έγραψε.

Και ούτε όλα τα δάκρυά σου

δεν θα σβήσουν ούτε μία λέξη.

Ομάρ Καγιάμ ή Ομάρ Χαγιάμ ήταν ένας από τους σημαντικότερους διανοούμενους της μεσαιωνικής Περσίας.

Σημασία

Το τετράστιχο αυτό εκφράζει μια βαθιά ιδέα:

η μοίρα και ο χρόνος είναι αμετάκλητοι. Ό,τι έγινε, έγινε. Ο άνθρωπος δεν μπορεί να ξαναγράψει το παρελθόν.

Είναι μια σκέψη σχεδόν τραγική, αλλά ταυτόχρονα λυτρωτική:

αφού δεν μπορούμε να αλλάξουμε το χθες, το μόνο που απομένει είναι να ζήσουμε με επίγνωση το σήμερα.

Το ερώτημα δεν είναι αν ο κόσμος αλλάζει, αλλά αν θα συνεχίσουμε να προσαρμοζόμαστε παθητικά ή αν θα τολμήσουμε να χαράξουμε μια στρατηγική που συνδυάζει αρχές και ισχύ. Σε έναν κόσμο όπου «αν δεν βρίσκεσαι στο τραπέζι, βρίσκεσαι στο μενού», η αδράνεια δεν αποτελεί ουδετερότητα· είναι μια επιλογή με βαρύ τίμημα.