ΟΡΕΙΝΟΣ

Από το Γ.Λ η πιο κάτω ανάρτηση :

Το  “μονοπάτι” ή η νοητική ψευδαίσθηση του “βαδίζοντος” στο μονοπάτι είναι ο πυρήνας του προβλήματος?

Το κάθε “μονοπάτι” (= επιλογή, συνήθεια, τρόπος σκέψης και συμπεριφοράς) συμβάλει στο σχηματισμό της  “ατομικής ταυτότητας” (άλλως της αίσθησης του “ατομικού εαυτού) σε αυτόν που το βαδίζει…

ΣΗΜ : Πόσο “πραγματική” πρέπει να θεωρείται αυτή η αίσθηση, το είχαμε θίξει ακροθιγώς σε μια παλαιότερη ανάρτηση, που είχε την καλοσύνη να φιλοξενήσει ο αγαπητός Κώστας στο ιστολόγιό του στις 19/02/2026 και υποστηρίζει και τους σημερινούς προβληματισμούς μας : https://orinadervenoxoria.com/2026/02/

Όσο πιο πολύ και συχνά κάνει κανείς τις ίδιες επιλογές, επαναλαμβάνει τις ίδιες συνήθειες, αυτοπεριορίζεται στον ίδιο τρόπο σκέψης και αντιμετώπισης της δικής τους ύπαρξης αλλά και του κόσμου στον οποίο ζει και των προβλημάτων που συναντά στο βίο του, τόσο ενισχύεται η αίσθηση της συγκεκριμένης “ατομικής ταυτότητας”, αλλά και της ταύτισης / του δεσμού του με αυτήν (= όσο είμαι στο συγκεκριμένο μονοπάτι, ήτοι όσο σκέφτομαι με τον ίδιο τρόπο και κάνω τα πράγματα που ξέρω, έχω διασφαλίσει και την ταυτότητα μου, που αν μη τι άλλο μου είναι οικεία).

Κατά τη γνώμη μου, λοιπόν, η δυσκολία δεν έχει να κάνει με την “κατεύθυνση” της σκέψης, με το αν μπορούμε να τη στρέψουμε “πλάγια” ή “κάθετα” (πώς γίνεται αυτό άραγε??), αλλά με το αν ο “σκεπτόμενος” μπορεί να σκεφτεί με τρόπο διαφορετικό από αυτόν που έχει συνηθίσει, ή μήπως μια τέτοια απόπειρα βιώνεται ως αγχωτική απειλή για την ατομικότητά του, οπότε (συμπερασματικά έστω και υποσυνείδητα) καλό είναι να αποφεύγεται…

Στη “ζυγαριά” :  “δημιουργικότητα” έναντι “σταθερής και αδιατάρακτης ατομικότητας” , η ζυγαριά (όσο μεγαλώνουμε) γέρνει συνήθως προς τη μεριά της σταθερότητας, του οικείου, αυτού που ξέρουμε, ακόμα και αν δεν μας ικανοποιεί απόλυτα. 

(ΣΗΜ : Οσοι αμφιβάλλουν για την αρνητική επίδραση της ηλικίας σε αυτό το θέμα, δεν έχουν παρά να παρατηρήσουν μικρά παιδιά που ακόμα “ανακαλύπτουν” τον κόσμο και αυτό είναι πιο σημαντικό γι’ αυτά από το να “προστατέψουν” το “εγώ” τους).

Συνεπώς, όταν νιώθετε εγκλωβισμένοι σε κάποιο “μονοπάτι”, μην ψάχνετε για “εξωτερικούς εχθρούς”…

Όπως μας προειδοποιεί και ο ποιητής : “Τους Λαιστρυγόνας και τους Κύκλωπας, τον άγριο Ποσειδώνα δεν θα συναντήσεις αν δεν τους κουβανείς μες στην ψυχή σου, αν η ψυχή σου δεν τους στήνει εμπρός σου….” 

Καλή Κυριακή να έχετε !

Γ.Λ.

Εν κατακλείδι, να προτείνουμε και μερικά βιβλία για όσους θέλουν να γνωρίσουν σε μεγαλύτερο βάθος τις απόψεις του Edward de Bono :

σε ελληνική έκδοση κυκλοφορούν και τα :

– Τα έξι καπέλα της σκέψης

– Σκεφτείτε ! Πριν είναι πολύ αργά

– Το ενδιαφέρον άτομο

Μερικές από τις πιο σημαντικές ιδέες της ιστορίας γεννήθηκαν όχι όταν ακολουθήσαμε τον δρόμο της λογικής, αλλά όταν τολμήσαμε να τον εγκαταλείψουμε για λίγο.

Η δημιουργικότητα συχνά αρχίζει εκεί όπου η συνήθεια σταματά.

Από την εποχή του Αριστοτέλη, ο λογικός τρόπος σκέψης αναδείχθηκε ως ο πλέον αποτελεσματικός για την αξιοποίηση του νου. Στην πράξη, βέβαια, διαπιστώθηκε ότι πολλές ιδέες που υλοποιήθηκαν και έδωσαν αποτελεσματικές λύσεις δεν ήταν προϊόν μιας αυστηρά λογικής και συμβατικής διαδικασίας.

Γιατί άραγε μερικοί άνθρωποι φαίνεται να έχουν καινούργιες ιδέες, ενώ άλλοι, με την ίδια νοημοσύνη, δεν έχουν;

Απάντηση σε αυτούς τους προβληματισμούς έδωσε ο Edward de Bono, γιατρός, ψυχολόγος και καθηγητής στα πανεπιστήμια της Οξφόρδης και του Κέιμπριτζ, με τις μελέτες και τα συγγράμματά του για τη λεγόμενη πλάγια σκέψη (lateral thinking).

Ο Edward de Bono υποστήριξε ότι ο άνθρωπος συχνά παγιδεύεται στον ίδιο του τον τρόπο σκέψης. Η λογική, όσο πολύτιμη κι αν είναι, κινείται συνήθως μέσα σε προκαθορισμένα αυλάκια. Προχωρά βήμα–βήμα, αναζητώντας την ορθότερη διαδρομή μέσα σε ένα ήδη χαραγμένο μονοπάτι.

Η πλάγια σκέψη, αντίθετα, προσπαθεί να εγκαταλείψει το μονοπάτι. Δεν επιδιώκει απλώς να βρει καλύτερη λύση μέσα στο ίδιο πλαίσιο· επιδιώκει να αλλάξει το ίδιο το πλαίσιο. Να δει το πρόβλημα από άλλη γωνία, να αμφισβητήσει τις αυτονόητες παραδοχές, να δημιουργήσει έναν απρόσμενο συνδυασμό ιδεών.

Πολλές φορές τα προβλήματα δεν είναι δύσκολα επειδή είναι περίπλοκα, αλλά επειδή τα κοιτάμε πάντοτε με τον ίδιο τρόπο. Η συνήθεια δημιουργεί νοητικά καλούπια. Όσο περισσότερο τα χρησιμοποιούμε, τόσο δυσκολότερο γίνεται να βγούμε έξω από αυτά. Η πλάγια σκέψη είναι η συνειδητή προσπάθεια να σπάσουμε αυτά τα καλούπια.

Στην ουσία πρόκειται για μια μικρή επανάσταση του νου. Μια πρόσκληση να αφήσουμε για λίγο τη βεβαιότητα της ευθείας λογικής και να δοκιμάσουμε τη δημιουργική περιπλάνηση. Εκεί, συχνά, εμφανίζονται οι ιδέες που αλλάζουν τα πράγματα.

Ίσως γι’ αυτό πολλές από τις σημαντικές ανακαλύψεις της ανθρώπινης ιστορίας δεν γεννήθηκαν από την αυστηρή τήρηση κανόνων, αλλά από τη στιγμή που κάποιος τόλμησε να σκεφτεί διαφορετικά.

Ίσως τελικά η δημιουργικότητα να μην είναι τίποτε άλλο παρά η στιγμή που ο νους τολμά να εγκαταλείψει το συνηθισμένο μονοπάτι και να ανοίξει ένα καινούργιο.

Πόσες ιδέες άραγε δεν γεννιούνται ποτέ επειδή φοβόμαστε να σκεφτούμε διαφορετικά;

Ένα κομμάτι ψωμί, λίγες ελιές, λίγο τυρί και ένα ποτήρι κρασί ήταν το φτωχικό γεύμα του Δημήτρη. Τα είχε απλώσει προσεκτικά πάνω στο πρόχειρο ξύλινο τραπέζι της αυλής του. Ο ήλιος έγερνε πίσω από τα βουνά και το χωριό βυθιζόταν σιγά-σιγά στη γαλήνη του δειλινού.

Ο Δημήτρης, μπακούρης από πεποίθηση και συνταξιούχος στρατιωτικός, ζούσε τα τελευταία δέκα χρόνια στο χωριό του. Με τη συμπεριφορά του είχε καταφέρει να γίνει η συγκολλητική κόλλα που ένωνε τους ανθρώπους ενός χωριού που άλλοτε φημιζόταν για τις εμφυλιοπολεμικές του έριδες.

«Σε αυτό το χωριό κανείς δεν μιλάει σε κανέναν», έλεγαν παλιά οι κάτοικοι των διπλανών οικισμών.

Για μια στιγμή σκέφτηκε να φάει μόνος. Το είχε κάνει πολλές φορές. Το φαγητό όμως τότε έμοιαζε άγευστο, σαν να έλειπε κάποιο μυστικό συστατικό που δεν μπορούσε ούτε να το αγοράσει ούτε να το μαγειρέψει.

Εκείνη τη στιγμή πέρασε από τον δρόμο ο παλιός παιδικός του φίλος, ο Γιάννης.

— Κάτσε να φάμε μαζί, του φώναξε.

Ο Γιάννης χαμογέλασε και κάθισε χωρίς πολλές κουβέντες. Γέμισαν τα ποτήρια με κρασί και άρχισαν να μιλούν για τα παλιά: για τα χωράφια που καλλιεργούσαν οι παππούδες τους, για τα λάθη που έκαναν νέοι, για τις παλιές έχθρες που ανάγκασαν πολλούς να φύγουν μακριά.

— Δημήτρη, ο Θεός σε έστειλε… Το χωριό μας αφήνει πίσω του το άσχημο παρελθόν του. Άντε, στην υγειά σου!

Το ψωμί τελείωσε γρήγορα, οι ελιές λιγόστεψαν, το κρασί άδειασε. Κι όμως, κανείς τους δεν ένιωσε πως έλειπε κάτι.

Ο Δημήτρης θυμήθηκε τότε μια φράση που είχε διαβάσει κάποτε στον Επίκουρο:

«Πριν φας ή πιεις οτιδήποτε, σκέψου με ποιον τρως ή πίνεις».

Κοίταξε τον φίλο του και χαμογέλασε.

Γιατί το τραπέζι μπορεί να είναι φτωχό, μα όταν κάθεται απέναντι ένας φίλος γίνεται πλούσιο.

Χωρίς φίλο, ακόμη και το πλουσιότερο τραπέζι θυμίζει τη ζωή του λύκου: χορτασμένη ίσως, αλλά μοναχική.

Και τότε κατάλαβε πως το μυστικό συστατικό του τραπεζιού δεν ήταν ούτε το ψωμί ούτε το κρασί.

Ήταν η συντροφιά.

ΚΜ

Κορνηλιος ΚΑΣΤΟΡΙΑΔΗΣ: 

Πρώτα-πρώτα, υπάρχει ένα γεγονός που θα πρέπει κάποτε να το χωνέψουμε καλά: είμαστε θνητοί. Όχι μόνον εμείς, όχι μόνον οι πολιτισμοί, αλλά η ανθρωπότητα σαν τέτοια και όλες οι δημιουργίες της, όλη η μνήμη της, είναι θνητές. Η διάρκεια της ζωής ενός ζωικού είδους είναι κατά μέσον όρο δύο εκατομμύρια χρόνια. Ακόμη κι αν, με κάποιο μυστηριώδη τρόπο ξεπερνούσαμε απροσδιόριστα αυτό το όριο, την ημέρα που ο Ήλιος θα φθάσει στην καταληκτική του φάση και θα γίνει ένας κόκκινος γίγας, τα σύνορα του θα είναι κάπου μεταξύ Γης και Άρη – ο Παρθενών, η Παναγία των Παρισίων, οι πίνακες του Ρέμπραντ ή του Πικάσο, τα βιβλία τα οποία περιέχουν «Το Συμπόσιο» ή τις «Ελεγείες του Duino», θα έχουν περιέλθει στην κατάσταση πρωτονίων που παρέχουν ενέργεια σ’ αυτό το άστρο…