ΟΡΕΙΝΟΣ

Σαν να βγήκες για λίγο έξω από τον χρόνο.

Σε ένα ταπεινό πετρόχτιστο εκκλησάκι, στις βόρειες υπώρειες της Παρνηθας το φως δεν έρχεται από έξω· γεννιέται μέσα, από τα κεριά. Μικρές φλογίτσες που τρεμοπαίζουν, σαν να παλεύουν με το σκοτάδι αλλά χωρίς αγωνία—σαν να το γνωρίζουν.

Στο βάθος, το βλέμμα του Χριστού σε ακολουθεί ήσυχα. Όχι αυστηρά· περισσότερο σαν να γνωρίζει ήδη.

Και τότε, η μορφή!

Περνά σαν σκιά, σχεδόν άυλη. Δεν είναι πρόσωπο, είναι το άλλο. Είναι ο άνθρωπος που μπήκε για λίγο, άναψε ένα κερί, είπε μέσα του κάτι που δεν θα ακουστεί ποτέ αλλά ελπίζει να εισακουστεί … και έφυγε. Η κίνησή του θολή, σαν να μην ανήκει πλήρως στον χώρο—ή σαν ο χρόνος εκεί μέσα να κυλά αλλιώς.

ΚΜ

• Ο κόσμος μας ταρακουνιέται. Όπου γης κι αν ζεις, είναι αδύνατο να μη νιώσεις την τεκτονική ανατάραξη. Αυτό που συνήθως καλείται «μεταβατική περίοδος». Αντιλαμβάνεσαι ότι ζεις σε ένα τέτοιο σκηνικό, αλλά είναι τόσο αβέβαιο και πολυπαραμετρικό, που ούτε ξέρεις ούτε μπορείς να φανταστείς πού πάει. Άστο… ο μουσικός σηκώνει τα χέρια. Άλλωστε, σε αυτές τις εποχές συχνά η τυχαιότητα καθορίζει το μέλλον.

Εμείς γκρινιάζουμε για τη βενζίνη και την ακρίβεια. Ο Κυρανάκης «υπονομεύει τη δημοκρατία των ταξιτζήδων», έτσι το είδε ο πρόεδρος Λυμπερόπουλος. Απεργούν οι δικαστικοί διερμηνείς. Ο Άδωνις τρώει κράκερς — μέγα ατόπημα. 600.000 Έλληνες θέλουν πρωθυπουργό την Κωνσταντοπούλου. Γης μαδιάμ στον ΣΥΡΙΖΑ. Η ΝΔ ανεβαίνει και ο Μητσοτάκης κοιτάει τον Δένδια με μισό μάτι. Ψάχνουμε πόσους συνέδρους έβγαλε ο Δούκας στα Πευκάκια και στη Λυκόβρυση. Δόξα τω Θεώ… ας κάνουμε ένα ευχέλαιο.

Γιατί, την ίδια ώρα, στον Λίβανο ένα εκατομμύριο άνθρωποι ζουν σε πρόχειρες σκηνές, υπό καταρρακτώδη βροχή. Οι μουλάδες απαγχονίζουν δεκαεννιάχρονα αγόρια που «ομολόγησαν» ότι είναι εχθροί του Θεού. 110 μαθήτριες σε φριχτό θάνατο από αμερικανικό βλήμα. Στο Ισραήλ κορέστηκε ο Σιδηρούς Θόλος και οι πρώτοι άμαχοι σκοτώθηκαν. Διέρρευσε ραδιενέργεια; Δεν θα το μάθουμε ποτέ. Οι ηθικοί φραγμοί του πολέμου πιάσαν πάτο. Το πιο άχρηστο επάγγελμα του κόσμου είναι πλέον οι διεθνολόγοι. Μοιάζουν με μελετητές του Ταλμούδ. Οι τρυφηλοί βασιλιάδες, σεΐχηδες και πρίγκιπες σε μεγάλη αμηχανία. Το πετρέλαιο στα ύψη, ανεβοκατεβαίνει σαν καρδιογράφημα, ανάλογα με την παράνοια του Τραμπ. Η υπόκωφη σιωπή της Κίνας. Οι Ρώσοι περικυκλώνουν τη Σλοβιάνσκ. Το Πακιστάν βομβαρδίζει την Καμπούλ. Στο Σουδάν τραγωδία. Η Ευρώπη; Ποια ακριβώς;

• Αυτό, και όχι μόνο, θα ήταν το σκηνικό αν έγραφε σήμερα — μεταξύ τραγωδίας και κωμωδίας — ο Τσέχωφ το αριστούργημά του, «Ο Βυσσινόκηπος». Το έγραψε όμως το 1903, λίγο πριν τον θάνατό του. Έπιασε κάτι από τον αχό της τότε μεταβατικής εποχής: την κατάρρευση του παλιού κόσμου και την άναρχη επιδρομή του νέου. Έτσι, η γαιοκτήμων Αντρέγεβνα πτώχευσε και ο κολλήγος Λοπάχιν αγόρασε κοψοχρονιά τον Βυσσινόκηπο για να τον κάνει πολυτελείς κατοικίες. Και ο υπηρέτης Φιρς θρηνούσε τα χαμένα βύσσινα και το υπέροχο γλυκό που χανόταν στη δίνη των εξελίξεων.

• Ευχαριστώ τη Yolanda Balaoura, αγαπημένη φίλη, που με κάλεσες. Ήσουν εξαιρετική στον δύσκολο ρόλο της παρακμασμένης φεουδαρχίνας Αντρέεβνα. Μπράβο. Στο ΚΘΒΕ, στο Βασιλικό Θέατρο στη Θεσσαλονίκη, η πρεμιέρα την Παρασκευή. Τρίωρη παράσταση. «Ο Βυσσινόκηπος». Μερικές φορές δεν έχει σημασία μόνο η παράσταση, αλλά και η στιγμή της. Τσέχωφ στον αιώνα των αιώνων. Να το δείτε. Έχει γίνει πολλή δουλειά βάθους. Δεν είμαι ειδικός να κρίνω την παράσταση· συγχαίρω όμως ανεπιφύλακτα τον μόχθο όλων των συντελεστών.

• Πήγα τσακ-μπαμ την Παρασκευή με αυτοκίνητο και το Σάββατο γύρισα. Στον γυρισμό έψαχνα τους άγνωστους σταθμούς για ραδιοφωνική παρέα. Έπεσα στον σταθμό του Βελόπουλου, με την «προεδράρα» να απαντά σε ακροατές για το πόσο καλή και τέλεια είναι η Ρωσία και πόσο ανόητος ο Μητσοτάκης. Μισή ώρα άντεξα — αυτό κι αν είναι βίτσιο. Πού ’σαι, Άντον Τσέχωφ…

• Απολαμβάνουμε στη χώρα μας πρωτοφανή πολιτιστική άνθηση: θέατρα, συναυλίες, εκθέσεις, διαλέξεις. Δεν προφταίνεις να τα παρακολουθήσεις. Ας χαρούμε και κάτι μέσα στη μιζέρια.

Πάνος Μπιτσαξής

Υπάρχει μια σιωπηλή συμφωνία που δεν γράφτηκε ποτέ, κι όμως τη συναντάς παντού: ο κόσμος παραμερίζει για να περάσουν εκείνοι που ξέρουν πού πηγαίνουν. Δεν είναι υποταγή· είναι μια μορφή αναγνώρισης. Είναι η στιγμή που το πλήθος διαισθάνεται αυτή τη σπάνια βεβαιότητα — εκείνη που δεν φωνάζει, αλλά καθοδηγεί.

Όποιος ξέρει πού πηγαίνει, δεν προχωρά απαραίτητα γρήγορα, ούτε με θόρυβο. Προχωρά με μια ήρεμη αποφασιστικότητα, σαν να έχει ήδη συμφιλιωθεί με τον προορισμό του. Δεν ζητά άδεια, δεν σπρώχνει, δεν απολογείται. Κι όμως, χωρίς καν να το επιδιώκει, ανοίγει δρόμους. Γιατί η σαφήνεια του σκοπού έχει μια δική της, αθόρυβη δύναμη: διαλύει την αμφιβολία των άλλων, έστω και προσωρινά.

Το πλήθος δεν είναι αδύναμο· είναι απλώς διστακτικό. Περιμένει, ζυγίζει, αμφιταλαντεύεται. Μέσα σε αυτή τη διστακτικότητα, αναγνωρίζει αμέσως εκείνον που έχει ήδη αποφασίσει. Γι’ αυτό και κάνει στην άκρη. Όχι γιατί υστερεί, αλλά γιατί αναζητά κι εκείνο μια κατεύθυνση.

Αυτή η διαπίστωση κρύβει και μια προτροπή. Δεν αφορά μόνο τους «άλλους» που μας ανοίγουν δρόμο, αλλά κι εμάς τους ίδιους. Κάποια στιγμή, ο καθένας μας καλείται να περάσει μπροστά — όχι πάντα από φιλοδοξία, αλλά και από την εσωτερική ανάγκη να δώσει μορφή στη δική του πορεία.

Ο κόσμος, τελικά, δεν κάνει στην άκρη για τον καθένα. Το κάνει μόνο όταν αναγνωρίζει ξεκάθαρη πορεία. Κι ίσως αυτό να είναι το βαθύτερο μάθημα: δεν χρειάζεται να σπρώξεις κανέναν για να προχωρήσεις. Αρκεί να ξέρεις πού πηγαίνεις.