Ο “ ΜΑΡΤΗΣ “

Σαν βγει ο Μαρτιάτικος ήλιος , βγαίνει για καλά ! Καίει και
μαυρίζει τα πρόσωπα των παιδιών , κι’ η μαυρίλα για το λαό μας , το παλότερο
καιρό , σήμαινε ασχήμια . Προπάντων τα κορίτσια τα ήθελε άσπρα- άσπρα και
ροδομάγουλα :

“ Οπόχει κόρη ακριβή , το Μάτη ο ήλιος μην την ιδεί “ , έλεγε
παλιά ο λαός μας .

Δε έβλεπες λοιπόν κανένα κορίτσι , που την 1η Μάρτη να μην
έχει δεμένο γύρω απ’ τον καρπό του χεριού το “ μάρτη “. Μπορεί και στο
μεγάλο δάχτυλο του ποδιο΄πυ ή στο λαιμό ( στα μωρά ) . Ο “ μάρτης “ είναι
μια κλωστή άσπρη και κόκκινη ή χρυσή ( κίτρινη ) στριμμένη . Τον φορούν
μέχρι τέλος του μήνα κι ύστερα τον βγάζουν και τον κρεμούν στις
τριανταφυλλιές .

Έτσι τα μάγουλά τους θα γίνουν κόκκινα σαν τριαντάφυλλα .
Αλλού πάλι , τον έδεναν στις λαμπάδες της Ανάστασης και καίγο0νταν μαζί ,
ή γύρω απ’ τα αρνιά που έψηναν τη Λαμπρή .

Το έθιμο του “ μάρτη “ , το είχαν εξαρχής κι’ οι Βυζαντινοί
και κράτησε όσο κι’ η Βυζαντινή αυτοκρατορία , για να συνεχιστεί μέχρι τις
μέρες μας . Φαίνεται πως το έθιμο έχει την αρχή του στην Ελληνική
αρχαιότητα , γιατί έχουμε μαρτυρίες πως όσοι έπαιρναν μέρος στα Ελαυσίνια
Μυστήρια , οι μύστες , έδεναν γύρω απ’ το δεξί τους χέρι και το αριστερό
πόδι μια κλωστή . Δεν ξέρουμε βέβαια τι συμβολική σημασία είχε , έχουμε όμως
κι’ άλλες ματυρίες πως οι αρχαίοι φορούσαν κλωστές κόκκινες κι’ άσπρες ,
για να διώχνουν το κακό .

ΟΙ “ ΔΡΙΜΕΣ “ ΤΟΥ ΜΑΡΤΗ

Οι Δρίμες είναι μέρες επικίνδυνες , όντα δαιμονικά τριγυρίζουν τις
τρεις πρώτες , τις τρεις μεσαίες και τις τρεις τελευταίες μέρες του Μάρτη ,
για να κάνουν κακό στα ξύλα , στα ρούχα , στα σώματα . Ό,τι πλύνεις θα
λιώσει , όσα ξύλα κόψεις θα σαπίσουν , αν λουστείς θα πάθεις κακό , λέει ο
λαός και κάνει πέρα κάθε τέτοια απασχόληση .

ΤΑ “ ΧΕΛΙΔΟΝΙΣΜΑΤΑ “

Η άνοιξη φέρνει ζωντάνια και χαρά σ’ ανθρώπους και ζωντανά . Η
άνοιξη φέρνει πίσω τα χελιδόνια απ’ τις ζεστές χώρες . Θα χτίσουν τις
φωλιές τους , θα γεννήσουν τ’ αυγά τους . Ο τόπος μας γεμίζει από τα
τιτιβίσματά τους , που ανακατεύονται με τις χαρούμενες φωνές των παιδιών .
Παιδιά και χελιδόνια στενά συνδεμένα απ’ την αρχαία εποχή !

Ξύλινη χελιδόνα

Για να γιορτάσουν τον ερχομό τους και την αρχή της άνοιξης
, τα παιδιά ξεχύνονται στους δρόμους την 1η του Μάρτη για τα χελιδονίσματα .
Κρατούν ένα καλάθι γεμάτο φύλλα κισσού , περνούν μέσα ένα ραβδί και πάνω
στο ραβδί στεριώνουν ένα ξύλινο χελιδόνι με κουδουνάκια στο λαιμό του .
Πηγαίνουν από σπίτι σε σπίτι , κουνούν το ραβδί , ηχούν τα κουδουνάκια
και τα παιδιά τραγουδούν :

Παιδιά που λένε τα χελιδονίσματα

Ήρθε , ήρθε χελιδόνα ,

ήρθε κι άλλη μελιηδόνα ,

κάθισε και λάλησε

και γλυκά κελάδησε :

“ Μάρτη , Μάρτη μου καλέ ,

και Φλεβάρη φοβερέ ,

κι αν φλεγίσεις και τσικνίσεις

καλοκαίρι θα μυρίσεις .

Κι’ αν χιονίσεις κι αν κακίσεις ,

πάλι άνοιξη θ’ ανθίσεις .

Θάλασσαν επέρασα

τη στεριάν δεν ξέχασα

κύματα κι αν έσχισα

έσπειρα κονόμησα .

Κάθε νοικοκυρά , ανοίγει το πουγκί της κι ανταμείβει τα
παιδιά για τις ευχές τους με κάποιο νόμισμα , μα και τ’ αυγά και τ’ άλλα
φιλοδωρήματα είναι μετά χαράς καλοδεχούμενα .