Τσούμα Πούσι

Ο βετεράνος πριν 10 χρόνια στην πλατεία των Σκούρτων

Σε πρώτο πλάνο ο Ρούσος Καμαριανάκης

Ήθελε ο Θεός και ζήσαμε!

Μεγάλη Παρασκευή σήμερα ……

7. Ήθελε ο θεός και ζήσαμε*

Η Πρωτομαγιά του 1964 συνέπεσε με τη Μεγάλη Παρασκευή. Ήταν από τις σπάνιες χρονιές που το Πάσχα θα το γιορτάζαμε Μάιο. Η άνοιξη είχε μπει για τα καλά στην κοιλάδα του Μόρνου.
Οι γεωργοί στην κοιλάδα είχαν αρχίσει τις προετοιμασίες για την σπορά στους αγρούς, ο καθαρισμός των καναλιών άρδευσης και τα οργώματα είχαν σχεδόν τελειώσει σε όλο τον κάμπο. Οι καλλιεργητές μάλιστα που τα χωράφια τους αρδεύονταν από τον Κοκκινοπόταμο και καλλιεργού- σαν καλαμπόκι έπρεπε μέχρι τις αρχές Μαΐου να έχουν τελειώσει και με τη σπορά, η οποία γινόταν πρώιμα σε αυτά τα χωράφια, μιας και το καλαμπόκι χρειάζεται αρκετά ποτίσματα για να έχει ανάπτυξη και πλούσια παραγωγή.

Ο Κόκκινος ποταμός μπορούσε να δώσει νερό το πολύ μέχρι τα μέσα Ιουλίου· το υπόλοιπο διάστημα, μέχρι το φθινόπωρο, στέρευε στο μεγαλύτερο τμήμα του σε αντίθεση με τον Μόρνο, που τα νερά του έρεαν αδιάκοπα όλο τον χρόνο.
Εκείνη τη Μεγάλη Παρασκευή του 1964 ο πατέρας μου είχε τελειώσει με την πρώιμη σπορά των χωραφιών, γύρω από το σπίτι, με καλαμπόκι, αφού τα χωράφια αυτά μπορούσαν να αρδευτούν μόνο από τον Κόκκινο.

Τα χρόνια εκείνα το όργωμα και η σπορά γίνονταν με το παραδοσιακό τρόπο, δηλαδή με τα άλογα ή τα μουλάρια και το αλέτρι του Ησίοδου. Ήταν δύσκολη δουλειά για τους ανθρώπους και για τα ζώα.
Δεν έπρεπε ούτε σπυρί να πάει χαμένο, για να πιάσει ο κόπος τόπο, όπως έλεγαν χαρακτηριστικά οι άνθρωποι του μόχθου.

Στα φρέσκα οργώματα έπεφταν κάθε είδους πουλιά για να κλέψουν κανένα σπόρο. Οι επιδρομές των κορακιών ήταν η μεγάλη μάστιγα για τους γεωργούς, τόσο κατά τη σπορά όσο και μετέπειτα, κατά την περίοδο της ωρίμανσης και της συγκομιδής.

Για να μειώσουν αυτές τις επιδρομές, χρησιμοποιώντας παλιά ρούχα έφτιαχναν σκιάχτρα και τα τοποθετούσαν στα χωράφια τους. Στην αρχή ήταν αποτελεσματικό μέτρο, αλλά σιγά-σιγά τα πουλιά εξοικειώνονταν και στο τέλος κάθονταν ακόμη και πάνω στα σκιάχτρα.
Χρησιμοποιούσαν επίσης κάποιες αυτοσχέδιες κατασκευές από τενεκέδες, που με τον άνεμο δημιουργούσαν έντονο θόρυβο που φόβιζε τα πουλιά, τουλάχιστον στην αρχή.
Κάποιοι γεωργοί θεωρούσαν πιο αποτελεσματικό μέτρο να κρεμούν σε κάποιους στύλους μέσα στα χωράφια τους νεκρά πουλιά, που είχαν τουφεκίσει.

Ο πατέρας μου είχε ένα παλιό στρατιωτικό τυφέκιο, μακρύκανο, τύπου γκρα, που το είχε μετατρέψει σε κυνηγετικό. Έπαιρνε κυνηγετικό φυσίγγι στην θαλάμη αντί για σφαίρα και λειτουργούσε με κινητό ουραίο. Εκείνο το πρωί της Μεγάλης Παρασκευής το κατέβασε από το ταβάνι του σπιτιού μας όπου το φύλαγε, το όπλισε και παραμόνευε στην αυλή ώστε, όταν πέσουν τα πουλιά στα οργωμένα χωράφια, να τα τουφεκίσει. Κάποια στιγμή κάπου θέλησε να πάει, άφησε το όπλο πάνω στον φράχτη και απομακρύνθηκε.

Παρακολουθώντας τη σκηνή μαζί με τα αδέλφια μου τρέξαμε, κι εγώ άρπαξα το όπλο κι άρχισα να σημαδεύω, πρώτα τον αδελφό μου και μετά την αδελφή μου, λέγοντάς τους αστειευόμενος «σας σκοτώνω», πιστεύοντας ότι δεν είχε φυσίγγι. Το χαρακτηριστικό κλικ του επικρουστήρα ακούστηκε δυο φορές χωρίς να γίνει εκπυρσοκρότηση. Μετά έστρεψα το όπλο προς τον ουρανό, ξαναπάτησα την σκανδάλη και ο εκκωφαντικός ήχος της εκπυρσοκρότησης ακόμη ακούγεται στα αυτιά μου μαζί με τα ξεφωνητά της μάνας μου και τις αγριοφωνάρες του πατέρα μου…

*το διήγημα είναι από το βιβλίο του Κ. Μπερτσιά: «θαμμένα όνειρα, ζωντανές αναμνήσεις».

Ο δισυπόστατος ναΐσκος Ζωοδόχου Πηγής και αγίας Αναστασίας στο Τσούμα Πούσι

Σκεπασμένο σήμερα στα νερά της λίμνης του Μόρνου.

Η κουτσουπιά (Cercis siliquastrum) ή το δένδρο του Ιούδα (Judas-tree) 

Δρ Γεώργιος Καρέτσος
Δασολόγος, τ. Διευθυντής Ερευνών ΙΜΔΟ

Μεγαλοβδόμαδο! Μέρες περισυλλογής, όπου βαριές πέφτουν οι σκέψεις στους ώμους των ανθρώπων και σκοτεινιάζουν οι ανοιξιάτικες όψεις των πόλεων και της υπαίθρου. Ωστόσο, μέσα από αυτό το ζοφερό τοπίο της πολιτικής μας καθημερινότητας, προβάλλει απρόσμενα και κατά περίπτωση ένα ολάνθιστο δένδρο με τα ροδοπόρφυρα άνθη του. Κρέμονται σε θυσάνους από κλαδιά και κορμό, εκφράζοντας την αγωνία της αναπαραγωγής και της υποσχόμενης καρπικής αφθονίας. Δεσμεύει έκπληκτα βλέμματα και αφήνει ένα ευχάριστο μετείκασμα. Φευγαλέα αισιοδοξία, με το ελληνικό της όνομα “Κερκίς”, που υποτίθεται μοιάζει με τη σαϊτα της υφάντρας. Πάντα συνοδεύει το μεγαλοβδόμαδο και ως πρώτο πλάνο φωτογραφιών με χιονισμένες κορυφές στο φόντο.

Μάλλον λανθασμένη μεταφορά του γαλλικού Arbre de Judée (δένδρο της Ιουδαίας) στην εγγλέζικη απόδοση του ονόματος Judas-tree, που σημαδεύει έκτοτε το προσφορότερο δένδρο για το στήσιμο της αγχόνης του Ιούδα, εφόσον, όπως λέγεται, αφθονούσε στην αυχμηρή γη της Ιουδαίας. Κατά την παράδοση, λέγεται επιπλέον, ότι τα άνθη του από λευκά πήραν το ρόδινο χρώμα της ντροπής, για την άτυχη επιλογή του αυτόχειρα της Θείας Προδοσίας.

Επίκαιρο, αν αναρωτηθεί κανείς για το τι χρώμα θα έπρεπε να λάβουν τα άνθη του από τη σύγχρονη τραγωδία της Παλαιστίνης; Δύσκολο να έχει απομείνει κάποιο στον ορυμαγδό της καταστροφής και στον εξανδραποδισμό ενός λαού, που συνεχίζεται.

Το δένδρο, ως αυθύπαρκτη αθωότητα, συνεχίζει να θάλλει και δεν συμμετέχει στις πρόσκαιρες ανθρώπινες αθλιότητες και αμαρτίες. Η επιδαψίλευση του ανθού του είναι μήνυμα αισιοδοξίας, άδολης και ανυστερόβουλης προσφοράς, όπως και στα μεγαλοβδομαδιάτικα πάθη με την ανάσταση ως έξοδο.

Ας το απαλλάξουμε από το βάρος της αμαρτίας του κόσμου.

Καλή Ανάσταση.