Η διάκριση Ορεινών- Πεδινών, ανάγεται στην Εθνοσυνέλευση της Γαλλικής Επανάστασης του 1789. Τότε, οι ριζοσπαστικοί με τις πλέον επαναστατικές ιδέες, κατέλαβαν το άνω αριστερό μέρος της αίθουσας της Εθνοσυνέλευσης και ονομάσθηκαν Ορεινοί επειδή τα έδρανά τους ήταν στο ψηλότερο μέρος του αμφιθεάτρου. Μεταξύ των Ορεινών ήταν ο Νταντόν, ο Μαρά, ο Σαιν Ζυστ και άλλοι από την ομάδα των Επαναστατών της Γαλλικής Επανάστασης.
Ξεφυλλίζοντας παλιά βιβλία, πέφτεις καμιά φορά πάνω σε ιδέες που δεν γερνούν. Αλλάζουν τα ονόματα, αλλά οι αγωνίες μένουν ίδιες: ποιος αποφασίζει, ποιος ωφελείται, ποιος πληρώνει το κόστος.
Ο καπιταλισμός θυμίζει αμπέλι αφημένο να τρέξει ελεύθερα. Δίνει καρπό, συχνά άφθονο, αλλά όχι πάντα ποιοτικό. Η ένταση γεννά αποτέλεσμα, αλλά και ανισορροπία.
Ο σοσιαλισμός μοιάζει με περιποιημένο αμπελοτόπι. Με κανόνες, με φροντίδα, με μέριμνα για όλους. Κρατά το σύστημα όρθιο, αλλά κάποιες φορές χάνει τη σπίθα.
Και ο φασισμός; Είναι το αμπέλι που κλαδεύτηκε με απόλυτη ακρίβεια. Τίποτα δεν περισσεύει. Τίποτα όμως δεν αναπνέει.
Η ζωή —και η διοίκηση— δεν ανήκει σε κανένα από αυτά τα άκρα. Ανήκει στη σύνθεση.
Ο καλός ηγέτης δεν διαλέγει δόγμα. Διαλέγει εργαλεία.
Παίρνει από τον καπιταλισμό τα κίνητρα.
Από τον σοσιαλισμό τη δικαιοσύνη και τη δομή.
Και αποφεύγει τον πειρασμό του ελέγχου που σκοτώνει την πρωτοβουλία.
Γιατί στο τέλος, όπως και στο αμπέλι, δεν κρίνεται ποιο σύστημα ακολούθησες.
Υπάρχει μια λεπτή, γραμμή ανάμεσα στην προσφορά και στην αυτο-ακύρωση.
Στην αρχή τη διασχίζεις από αγάπη. Από καθήκον. Από την ανάγκη να είσαι χρήσιμος. Να είσαι παρών. Να δίνεις.
Και δίνεις.
Δίνεις χρόνο, ενέργεια, σκέψη, υπομονή. Δίνεις κομμάτια από τον εαυτό σου, μικρά και φαινομενικά ασήμαντα. Δεν το καταλαβαίνεις τότε, γιατί η χαρά της προσφοράς σε γεμίζει. Σου δίνει νόημα. Σε κάνει να νιώθεις ότι ανήκεις.
Όμως η ζωή, όπως και το αμπέλι, έχει μια σιωπηλή απαίτηση:
ό,τι δεν φροντίζεται, αργά ή γρήγορα μαραίνεται.
Κάπου εκεί αρχίζει η παρεξήγηση.
Πολλοί πιστεύουν ότι η αγάπη σημαίνει να βάζεις τον άλλον πάνω από τον εαυτό σου. Να υποχωρείς, να ξεχνάς, να δίνεις χωρίς μέτρο. Όμως η ίδια η χριστιανική παράδοση θέτει ένα διαφορετικό μέτρο. Η χριστιανική εντολή είναι σαφής:
«ἀγαπήσεις τὸν πλησίον σου ὡς σεαυτόν».
Όχι περισσότερο.
Όχι λιγότερο.
Όπως.
Και αυτό το «όπως» είναι η χαμένη ισορροπία.
Γιατί αν ο εαυτός σιγήσει, τότε δεν υπάρχει μέτρο σύγκρισης. Αν δεν ξέρεις τι σημαίνει να φροντίζεις εσένα, πώς θα φροντίσεις ουσιαστικά τον άλλον; Η αγάπη δεν μπορεί να είναι μονόπλευρη ροή· χρειάζεται ρίζα για να δώσει καρπό.
Στο αμπέλι, αν φροντίζεις μόνο τα γύρω —τα μονοπάτια, τους φράχτες, τους γείτονες— και ξεχάσεις τα ίδια τα κλήματα, στο τέλος δεν θα πάρεις καρπό. Όχι γιατί δεν προσπάθησες. Αλλά γιατί φρόντισες τα πάντα, εκτός από αυτό που έπρεπε.
Έτσι και ο άνθρωπος.
Κάποια στιγμή, χωρίς να το έχεις προσέξει, αρχίζεις να λειτουργείς μόνο προς τα έξω. Οι άλλοι γίνονται προτεραιότητα, συνήθεια, σχεδόν ανάγκη. Και εσύ μετατίθεσαι διαρκώς για «αργότερα». Ένα αργότερα που δεν έρχεται ποτέ.
Και τότε εμφανίζεται το παράδοξο:
Έχεις γίνει απαραίτητος για όλους — εκτός από τον εαυτό σου.
Δεν είναι εγωισμός να κρατάς ένα κομμάτι για σένα.
Είναι ευθύνη.
Γιατί μόνο όποιος υπάρχει, μπορεί να αγαπήσει.
Και μόνο όποιος στέκεται, μπορεί να στηρίξει.
Στο τέλος της ημέρας, η αληθινή προσφορά δεν είναι να χαθείς για τους άλλους,
αλλά να είσαι παρών — και για εκείνους, και για εσένα.
Ένα από τα πιο παλιά μου βιβλία είναι αυτό της φωτό:
Στοιχεία του Βιβλίου
Συγγραφέας: Ζ. Π. Σαρτρ (Jean-Paul Sartre)
Γενικός Τίτλος Σειράς: Δρόμοι της Ελευθερίας
Τίτλος Βιβλίου: Η Αναστολή (Le Sursis)
Εκδόσεις: Ρούγκας (ιστορικός εκδοτικός οίκος που μετέφραζε σπουδαία έργα στα μέσα του 20ού αιώνα).
Λίγα λόγια για το περιεχόμενο:
Η Αναστολή είναι το δεύτερο μέρος της τριλογίας του Σαρτρ. Το έργο διαδραματίζεται τον Σεπτέμβριο του 1938, κατά τη διάρκεια των οκτώ ημερών που οδήγησαν στη Συμφωνία του Μονάχου.
• Το θέμα: Ο Σαρτρ περιγράφει την αγωνία της Ευρώπης μπροστά στο φάσμα του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου. Οι χαρακτήρες του βιώνουν μια “αναστολή” της μοίρας τους, περιμένοντας να δουν αν θα γίνει επιστράτευση ή αν θα σωθεί η ειρήνη.
• Το στυλ: Είναι διάσημο για την τεχνική του “σιμουλτανισμού“. Ο Σαρτρ αλλάζει σκηνές, πόλεις και χαρακτήρες μέσα στην ίδια παράγραφο (ή και πρόταση), δίνοντας την αίσθηση ότι όλη η Ευρώπη βιώνει το ίδιο δράμα την ίδια ακριβώς στιγμή.
• Φιλοσοφία: Μέσα από τις σελίδες του αναδεικνύονται οι βασικές αρχές του υπαρξισμού: η προσωπική ελευθερία, η ευθύνη των επιλογών μας και το πώς η Ιστορία εισβάλλει στην ιδιωτική ζωή του ατόμου.
Ξεφυλλίζοντας το μετά από τόσα χρόνια τις υπαρξιακές ιδέες του Σαρτρ τις προσάρμοσε κάπως για να ταιριάζουν σε θέματα διοίκησης:
Η «Αναστολή» ως μάθημα διοίκησης
1. Η αναστολή = τοξική ουδετερότητα
Στη διοίκηση, η μη απόφαση δεν είναι ουδέτερη κατάσταση.
Είναι ενεργή επιλογή — συνήθως η χειρότερη.
Ο manager που «κρατά ανοιχτές όλες τις επιλογές»:
χάνει χρόνο, θολώνει την κατεύθυνση της ομάδας και δημιουργεί αβεβαιότητα
Συμπέρασμα:
Η καθυστέρηση πολλές φορές κοστίζει περισσότερο από μια λάθος απόφαση.
2. Ελευθερία = ευθύνη χωρίς άλλοθι
Ο Σαρτρ λέει: είσαι ελεύθερος → άρα είσαι υπεύθυνος.
Στη διοίκηση αυτό μεταφράζεται ωμά:
Δεν υπάρχει:
«η αγορά φταίει» «οι συνθήκες δεν βοήθησαν» «η ομάδα δεν ήταν έτοιμη»