Πριν από λίγες εβδομάδες κάποιος μου μίλησε για έναν «τρελό» Νιγηριανό επιχειρηματία λιβανέζικης καταγωγής, τον Μπασίμ Χαϊντάρ, που, όπως με πληροφόρησαν, έχει «ταξιδέψει» μέχρι το Διάστημα (στην πραγματικότητα, είχε αγοράσει πριν από 11 χρόνια από τον Μπράνσον ένα εισιτήριο για το διαστημικό ταξίδι που ακόμα δεν έχει γίνει). Η «τρέλα» του, βέβαια, δεν αφορούσε την αγάπη του για το Διάστημα, αλλά το γεγονός πως το καλοκαίρι του 2015, και ενώ οι περισσότεροι ξένοι επιχειρηματίες προσπαθούσαν να απεμπλακούν από οτιδήποτε ελληνικό, εκείνος μετακόμισε το μεγαλύτερο κομμάτι της επιχείρησης του –που δίνει μικρά δάνεια μέσω κινητού– στην Αθήνα.

Η «ελληνική» ιστορία του είχε όμως ξεκινήσει πολύ νωρίτερα. Συγκεκριμένα έναν Ιούλιο με καύσωνα στις αρχές της δεκαετίας του ’90, όταν με την αδερφή του επισκέπτεται το εργοστάσιο της Neoset. Για αρκετά χρόνια εξάγουν ελληνικά έπιπλα στη Νιγηρία, αλλά θα διακόψουν τη συνεργασία όταν εκείνος αποφάσισε να επικεντρωθεί στις τηλεπικοινωνίες. Κατόπιν θα ασχοληθεί με έργα υποδομής και στη συνέχεια θα δημιουργήσει την Channel Vas. Πουλώντας, αρχικά στη Νιγηρία, χρόνο ομιλίας μέσω κινητού, γρήγορα θα επεκταθεί στην υπόλοιπη Αφρική, στη Μέση Ανατολή και στην Ασία. Σε κάποιες χώρες οι πελάτες έχουν πλέον τη δυνατότητα για πάρουν δάνειο μέσω κινητού για συγκεκριμένες αγορές (π.χ. για αγορά μιας συσκευής), να πληρώσουν λογαριασμούς, σε άλλες μπορούν να πάρουν κάποιο ποσό με ένα πολύ μικρό επιτόκιο. «Είναι μια μορφή κοινωνικής επιχειρηματικότητας, σαφώς βγάζουμε χρήματα αλλά δίνουμε πρόσβαση στους πελάτες μας σε κάτι που έχουν ανάγκη ή μπορεί ακόμα και να τους αλλάξει τη ζωή».

Η διαφορά με το εγχείρημα του Μοχάμεντ Γιουνούς, που κέρδισε το Νομπέλ φτιάχνοντας την «τράπεζα των φτωχών» στο Μπανγκλαντές, είναι η διαδικασία που ακολουθούν: «Ο πελάτης μας δεν χρειάζεται κάποιον εγγυητή, δεν κάνει αίτηση σε κάποιο γραφείο ούτε περιμένει μέρες να μάθει αν θα πάρει το δάνειο. Με ένα λογισμικό βαθμολογείται αμέσως η φερεγγυότητά του (σ.σ. κυρίως από τη χρήση του κινητού του) και, εφόσον εγκριθεί, το δάνειο δίνεται σε τρία – τέσσερα λεπτά. Η αποπληρωμή γίνεται συνήθως σε έναν, δύο μήνες με μεγάλη επιτυχία. Σκεφτείτε πως δανείζουμε πάνω από 1 δισ. δολάρια τον χρόνο και από αυτά δεν αποπληρώνονται μόνο τα 7 εκατ.», τονίζει.

Οσο μεγάλωναν ως επιχείρηση, άρχισαν να δυσκολεύονται να βρίσκουν ανθρώπους με το τεχνολογικό υπόβαθρο που χρειαζόταν. Εχοντας διάφορα διασκορπισμένα γραφεία, θέλησαν να βρουν ένα μέρος που θα συγκεντρωνόταν όλο το τεχνολογικό σκέλος – η Μάλτα, η Ιρλανδία και η Ελλάδα ήταν στο τραπέζι. «Η χώρα σας προέκυψε μέσα από μια επαφή που είχα στη Νιγηρία με τους ιδρυτές της Ελληνικής Upstream. Συνεργαστήκαμε, γίναμε φίλοι και σε ένα από τα ταξίδια μου στην Αθήνα εντυπωσιάστηκα από το υψηλό επίπεδο των εργαζομένων».

Το δημοψήφισμα

Η απόφαση ύστερα από εκείνο το ταξίδι ήρθε σχετικά γρήγορα: «Οι περισσότεροι θεωρούσαν πως είμαι τρελός. Πως θα πληρώνω 60% φόρους, πως θα καταστραφώ. Αλλά εγώ είδα στην κρίση μια ευκαιρία. Κατ’ αρχάς, ήξερα πως λόγω της ανεργίας θα μπορούσα να βρω πιο εύκολα καλούς συνεργάτες. Εψαξα τη νομοθεσία και, όταν βρήκα τον νόμο 89 (που δίνει φορολογικές απαλλαγές και κίνητρα εγκατάστασης σε εταιρείες με εμπορικές δραστηριότητες εκτός Ελλάδας), μάζεψα τους “στρατηγούς” μου και τους ενημέρωσα πως μετακομίζουμε εδώ».

Το δημοψήφισμα και όσα διακυβεύονταν εκείνο το καλοκαίρι δεν τον απασχολούσαν καθόλου. «Αντιθέτως, αν υπήρχε Grexit, ίσως να ήταν για εμάς ακόμα πιο εύκολο», προσθέτει. Το γραφείο στην Αθήνα ξεκίνησε εκείνο το καλοκαίρι με 12 άτομα και σήμερα η ομάδα ξεπερνάει τους 100 εργαζομένους. «Με κάποιους από αυτούς να έχουν επιστρέψει από το εξωτερικό, όπου είχαν μεταναστεύσει λόγω κρίσης», τονίζει.

Προσπαθώ να συνηθίσω στους ρυθμούς σας

Τον ρωτάω εάν η… φημισμένη ελληνική γραφειοκρατία τον έχει αποθαρρύνει, και βάζει τα γέλια. «Η χώρα σας είναι παιδική χαρά σε σχέση με την Αφρική όπου λειτουργώ», απαντά. Προσθέτει βέβαια πως αν κάτι τον δυσκόλεψε είναι η συνήθεια των υπαλλήλων του να έρχονται στο γραφείο μετά τις 10. «Παντού ξεκινούσαμε στις 7.30 π.μ., αλλά προσπαθώ να συνηθίσω στους ρυθμούς σας!».

Ο Χαϊντάρ παρακολουθεί στενά και την εξέλιξη άλλων τεχνολογικών επιχειρήσεων και σκοπεύει να επενδύσει σε κάποιες από αυτές μέσω ενός fund που έχει δημιουργήσει, ενώ το επόμενο διάστημα θα ιδρύσει ένα τεχνολογικό κέντρο στην Κρήτη (για τον σκοπό αυτό συμμετείχε πρόσφατα ως χρηματοδότης στο TedX που οργάνωσαν φοιτητές του Πολυτεχνείου Κρήτης).

Οι συζητήσεις

Αλλά τα ελληνικά του σχέδια δεν σταματούν εκεί: «Θεωρούμε πως λόγω κρίσης υπάρχει η αγορά και η ανάγκη για την υπηρεσία μικροδανείων και στη χώρα σας», εξηγεί. «Μπορεί, σε αντίθεση με την Αφρική, να έχετε πολλές τράπεζες, αλλά είναι πολλοί που δεν έχουν πλέον πρόσβαση σε δανειοδότηση. Πιστεύουμε όμως πως κάποιος που δεν μπορεί να εξυπηρετήσει μια δόση για ένα αυτοκίνητο ή ένα σπίτι δεν σημαίνει πως δεν μπορεί να είναι φερέγγυος για ένα πολύ μικρότερο δάνειο. Eχουμε ήδη ξεκινήσει συζητήσεις με δύο εταιρείες κινητής τηλεφωνίας αλλά παίρνει χρόνο. Είμαστε παρανοϊκοί με την ασφάλεια των δεδομένων και τις διαδικασίες που πρέπει να ακολουθηθούν, αλλά το δουλεύουμε». Είναι αισιόδοξος πως σύντομα θα τα καταφέρουν. Εχει άλλωστε δυνατή ομάδα. Και είναι ελληνική.

Μόνιμος κάτοικος

Ο ίδιος νιώθει την Ελλάδα σαν στο σπίτι του (κυριολεκτικά: η οικογένειά του μετακόμισε πέρυσι μόνιμα στην Αθήνα και είναι όλοι τους ενθουσιασμένοι με την επιλογή αυτή). Με τις πολιτικές εξελίξεις δεν πολυασχολείται, αν και πέρυσι γνώρισε στο πλαίσιο ενός συνεδρίου στην Ισπανία τον Νίκο Παππά. «Δεν μας ήξερε και ξαφνιάστηκε πώς μια τόσο διεθνής εταιρεία είχε επιλέξει για έδρα την Ελλάδα. Τον παρότρυνα να προβάλει τα κίνητρα και τον νόμο που εκμεταλλευθή-καμε εμείς, γιατί είμαι σίγουρος πως υπάρχουν πολλές εταιρείες σαν τη δική μας που θα ήθελαν να έρθουν εδώ. Ηδη τρεις οικογενειακοί μας φίλοι μάς επισκέφθηκαν και εντυπωσιάστηκαν τόσο από την ποιότητα της ζωής και τις ευκαιρίες που υπάρχουν, ώστε οι δύο μόλις μετακόμισαν και η τρίτη οικογένεια ετοιμάζεται να κάνει το ίδιο».