ΟΡΕΙΝΟΣ

•Το είδατε;Εγώ τη βρήκα θαυμάσια ταινία.Την ευχαριστήθηκα.Τηρουμένων δε των αναλογιών του budget διπλά καλή.Με λυρικούς τόνους;Ναι.Με έντονη θρησκευτικότητα;ναι.Με κάποιες ιστορικές υπερβολές;Ισως.Αλλα τι σημασία έχουν αυτά;Ποιά βιογραφική ταινία δεν τα έχει αυτά στη παγκόσμια ιστορία του κινηματογράφου.Αναριθμητες.Αντι να το χαρεί η ελίτ των γραμμάτων και τεχνών που άνοιξε διάλογος για τις απαρχές του κράτους μας έπεσε να κατασπαράξει τη ταινία Αν είναι δυνατόν.
•Ο Ιμπραημ διαγουμιζε τη Πελοπόννησο.Οι Ελληνες είχαν πάρει τα βουνά με ανείπωτη πείνα και φτώχεια.Οι ασθένειες θέριζαν.Την ίδια περίπου στιγμή τελείωνε ο δεύτερος αιματηρός εμφύλιος.7 χρόνια εθνικού αγώνα δυο μεγάλοι και αρκετοί μικρότεροι εμφύλιοι.Το Ναύπλιο το διαφιλονικουσαν δύο φατρίες.Σωθηκαμε στο Ναυαρίνο από τις τρεις μεγαλες δυναμεις.Κι ήρθε ο αυταρχικός Καποδιστριας με τη ψευδαίσθηση ότι θα δημιουργήσει Κράτος.Οχι δα.Θαπρεπε να ιδρύσει τη βουλή των λόρδων να κανοναρχησειτο χαος και τη βία και τη πείνα και το αίμα.Να μοιράσει τα ελάχιστα όβολα στους λήσταρχους και τους τοπαρχες.Κουβαλωντας τη πείρα ενός Υπουργού Εξωτερικών της Ρωσίας σε ταραγμένους μεταβατικούς καιρούς και το Σύνταγμα της Ελβετίας που μονοιασε τα καντόνια.Αναζητουσε το θαύμα.Και βέβαια τον φάγαν λάχανο.Νομισε ίσως πως η Μανη και η Ύδρα είναι κάτι σαν τη Γενευη και τη Ζυριχη.Ονειρευοταν τη Ρωξαντρα;Δεν είμαι σιγουρος τι ακριβώς ονειρευόταν.Αλλα τι σημασία έχει;
•Η σημασία του έργου του ανδρός φαίνεται από το τι συνέβη μετά τη δολοφονία του.Ειναι η περίοδος που κρύβει η ιστοριογραφία.Η περίοδος της αναρχίας.Τοπαρχες,κοτζαμπασηδες,ληστοκρατία,πειρατεία,απαγωγές και όλα τα καλά.Μεχρι να μας σώσει η «ελεω Θεου» βαυαρική δυναστεία.Το δεύτερο αντιπαθές θαύμα για την Ελλάδα,από το οποίο συγκροτήθηκε το Κράτος.
•Ας μελετήσουμε ιστορία.Ιδιως οι νέοι που πάσχουν από αγλωσσια και ανιστορησια.Με ευθύνη βέβαια του εκπαιδευτικού συστήματος.Εχουμε σωθεί χαρις σε πάμπολλες συμπτώσεις.Ειναι να μη σκεφτεί ένας θρήσκος όπως ο Σμαραγδής ότι ο Θεός και η Παναγία έβαλαν το χεράκι τους;Θα τον ψεξουμε γι αυτό;Η θα κρατήσουμε την ουσία την οποία αναδεικνύει μια εξαιρετική ταινία.

Πάνος Μπιτσαξής

Η φράση, που αποδίδεται στον Albert Einstein, μοιάζει απλή, σχεδόν αφελής. Κι όμως, κρύβει μια βαθιά παιδαγωγική και ανθρώπινη αλήθεια.

Τα παραμύθια δεν είναι απλώς ιστορίες για να περάσει η ώρα πριν τον ύπνο. Είναι τα πρώτα εργαστήρια σκέψης του παιδιού. Εκεί μαθαίνει να συνδέει αιτίες και αποτελέσματα, να αναγνωρίζει μοτίβα, να κατανοεί συναισθήματα και κίνητρα. Μέσα από δράκους, νεράιδες και ήρωες, το παιδί εξασκεί τη φαντασία του — και η φαντασία είναι η πρώτη ύλη της νοημοσύνης.

Διαβάζοντας παραμύθια, το παιδί μαθαίνει να σκέφτεται πέρα από το κυριολεκτικό. Καλλιεργεί τον συμβολισμό, την αφηρημένη σκέψη, την ικανότητα να βλέπει περισσότερα από όσα φαίνονται. Εκεί γεννιέται η δημιουργικότητα, η ενσυναίσθηση, αλλά και το θάρρος να ονειρεύεται διαφορετικούς κόσμους — άρα και να τους δημιουργεί.

Ίσως γι’ αυτό ο Einstein, ο κατεξοχήν άνθρωπος της επιστήμης, υπογράμμισε τη δύναμη του παραμυθιού. Γιατί η ευφυΐα δεν είναι μόνο αριθμοί και κανόνες· είναι και η ικανότητα να φαντάζεσαι το αδύνατο, να τολμάς ερωτήσεις, να βλέπεις τον κόσμο με μάτια ανοιχτά και παιδικά.

Διαβάζοντας παραμύθια στα παιδιά, δεν τα κάνουμε απλώς πιο «έξυπνα». Τα μαθαίνουμε να σκέφτονται, να αισθάνονται και να ελπίζουν. Και αυτό, ίσως, είναι η πιο ουσιαστική μορφή ευφυΐας.

Η φράση αυτή του Albert Einstein μοιάζει ταπεινή, σχεδόν απολογητική. Κι όμως, περιγράφει με ακρίβεια μια από τις πιο ισχυρές κινητήριες δυνάμεις της ανθρώπινης προόδου: την περιέργεια.

Η περιέργεια είναι η άρνηση της πνευματικής αδράνειας. Είναι η εσωτερική ανησυχία που δεν ικανοποιείται με έτοιμες απαντήσεις, που επιμένει να ρωτά «γιατί;» και «πώς;». Ο Einstein δεν αυτοπροσδιορίζεται ως ιδιοφυΐα, αλλά ως άνθρωπος που δεν έπαψε ποτέ να απορεί. Και αυτή ακριβώς η απορία τον οδήγησε σε ανακαλύψεις που άλλαξαν τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε το σύμπαν.

Σε έναν κόσμο που συχνά λατρεύει το ταλέντο και τη γρήγορη επιτυχία, η ρήση αυτή λειτουργεί ως αντίβαρο. Μας υπενθυμίζει ότι η βαθιά γνώση δεν γεννιέται από έμφυτες χαρισματικότητες, αλλά από επιμονή, ανοιχτό πνεύμα και τη διάθεση να παρατηρείς τον κόσμο χωρίς προκαταλήψεις. Η περιέργεια δεν απαιτεί εξαιρετικές ικανότητες — απαιτεί θάρρος να μην βολευτείς στο προφανές.

Ίσως, τελικά, η μεγαλύτερη μορφή ευφυΐας να μην είναι το «να ξέρεις», αλλά το «να θέλεις να μάθεις». Να στέκεσαι απέναντι στη ζωή με βλέμμα παιδικό και ανήσυχο, έτοιμο να εκπλαγεί. Γιατί εκεί όπου η περιέργεια παραμένει ζωντανή, η σκέψη δεν γερνά ποτέ.

Ο στίχος του Διονύσης Σαββόπουλος είναι αιχμηρός, παιγνιώδης και ταυτόχρονα βαθιά πολιτικός. Μέσα σε λίγες λέξεις αποκαλύπτει τη διαχρονική παθολογία της εξουσίας: τη σαγήνη που ασκεί και την ευκολία με την οποία μεταμφιέζεται σε γοητεία.

Η «φοιτητριούλα» δεν είναι απλώς ένα πρόσωπο· είναι σύμβολο της νεότητας, της αθωότητας, της ελπίδας για έναν καλύτερο κόσμο. Ο «πονηρός πολιτευτής», από την άλλη, ενσαρκώνει την εμπειρία χωρίς ήθος, τη ρητορική χωρίς περιεχόμενο, την εξουσία που ξέρει να υπόσχεται, να γοητεύει και να χειραγωγεί. Ο στίχος λειτουργεί σαν προειδοποίηση: η πολιτική, όταν αποκόπτεται από την ευθύνη, γίνεται παιχνίδι εντυπώσεων.

Η απειλή της «καταγγελίας» δεν έχει χαρακτήρα εκδίκησης· είναι πράξη αφύπνισης. Ο Σαββόπουλος υπενθυμίζει ότι η νέα γενιά δεν πρέπει να παραμένει θεατής, αλλά να αποκτά φωνή, κρίση και μνήμη. Να μην παραδίδεται άκριτα στη γοητεία των λόγων, αλλά να εξετάζει τα έργα και τις προθέσεις.

Τελικά, ο στίχος αυτός δεν μιλά μόνο για πολιτική. Μιλά για κάθε σχέση εξουσίας όπου ο ένας υπόσχεται και ο άλλος πιστεύει. Και μας καλεί, με χιούμορ αλλά και σοβαρότητα, να διαλέξουμε πλευρά: όχι με τον πονηρό, αλλά με την αλήθεια.

Το ρόδι δεν είναι απλώς ένας καρπός. Είναι μια μικρή, σφαιρική αφήγηση για τον άνθρωπο. Σκληρό και λιτό απ’ έξω, πληθωρικό και γενναιόδωρο από μέσα. Όπως ακριβώς κι εμείς.

Σπάζοντάς το, δεν αποκαλύπτεται ένας ενιαίος πυρήνας, αλλά εκατοντάδες μικρές ζωές· σπυράκια σφιχταγκαλιασμένα, καθένα με τη δική του υπόσχεση. Είναι σαν να υπαινίσσεται ότι η δύναμη δεν βρίσκεται στη μονολιθικότητα, αλλά στην πολλαπλότητα· όχι στο ένα μεγάλο θαύμα, αλλά στα πολλά μικρά που συνυπάρχουν.

Στην ανθρώπινη πορεία, το ρόδι μοιάζει με τον χρόνο. Χρειάζεται υπομονή για να ωριμάσει. Δεν βιάζεται. Κι όταν έρθει η στιγμή, δεν προσφέρεται εύκολα. Πρέπει να το ανοίξεις, να λερώσεις τα χέρια σου, να δεχτείς το κόκκινο ίχνος του. Όπως και η μνήμη: δεν χαρίζεται άκοπα· απαιτεί συμμετοχή, κόπο, συναίσθημα.

Οι άνθρωποι, όπως το ρόδι, κουβαλούν μια σκληρή φλούδα — άμυνες, σιωπές, εμπειρίες. Κάτω απ’ αυτήν όμως κρύβεται ένας κόσμος ευαίσθητος, εύθραυστος, πολύτιμος. Κάθε σπυράκι κι ένα βίωμα. Άλλα γλυκά, άλλα υπόξινα. Κανένα όμως περιττό. Ακόμα και τα πικρά, αυτά είναι που δίνουν βάθος στη γεύση της ζωής.

Δεν είναι τυχαίο που το ρόδι στάθηκε σύμβολο αφθονίας, γονιμότητας, αναγέννησης. Όχι επειδή υπόσχεται μόνο χαρά, αλλά επειδή περιέχει και το μέτρο της απώλειας. Για να το απολαύσεις, πρέπει πρώτα να το σπάσεις. Κάθε αρχή, άλλωστε, προϋποθέτει ένα τέλος.

Ίσως τελικά το ρόδι να μας διδάσκει κάτι απλό και σπουδαίο:

ότι η ζωή δεν μετριέται σε μεγάλες στιγμές, αλλά σε μικρές, πυκνές, κόκκινες στιγμές που κρατιούνται μαζί.

Και πως, όσο κι αν σκληρύνει το περίβλημα, η ουσία μας παραμένει μέσα — έτοιμη να δοθεί, αρκεί να τολμήσουμε να ανοιχτούμε