•Πάλι αυτός.Εμμονή και ίνδαλμα 250000 περίπου Ελλήνων.Ο ΣΥΡΙΖΑ επιμένει πως είναι τμήμα της προόδου είτε σε κυβέρνηση νικητών είτε σε κυβέρνηση ηττημένων.

Στην ουσία σε κάποια κυβέρνηση ,γιατί ο όρος κυβέρνηση ηττημένων δεν εχει θεσμικό περιεχόμενο.
•Με την απόλυτη σύμφωνη γνώμη του ,ένας νεαρός εκπρόσωπος του ,δήλωσε πως η πολιτική ρηξης ενδέχεται να κλείσει-ξανά- τις Τράπεζες αλλά να μην ανησυχούμε.Υπάρχει το «σχέδιο Δήμητρα».

Ποιο είναι;άγνωστο.Δήμητρα η θεά τροφός.Τόσο ο ίδιος όσο και ο εκπρόσωπος δεν έχουν προβλημα.Τα λεφτά τους,νομίμως κτηθέντα,είναι εκτός Ελλάδος.Θα ζήσουν και χωρίς το σχέδιο Δήμητρα.Αυτο αφορά εμας τους άλλους.Εμας θέλουν να σώσουν.

•Πως γλυτωσαμε εκείνο το καλοκαίρι;Ελάχιστοι έχουν συνειδητοποιήσει από τι γλυτωσαμε και πως.Δεν ήταν μόνο ούτε κυρίως τα capital controls.Ήταν η πεινα,η εξαθλίωση,η μαζικη και αδιέξοδη ανεργία,οι λεηλασίες στα τρόφιμα,τα τάγματα εφόδου.Εκτός Ευρώπης με κουπόνια.Δεν θα απέμενε άνθρωπος να εργάζεται γιατί κανείς δεν θα μπορούσε να τον πληρώνει.Δεν θα επιβίωνε επιχείρηση .Μόχθος ζωής θα είχε εξαερωθεί σε μια μέρα όπως στη κατοχή.Χαρτάκια υποσχετικές άνευ αντικρυσματος που δεν θα τα δεχόταν κανείς.

Κυρίαρχοι οι αιώνιοι μαυραγορίτες συναλλάγματος.Και όσοι είχαν προφτάσει να ασφαλίσουν κάποια λεφτά.Μερικοι ήταν και υπουργοί της ρήξης.Απο αυτά γλυτωσαμε στο Τσακ.Από σειρά ευνοϊκών συμπτώσεων.Από μια κοινωνία αποδιαρθρωμένη βορά συμμοριών και ναζιστών,με ζητουλες.επαίτες,άρπαγες και καταφερτζήδες.Την ίδια ώρα που ο κυριος φέρεται ειπων «αγάπη μου έκλεισα τις τράπεζες» και καμάρωνε σε life style περιοδικά τρώγοντας τσιπούρες.Πάλι εδώ ο εν λόγω κυριος.Το δις εξαμαρτείν των αφρόνων.Αντί να έχει φυγει από τη χώρα ,από αισχυνη.Στην αρχαία Αθηνα το ονόμαζαν εξοστρακισμό.

•Πως γλυτωσαμε;Ένας Θεός το ξέρει.Μου θυμιζει την ιστορία της χελώνας μου.Το σπίτι μου είναι δίπλα σε ένα δασάκι.Από κει κατεβαίνει στην αυλή μου μια υπέργηρη χελώνα και πίνει νερό από τα πιατάκια των γλαστρών.Με άγνοια κινδύνου κάποιες φορές πάει να περάσει το δρόμο και να παει απέναντι.Οταν το βλεπω επεμβαινω.Την σηκώνω και την ξαναπάω στο δασάκι ,όσο μπορώ πιο μακριά.Ο εκνευρισμός της ανείπωτος.Έτσι έγινε και στην Ελλάδα.Η χελώνα δεν κατάλαβε ότι κινδύνευσε με έσχατο κίνδυνο.Δεν κατάλαβε ότι σώθηκε.Δεν κατάλαβε ποιος την έσωσε.Και αντιπαθεί αυτόν που την έσωσε γιατί την ενόχλησε και την ξεβόλεψε χωρίς να του το έχει ζητήσει.

Πάνος Μπιτσαξής

ΙΩΆΝΝΑ ΤΣΙΒΆΚΟΥ, ΠΕΡΊΠΛΟΥΣ ΣΤΙΣ ΑΚΤΈΣ ΤΟΥ ΝΟΉΜΑΤΟΣ (ΠΡΟΔΗΜΟΣΊΕΥΣΗ)

Το παρακάτω κείμενο αποτελεί προδημοσίευση από το υπό εκτύπωση βιβλίο της Ιωάννας Τσιβάκου Περίπλους στις Ακτές του Νοήματος (Εκδόσεις Ι. Σιδέρης). Η συγγραφέας θεωρεί πως η θεωρητική σκέψη από την αυγή των Νέων Χρόνων κι ύστερα, έως σήμερα, εποχή της ψηφιακής τεχνολογικής έκρηξης, είναι συνυπεύθυνη με τις αντικειμενικές συνθήκες του καπιταλισμού για την έκπτωση του κοινωνικού νοήματος από ενεργειακή δύναμη έμπλεη αξιακού περιεχομένου σε μέσον προωθητικό της λειτουργικότητας των κοινωνικών φαινομένων. Προς απόδειξη αυτού, στο πρώτο μέρος της συγγραφής παρακολουθεί την πορεία του νοήματος προς τη λειτουργοποίησή του, όπως αυτή αποτυπώνεται σε μεγάλα έργα της κοινωνικής οντολογίας. Στο δεύτερο μέρος εντρυφά σε θέματα της τεχνολογίας πληροφοριών και στην εμπέδωση πλέον ενός λειτουργικού νοήματος και, κατ’ επέκταση, ενός λειτουργικού πολιτισμού. Το κείμενο που ακολουθεί αποτελεί περιληπτικό σκιαγράφημα του πρώτου μέρους.

~.~

Με τη θεωρία των κοινωνικών δικτύων έφθασε σχεδόν στο τέλος του ο περίπλους μας στις ακτές του νοήματος μέχρι τα τέλη του 20ού αιώνα, με σκαρί παλιό μεν, αγέραστο δε, καλαφατισμένο με την οπτική της κοινωνικής οντολογίας και με πηδάλιο που τραβά συνεχώς προς τον ορίζοντα μιας σκέψης και δράσης ελκυόμενες από το ιδεώδες της λειτουργίας. Επιχειρήσαμε να δείξουμε την ευθύνη της θεωρητικής σκέψης για τη λειτουργοποίηση του νοήματος μέχρι σχεδόν τα τέλη του 20ού αιώνα, χωρίς βεβαίως να εισέλθουμε στην επίδραση των κοινωνικών συνθηκών για τη στροφή της σκέψης από τη μεταφυσική προς την κοινωνική οντολογία και, προφανώς, στα αίτια που έστρεψαν τη θεωρία από την ανίχνευση της ουσίας και της υπόστασης των όντων, στη διερεύνηση των κοινωνικών οντοτήτων και στο νόημα που τις συγκρότησε.

Στη σύντομη αναδρομή μας, αφού αφήσαμε πίσω μας μεταφυσικές αντιλήψεις, προσεγγίσαμε θεωρίες που επεξεργάστηκαν στο πλαίσιο ενός διαδικαστικού ολισμού τις κοινωνικές σχέσεις και το νόημα.

Διαπιστώσαμε, πως σε κάθε προσπάθεια της κοινωνικής οντολογίας να εντοπίσει το στοιχειακό δεδομένο της κοινωνίας, σε κάθε θεωρητική πραγμάτευση των κοινωνικών οντοτήτων, προκειμένου να αναδειχθεί είτε το βασικό συστατικό τους είτε ο κυρίαρχος ρόλος τους στη σύσταση της κοινωνικής πραγματικότητας, στο βάθος ήταν το είδος του νοήματος ─ως περιεχομένου και μορφής─ που επιστράτευε ο θεωρητικός για να ερμηνεύσει τη διαμόρφωση και εξέλιξη του κοινωνικο-ιστορικού. Γύρω από τον άξονα του νοήματος περιεστράφη σε κάθε ιστορική περίοδο η κοινωνική ζωή. Κάθε της έκφανση, κάθε φάση του πολιτισμού μας, αξιοποιεί το νόημα για να δώσει μορφή και περιεχόμενο στα πράγματα που όχι μόνο μας περιβάλλουν, αλλά ορίζουν τον χώρο και τον χρόνο εντός του οποίου εμείς οι ίδιοι συγκροτούμαστε ως ανθρώπινα υποκείμενα και ως κοινωνία.

Το ενδιαφέρον της πραγματείας για το νόημα, όπως δηλώθηκε ήδη από την αρχή, εντοπίστηκε στην εξελικτική του πορεία: πώς από νόημα προτρεπτικό για μια ζωή άξια να τη βιώνει η ανθρώπινη ύπαρξη, άρα από νόημα ηθικό/αξιακό, όπως το συνέλαβε και το επεξεργάστηκε η μεταφυσική σκέψη, μετατράπηκε σε νόημα λειτουργικό, υποκινητικό της επίτευξης αντικειμένων χρήσης, ικανών να προσφέρουν χαρά αλλά και να αιχμαλωτίζουν τη ζωή στη δική τους ουσία, ήτοι, στη δική τους χρηστικότητα.

Αρχίζοντας με τον Σπινόζα, είδαμε πώς η δυτική σκέψη προχώρησε στην εποχή της εγκοσμιότητας και της εξατομίκευσης. Ο σπινοζικός άνθρωπος προβάλλει ως άτομο, παρότι εξακολουθεί να μην θεωρείται αυτόνομη ύπαρξη παρά θεϊκό δημιούργημα, προικισμένο με τις θείες ιδιότητες της σκέψης αλλά και της έκτασης (ήτοι του σώματος). Ο Θεός από υπερβατική ιδέα γίνεται φύση, εγκόσμια δύναμη, ικανή να πλημμυρίζει με το φως της τα ανθρώπινα όντα. Μπορεί οι σχέσεις ανάμεσα στα ανθρώπινα όντα να είναι αλληλεπιδράσεις ανάμεσα σε σώματα και ιδέες, οι οποίες αποτελούν αντανάκλαση της θείας φύσεως, όμως συχνά οδηγούνται σε αντιπαραθέσεις και συγκρούσεις∙ κι αυτό, διότι, ενώ το ανθρώπινο πνεύμα ─και συνεπώς το νόημα που το διακατέχει─, μέσω της θεϊκής καταγωγής του, ωθεί τον άνθρωπο στην ενατένιση του αγαθού, το σώμα τον ωθεί προς μια ζωική παρόρμηση για τη διατήρηση της βιολογικής του συνθήκης. Μέσα από τη διαπάλη νου – σώματος, διαμορφώνεται το ανθρώπινο νόημα, ένα μίγμα θεϊκού πνεύματος και ανθρώπινης όρεξης, διαποτισμένου ωστόσο από λειτουργικούς σκοπούς.

Λίγα χρόνια αργότερα, με τον φιλελευθερισμό και ιδίως με την ωφελιμιστική εκδοχή του, η λειτουργικότητα εισάγεται στο νόημα ως ιδιότητά του, γεγονός που επιτρέπει στην κοινωνία να υιοθετήσει έναν λειτουργικό τρόπο του σκέπτεσθαι για να λύνει τα προβλήματά της. Στο πνεύμα αυτό, η σχέση μετατρέπεται σε απλή, γενικευμένης μορφής σύμβαση, ή σε απλή ηθική υποχρέωση να μην πράττεις εναντίον του άλλου ό,τι δεν θέλεις να σου πράττουν. Οι δικαιικοί κανόνες του ενοχικού και του εμπράγματου δικαίου ρυθμίζουν στο εξής τις συναλλαγές, ενώ το συμβόλαιο ανάγεται σε κύρια θέσμιση για τη ρύθμιση των κοινωνικών σχέσεων. Το κοινωνικό κεφάλαιο της εμπιστοσύνης, ρυθμιστικό των προνεωτερικών κοινωνιών, δεν εξαφανίζεται, όμως μειώνεται η σημασία του, αφού από στοιχείο των κοινωνικών σχέσεων μετατρέπεται σε απλό μέσον για την αξιοπιστία των εμπορικών συμφωνιών. Εμπράγματες σχέσεις, όπως ο μισθός και το απρόσωπο της γραφειοκρατίας, αργά αλλά σταθερά, εξαφανίζουν και τα τελευταία ίχνη της οικονομίας του δώρου, τα οποία, έστω και περιορισμένα, υπέφωσκαν στις οικονομικές, προσωπικές συναλλαγές. Το ιδεώδες της ωφέλειας διαποτίζει το δίκαιο και κυριαρχεί στις κοινωνικές σχέσεις. Καθώς όμως οι σχέσεις δεν εσωκλείουν στοιχεία που να τους προσδίδουν καθολικότητα, ούτε οι κρατικοί θεσμοί είναι σε θέση να τις ελέγξουν, η ωφέλεια τις επιμερίζει σε ατομικά νοήματα, περιορισμένου χρονικά βεληνεκούς. Εξ αιτίας αυτού, συντελείται έτι περαιτέρω η έκπτωση των κοινωνικών σχέσεων και η μετατροπή τους σε σχέσεις ιδιωτικές και συμφεροντολογικές.

Με τον θάνατο του Καντ τελείωσε η πίστη στην ανθρώπινη γνώση, μιας και είχαν ήδη επισημανθεί τα όριά της να εισδύει στην απόλυτη πραγματικότητα. Το κίνημα του γερμανικού ιδεαλισμού φθάνει στο αποκορύφωμά του με τον Χέγκελ, ο οποίος επιχειρεί να επαναφέρει την πνευματικοποίηση του ανθρώπου και προφανώς του νοήματος, μέσα από την εμφάνιση στη σκηνή της ιστορίας μιας υπερβατικής οντότητας -─του Πνεύματος─ το οποίο όμως δεν έχει θεϊκή προέλευση, καθόσον ταυτίζεται με την ιστορικά αναπαραγόμενη και αναδιαμορφωνόμενη συλλογική συνείδηση της ανθρωπότητας.

Ο Χέγκελ επαναφέρει την έννοια του Λόγου ─ή της Ιδέας─ από τον οποίο εκπορεύεται το παγκόσμιο Πνεύμα, όπως από τον Θεό το Άγιο Πνεύμα. Το Είναι αποκαθίσταται, όχι όμως ως κάτι ασάλευτο, παρά ως γενέθλια αρχή ενός ιστορικού γίγνεσθαι υλοποιούμενου κατά την πορεία του Πνεύματος. Όμως, τώρα, δεν πρόκειται για κάτι εξωκόσμιο, υπερανθρώπινο, παρά για την ίδια την πανανθρώπινη νόηση, η οποία, ως ενεργό συλλογικό υποκείμενο, παράγει καθολικό νόημα, ικανό να υπερβαίνει τις αντιφάσεις των ιστορικών, κοινωνικών νοημάτων, αυτοπροωθούμενο δυναμικά και απελευθερωτικά προς μια νέα, δυναμική αντίληψη του γίγνεσθαι.

Ο 19ος αιώνας δεν σημαδεύτηκε μόνο από τα διανοητικά κινήματα του φιλελευθερισμού και του ιδεαλισμού. Η βιομηχανική παραγωγή εδραιωνόταν όλο και ταχύτερα μαζί με την εκμηχάνιση της παραγωγής, τη συγκέντρωση του πλούτου στα χέρια των κατόχων του κεφαλαίου, και την εξάπλωση της μισθωτής εργασίας σε όλο και ευρύτερα πληθυσμιακά στρώματα, καταδικάζοντάς τα σε φτώχεια και εξαθλίωση. Η αντίσταση στον καπιταλισμό αλλά και σε φιλοσοφικές θεωρήσεις οι οποίες, όχι μόνο δεν υπέθαλπαν την ανατροπή του, αλλά εμμέσως στήριζαν το εθνικό κράτος που του στεκόταν αρωγός, ήταν αναμενόμενο να οδηγήσει σε επαναστατικά κινήματα, έστω περιορισμένου βεληνεκούς, αλλά και σε μιαν κριτική θεωρία, προκειμένου να αποκαλυφθούν οι τρόποι λειτουργίας του βιομηχανισμού, όπως και να τρωθεί η παντοδυναμία του. Ο Μαρξ ανέλαβε ο καθήκον να συγκροτήσει μια τέτοια θεωρία.

Συνεχίστε την ανάγνωση του