.

Νόστος για μια πνιγμένη πατρίδα, του Ηλία Προβόπουλου

Ηλίας Προβόπουλος, 19/6/2023 nextdeal

Ο νόστος  του Οδυσσέα είναι ένα στοιχείο που διαχρονικά χαρακτηρίζει τους Έλληνες και σε κάθε εποχή που ακολούθησε, από εκείνα τα μυθικά χρόνια μέχρι σήμερα εκφράζεται και με διαφορετικό τρόπο αλλά στον πυρήνα του παραμένει ο ίδιος. Μέσω αυτού, η λογοτεχνία, η ποίηση, οι αφηγήσεις και τα παραμύθια έχουν καταφέρει να κρατήσουν ζωντανή και να μεταφέρουν από γενιά σε γενιά και να ανατροφοδοτούν την παράδοση της επιστροφής στα πάτρια εδάφη. Εννοείται ότι και ο Έλληνας, από τότε μέχρι σήμερα δεν έπαψε ποτέ να ταξιδεύει στις άκρες του κόσμου και να αναζητεί προκοπή και βεβαίως συγκινήσεις.

Στα τελευταία όμως χρόνια, από την λήξη του πολέμου και κατόπιν να κυριολεκτούμε, για ένα μεγάλο μέρος της ελληνικής κοινωνίας, το ταξίδι από την μικρή πατρίδα προς μια μεγάλη πόλη ή τον κάμπο αν επρόκειτο για ορεινό μέρος είχε ως στόχο την μόνιμη εγκατάσταση. Οι λόγοι πολλοί αλλά ο κυριότερος η αναζήτηση προκοπής αφού η μικρή πατρίδα ραγδαία έχανε την δύναμή της και οι κοινότητες διαλύονταν. Έτσι, για ένα μεγάλο μέρος της ελληνικής περιφέρειας, η μετακίνηση των νέων στις πόλεις ήταν μονόδρομος.

Ενώ όμως για όλες τις περιπτώσεις η ανάγκη αυτή οφείλονταν στην αναζήτηση εργασίας για κάποιους άλλοι λόγοι, πιο σκληροί και πιεστικοί θα έλεγα υποχρέωσαν τους κατοίκους από πολλές περιοχές να τις εγκαταλείψουν γιατί αυτές θα εξαφανίζονταν. Όχι με κάποιο μαγικό τρόπο θα έσβηναν από τον χάρτη αλλά λόγω κάποιων έργων, τα φράγματα επί του προκειμένου σε ορισμένους ποταμούς θα τις έπνιγαν κάτω από τα νερά. Και δεν είναι λίγες αυτές οι περιοχές στην Ελλάδα. Αχελώος, Μέγδοβας, Άραχθος, Αλιάκμονας, Λούρος, Πηνειός, Στρυμώνας. Λίγο πολύ κάθε μεγάλο ποτάμι της Ελλάδας φράχτηκε για να γίνει κάποια λίμνη και κατά συνέπεια μια μικρή πατρίδα θάφτηκε κάτω από τα νερά.

Μια μικρή πατρίδα την οποία την θυμούνται μόνο όσοι την έζησαν και για τους νεότερους δεν αποτελεί παρά μια φήμη. Μια τέτοια μικρή πατρίδα ήταν και η κοιλάδα του Μόρνου που γεννήθηκε και μεγάλωσε ο Κώστας Μπερτσιάς, πετυχημένος ασφαλιστής και ο οποίος με το ευθύ λόγο του και την ωραία πέννα του προσπαθεί να διατηρήσει τη μνήμη της και τούτο το κατορθώνει στο βιβλίο του «Θαμμένα όνειρα, ζωντανές αναμνήσεις» (Εκδόσεις «Οροπέδιο»). Το βιβλίο αρθρώνεται σε 18 διηγήματα που είναι εγκώμιο προς ένα κόσμο που η λίμνη εξαφάνισε ολοσχερώς χωρίς όμως να τον σβήσει από τις μνήμες. Αυτές τις μνήμες τις παιδικής και εφηβικής ηλικίας σε συνδυασμό με την ζωή της κοιλάδας παραθέτει ο Κώστας ενώ παράλληλα σχολιάζει τον τρόπο που αντιλαμβάνεται η Ελλάδα την «ανάπτυξη» και την αδιαφορία για τις συνέπειές της. Τα βιώματά του, στον μικρό Λουτσοβίτικο κάμπο που πνίγηκε πριν από 42 χρόνια στη λίμνη του Μόρνου και ουδέποτε θα αναστηθεί είναι μια ανάγνωση της Ελλάδας που χάσαμε και καμιά άλλη γενιά στο εξής δεν θα μπορέσει κι αυτή να την αναστήσει. Ούτε κι αν βρεθεί στην ανάγκη, γιατί τους παραδίδουμε μια κατεστραμμένη, μαγαρισμένη από την άναρχη ανάπτυξη χώρα  

Το βιβλίο είναι ο δικός του νόστος και τον καταθέτει στην μεγάλη ιστορία των μικρών πατρίδων όλων μας και μας συγκινεί, καθώς η δική του δεν υπάρχει. Δεν μπορεί να επιστρέψει σε αυτή, δεν μπορεί να δει ούτε τα ερείπιά της, ούτε να υποψιαστεί τα ίχνη της μέσα στα δάση όπως κάλυψαν άλλες. Δεν μπορεί ούτε σε καμιά έρημη πλατεία να σταθεί, ούτε το σχολείο να αντικρύσει. Ούτε καν τους τάφους των προγόνων του δεν μπορεί να προσκυνήσει αφού όλα σκεπάζονται από ένα βαρύ στρώμα νερού. Η λίμνη του Μόρνου σκέπασε τα πάντα αλλά ο Κώστας που ήξερε κάθε σημείο από την κοιλάδα που καταποντίστηκε μας ξεναγεί με τον τρόπο του και μας γνωρίζει τι κρύβεται κάτω από τα νερά. Μέσα σε 18 εξαιρετικά κείμενα καταφέρνει να αναστήσει τον κόσμο που νοσταλγεί και δεν θέλει να ξεχαστεί. Πράγμα που παλεύει πολλά χρόνια τώρα από τους ιστότοπους loutsovos.blogspot.com και https://orinadervenoxoria.com

Στο επίμετρο του βιβλίου, ο δικός μας Βαγγέλης Σπύρου που φαντάζομαι στα ονόματα των τόπων που αναφέρει ο Κώστας γύρω από τον Μόρνο όταν το διάβαζε έβλεπε άλλα γνωστά από τον Άραχθο που κατάπιε η λίμνη Πουρναρίου, δίνει μια άλλη, ίδια κατάθεση για το δικό του Δίστρατο. Όπως και η Φώφη Παντελή, φιλόλογος – διευθύντρια Μ. Ε. στη Λευκωσία, στον πρόλογο γράφει για την δική της χαμένη πατρίδα στην Κύπρο.

Ορεινογραφίες

Η κωμόπολη Ακραίφνιον (1) είναι εύρωστη, ωραία  και κρατάει τον κόσμο της.  Στο έμπα του χωριού, μάς καλωσορίζουν αρχαίες κολώνες, σε νησίδα του δρόμου πριν την μεγαλόπρεπη εκκλησία του, σημάδι πως ο τόπος κρατάει ιστορία που έρχεται απ’ την αρχαιότητα..  Ένας δρόμος βόρεια οδηγεί, βγαίνοντας ψηλά από το χωριό, στον οικισμό Κόκκινο, αφού γυροφέρει τον λόφο ύψους 558μ. και άλλος ανατολικά αρχικά στην Αγ. Παρασκευή, δίπλα ο χώρος του ναού Πτώου Απόλλωνος, στις πλαγιές του λόφου Αγίας Πελαγίας, ύψους 725μ. Πτώου (2).

_{Στον οικισμό Ακραίφνιο Βοιωτίας}

Διασχίζουμε τον οικισμό και βγαίνουμε πάνω απ’ αυτόν, ακολουθώντας την ανατολική κατεύθυνση,  όπου σταματάμε για να έχουμε μια γενική όψη του, με τον καιρό να μην έχει ξεκαθαρίσει τι θέλει.  Μουντάδα, μάλλον για βροχή.  Το σκέπτεται.  Φτάνουμε σε ένδειξη Αγία Παρασκευή.

_{Μερική άποψη του οικ. Ακραίφνιον, ύψ.280μ. Άνοιξη 2023}

Η Αγία Παρασκευή, υψ.400μ.  είναι ένα ξωκκλήσι, σωστό στολίδι στον χώρο απ’ όπου βλέπει κανείς μέρος της λίμνης Υλίκη.  Το ναΰδριο είναι ανακαινισμένο και ο περιβάλλοντας χώρος υπέροχος.

_{Αρχαιολογικός χώρος του Απόλλωνος Πτώου, φώτο: Άνοιξη 1990}

Βρίσκουμε δύο ντόπιους, ο ένας καθάριζε το έδαφος κάτω από τις ελιές και του άλλου του διακόψαμε τον πρωϊνό του περίπατο.   Τους ρωτάω πού βρίσκονται τα αρχαία του ναού Απόλλωνος Πτώου και μου δείχνουν την χορταριασμένη πλαγιά.  «Μα, εδώ δεν βλέπω τίποτα..»«εντάξει, δεν επιτρέπεται να βάλουμε χέρι.  Βλέπεις η αρχαιολογία… Δεν μπορεί, ο δήμος να κάνει τίποτα..  Και έχει πολλά αρχαία πράγματα εδώ ο τόπος… Έχουν βγάλει οκτώ κούρους από εδώ και είναι στο μουσείο της Θήβας.  Πιο πάνω έχει ολόκληρο τοιχίο αρχαίο, έχει αρχαίο ναό του Απόλλωνα,  βγάζει νερό ο τόπος».  «Πώς μπορώ να πλησιάσω τον χώρο»;  «Μπες στα χορτάρια μέσα και θα βρεις  κάτι σαν μονοπατάκι.  Πιο πάνω θα δεις καλλίτερα..» 

_{Αρχαιότητες στο Μαντείο Απόλλωνος στο Πτώον όρος, 1990}

«Πλακώθηκα» στην πλαγιά, τα χορτάρια ένα μέτρο και ευτυχώς κάτι βρήκα.  Μία γούρνα, κάτι σκόρπια κομμάτια αρχαία και μία τρύπα.  Πιο ψηλά κάτι ξύλινα δοκάρια, σαν να προσπαθούσαν να στηρίξουν ένα τοιχίο, αλλά ο τόπος υγρός, σίγουρα έβγαινε νερό.  Χάρηκα που βρήκα τον τόπο με τη βοήθεια των ντόπιων.  Γυρίζω, όλο χαρά.  Τώρα συστηθήκαμε και είπαμε το όνομά μας και πού πάμε.  Είπαμε ότι «πάμε στο αντάμωμα των Σαρακατσάνων του Σκροπονερίου, αφού περπατήσουμε λίγο στο βουνό σας (Πτώο)».  «Σαρακατσάνοι είσαστε»; «Όχι αλλά το όνομά μου είναι Ντάσιος και…».  «Ντασιαίους έχουμε και στο Ακραίφνιο»!, «Το ξέρω, μια οικογένεια είμαστε».  «Δεν ξέρω εάν είμαστε Σαρακατσαναίοι, αλλά πώς και γιατί μπλέχτηκα να μελετάω τους Σαρακατσαναίους στην Κωπαϊδα, Καλαμπαλικαίους, Μιχοπουλαίους, Ντασιαίους θα πρέπει να το ψάξω..»

Όση ώρα εγώ γυροφέρνω στον χώρο, η σύντροφός μου τα λέει με τους ανθρώπους στην Αγία Παρασκευή.

_{Απ’ τον αρχαιολογικό χώρο, του Απόλλωνος στο Πτώον, 1990}

Αν δυστυχώς ο αρχαιολογικός χώρος είναι «άφαντος», το παρακείμενο εκκλησάκι της Αγίας Παρασκευής έχει εξωραϊστεί και είναι σωστή όαση.    Περιβάλλοντας χώρος, χώρος αναψυχής, τα πουρνάρια έγιναν δένδρα, κιόσκια και παγκάκια για ανάπαυση και χώρος για ψησίματα στην γιορτή της Αγίας Παρασκευής.  Εξαιρετικά φροντισμένος ο χώρος!  Το ναΰδριο της Αγίας Παρασκευής ανήκει στον δήμο Ακραιφνίου.  Μακάρι να ήταν έτσι φροντισμένος και ο Αρχαιολογικός χώρος, που είναι όμως αρμοδιότητας Αρχαιολογίας.. 

Είμαι καθισμένος στο παγκάκι του προαύλιου χώρου του ξωκλησιού της Αγίας Παρασκευής κάτω απ’ τις θεόρατες πουρναριές και σκέπτομαι.  Είχα επισκεφθεί τον χώρο πριν 30 χρόνια και τον βλέπω αλλαγμένο.  Τρόμαξα να τον αναγνωρίσω.  Νάναι καλά ο χαρακτηριστικός βράχος.   Ήταν άνοιξη όπως και τώρα, αλλά φαινόταν ο αρχαιολογικός χώρος, σκόρπιες οι αρχαίες πέτρες, ο νεροαύλακας, τα τοιχία.  Δρόμος απ’  την Αγία Παρασκευή πέρναγε κάτω απ’ τον βράχο και έβγαινε στο διάσελο.  Σηκώνομαι και πάω ακολουθώντας τη λογική και σβησμένα μονοπάτια, ανηφορίζω στην κορφή του αρχαιολογικού χώρου και αντικρύζω την λίμνη Υλίκη, που μου κλείνει το μάτι, στο βροχερό ανοιξιάτικο πρωϊνό..

_{Ρεματιά που έρχεται από οροπέδιο και καταλήγει στον Άγιο Νικόλαο Σκροπονερίου} 

Αποχωριζόμαστε με τους ευγενικούς πρωϊνούς κατοίκους, που σμίξαμε και μάθαμε τόσα, παίρνοντας διαφορετικές κατευθύνσεις.  Ο πρώτος επιστρέφοντας στο χωριό μετά την πρωϊνή του βόλτα στην  Αγία Παρασκευή, ο άλλος πήρε το τρακτέρ που τέλειωσε με το καθάρισμα και πίσω και αυτός και εμείς πήραμε το όχημα για το μοναστήρι της Αγίας Πελαγίας (3).  Φτάνουμε και στην μονή.  Μόλις είχε τελειώσει η Θεία Λειτουργία και κόσμος ήταν συγκεντρωμένος στον προαύλιο χώρο του καθολικού.  Οι μοναχές να πηγαινοέρχονται στις δουλειές και γύρο μας χαμογελαστά πρόσωπα.  Ολόγυρα τα κελιά της μονής και στον ουρανό πρόβαλλαν οι βραχώδεις κορφές της Αγίας Πελασγίας, 725μ. του Πτώου  Η μονή είναι χτισμένη σε ύψ.560μ., οροπέδιο, ανοικτός τόπος και πίσω της ορθώνεται το στενόμακρο Πτώον, με την κορφή του, Αγία Πελαγία.  Η υψομετρική διαφορά είναι 175μ.  και από τις δύο μεριές είναι η προσέγγιση της κορφής.  Η μία πριν την μονή και άλλη μετά απ’ αυτή.  Έχουμε πάρει και αντίδωρο στο σχόλασμα της λειτουργίας, προλάβαμε, και τις ευχές της ηγουμένης για την επιχείρηση ανάβασης στο όρος και αναπτερωμένοι ξεκινήσαμε.  Διαλέξαμε στην μετά την μονή ανάβαση (ανατολική) και χαρήκαμε το ψάξιμο μονοπατιών που πήγαιναν κατά πάνω  Το ωραίο ήταν ότι ένα από αυτά, οδηγούσε ανάμεσα στην Παραλίμνη και Υλίκη και συγκεκριμένα στον οικισμό Κάτω Υλίκη, αρχαία Τραφεία.  Σε κάποιο σημείο αφήσαμε το μονοπάτι  και κάναμε επάνω για να βγούμε στη βραχώδη κορφή.  Μαγική η θέα ολούθε, απ’  το ύψος της κορυφής Αγίας Πελαγίας, 725μ..

_{Ι. Μονή Αγίας Πελαγίας και πίσω η κορυφή Αγία Πελαγία, 725μ. του Πτώου}

Κατεβαίνουμε μελωμένοι με σταγόνες ψιλές στο κεφάλι μας, μουντάδα, αλλά αισιόδοξοι ότι θα πάει καλλίτερα.  Επιστρέφουμε στη μονή και παίρνοντας το όχημα αναζητούμε διέξοδο στην θάλασσα.  Απ’  την μονή συνεχίζει χωματόδρομος καλής βατότητας (τον ετοιμάζουν για ασφαλτόστρωση), που οδηγεί στα Σκροπονέρια, που είναι ο προορισμός μας.  Ο δρόμος ελίσσεται σε πεδίο ήρεμο, «μαλακό», περνάμε κάνα δυο ποιμενικές εγκαταστάσεις, ανάμεσα στις κορφούλες 697μ. – 694μ. και μετά γέρνει στη ρεματιά – χαράδρα για να σκάσει κατευθείαν και πριν την θάλασσα, στην εκκλησία του Αγίου Νικολάου.  Μέχρι εκεί συνοδεία πουρναριού, κούμαρου, σχίνου και… μουσικής! Το παγγύρι έχει αρχίσει! 

_{Ο Άγιος Νικόλαος Σκροπονερίου και πίσω η κορυφή Πεταλάς, 781μ. του Πτώου}

Δίπλα στο κύμα, στον προαύλιο χώρο του Αγίου Νικολάου, οι Σαρακατσαναίοι Σκροπονερίου, πραγματοποιούσαν το 3^ο αντάμωμά τους,  μετά από τα χρόνια της πανδημίας.   Σαρακατσαναίοι, φίλοι, επισκέπτες όλοι, ανταμωμένοι βρίσκονται, θυμούνται τα παλιά και χαίρονται το αντάμωμα.  Σμίγουμε και εμείς με τους Καλαμπαλικαίους, Αριστείδη, Μάκη, Θωμά και είναι μεγάλη μας η χαρά και για τον τόπο και για τους Σαρακατσαναίους.  Βρίσκουμε και τον Δημήτρη Χρισταντώνη και μας μιλάει για τα παλιά, ό,τι καλλίτερο.  Μαθαίνουμε ότι οι Σαρακατσαναίοι Σκροπονερίου, έβγαιναν για ξεκαλοκαιριό στ’ Άγραφα (Φουρνά, Βράχα, Καροπλέσι, Νεράϊδα), Παρνασσό, Καλλίδρομο στο Βαρκό, Άνω Αγόριανη, Ομβριακή Δομοκού και ξεχείμαζαν στο Σκροπονέρι.  Εδώ, πιο κάτω, διατηρούνται παλιά  καλυβάκια, ακόμη, όχι βεργόπλεκτα.  «Η ρεματιά που κατεβήκατε με το δρόμο… Αυτή την ρεματιά την ανεβαίναμε με τα πόδια για να βγούμε στις λάκκες που είχαμε τα πρόβατα, έχει μονοπάτι μέσα της».  Δεν προλάβαμε να πούμε κι’ άλλα, γιατί ο Καλαμπαλικαίοι μας τράβηξαν για χορό.  Τα όργανα καλά κρατούσαν και η χαρά της συνεύρεσης με τους ανθρώπους της μάζωξης καθρεπτίζονταν στα πρόσωπα.  Οι κορφές του Πτώου από πάνω μας μας κοιτάζαν.  Κατάραχα οι ανεμογεννήτριες γύριζαν με τους ήχους της μουσικής.  Ευλογημένος τόπος, όπου και να γυρίσεις, όσο πιο απομονωμένος, τόσο πιο θαυμαστός είναι και να σκεφθείς δυο βήματα απ’  την πρωτεύουσα.

Τάκη Ντάσιου, Μάϊος 2023/ορεινογραφιες

Όχι! Όχι! Ποτέ μην αναγνωρίσεις τα σύνορα του ανθρώπου! Να σπας τα σύνορα! Ν’ αρνιέσαι ό,τι θωρούν τα μάτια σου! Να πεθαίνεις και να λες: Θάνατος δεν υπάρχει».

Ν. Καζαντζάκης

«Αχ, πού ‘σαι, νιότη, πού δειχνες πως θα γινόμουν άλλος!»

Ο Τάκης Λεμονής και ο….;

Πεδινοί εναντίον Ορεινών: Ο άγνωστος ελληνικός εμφύλιος του 1863

Γράφει:Γιάννης Θ. Διαμαντής

Πώς ξέσπασε και μεταξύ ποιων πλευρών ο άγνωστος ελληνικός εμφύλιος του 1863

Εκατόν εξήντα χρόνια συμπληρώνονται σήμερα, από τις 19 Ιουνίου 1863, όταν έλαβε χώρα στην Ελλάδα, ο άγνωστος στους περισσότερους σήμερα Έλληνες, εμφύλιος πόλεμος μεταξύ Πεδινών και Ορεινών. Ο ελληνικός λαός έχει εκδιώξει, πριν λίγους μήνες, τον Βασιλιά Όθωνα, αλλά η πολιτική αναταραχή δεν είχε κοπάσει.

ΤΟ ΒΗΜΑ, περιγράφει, τον Μάρτιο του 1958 τα βασικότερα γεγονότα αυτού του άγνωστου ελληνικού εμφυλίου.

«Βρισκόμαστε στο 1863, και πιο συγκεκριμένα είμαστε στον Ιούνιο του φοβερού εκείνου χρόνου που μοιάζει σαν σαιξπήριο ιστορικό δράμα, με τα αλλεπάλληλα δραματικά γεγονότα του.

»Πρώτη πράξις, επανάσταση του Οκτωβρίου (σ.σ. 1862) που εκθρονίζει τον Όθωνα και στέλνει στον αγύριστο μια Δυναστεία (…) Τελευταία πράξις του δράματος, αλλά με χάπυ εντ, ο ελπιδοφόρος ερχομός – μήνα Οκτώβριο πάλι – ενός άλλου ξανθού εφήβου (σ.σ. Ο νέος βασιλιάς των Ελλήνων Γεώργιος Α’ , που θα στεριώσει στον τόπο μια δεύτερη υναστεία, ευτυχέστερη από την πρώη, αλλά εξ’ ίσου περιπετειώδη.

»Και ανάμεσα στους δύο αυτούς μοιραίους Οκτώβριους (…) η κορυφαία σκηνή του δράματος, ο εμφύλιος του Ιουνίου που θα ματοκυλίση την Αθήνα».

“ΤΟ ΒΗΜΑ¨, 19 Μαρτίου 1958, Ιστορικό Αρχείο “ΤΟ ΒΗΜΑ” | “ΤΑ ΝΕΑ”

Αναβρασμός

Μετά την έξωση του Βασιλιά Όθωνα στις 12 Οκτωβρίου 1962,  το κύριο ζητούμενο ήταν ποια πολιτική δύναμη θα αποκτούσε τον έλεγχο ενόψει του ερχομού του νέου βασιλιά.

Γράφει ο Ρούσσος:

«Από τις πρώτες συνεδριάσεις οι 360 πληρεξούσιοι μοιράστηκαν σε τρεις παρατάξεις. Παρατάξεις, όχι κόμματα. Γιατί τα μέχρι τότε υπάρχοντα τρία μεγάλα κόμματα Μπαρλαίων (αγγλόφιλων), Ναπαίων (ρωσόφιλων) και Μοσχομαγκιτών ή κόμμα της Φουστανέλλας (γαλλόφιλων), καταργήθηκαν σιωπηρώς μαζί με την πρώτη Δυναστεία. (…)

»Στη θέση τους ξεπρόβαλαν τρία νεοβαφτισμένα κόμματα: Οι ‘Πεδινοί’, οι ‘Ορεινοί’ και το ‘Εθνικό Κομιτάτο’. Υπήρχε και ένα τέταρτο, αλλά ‘κομματίδιον’ που ωνομάσθηκε οι ‘Ελεύθεροι Σκοπευταί’.

“ΤΟ ΒΗΜΑ», 19 Μαρτίου 1958, Ιστορικό Αρχείο “ΤΟ ΒΗΜΑ” | “ΤΑ ΝΕΑ”

Ποιοι ήταν οι Πεδινοί και οι Ορεινοί.

»Πεδινοί και Ορεινοί είχαν αυτονομασθή κατά μίμηση των ιστορικών κομμάτων της Γαλλικής Επαναστάσεως. [σ.σ. Κατά άλλη εξήγηση επειδή καθόντουσαν στα αντίστοιχα έδρανα της βουλής. Ψηλά (ορεινά) και χαμηλά (πεδινά)].

»Αλλά είχαν μόνο το όνομά τους, τίποτε από τις ιδέες τους. Αρχηγός των Πεδινών ήταν ο Βούλγαρης (σ.σ. Δημήτριος Βούλγαρης), κι ωστόσο αυτός ήταν ο πιο επαναστατικός. Και αρχηγός των Ορεινών ήταν ο ναύαρχος Κανάρης, ο πιο “φρόνιμος”».

Η “Παράγκα”

«Γενικά οι Ορεινοί ήταν οι μετριοπαθείς, αντίθετα προς τους Πεδινούς που απειλούσαν κάθε τόσο ότι θα αρπάξουν τα όπλα και ‘θα βαρέσουν στο σταυρό’”.

»Αυτές οι δυό παρατάξεις συνεκρούσθησαν από την πρώτη στιγμή, σχεδόν από την πρώτη συνεδρίασή τους στην περιβόητη ‘Παράγκα’, όπως ωνόμαζαν το τότε βουλευτήριο, που κτίσθηκε στα γρήγορα, μέσα σε 45 μέρες, εκεί που είναι σήμερα η Τηλεφωνική Εταιρεία (σ.σ. Πίσω από την παλαιά Βουλή) – ένα οίκημα ονομαστικώς λιθόκτιστον αλλά κατά μέρος ‘σανιδόπηκτον’ – εξ’ ου και ‘Παράγκα’.

“ΤΟ ΒΗΜΑ», 19 Μαρτίου 1958, Ιστορικό Αρχείο “ΤΟ ΒΗΜΑ” | “ΤΑ ΝΕΑ”

Ιδεολογικές διαφορές

»Ιδεολογικές διαφορές δεν εχώριζαν τους 360 πατέρες του Έθνους. Βέβαια έγιναν πολλές και θυελλώδεις συζητήσεις υπέρ της δημοκρατίας, αλλά τελικώς η πλειοψηφία των πληρεξουσίων ακολούθησε τον Βούλγαρη που χτυπούσε το πόδι του και φώναζε «Θέμα Βασιλέα! Είναι η πρώτη άγκυρα του καραβιού μας! Κι αν σας πιάνει το γινάτι’ εσάς, με πιάνει και μένα το δικό μου και σηκώνομαι και και φεύγω και τότε βλέπουμε».

»»Φεύγω» για τον Βούλγαρη εσήμαινε ότι θα «πάη να μαζέψη τα παιδιά» – δηλαδή τους οπλοφόρους του – και θα κάμη νέα επανάσταση. Έτσι λοιπόν οι ΄δημοκρατίζοντες’ αναγκάσθηκαν να «καταλαγιάσουν», αφού ήξερα ότι ο Βούλγαρης, που είχε πολιτικό του έμβλημα τη διαβόητη αρβανίτικη φράση του ‘άστε ντούα ου!’ (έτσι θέλω εγώ!) δεν θα δίσταζε διόλου να πραγματοποιήση τις οργίλες απειλές του. (…) Δεν τον αποκαλούσαν άδικα «Σατράπη», τίτλος άλλωστε που κατά βάθος τον κολάκευε, όπως εξωμολογείτο με καμάρι ο ίδιος».

Πώς φτάσαμε στον εμφύλιο

Μέσα λοιπόν σε ένα γενικότερο κλίμα έντασης, η εμφύλια σύρραξη έμοιαζε όλο και πιο πιθανή. «Για το ποιος θα πάρη την Κυβέρνηση, προτού να έλθη ο νεαρός βασιλιάς, ώστε ο “άναξ να ευρεθή προ τετελεσμένο γεγονότος” – αυτό υπήρξε το βαθύτερο ελατήριο του άλληλοσπαραγμού του 1863».

Σύμφωνα με τον καθηγητή Ιστορίας Παύλο Καρολίδη (1849 – 1930) «η οργιώσα αχαλίνωτος και αδάμαστος φιλαρχία αμφοτέρων των παρατάξεων, ωδήγησεν εις τον εμφύλιον πόλεμον του Ιουνίου του 63» τονίζοντας όμως ότι το μεγαλύτερο μέρος ευθύνης βάρυνε τους Πεδινούς και τον Βούγλαρη.

Βούλγαρης ενατίον Κανάρη, Πεδινοί εναντίον Βορινών

Όπως γράφει ο Ρούσσος, ο Βούλγαρης «που είχε ηγηθή της «Μεγάλης Επαναστάσεως», της εναντίον του Όθωνος , επίστεψε μετά την Έξωση ότι είχε αποκτήσει αναφαίρετα δικαιώματα επί της εξουσίας».

Μετά την έκπτωση και τον διωγμό του Όθωνα σχηματίσθηκε τριανδρία με επικεφαλής τον Βούλγαρη.

«Πρόεδρος της Τριανδρίας που εσχηματίσθη μετά την αποπομπή του «Τυράννου» εκυβέρνησε τον τόπο επί τέσσερις μήνας. Αλλά φιλοδοξούσε μονοκρατορία. Και με διάφορα τεχνάσματα εξανάγκασε τον ναύαρχο Κανάρη να παραιτηθή από μέλος της Τριανδρίας.

»Υποχωρητικός συνήθως ο Ψαριανός μπουρλοτιέρης, άναψε τώρα μετά την «μπαμπεσιά του Νυδραίου μπιρμπάντη», ανέβηκε στο βήμα της Εθνοσυνελεύσεως και κατήγγειλε με βαρειά λόγια τα «καμώματα του δίβουλου Τζουμπέ»».

Τα προεόρτια Φεβρουαριανά

Σε μια ιδιαίτερα θυελώδη συνεδρίαση ύστερα από τις καταγγελίες του Κανάρη, η Εθνοσυνέλευση καθαιρεί δια βοής τον Βούλγαρη. Ο Βούλγαρης σε έξαλλη κατάσταση προχωράει σε ένοπλη αντίδραση στηριζόμενος σε κάποια τάγματα του πεζικού και στο σύνολο των δυνάμεων της χωροφυλάκης που του ήταν αφωσιομένοι.

«Η Εθνοσυνέλευση όμως διέθεσε την πειθαρχημένη και καλά εξωπλισμένη Εθνοφυλακή, που είχε σχηματιστθή μετά την έξωση. Την αποτελούσαν νέοι,φοιτηταί και νοικοκυρόπαιδα και την ποδηγετούσαν καθηγηταί του Πανεπιστημίου. Τα νοικοκυρόπαιδα αυτά έσωσαν τότε την Αθήνα.

»Στις αψιμαχίες που έγιναν μέσα στους δρόμους, από 8-11 Φεβρουαρίου, η Εθνοφυλακή κατετρόπωσε τους χωροφύλακες του Βούλγαρη. Τότε ο Τζουμπές εσυνθηκολόγησε. Και στην πλατεία Όθωνος συνεκεντρώθη όλος ο στρατός και ο λαός, σε μία μεγαλειώδη τελετή συναδελφώσεως, και ωρκίσθηκαν ειρήνη και ομόνοια – εξ ου και η πλατεία Ομονοίας.

»Αυτά ήταν τα “Φεβρουαριανά” που όμως αποτέλεσαν ένα είδος γενικής δοκιμής για τα επακολουθήσαντα φρικτά “Ιουνιανά”».

Τα Ιουνιανά

Παρά τους όρκους για ειρήνη και ομόνοια, από τον Φεβρουάριο του 1863 τα πνεύματα συνεχώς και οξύνονταν με ευθύνη κυρίως του Βούλγαρη και των Πεδινών.

«Οι Πεδινοί είχαν αρχίσει μια συνεχή, άγρια κοινοβουλευτική μάχη εναντίον των Ορεινών. Επεισόδια, χειροδικίες. Οι περισσότεροι οπλοφορούσαν επιδεικτικά. Τα θεωρεία (σ.σ. της Βουλής) έπαιρναν μέρος στις συζητήσεις, βρίζανε τους πληρεξούσιους, καμμιά φορά τους μουντζώνανε και από πάνω.

»Ο Μαυροκορδάτος, τυφλός πια, ανέβηκε στο βήμα κάποτε και είπε, με πόνο: “Ως τώρα θεωρούσα τον εαυτό μου δυστυχή διότι μου έλειψε η όρασις. Τώρα όμως τον θεωρώ δυστυχέστερο διότι δεν μου λείπει και η ακοή, για να μην ακούω αυτά που γίνονται εδώ μέσα!”».

Ταυτόχρονα ο Βούλγαρης, θέλοντας να μην υποστεί το ίδιο πάθημα με τον περασμένο Φεβρουάριο ενίσχυε τις ένοπλες δυνάμεις του. «Προσεταιρίζονταν τους αξιωματικούς, εξαγόραζε στρατιώτες και χωροφύλακες, έφερνα από τα βουνά της Βοιωτίας ληστοσυμμορίτες. Και προπάντων καλλιεργούσε το μίσος στις δύο παρατάξεις.

»Σε τέτοιο ακρότατο σημείο είχε φθάσει το κομματικό πάθος «ώστε όχι μόνον φίλοι ή συγγενείς, συνδεδεμένοι μέχρι της χθες διά μεγάλης αγάπης, αλλά και μέλη μιας και της αυτής οικογενείας να καταστούν αιφνιδίως εχθροί και να μελετούν την εξόντωσιν αλλήλων”».

Η Αθήνα και άλλες πόλεις ετοιμάζονταν για αιματοχυσία.

«Στην πόρτα κάθε σπιτιού ήταν γραμμένο ένα μεγάλο “Π” ή ένα “Ο” για να υποδηλώνη τα πολιτικά φρονήματα των ενοίκων – Πεδινοί, Ορεινοί! (…) Η Τρομοκράτησις του πληθυσμού των Αθηνών εμεγάλωνε από ημέρα σε ημέρα. Στις επαρχίες χειρότερα. Στη Λακωνία, στη Μεσσηνία, στην Αρκαδία είχε καταλυθή το κράτος του νόμου.

»Συμμορίες από αρπακτικούς χωρικούς εισέβαλαν στις γειτονικές επαρχίες και λεηλατούσαν. Ολόκληρη πολιτεία, η Κυπαρισσία, κατεστράφη κυριολεκτικώς από μια τέτοια ομαδική εισβολή λεηλατών. Καμμιά επαρχία δεν επλήρωνε πια φόρους, επί μήνες πολλούς.

»Το Ναύπλιο ήθελε να κηρύξη…την δημοκρατία, η Βόνιτσα ήθελε να αποτελέση “ελευθέραν προνομιούχον πολιτείαν”. Έδιωχναν τους νομάρχες, καταργούσαν τις αρχές, προπηλάκιζαν τους Υπουργούς που πήγαιναν να τους ημερέψουν. Ωσότου το πανελλήνιο αυτό δράμα βρήκε την λύσιν του στην αλληλοσφαγή των Αθηνών.

Ο εμφύλιος ξεκινά

»Το σύνθημα του εμφυλίου το έδωσε η παραίτηση του υπουργού των Στρατιωτικών Δημητρίου Νότη Μπότσαρη, πεδινού το φρόνημα. Στην ψηφοφορία που έγινε για νέο Υπουργό, εξελέγη ο πληρεξούσιος Αττικής και αρχηγός της Εθνοφυλακής Πάνος Κορωναίος, ορεινός. (…) Η ήττα αυτή της Πεδινής παρατάξεως έδωσε στον Βούλγαρη την ευκαιρία που περίμενε.

»Την ίδια νύχτα άρχισε η κινητοποίηση των “δυνάμεων” του Υδραίου αρχομανούς. Ένας διαβόητος αρχιλήσταρχος, ο Κυριάκος, ενεφανίσθη ξαφνικά στην Αθήνα με ογδόντα “παλληκάρια”.

»Εστάλησαν χωροφύλακες να τους κτυπήσουν αλλά αυτοί ενώθησαν με τους ληστάς. Κι όλοι μαζί μπήκαν στη μονή Ασωμάτων (Πετράκη), που βρισκόνταν στη βραχώδη περιοχή όπου σήμερα υψώνεται το νοσοκομείο “Ευαγγελισμός”».

Προς το σημείο αυτό εστάλησαν, από την “ορεινή” κυβέρνηση και τμήματα του στρατού, τα οποία όμως όπως και οι άνδρες της χωροφυλακής συντάχθηκαν με τις δυνάμεις των Πεδινών.

«Η ανταρσία είχε πια ξεσπάση. Το ένα τάγμα ύστερα από το άλλο προσχωρούσαν στο κίνημα, που είχε ετοιμάσει μυστικά ο Βούλγαρης. (…) Οι στασιασταί στρατοπέδευσαν στην πλατεία Συντάγματος, όπου σε λίγο ήρχισαν να συρρέουν και άλλοι επαναστατημένοι λόχοι καθώς και χιλιάδες πολίτες, ωπλισμένοι, οπαδοί του Βούλγαρη.

Στην άλλη πλευρά, πρωταγωνιστής των κινήσεων των Ορεινών είναι ο υπουργός Στρατιωτικών (της κυβέρνησης Μπενιζέλου Ρούφου) που είχε αναλάβει τον Απρίλιο του 1863, Πάνος Κορωναίος.

“ΤΟ ΒΗΜΑ», 20 Μαρτίου 1958, Ιστορικό Αρχείο “ΤΟ ΒΗΜΑ” | “ΤΑ ΝΕΑ”

«“Εγκαθίσταται στο Βαρβάκειο, το νεόδμητο τότε (σημερινή Βαρβάκειο Αγόρα, τότε σχολή) και το μεταβάλλει σε στρατηγείο του και γενικό στρατόπεδο των Ορεινών. Με τα στρατεύματα που του μένουν πιστά, καταλαμβάνει την Ακρόπολη και το Παλάτι, ενω οι επανάσταται μαζί με τον αρχιληστή Κυριάκο σπεύδουν και καταλαμβάνουν την Εθνική Τράπεζα. (…)

»Τρεις μέρες διαρκούν οι μάχες. Σκληρές οδομαχίες με εκατοντάδες θύματα. Ανάμεσά σ’ αυτά ο γυιός του Κανάρη, ο λοχαγός του πεζικού Αριστείδης Κανάρης, που σκοτώνεται υπερασπιζόμενος τα Ανάκτορα. Στην κηδεία του οι Πεδινοί περικυκλώνουν τους οδυρόμενους συγγενείς και τους βάζουν στο τουφέκι. Παρά λίγο να σκοτώσουν την μητέρα του νεκρού και τον πατέρα του, τον γέρο Κανάρη.

Θηριωδείες

Η φρίκη του εμφυλίου έχει τώρα απλωθή σε όλη την Αθήνα. “Λύσσα ανεξήγητος και δίψα αίματος κατέλαβε τους ανθρώπους” έγραφε η “Κλείω” της Τεργέστης.

Σύμφωνα με άλλες μαρτυρίες «Από των θυρών, των παραθύρων, των στεγών, των οικιών, οι μεν πυροβολούν λυσσωδώς τους δε!» (…)

«Τρόμος βασίλευε σ’ όλη την πόλη. Οι ευπορώτεροι άρχισαν να φεύγουν προς τα χωριά, άλλοι ζητούσαν άσυλο στις πρεσβείες.

»Κακοποιά στοιχεία ωργάνωναν συστηματικάς λεηλασίας και αρπαγάς. Άλλοι, αυτοσχέδιοι ληστές, δρούσαν ανενόχλητα, σκότωναν, εβίαζαν».

“ΤΟ ΒΗΜΑ», 21 Μαρτίου 1958, Ιστορικό Αρχείο “ΤΟ ΒΗΜΑ” | “ΤΑ ΝΕΑ”

Η μάχη της Εθνικής Τράπεζας

Η σκληρότερη μάχη δόθηκε στο κτίριο της Εθνικής Τράπεζας, στη σημερινή πλατεία Κοτζιά, καθώς, όπως προαναφέρθηκε είχε καταληφθεί από τους Πεδινούς και περικυκλώθηκε από ισχυρή δύναμη Ορεινών.

«Τα επτά εκατομμύρια που βρίσκονταν στα ταμεία της απετέλεσαν ΄μέγα δέλεαρ’ δι’ αμφοτέρας τας παρατάξεις. (…)

»Πεντακόσιοι Ορεινοί στρατιώτες και εθνοφύλακες πολιορκούσαν και χτυπούσαν με πάσης φύσεως πυροβόλα όπλα την Τράπεζα.

Οι Πεδινοί εντός της Εθνικής Τράπεζας ανταπαντούσαν, ύστερα από περαιτέρω ενισχύσεις οι εκατέρωθεν δυνάμεις έφταναν τους 1000 άνδρες. Τελικά οι Ορεινοί έλυσαν την πολιορκία. Οι νεκροί, και από τις δύο πλευρές έφτασαν τους 80.

«Ωστόσο οι συγκρούσεις εξακολουθούσαν σε διάφορα σημεία των Αθηνων. Από τον λόφο του Σχιστού τα κανόνια των Πεδινών (…) χτυπούσαν την Πλάκα με κύριο στόχο τα σπίτια του ναυάρχου Κανάρη και του στρατηγού Γρίβα, που ήταν οι ηγέται των Ορεινών.

»Στη Νεάπολι οδοφράγματα, στην οδό Σταδίου και στην οδό Πανεπιστημίου λυσσαλέες μάχες, ολούθε μακελειό, διαρπαγές, ληστείες βιασμοί.

Το τελεσίγραφο

Τελικά οι εμφύλια σύρραξη έληξε ύστερα από παρέμβαση των μεγάλων δυνάμεων. «Στέλνουν στους αρχηγούς των δύο παρατάξεων ένα αυστηρό τελεσίγραφο. Ζητούν την σύναψι 48ώρου ανακωχής μέχρις ότου η Εθνοσυνέλευσις ρυθμίση τα πράγματα.

»Άλλως θα παραλάβουν τους υπηκόους των και θα αφήσουν τον τόπον τούτον εις την κακήν του μοίραν και εις τον ανίερον πόλεμον, όστις τον καταματώνει από δύο ημερών και δύο νυκτών».

Η πίεση των ξένων έφερε αποτελέσματα και τελικά έστω και αν πολλοί βουλευτές χρειάστηκε να προσέλθουν βιαίως η βουλή κατέληξε σε συγκεκριμένες αποφάσεις.

Η βασικότερη ήταν ότι «τα διάφορα σώματα του εν τη πρωτευούση στρατού θέλουν μεταβή αμέσως εις τας επαρχίας και η ασφάλεια της πρωτευούσης ανατίθεται εις τον πατριωτισμόν της Εθνοφυλακής.

»Έτσι η Β’ των Ελλήνων Εθνοσυνέλευσις απέδειξε, όπως ετόνιζε η “Παλιγγενεσία”, ότι “είναι η δύναμις εκείνη ήτις δύναται να επιβάλη την θέλησίν της”.

Η επόμενη ημέρα

Το επόμενο πρωινό η εικόνα της Αθήνας έκοβε την ανάσα.

«Κηδείαι διέσχιζαν ανά πάσαν στιγμήν αυτάς και ψαλμωδίαι συνεχώς αντηχούν, συνοδευόμεναι από τους θρήνους των ακαλουθούντων οικείων…

»Εκ παραλλήλου ανά παν λεπτόν εθεώντο εις τας οδούς ασκεπείς ιερείς, κρατούντες τα ‘Αχραντα Μυστήρια και σπεύδοντες να κοινωνήσουν ετοιμοθανάτους, τραυματισθέντας κατά τον τετραήμερον εμφύλιον. (…)

»Πτώματα πολιτών και ίππων ευρίσκοντο εγκατεσπαρμένα εις πολλά των Αθηνών σημεία εντός λιμνών αίματος, απαισίαν αναδίδοντα δυσωδίαν, κυρίως ένεκα του αφορήτου καύσωνος”.

Έτσι έληξαν τα «Ιουνιανά», ο σχεδόν άγνωστος σήμερα εμφύλιος μεταξύ Πεδινών και Ορεινών το 1863.

Περηφανευόμαστε για την ελευθερία μας, ενώ η ζωή μας είναι παγιδευμένη στην ολοκληρωτική καταγραφή των πάντων προς όφελος της ψυχοπολιτικής διαμόρφωσης της συμπεριφοράς. Στο νεοφιλελεύθερο καθεστώς της πληροφορίας η εξουσία δε διασφαλίζεται από την διαρκή επιτήρηση, αλλά από την νόθα ελευθερία. Σε αντίθεση με την μη προσβάσιμη οθόνη του Μεγάλου Αδελφού, η έξυπνη οθόνη επαφής κάνει τα πάντα διαθέσιμα και καταναλώσιμα. Έτσι δημιουργεί την ψευδαίσθηση μιας «ελευθερίας των ακροδακτύλων». Στο καθεστώς της πληροφορίας το να είσαι ελεύθερος δε σημαίνει να δρας, αλλά να κλικάρεις, να πατάς like και να κοινοποιείς. Κανείς δεν αντιστέκεται σε αυτό. Αυτό το σύστημα δεν έχει να φοβηθεί καμία επανάσταση. Τα δάκτυλα δεν είναι ικανά να δράσουν. Είναι απλά ένα όργανο προορισμένο να επιλέγει τις καταναλωτικές επιθυμίες. Η κατανάλωση και η επανάσταση αποκλείουν η μία την άλλη.

πηγή: https://thinkalternativeblog.wordpress.com/

Ίσως γνωρίζετε ένα άτομο που θέλει… να έχει πάντα δίκιο. Λοιπόν, υπάρχουν αυτοί οι άνθρωποι, σε περίπτωση που δεν έχετε γνωρίσει ακόμη έναν. Ακόμα κι αν που κάτι εντελώς λάθος και τους διορθώσεις, θα θυμώσουν.

Ανεξάρτητα από το πόσο περίεργη είναι η δήλωση/ άποψη τους, αυτό που λένε δεν μπορεί ποτέ να είναι λάθος, σύμφωνα με τους ίδιους. Στις διαφωνίες, είτε θα πρέπει να κερδίζουν, είτε θα στραφούν ενταντίον σου αν πας να τους χαλάσεις την τέλεια κοσμοθεωρία τους….

Ολοκληρώθηκε με μεγάλη επιτυχία ημερίδα ενημέρωσης Καράτε στο κλειστό Νέας Αρτάκης , παρόλο την μεγάλη νεροποντή παρευρέθηκαν αρκετοί μικροί και μεγάλοι αθλητές να αναδείξουν το ταλέντο τους , ανάμεσα σε 7 σωματεία ο Αθλητικός Σύλλογος Καράτε Δήμου Τανάγρας – Δηλεσίου – Οινοφύτων – Δερβενοχωρίων.

Το Δήλεσι έλαβε την 1η θέση σε αυτό το μικρό τουρνουά.

Να ευχαριστήσουμε: την ΜΙΝΕΤΤΑ Ασφαλιστική , τους εκκολαπτόμενους διαιτητές , την γιατρό , τους συναδέλφους-δασκάλους , τους γονείς των αθλητών και τους πρωταγωνιστές που είναι οι αθλητές μας.

Τέλος , ένα μεγάλο ευχαριστώ στον Αθλητικό Σύλλογο Πολυδεύκη που μας έκανε την πρόσκληση να παρευρεθούμε.

Συγχαρητήρια στην Κ.Μπασούκου Χριστίνα για την άψογη λειτουργία αυτής της διοργάνωσης. Πολλά πολλά συγχαρητήρια !!!

Από τον Shihan dai Κώστα Καρλατήρα Μαύρη Ζώνη 5ο DAN της Ελληνικής οργάνωσης Motobu ha Kuniba Kai Shito Ryu 🥋🥋