Συντάκτης: Kostas Bertsias

Photo by S. Antoniou

Στις πλαγιές της Βόρειας Πάρνηθας, εκεί όπου ο αέρας κατεβαίνει δροσερός από τις κορφές και σμιλεύει τις κληματόβεργες, το αμπελοτόπι του Σωτήρη Αντωνίου ανασαίνει με τον ρυθμό της φύσης.

Πάνω στην κορφή μιας παλιάς βέργας στέκεται ο μικρός φρουρός του αγρού — ο μαυροτσιχλομυγοχάφτης— σαν να επιθεωρεί το βασίλειο του «Αγιάζι». Μαύρο κεφάλι, φωτιά στο στήθος, βλέμμα ζωηρό· ένα σημάδι ζωής μέσα στο χειμωνιάτικο τοπίο..

Το «Αγιάζι» δεν είναι μόνο ετικέτα· είναι ανάσα βουνού. Είναι εκείνη η πρωινή ψύχρα που αγγίζει το σταφύλι πριν οι αχτίδες του ήλιου το ωριμάσουν. Είναι η περίοδος της “κύησης” που προηγείται του τρύγου και το πρώτο άρωμα που αναδύεται όταν ανοίγει το μπουκάλι.

Στην άκρη του αμπελιού, ο ορίζοντας ανοίγει προς τις πέτρινες πλαγιές της Πάρνηθας. Και ανάμεσα σε φύλλα, πουλιά και άνεμο, καταλαβαίνεις πως το κρασί γεννιέται πρώτα ως τοπίο — και μετά ως γεύση.

Αγιάζι

Μια λέξη που στάζει βουνό.

Η ερώτηση αν η αλληλεγγύη είναι προτιμότερη από τη φιλανθρωπία δεν είναι απλώς ηθική· είναι πολιτική, κοινωνική και υπαρξιακή. Αφορά τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε τον άλλον: ως αντικείμενο οίκτου ή ως πρόσωπο ισότιμο μέσα σε μια κοινότητα συλλογικής μοίρας.

Η φιλανθρωπία, ιστορικά και πολιτισμικά, υπήρξε μια μεγάλη κατάκτηση του ανθρώπινου ήθους. Από την εκκλησιαστική παράδοση μέχρι τα σύγχρονα ιδρύματα, εκφράζει την πρόθεση του προνομιούχου να ανακουφίσει τον αδύναμο. Έχει το στοιχείο της καλοσύνης, της γενναιοδωρίας, της άμεσης ανακούφισης. Σε στιγμές κρίσης —πόλεμοι, φυσικές καταστροφές, ακραία φτώχεια— η φιλανθρωπία σώζει ζωές. Όμως συχνά διατηρεί μια κάθετη σχέση: αυτός που δίνει και αυτός που δέχεται. Η ανισότητα δεν αμφισβητείται· απλώς απαλύνεται.

Η αλληλεγγύη, αντίθετα, θεμελιώνεται στην οριζόντια σχέση. Δεν λέει «σε βοηθώ γιατί είμαι ανώτερος ή πιο τυχερός», αλλά «συνδέομαι μαζί σου γιατί η μοίρα μας είναι κοινή». Στην αλληλεγγύη δεν υπάρχει ευεργέτης και ευεργετούμενος· υπάρχουν συμμέτοχοι σε μια σχέση αμοιβαιότητας, όπου η ενδυνάμωση του ενός αποτελεί ασφάλεια για το σύνολο. Δεν περιορίζεται στην ανακούφιση του συμπτώματος, αλλά αναζητά τις ρίζες της αδικίας. Είναι περισσότερο στάση ζωής παρά πράξη ελεημοσύνης. Προϋποθέτει αναγνώριση, συνείδηση και συχνά διεκδίκηση.

Αν η φιλανθρωπία είναι η απάντηση της καρδιάς στο άμεσο δράμα, η αλληλεγγύη είναι η απάντηση της συνείδησης στο διαρκές πρόβλημα. Η πρώτη συγκινείται· η δεύτερη οργανώνεται. Η πρώτη παρηγορεί· η δεύτερη μετασχηματίζει.

Ωστόσο, δεν χρειάζεται να τεθούν σε απόλυτη αντιπαράθεση. Μια κοινωνία χωρίς φιλανθρωπία θα ήταν σκληρή. Μια κοινωνία χωρίς αλληλεγγύη θα ήταν άδικη. Το ζητούμενο ίσως δεν είναι να επιλέξουμε τη μία έναντι της άλλης, αλλά να μεταμορφώσουμε τη φιλανθρωπία σε συνειδητή αλληλεγγύη — να περάσουμε από την πράξη της ελεημοσύνης στη σχέση της κοινότητας.

Τελικά, η αλληλεγγύη φαίνεται προτιμότερη, όχι γιατί ακυρώνει τη φιλανθρωπία, αλλά γιατί την υπερβαίνει. Δεν περιορίζεται στο «δίνω», αλλά προχωρεί στο «ανήκουμε». Και εκεί, μέσα από τη συλλογική ευθύνη, γεννιέται η ελπίδα για έναν κόσμο όπου η βοήθεια δεν θα είναι παραχώρηση, αλλά δικαίωμα.

Όταν όλα γύρω μας επιταχύνονται, η πρόκληση δεν είναι να ξεκινάς· είναι να συνεχίζεις. Σε έναν κόσμο που επιβραβεύει το νέο, το γρήγορο, το στιγμιαίο, η διάρκεια γίνεται πράξη σχεδόν ριζοσπαστική.

Ορεινός 14 χρόνια (22/2/2012–22/2/2026)

Από 1977 στο βυθό της λίμνης του Μόρνου. Στο βάθος είναι η κορφή της Μπούχωρης και ο Άβορος

Ιντεραμέρικαν

Ο Κόκκινος ήταν παραπόταμος του Μόρνου

Αγαπητοί φίλοι,

Υπάρχουν πράγματα που δεν συνεχίζονται από πείσμα, αλλά από ανάγκη.

Από τον Φεβρουάριο του 2012 μέχρι σήμερα δεν υπήρξε ούτε μία μέρα σιωπής. Όχι γιατί το επέβαλε κάποιο πρόγραμμα, αλλά γιατί υπήρχαν πάντα λέξεις που ζητούσαν θέση· μνήμες που δεν ήθελαν να χαθούν, σκέψεις που έπρεπε να καταγραφούν πριν τις σβήσει ο χρόνος.

Ο Ορεινός δεν γεννήθηκε στο διαδίκτυο.

Γεννήθηκε στο βουνό.

Στα μονοπάτια της Γκιώνας και των Βαρδουσίων

Στους βάλτους και στους μαιανδρισμούς του Μόρνο και του Κοκκινοπόταμου, πριν η κοιλάδα των ανέμελων χρόνων γίνει ο βυθός της λίμνης.

Στα Σκούρτα, στο Τσιγκουράτι και στις πλαγιές της Πάρνηθας εκεί που ο αέρας έχει ακόμη μνήμη και το χώμα θυμάται βήματα.

Στις 22 Φεβρουαρίου 2012 απλώς βρήκε τρόπο να μιλήσει.

Δεκατέσσερα χρόνια μετά, συνεχίζει.

Όχι για να γεμίσει σελίδες.

Αλλά για να κρατήσει ζωντανές εικόνες που αλλιώς θα βυθίζονταν — όπως η παλιά κοιλάδα κάτω από τα νερά.

Σχεδόν 60.000 αναρτήσεις, 1.500.000 αναγνώστες

Μα στην ουσία δεν είναι αριθμοί.

Είναι πρόσωπα.

Είναι φωνές παλιές.

Είναι μυρωδιά από ξύλα που καίγονται χειμώνα.

Είναι το καλοκαίρι στο ποτάμι.

Είναι το χωράφι, το αμπέλι, το ελαιόδεντρο που αντέχει στον χρόνο.

Ο Ορεινός δεν γράφει για να εντυπωσιάσει.

Γράφει για να θυμάται.

Η μνήμη μεγαλώνει τον κόσμο.

Μέσα στη γρήγορη εποχή των αλγορίθμων, επέλεξε τον ρυθμό του βουνού.

Αργό. Σταθερό. Ανθεκτικό.

Κι εσείς — με τη βροντερή σιωπή σας, με ένα σχόλιο, με ένα κλικ — γίνατε συνοδοιπόροι σε αυτό το ορεινό μονοπάτι.

Χωρίς εσάς, θα ήταν ένας μονόλογος.

Με εσάς, έγινε κοινή ανάβαση.

Ο Ορεινός δεν είναι ιστολόγιο.

Είναι μια προσπάθεια να μη χαθεί η ρίζα.

Να μη σβήσει το τοπίο.

Να μη μικρύνει η μνήμη.

Και όπως το βουνό δεν κουράζεται να στέκει,

έτσι κι αυτός συνεχίζει.

Πειραματικά.

Πειρατικά.

Με πίστη ότι όσο υπάρχουν άνθρωποι που διαβάζουν, η μνήμη δεν πνίγεται

Σας ευχαριστώ που περπατάτε μαζί του. Συνεχίζουμε ..

Ορεινός

Υστερόγραφο

Ο χρόνος κυλά.

Το διαδίκτυο ξεχνά.

Οι αλγόριθμοι προσπερνούν.

Μα κάπου, μέσα στον ψηφιακό ωκεανό,

μένουν ίχνη.

Ο Ορεινός δεν πολέμησε τον χρόνο.

Τον κατέγραψε.

Και κάθε καταγραφή είναι μια μικρή ανταρσία απέναντι στη λήθη.

Δεκατέσσερα χρόνια είναι μια στιγμή στο σύμπαν.

Αλλά για τη μνήμη ενός ανθρώπου

είναι ένας ολόκληρος κόσμος.

Και όσο υπάρχει κόσμος που θυμάται,

ο χρόνος δεν είναι μόνο φθορά.

Είναι και παρουσία.

ΚΜ