Το υγιές γήρας και η μακροβιότητα είναι δύο έννοιες που ακούγονται πολύ τελευταία, δεδομένης της αύξησης του προσδόκιμου ζωής. Το προσδόκιμο ζωής, δηλαδή το μέσο αναμενόμενο διάστημα που ζει ένας άνθρωπος σήμερα, έχει αυξηθεί σημαντικά τις τελευταίες δεκαετίες χάρη στην πρόοδο της ιατρικής και της υγιεινής. Ωστόσο, η πρόκληση που καλούμαστε να αντιμετωπίσουμε δεν είναι τόσο η ποσότητα των χρόνων αλλά η ποιότητά τους.
Η γήρανση του νευρολογικού μας συστήματος ξεκινά από τον εγκέφαλο. Στην Ελλάδα, εκτιμάται ότι το 5% των ατόμων ηλικίας 65 ετών και άνω πάσχουν από άνοια, μια κατάσταση όπου οι γνωστικές ικανότητες, όπως η μνήμη και η σκέψη, μειώνονται σημαντικά, επηρεάζοντας τη λειτουργικότητα της καθημερινής ζωής και την ευεξία. Τα 200.000 περίπου άτομα που πάσχουν σήμερα από άνοια στη χώρα μας λαμβάνουν φροντίδα στο σπίτι σε ποσοστό 89%, με το ετήσιο κόστος να ανέρχεται σε περίπου 3 δισεκατομμύρια ευρώ. Η πρόβλεψη για την Ευρώπη έως το 2050 είναι ότι ο αριθμός των ατόμων με άνοια θα φτάσει τα 18.846.286 άτομα, ενώ κάθε 3 δευτερόλεπτα διαγιγνώσκεται και ένα νέο κρούσμα άνοιας παγκοσμίως.
Πριν την εμφάνιση άνοιας, ορισμένα άτομα παρουσιάζουν μια κατάσταση γνωστή ως Ήπια Γνωστική Έκπτωση (MCI – Mild Cognitive Impairment), η οποία χαρακτηρίζεται από ήπια μείωση των γνωστικών λειτουργιών, χωρίς όμως να επηρεάζεται σημαντικά η καθημερινή λειτουργικότητα. Η MCI δεν εξελίσσεται απαραίτητα σε άνοια, ωστόσο σε ένα ποσοστό περιπτώσεων αποτελεί πρόδρομο στάδιο. Στην Ελλάδα, η συχνότηταεμφάνισης MCI εκτιμάται στο 13,11% για άτομα άνω των 65 ετών.
Η Νόσος Αλτσχάιμερ είναι η συχνότερη μορφή άνοιας και χαρακτηρίζεται από προοδευτική επιδείνωση της μνήμης και άλλων γνωστικών λειτουργιών, όπως η προσοχή, η γλώσσα και η εκτελεστική λειτουργία. Αν και δεν υπάρχει μέχρι σήμερα θεραπεία που να αναστρέφει τη νόσο, η έγκαιρη διάγνωση και η υιοθέτηση τροποποιήσιμων παραγόντων τρόπου ζωής έχουν συνδεθεί με βραδύτερη εξέλιξη των συμπτωμάτων και βελτίωση της ποιότητας ζωής των ασθενών.
Η διατροφή, στο πλαίσιο ενός συνολικά υγιεινού τρόπου ζωής, αναγνωρίζεται ως σημαντικός μη φαρμακευτικός παράγοντας που ενδέχεται να συμβάλει στην πρόληψη ή/και καθυστέρηση εμφάνισης νευροεκφυλιστικών νόσων. Έρευνες έχουν δείξει ότι συγκεκριμένα διατροφικά πρότυπα, όπως η Μεσογειακή Διατροφή και η δίαιτα MIND, συσχετίζονται με μειωμένο κίνδυνο γνωστικής έκπτωσης και άνοιας.
Η προσέγγιση του Lifestyle Medicine, που βασίζεται σε επιστημονικά τεκμηριωμένες παρεμβάσεις στον τρόπο ζωής (όπως η διατροφή, η σωματική δραστηριότητα, η διαχείριση του στρες και η κοινωνική σύνδεση), κερδίζει έδαφος στη διεθνή βιβλιογραφία ως μέσο πρόληψης και υποστήριξης της εγκεφαλικής υγείας.
Πώς μπορούμε να προλάβουμε αυτές τις εκφυλίσεις του νευρολογικού μας συστήματος και να ζήσουμε περισσότερο και καλύτερα;
Η συνέχεια του άρθρου στο site της αθηΝΕΑς.
Βαλεντίνη Κωνσταντινίδου
