Συντάκτης: Kostas Bertsias

Δημήτρης Καραγιάννης:

Σταματήστε να συγκρίνετε τα παιδιά σας. Τα καταστρέφετε

 

Η σύγκριση είναι μια ύπουλη μολυσματική νόσος που διαβρώνει την προσωπικότητα. Ξεκινά από την παιδική ηλικία. Οι γονείς προκειμένου να παραδειγματίσουν και να κινητοποιήσουν τα παιδιά τους, διαρκώς τα συγκρίνουν με άλλα παιδιά.

 

 

Το παιδί, ακόμη κι αν πετύχει τον στόχο, νιώθει ευάλωτο. Ο γονιός δεν συνειδητοποιεί τον πόνο που δημιουργεί στο παιδί του. Μπορεί άραγε η αγάπη του γονιού να στηρίζεται σε αντικειμενικά κριτήρια συμμόρφωσης και απόδοσης;

Η σύγκριση αποτελεί μια μόνιμη διαρροή της χαράς και της ικανοποίησης από κάθε επιτυχία. Παραμένει μόνο η κούραση και η πίκρα. Ζητάει να καλύψει κενά του παρελθόντος και έτσι δεν επιτρέπει την ευτυχία στις μικρές πολύτιμες στιγμές του παρόντος.

Η σύγκριση απαγορεύει την ισότιμη λειτουργική σχέση. Αναζητεί κατώτερους, για να καθησυχάζονται και να επιβεβαιώνονται εκείνοι που την οικειοποιούνται.

Η σύγκριση ζει ισόβια με το άγχος των εξετάσεων. Είναι ισόβιος πόλεμος με έναν αόρατο εχθρό. Η χαρά της επιτυχίας χάνεται την αμέσως επόμενη στιγμή, καθώς επικρέμαται διαρκώς η επιβουλή κάποιου αντιπάλου.

Η σύγκριση αρρωσταίνει τους υγιείς. Δημιουργεί ντοπαρισμένους άρρωστους πρωταθλητές. Όταν κανείς μετρά τη ζωή του με γνώμονα την σύγκριση, τότε το βλέμμα του είναι μόνιμα στραμμένο προς τους άλλους. Δεν ικανοποιείται από τα όποια δικά του επιτεύγματα, καθώς το σημαντικό δεν είναι το ίδιο το γεγονός, αλλά η επικράτηση.

Το νερό της όποιας επιτυχίας δεν τον ξεδιψά , γιατί είναι γλυφό. Τελικά ο ανταγωνισμός που δημιουργεί η σύγκριση λειτουργεί ως εθισμός. Ως ναρκωτικό προσωρινά προσφέρει ικανοποίηση, αλλά αμέσως μετά δημιουργεί στερητικά συμπτώματα.

Η αίσθηση αδικίας είναι μονίμως παρούσα στις συγκρίσεις. Από την βαθμολογία και την κατάταξη των παιδιών στο σχολείο, μέχρι την κατάληψη μιας ανώτατης επαγγελματικής θέσης. Η γενικευμένη αυτή στάση βασίζεται στην αντίληψη που ορίζει ότι αν δέχεσαι την καλύτερη αξιολόγηση, το αξίζεις. Αν είναι κάποιος άλλος που αναγνωρίζεται, τότε αδικείσαι, αφού κάτι ύποπτο συνέβη.

Αυτοί που διψούν για αναγνώριση δεν νιώθουν ότι κρίνεται ένα έργο τους, αλλά εισπράττουν την αξιολόγηση ως κρίση του ίδιου του εαυτού τους. Επομένως μια δυσμενής κρίση τους καταρρακώνει και θα πρέπει υποχρεωτικά να την αρνηθούν για ν’ αντέξουν.

Είναι σαν τα μικρά παιδιά που πηγαίνουν χαρούμενα να αναγγείλουν τον καλό βαθμό στους γονείς τους και αυτοί ρωτούν για τους βαθμούς των συμμαθητών, για να κρίνουν αν θα πρέπει να επαινέσουν τα παιδιά τους. Είναι οι ανασφαλείς γονείς που φοβούνται να εκφράσουν απλόχερα τα θετικά τους συναισθήματα προς τα παιδιά τους, με τον φόβο μήπως εκείνα εφησυχάσουν και δεν συνεχίσουν να προσπαθούν.

Πίσω από τις συγκρίσεις μεταξύ αδελφών, ξαδελφών και γνωστών εκφράζονται οι προσωπικές άλυτες εμπλοκές των γονιών. Ο στόχος μπορεί να είναι καλοπροαίρετος, αλλά η μέθοδος απάνθρωπη και τις περισσότερες φορές αναποτελεσματική.

Αν η σύγκριση γίνει στοιχείο της ζωής του παιδιού, τότε μπορεί να του διασφαλίσει σημαντικές διακρίσεις, αλλά και μια βασανιστική ζωή. Η ένταξη των παιδιών στον ανηλεή ανταγωνισμό και επαχθή πρωταθλητισμό δημιουργεί στρέβλωση στην διαμορφούμενη προσωπικότητά τους.

Πολλοί γονείς φορτώνουν τα παιδιά τους. Τα θέλουν πρώτα. Ίσως γιατί αυτοί δεν έγιναν πρώτοι. Τα πιέζουν διαρκώς να διαβάζουν για να πετύχουν. Αλλά όχι μόνο στα μαθήματα. (…………)

Όταν το παιδί δέχεται να παίξει τον ρόλο του κυνηγού της πρωτιάς, υφίσταται τέτοια εσωτερική πίεση που πολλές φορές το καταβάλλει. Θυμάμαι τις έντονες φοβίες και τους τρομερούς νυχτερινούς εφιάλτες κάποιου νεαρού πρωταθλητή γυμναστικής, που κάθε βράδυ έβλεπε ότι έπεφτε από την δοκό.

Ακόμα κι αν τα παιδιά πετυχαίνουν να γίνουν πρωταθλητές, αναπτύσσονται μονομερώς, όπως πχ. συμβαίνει με τις παγκόσμιες πρωταθλήτριες γυμναστικής , που δεν προλαβαίνουν να χαρούν σαν παιδιά, αφού ζουν σε μια ατσάλινη απάνθρωπη πειθαρχία, όπου κάθε επιπλέον θερμίδα είναι απαγορευμένη και το παγωτό ή η σοκολάτα ένα άπιαστο όνειρο.

«Η ισότητα της διαφοράς» ήταν ο τίτλος ενός σημαντικού δοκιμίου, που αναφερόταν στους ισότιμους μα διακριτούς ρόλους της γυναίκας και του άντρα. Αυτό θα μπορούσε να αποτελέσει στόχο της ανατροφής των παιδιών. Όχι μόνο ως προς το φύλο , αλλά και ως προς ιδιαίτερα χαρακτηριστικά και τις διαφορετικές ικανότητες. Κάθε παιδί δικαιούται αναγνώριση και εκτίμηση κι αυτό δεν προϋποθέτει σε καμία περίπτωση την ύπαρξη κάποιων μετρήσιμων αντικειμενικών επιτυχιών.

Αυτός που κάνει συγκρίσεις για να νιώσει καλά, δεν συνειδητοποιεί ότι θέτει τον εαυτό του σε διαρκή ανασφάλεια. Η σύγκριση είναι μια πληγή διαρκώς ανοιχτή και δεν επουλώνεται. Ανεξάρτητα από το όποιο  αποτέλεσμα, αξιολογείται ως βλαπτική.

Το να είσαι καλύτερος από κάποιον άλλο δεν σημαίνει αναγκαστικά ότι είσαι και όντως καλός. Το να είσαι ο καλύτερος όλων δεν σημαίνει ότι αυτή την ιδιότητα θα την έχεις και την αμέσως επόμενη στιγμή.

Ο στόχος είναι να είσαι καλός σύμφωνα με τον εαυτό σου. Αυτό είναι κάτι που δεν μπορεί να σου το αμφισβητήσει κανείς. Η αίσθηση αδικίας και η διαμάχη είναι άμεσα συνδεδεμένες με την σύγκριση. Αντιλήψεις για τον μοναδικό περιούσιο λαό ή για την μία εκλεκτή φυλή προκάλεσαν καταστροφικούς πολέμους και δημιούργησαν μεγάλες δυστυχίες και αφόρητους πόνους.

Οι οδυνηρές συνέπειες της σύγκρισης δεν περιορίζονται μόνο στο κοινωνικό πεδίο, αλλά δηλητηριάζουν και τις προσωπικές σχέσεις. Όταν η σύγκριση παρεισδύει στις συντροφικές σχέσεις, αυτές μεταβάλλονται σε πεδία άγονων αντιπαραθέσεων και πολεμικών συγκρούσεων. Ο σύντροφος γίνεται ανταγωνιστής, αντίπαλος, εχθρός. Αναλώνονται τεράστια ποσά ενέργειας και επιχειρημάτων προκειμένου να μειωθεί το όποιο χάρισμα, η όποια ικανότητα ή επιτυχία του συντρόφου.

Το πεδίο συγκρούσεων τότε περιλαμβάνει τα πάντα. Την πατρική οικογένεια, τον τόπο καταγωγής, την οικονομική κατάσταση, την εργασία, την εμφάνιση, την ενδυμασία, τη διατροφή, το είδος διασκέδασης, τον τρόπο ανατροφής των παιδιών, το κοσμοείδωλο του άλλου, που ξαφνικά κρίνεται ως ελλιπές κι ανεπαρκές.

«Υπάρχουν και χειρότερα…».  Η μίζερη αμήχανη συμπαράσταση στις δύσκολες στιγμές ενός ανθρώπου, που προτείνει την παρηγοριά βάσει του ότι κάποιος άλλος μπορεί να υποφέρει περισσότερο, είναι μία αντίστροφη σύγκριση που περικλείει όμως όλη τη δυναμική της ανταγωνιστικότητας.

Ένας αυθεντικά ώριμος άνθρωπος που βρίσκεται σε δύσκολες στιγμές, δεν αποζητάει να δυσκολεύονται κι οι άλλοι. Προτιμά να πληροφορείται ευτυχή γεγονότα από τη ζωή τους. Δεν αποζητάει μια ροζ πλασματική πραγματικότητα, όπως σε κάποιες χολιγουντιανές ταινίες, αλλά αυθεντικές στιγμές χαράς που του υπενθυμίζουν αντίστοιχες δικές του.

Η υγιής άρνηση της σύγκρισης δεν αντιστοιχεί στον εφησυχασμό και την μετριότητα. Δεν στοχεύει στην ισοπέδωση και στην απουσία φιλοδοξιών. Δεν κολακεύει τους ράθυμους διεκδικητές της διαρκούς ευχαρίστησης. Δεν ευνοεί την άκοπη απολαβή, την απουσία της αξιοκρατικής κρίσης, την διαρκή αναζήτηση της αλήθειας, την δημιουργική εργασία.

Η υγιής άρνηση της σύγκρισης αντιστοιχεί στην επίτευξη υγιούς άμιλλας σε συνεργατικές σχέσεις. Τα πρόσωπα είναι ανοιχτά να κερδίσουν από τον άλλο. Διαπνέονται από την επιθυμία και την τρυφερή ζήλεια που λαχταρά, δίχως να επιζητεί το κακό του άλλου. Η διαρκής αμοιβαία ανατροφοδότηση με την έκφραση των θετικών συναισθημάτων επιτρέπει το άνοιγμα προς τον άλλο, τη θαυμαστή ευρυχωρία που μόνο κέρδος δύναται να αποφέρει.

Η σύγκριση απαγορεύει την ανάδειξη των διαφορετικοτήτων, καθώς υπάρχει μόνο μια θέση. Τελικά κάθε φορά που υπεισερχόμαστε σε συγκρίσεις, χάνουμε το θεϊκό στοιχείο της μοναδικότητας του προσώπου μας.

Οι εγκλωβιστικοί ρόλοι

Στα πλαίσια μιας ομάδας είναι αναγκαίο να εκχωρούνται στα μέλη ρόλοι, που να συμβάλλουν στη λειτουργία της. Η κατανομή των ρόλων είναι μια σημαντική λειτουργία για την επιβίωση της ομάδας και την εύρυθμη λειτουργία της.

Οι διακριτοί ρόλοι επιτρέπουν την ανάληψη υπευθυνότητας στην ολότητα της ομάδας, αλλά και στις επιμέρους λειτουργίες της.

Ένας ικανός άνθρωπος γνωρίζει ν α αφουγκράζεται τη διαφορετικότητα κάθε ομάδας στην οποία μετέχει. Αναλόγως καταλαμβάνει άλλοτε την ηγετική θέση και άλλοτε του απλού μέλους.

Τα κλειστά άκαμπτα συστήματα και οι δυσλειτουργικές οικογένειες δεν επιτρέπουν διαφοροποίηση των ρόλων. Αναθέτουν ένα ρόλο σε κάθε μέλος τον οποίο θα πρέπει να το φέρει πάντα, σε βαθμό που να ταυτίζεται με αυτόν.

Η ανάθεση ρόλου δεν σχετίζεται τόσο με την προσωπικότητα του παιδιού, όπως δικαιολογείται εκ των υστέρων, αλλά κυρίως με την φάση της οικογένειας ή της γονικές ανάγκες. Ο ρόλος του μικρού ή του μεγάλου, του αδύνατου ή του δυνατού, του ικανού ή του ανίκανου, του ευαίσθητου ή του αναίσθητου, του αποδιοπομπαίου τράγου ή του διαιτητή.

Η δυσλειτουργία της συντροφικής σχέσης μπορεί να παράγει το παιδί σύντροφο, το παιδί υπεργονιό ή το παιδί εκδικητή. Τότε οι ρόλοι γίνονται έναν καλούπι που σε εγκλωβίζει και σου απαγορεύει να διαφοροποιηθείς και να αναπτυχθείς.

Η ανάθεση ρόλου στο οικογενειακό σύστημα γίνεται με ασυνείδητους μηχανισμούς και επομένως δεν κατανοείται. Ως εκ τούτου ενεργοποιείται η σύγκριση και η υποτίμηση των μελών που έχουν αναλάβει τους πιο δυσλειτουργικούς ρόλους, που θεωρούνται ως δική τους επιλογή.

Οι ταμπέλες καταγράφονται με ανεξίτηλο μελάνι. Παιδιά που έχουν προσλάβει τις φανερές και τις αφανείς αγωνίες της οικογένειας, καταγράφονται ως φοβικά. Παιδιά που έχουν εξαφανίσει τις επιθυμίες τους, προκειμένου να μη δυσκολεύουν τους γονείς τους κατακρίνονται ως δειλά ή ψυχαναγκαστικά. Παιδιά που έχουν απορροφήσει τις οικογενειακές εντάσεις, κατατάσσονται ως διαταρχτικά.

Είναι άδικο κάποιος να παραμένει για πάντα μικρός και ανώριμος για τους δικούς του, ενώ εξίσου άδικο είναι κάποιος άλλος να έχει αναλάβει να είναι μεγάλος από τη νηπιακή του ηλικία.

Είναι άδικο κάποιος να καταγράφεται ως αδιάφορος και να το αποδέχεται, ενώ είναι επίσης άδικο κάποιος άλλος να χρεώνεται το ευαίσθητος.

Η αδικία από την ταύτιση με τους άκαμπτους ρόλους είναι συγκλονιστική, καθώς , αν δεν αμφισβητηθούν, θα οδηγήσουν σε ισόβια δεσμά.

Καθοριστικό στοιχείο μιας ψυχοθεραπείας αποτελεί η κατανόηση του ρόλου που το πρόσωπο είχε αναλάβει στα πλαίσια του οικογενειακού του συστήματος και η απελευθέρωσή του από αυτόν.

Αντίθετα, η μη αναγνώριση του ρόλου οδηγεί στην αναπαραγωγή του και εκτός οικογενειακού πλαισίου. Επομένως τείνει να ταυτίζεται με την προσωπικότητα. Το προσωπείο δηλαδή απορροφά το πρόσωπο. Η μονομερής ταύτιση με ένα ρόλο αποτελεί αδικία, γιατί ταυτίζεσαι μόνο με κάποιες πλευρές σου, ενώ οι άλλες παραμένουν απαγορευμένες.

Α-δυναμίες

Η αδυναμία σε κάποιο αγαπημένο πρόσωπο συνιστά μια ξεχωριστή σχέση που το διακρίνει από τους άλλους. Η αδυναμία εκφράζεται με μια ειδική μεταχείριση και με την παροχή ιδιαίτερης φροντίδας.

Οι λόγοι που ένας γονιός έλκεται από κάποιο παιδί ιδιαίτερα και το ξεχωρίζει από τα άλλα, αφορούν ασυνείδητες εμπλοκές που δεν έχει επιτύχει να επιλύσει στην προσωπική του ζωή.

Η επιλογή μπορεί να έχει να κάνει με το φύλο. Με την αισθητική. Με την εξυπνάδα. Με την ομοιότητα με κάποιο συγγενικό ή άλλο πρόσωπο. Με προσωπικές ταυτίσεις. Με κάποιο χαρακτηριστικό της προσωπικότητας.

Τα στοιχεία που οδηγούν στην αίσθηση αδυναμίας ποικίλλουν, αλλά η εμπλοκή είναι πάντα παρούσα, καθώς περιέχει ταυτίσεις που απαγορεύουν την διαφοροποίηση του παιδιού.

Η αδυναμία κατανοείται ως μια ιδιαίτερη προστασία, ώστε το παιδί να διευκολυνθεί, να μην έλθει σε επαφή με τα δύσκολα. Πρόκειται για μια καλοπροαίρετη αλλά μυωπική θεώρηση, που δεν αντιλαμβάνεται το μέγεθος της βλάβης που προκαλεί στο αντικείμενο της αγάπης. Η στάση αυτή είναι οφθαλμοφανώς αντιληπτή από τους τρίτους , αλλά δύσκολα αναστρέψιμη.

Ο γονιός , για δικούς του ασυνείδητους λόγους, μεγαλώνει το παιδί του κατά τρόπο που να μη δυσκολευτεί, με αποτέλεσμα να δυσκολεύεται όταν είναι ενήλικος.

Μια πιο προσεκτική μελέτη αποδεικνύει ότι ο γονιός που υπερπροστατεύει, είναι ο ίδιος που δυσκολεύεται σε αντίστοιχες καταστάσεις και επομένως προστατεύει ένα δικό του ανασφαλές στοιχείο. Ο γονιός που συμπεριφέρεται με αυτόν τον τρόπο είναι πεπεισμένος ότι μια διαφορετική στάση, πιο ισορροπημένη, ισοδυναμεί με συναισθηματική εγκατάλειψη του παιδιού του.

Στην προσπάθειά μου να εξηγήσω σε κάποιους γονείς την αναγκαιότητα να αναπτύξει το παιδί τις δεξιότητες, ώστε να αντιπαρέρχεται μόνο του, από μικρό, τις δύσκολες καταστάσεις, τους παραθέτω το παράδειγμα του εμβολιασμού.

Τους ρωτώ αν έκαναν εμβόλια στα παιδιά τους από την βρεφική ηλικία. Οι γονείς απαντούν, βεβαίως, καταφατικά. Στη συνέχεια τους ρωτώ ποια στοιχεία περιέχει το εμβόλιο με κοιτούν με βεβαιότητα κι απαντούν ‘’αντισώματα’’. Άνθρωποι με καλή μόρφωση, παρασυρμένοι από το συναίσθημά τους, ξεχνούν την στοιχειώδη γνώση ότι τα εμβόλια περιέχουν εξασθενημένα μικρόβια. Οι γονείς οφείλουν να συνειδητοποιήσουν ότι σημαντικός στόχος στην ανατροφή του παιδιού τους είναι ή ανάπτυξη ενός ικανού ψυχικού ανοσοποιητικού συστήματος.

Την ίδια ώρα που κάποιοι γονείς παιδιών με σωματική ή νοητική αναπηρία τα ασκούν ασταμάτητα, ώστε να αναπτύξουν τις όποιες ικανότητες τους και να μπορέσουν να αντεπεξέλθουν στη ζωή, κάποιοι άλλοι γονείς υπερπροστατεύουν ένα υγιές παιδί με αποτέλεσμα να το μεταλλάσσουν σε ένα τραγικά ανάπηρο άτομο.

Το παιδί τελικά πληρώνει την αδυναμία των γονιών του προς αυτό, με το να αδυνατεί να σχετισθεί ισότιμα με συμμαθητές, φίλους και αδέλφια. Αυτή η αδυναμία επεκτείνεται αργότερα στη σχέση με τον σύντροφο και με τους συναδέλφους. Τελικά, μη μπορώντας να κατανοήσει την δική του ανεπάρκεια, κατηγορεί όλους τους άλλους ότι δήθεν τον αδικούν.

Είναι εκπληκτικά εντυπωσιακός ο τρόπος, με τον οποίο κάποιος που έχει βιώσει αυτή τη χαριστική στάση, τη θεωρεί ως δεδομένη και αυτονόητη. Θεωρεί ότι όλοι θα πρέπει να του συμπεριφέρονται όπως η μαμά του και να του χαρίζονται. Επομένως απαιτεί την ίδια χαριστική συμπεριφορά απ’ όσους σχετίζονται μαζί του. Διαφορετικά, νιώθει ριγμένος, αδικημένος και αγανακτισμένος με τους άλλους που δεν καταλαβαίνουν.

Η στάση αυτή είναι ένα μαρτύριο για τα αδέλφια τους. Αφενός μεν υπέστησαν την στέρηση και την αδικία από τους γονείς τους στο παρελθόν, αφετέρου θα πρέπει να ανέχονται τις απαιτήσεις των αδελφών τους, όταν οι γονείς τους δεν θα είναι στη ζωή. Τότε ωθούνται είτε στην επανάληψη της γονικής στάσης με το να βρίσκονται στην διαρκή υπηρεσία του αδελφού τους, είτε στη διακοπή της ανυπόφορης αδελφικής σχέσης.

Οι εκφράσεις «καλομαθημένο» και «κακομαθημένο» παιδί αντιστοιχούν ακριβώς στο ίδιο περιεχόμενο, αλλά σε διαφορετική χρονική περίοδο.

Το παιδί της γονικής αδυναμίας είναι αυτός που τελικά θα πάρει τα περισσότερα στην κληρονομιά, αλλά επίσης αυτό που θα έχει εφοδιαστεί με τις λιγότερες δεξιότητες για να μπορεί να διαχειριστεί τη ζωή του. Του έχουν κλέψει τα παιδικά του χρόνια. Έχει μάθει να υπάρχει στο περιβάλλον του προστατευμένου θερμοκηπίου. Όταν έρχεται κάποια στιγμή που εκείνοι που το προσέφεραν παύουν να υφίστανται, νιώθει ανίκανος να αντεπεξέλθει στις νέες καταστάσεις.

Είναι η κατηγορία των τραγικών ξεπεσμένων ευγενών. Έχουν απολέσει τις περιουσίες τους, αλλά περιφέρονται στις δεξιώσεις με επιτηδευμένο ύφος που προσπαθεί να περισώσει τα ράκη της τραγικής τους ανεπάρκειας. Αντίστοιχοι ξεπεσμένοι πρίγκιπες μπορεί να προέρχονται από χαμηλότερες οικονομικά τάξεις.

Η υπαρξιακή προσέγγιση που καταγράφει την ανθρώπινη πορεία στο βάθος του χρόνου σημειώνει ότι τραγικά χαμένος δεν είναι αυτός που οι γονείς και η ζωή δεν του χαρίστηκαν στο ξεκίνημά του, αλλά το αντίθετο.

Στη διάρκεια της ψυχοθεραπείας με μια αντιστροφή της συνήθους αντίληψης φανερώνεται ότι ο δήθεν ευνοημένος έχει ουσιαστικά αδικηθεί. Αντίθετα, ο αδικημένος από τους γονείς –αν ο ίδιος δεν αδικήσει τον εαυτό του με το να επιτρέψει το παράσιτο του παράπονου να του στερήσει τη ζωή- θα είναι ο ικανός για το όμορφο, αλλά απαιτητικό παιγνίδι της ζωής.

Δημήτρης Καραγιάννης, Παιδοψυχίατρος-Ψυχοθεραπευτής

πηγή : dinfo

 

Η ανάπτυξη των ανεμογεννητριών αποτελεί ένα σημαντικό μέτρο για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής. Ωστόσο, η άστοχη χωροθέτησή τους μπορεί να αποβεί αρνητική για τη βιοποικιλότητα και το περιβάλλον. Ένα θέμα που ζήτησαν οι αναγνώστες του inside story.

 

‘

Αιολικό πάρκο Κρεκέζα στα Δερβενοχώρια. [Αντώνης Νικολόπουλος/Eurokinissi]

Πέμπτη 26 Σεπτεμβρίου 2019

Κείμενο

Θοδωρής Χονδρόγιαννος

Mετά από έξι μήνες με workshops, συναντήσεις και newsrooms, οι ιστορίες που προέκυψαν από συνδρομητές και αναγνώστες του inside story στο πλαίσιο του #YourStory3

Στο πλαίσιο του ρεπορτάζ για θέματα περιβάλλοντος το inside story θα ασχοληθεί εκ νέου με το θέμα των οικότοπων και των περιοχών Natura 2000, στη βάση της ιδέας για την προστασία των υγρότοπων και τη σημασία τους για την οικονομική και κοινωνική ζωή, την οποία πρότεινε στο inside story μέσω του #YourStory3 και δεύτερος αναγνώστης.

Ένα φάντασμα πλανάται πάνω από τον κόσμο: είναι η απειλή της κλιματικής αλλαγής. Ας πάρουμε μία βαθιά ανάσα και ας δούμε την πραγματικότητα: η κλιματική κρίση είναι η μεγαλύτερη απειλή του 21ου αιώνα και, σε αντίθεση με απειλές που αντιμετώπισε η ανθρωπότητα τις προηγούμενες δεκαετίες –όπως ήταν η κούρσα των πυρηνικών όπλων μεταξύ ΗΠΑ και ΕΣΣΔ– απαιτεί από τη διεθνή κοινότητα να δράσει γρήγορα.

«Σύμφωνα με την έκθεση της Διακυβερνητικής Επιτροπής για την Κλιματική Αλλαγή (IPCC), που δημοσιεύτηκε πριν από 11 μήνες, πρέπει να μειώσουμε παγκοσμίως στο μισό τις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου μέσα στα επόμενα 11 χρόνια και να τις μηδενίσουμε έως τα μέσα του αιώνα, για να έχουμε μια λογική πιθανότητα –σε καμία περίπτωση βεβαιότητα– περιορισμού της υπερθέρμανσης του πλανήτη σε 1,5°C. Για να κατανοήσουμε το μέγεθος της πρόκλησης που βρίσκεται ενώπιον της ανθρωπότητας, θα πρέπει να αναλογιστούμε ότι η επίτευξη του παραπάνω στόχου συγκράτησης της ανόδου της παγκόσμιας θερμοκρασίας προϋποθέτει μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου κατά περίπου 7% ετησίως, όταν το 2018 είχαμε αύξηση κατά 2%. Αυτό σημαίνει ότι σήμερα έχουμε στη διάθεσή μας πολύ λίγο χρόνο για να δράσουμε», είπε στο inside story ο Νίκος Μάντζαρης, αναλυτής πολιτικής του Green Tank

 

.

Η ανάγκη στροφής προς τις ΑΠΕ

Το βασικότερο όπλο που έχουμε στη διάθεσή μας είναι οι Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας (ΑΠΕ), μέσω των οποίων η ανθρωπότητα θα εγκαταλείψει τα ορυκτά καύσιμα, τα οποία εκπέμπουν τα αέρια του θερμοκηπίου και αποσταθεροποιούν το κλίμα. Η σημασία των ΑΠΕ προκύπτει αν σκεφτούμε ότι μόνο έξι λιγνιτικοί σταθμοί της ΔΕΗ υπήρξαν υπεύθυνοι για το 34% των εκπομπών αερίων θερμοκηπίου της χώρας από το 1990, όταν και ξεκίνησε η καταγραφή των δεδομένων, έως το 2017, το τελευταίο έτος για το οποίο διαθέτουμε πλήρη στοιχεία.

ekfwtovoltaika4708219.jpg

Εκτός από τις ανεμογεννήτριες, ανανεώσιμη πηγή ενέργειας είναι και τα φωτοβολταϊκά που αξιοποιούν την ενέργεια του ήλιου. Πάρκο με φωτοβολταϊκά έξω από το Μεσολόγγι, Φεβρουάριος 2019. [Αντώνης Νικολόπουλος/Eurokinissi]

«Οι ΑΠΕ δεν συμβάλλουν μόνο στην αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής. Πλέον στις περισσότερες χώρες του πλανήτη –και στην Ελλάδα– οι ΑΠΕ έχουν καταστεί φθηνότερες από τα ορυκτά καύσιμα. Η τελευταία έκθεση των αναλυτών της Lazard δείχνει ότι η αιολική ενέργεια είναι φθηνότερη από νέες μονάδες ηλεκτροπαραγωγής από ορυκτά καύσιμα, ενώ η ίδια η ΔΕΗ τον Μάιο 2019 αποκάλυψε πως το κόστος ηλεκτροπαραγωγής από τις προς πώληση λιγνιτικές μονάδες της Μελίτης και της Μεγαλόπολης θα είναι €64,7/MWh και €70/MWh αντίστοιχα, δηλαδή υψηλότερο από αυτό που καταγράφεται στις πρόσφατες δημοπρασίες αιολικών και φωτοβολταϊκών στην Ελλάδα», λέει ο κ. Μάντζαρης.

Η ανάγκη για σωστή ρύθμιση των ΑΠΕ

Αν η ανάγκη αποανθρακοποίησης είναι δεδομένη, εξίσου δεδομένη είναι η ανάγκη ενός νομοθετικού πλαισίου που προστατεύει το περιβάλλον από άστοχες χωροθετήσεις ΑΠΕ. Η ανάγκη για περισσότερες ΑΠΕ δεν σημαίνει ανεξέλεγκτη χωροθέτησή τους. Το κείμενο αυτό δεν φιλοδοξεί να εξαντλήσει τη συζήτηση γύρω από αυτό το θέμα. Κάτι τέτοιο θα ήταν αδύνατον, λαμβανομένου υπόψη του πόσο σύνθετο είναι. Αντίθετα, σκοπός του είναι να ξεκινήσει την κουβέντα αφενός για το πώς οι ΑΠΕ θα επιτρέψουν την εγκατάλειψη των ορυκτών της ελληνικής οικονομίας, αφετέρου το πώς θα αποφευχθούν επενδύσεις ΑΠΕ σε περιοχές ακατάλληλες λόγω της πλούσιας βιοποικιλότητάς τους. Πρόκειται για μία συζήτηση που γίνεται σε παγκόσμιο επίπεδο: σε πρόσφατο κείμενο

αναφέρεται για την Κένυα ότι «ανεμογεννήτριες προωθούνται σε μία περιοχή νότια της πρωτεύουσας, του Ναϊρόμπι, παρότι ειδικοί εμπειρογνώμονες υποστηρίζουν ότι σχεδόν σίγουρα θα θανατώσουν σημαντικό αριθμό απειλούμενων και νομικά προστατευόμενων πουλιών».

Ο χωροταξικός σχεδιασμός των ΑΠΕ στην Ελλάδα

Αντίστοιχες ανησυχίες έχουν εκφραστεί και στην Ελλάδα. Το 2008 η Ελλάδα συνέταξε

Κατεβάστε εδώ το ΦΕΚ του ΕΠΧΣΑΑ-ΑΠΕ

το Ειδικό Πλαίσιο Χωροταξικού Σχεδιασμού και Αειφόρου Ανάπτυξης για τις ΑΠΕ (στο εξής: ΕΠΧΣΑΑ-ΑΠΕ), το οποίο εν πολλοίς έχει διαμορφώσει το πλαίσιο των κανόνων εγκατάστασης ανεμογεννητριών. Δέκα και πλέον χρόνια μετά, το 35% της ηλεκτροπαραγωγής από ΑΠΕ προέρχεται από ανεμογεννήτριες, την ώρα που το 27% προέρχεται από φωτοβολταϊκά.

Το νήμα που διατρέχει τους φόβους των επιστημόνων και περιβαλλοντικών οργανώσεων είναι ότι το ΕΠΧΣΑΑ-ΑΠΕ δεν εξασφάλισε στον μέγιστο βαθμό την προστασία της βιοποικιλότητας.

Το ΕΠΧΣΑΑ-ΑΠΕ, το οποίο σήμερα βρίσκεται υπό αναθεώρηση από το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας, έχει δεχτεί κριτική από μερίδα επιστημόνων, περιβαλλοντικές οργανώσεις και τις ευρωπαϊκές Αρχές. Το νήμα που διατρέχει τους φόβους των παραπάνω είναι ότι δεν εξασφάλισε στον μέγιστο βαθμό την προστασία της βιοποικιλότητας. Συγκεκριμένα, ο χωροταξικός σχεδιασμός καθόρισε μία σειρά από δήμους του Έβρου (Φερών, Τραϊανούπολης, Αλεξανδρούπολης, Σουφλίου και Τυχερού) ως Περιοχές Αιολικής Προτεραιότητας (ΠΑΠ), δηλαδή περιοχές όπου θα έπρεπε να δοθεί βαρύτητα στην ανάπτυξη των ανεμογεννητριών. Αυτή η πρόβλεψη κατακρίθηκε ως προβληματική, πρώτον επειδή ο Έβρος είναι μία από τις σημαντικότερες περιοχές για την ορνιθοπανίδα όχι μόνο σε ελληνικό, αλλά σε πανευρωπαϊκό επίπεδο, αφού φιλοξενεί τα 36 από τα 38 ημερόβια αρπαχτικά της ηπείρου, είτε μόνιμα, είτε ως περιοχή αναπαραγωγής τους. Ακόμη, εκεί εντοπίζεται η μοναδική αναπαραγωγική αποικία του Μαυρόγυπα στα Βαλκάνια, ο πληθυσμός του οποίου έχει συρρικνωθεί σημαντικά τα τελευταία χρόνια, με τον τοπικό πληθυσµό του να αποτελεί το εναποµείναν τµήµα της παλαιάς μεγάλης βαλκανικής παρουσίας του.

mayrogypas.jpg

Μαυρόγυπας (Aegypius monachus). [PetBirds]

Προσεγγίζοντας το ζήτημα των ανεμογεννητριών στην περιοχή, ένα πρόσφατο άρθρο

Reconciling endangered species conservation with wind farm development: Cinereous vultures (Aegypius monachus) in south-eastern Europe

στο Biological Conservation σημείωσε ότι «οι αναμενόμενες απώλειες στον πληθυσμό του Μαυρόγυπα στα Βαλκάνια ήταν αρκετές για να προκαλέσουν προβληματισμούς σχετικά με το αποτύπωμα των ανεμογεννητριών. Με μόνο 24 ζευγάρια αναπαραγωγής και με πολλές ανθρωπογενείς απειλές, ο πληθυσμός τους είναι ευάλωτος χωρίς την επιπλέον πίεση που προκαλεί η θνησιμότητα από τη σύγκρουση με ανεμογεννήτριες. Μελλοντικές εγκαταστάσεις παραγωγής ενέργειας, αν τεθούν σε λειτουργία χωρίς τη μελέτη του περιβαλλοντικού τους αποτυπώματος, πιθανότατα θα θέσουν σε κίνδυνο την ύπαρξη του πληθυσμού του».

Οι ανεμογεννήτριες αποτελούν απειλή για την ορνιθοπανίδα, καθώς σπάνια και προστατευόμενα είδη διατρέχουν τον κίνδυνο πρόσκουσης πάνω τους, αλλά και εκτόπισης από τα ενδιαιτήματά τους. Σύμφωνα με μελέτη της WWF Ελλάς, από τον Αύγουστο 2009 έως τον Αύγουστο του 2010 βρέθηκαν νεκρά λόγω πρόσκρουσης σε ανεμογεννήτριες εννέα αρπαχτικά πουλιά, 73 άτομα από άλλα είδη πτηνών και 186 νυχτερίδες. Σε μία πιο πρόσφατη επιστημονική μελέτη

A balanced solution to the cumulative threat of industrialized wind farm development on cinereous vultures (Aegypius monachus) in south-eastern Europe

, που δημοσιεύθηκε τον Φεβρουάριο του 2017, αναφέρεται ότι η θνησιμότητα από συγκρούσεις πρόκειται να είναι οκτώ έως 10 φορές μεγαλύτερη στο μέλλον, αν λάβουν αδειοδότηση οι προτάσεις εγκατάστασης ανεμογεννητριών στην περιοχή της ελληνικής και βουλγαρικής Θράκης, με μεγάλη πιθανότητα η αθροιστική θνησιμότητα από τις συγκρούσεις να οδηγήσει σε αφανισμό του πληθυσμού του Μαυρόγυπα.

Είναι αξιοσημείωτο ότι στα μέσα Σεπτεμβρίου ο Φορέας Διαχείρισης Προστατευόμενων Περιοχών Δέλτα Έβρου και Σαμοθράκης και ο Φορέας Διαχείρισης Εθνικού Πάρκου Δάσους Δαδιάς-Λευκίμης-Σουφλίου δημοσίευσαν φωτογραφίες ενός μαυρόγυπα και ενός κραυγαετού που βρέθηκαν νεκροί μετά από πρόσκρουση σε έλικες ανεμογεννητριών σε διάστημα δύο ημερών.

ΚΟΙΝΟ ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ

«Μαυρόγυπας και Κραυγαετός νεκροί από πρόσκρουση σε έλικες ανεμογεννητριών»

Δύο σπάνια αρπακτικά πουλιά, ένας Κραυγαετός (Clanga pomarina) και ένας Μαυρόγυπας (Aegypius monachus), εντοπίστηκαν νεκρά μετά από πρόσκρουση σε ανεμογεννήτριες στις 19 και 21 Αυγούστου 2019, στην περιοχή του Νότιου Έβρου. …

«Τα σπάνια αρπακτικά πουλιά που έχουν εντοπιστεί (σ.σ.: μετά από προσκρούσεις) καταδεικνύουν σαφέστατα το έντονο πρόβλημα που αντιμετωπίζει η ευρύτερη περιοχή των Εθνικών Πάρκων και των περιοχών ΖΕΠ (σ.σ.: Ζώνες Ειδικής Προστασίας για τα πτηνά που αποτελούν μέρος του δικτύου Natura 2000) της Θράκης, με τον μεγάλο αριθμό ανεμογεννητριών (237 εγκατεστημένες ανεμογεννήτριες), εντός του ζωτικού χώρου μεγάλων αρπακτικών πουλιών και καθιστούν επιτακτική την ανάγκη για άμεσο σχεδιασμό ορθής χωροθέτησης Αιολικών Σταθμών Παραγωγής Ηλεκτρικής Ενέργειας (σ.σ.: ΑΣΠΗΕ) στην ευρύτερη περιοχή της Θράκης και εγκατάστασης πρόσθετων συστημάτων αποφυγής σύγκρουσης αρπακτικών πτηνών με Α/Γ σε υφιστάμενα/εγκατεστημένα αιολικά πάρκα», ανέφεραν οι δύο φορείς διαχείρισης σε κοινή ανακοίνωσή τους.

Το ζήτημα των ανεμογεννητριών εντός περιοχών Natura

Το ΕΠΧΣΑΑ-ΑΠΕ δέχτηκε κριτική και επειδή έδωσε υπό προϋποθέσεις τη δυνατότητα εγκατάστασης αιολικών πάρκων μέσα σε δάση και εθνικούς δρυμούς, καθώς και σε περιοχές του δικτύου Natura 2000 και συγκεκριμένα στις Ζώνες Ειδικής Προστασίας (ΖΕΠ), οι οποίες θεσμοθετούνται και προστατεύονται από την Οδηγία 2009/147/ΕΚ, αποσκοπώντας στην προστασία των πτηνών. «Οι Ζώνες Ειδικής Προστασίας και οι σχετιζόμενες με αυτές σημαντικές περιοχές για τα πουλιά, αποτελούν ζωτικής σημασίας περιοχές για την επιβίωση των σπάνιων και απειλούμενων ειδών πτηνών της ΕΕ και έχουν επιλεγεί με βάση αυστηρά επιστημονικά κριτήρια και πολύχρονες καταγραφές. Οι περιοχές αυτές έχουν προσδιοριστεί και οριοθετηθεί με βάση την αρχή της συμπερίληψης των απολύτως απαραίτητων βιοτόπων (των κρίσιμων ενδιαιτημάτων) για τα απειλούμενα είδη. Εξ ορισμού οι ΖΕΠ συνιστώνται από τα κρίσιμα ενδιαιτήματα των ειδών πτηνών προτεραιότητας και για το λόγο αυτό θα έπρεπε να περιλαμβάνονται στις περιοχές αποκλεισμού», ανέφερε η Ελληνική Ορνιθολογική Εταιρεία στα σχόλιά

Σχετικά με τη βιοποικιλότητα και τις περιοχές Natura, θα πρέπει να αναφέρουμε ότι σε πρόσφατη ερώτηση

Η ερώτηση του ευρωβουλευτή σχετικά με τις ανεμογεννήτριες στις βουνοκορφές των Αγράφων

του Κωνσταντίνου Παπαδάκη, ευρωβουλευτή του ΚΚΕ, σχετικά με τις αντιδράσεις κατοίκων και φορέων στην αδειοδότηση δύο αιολικών πάρκων 40 ανεμογεννητριών στις βουνοκορφές των Αγράφων, ο Καρμένου Βέλα, Ευρωπαίος Επίτροπος για θέματα Περιβάλλοντος, Θαλάσσιας Πολιτικής και Αλιείας, απάντησε

Απάντηση του κ. Vella εξ ονόματος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής

ότι η Κομισιόν δεν ελέγχει τη συμμόρφωση μεμονωμένων έργων αιολικών πάρκων με την ευρωπαϊκή νομοθεσία, ωστόσο η Επιτροπή «έχει κινήσει διαδικασία επί παραβάσει κατά της Ελλάδας λόγω μη συμμόρφωσης με την ισχύουσα νομοθεσία της ΕΕ όσον αφορά τον σχεδιασμό και την έκδοση αδειών κατασκευής αιολικών πάρκων σε ολόκληρη τη χώρα».

Ο Καρμένου Βέλα (Α) με τον Ευρωπαίο επίτροπο Οικονομικών Πιερ Μοσκοβισί, Φεβρουάριος 2019. [Ευρωπαϊκή Ένωση/Eurokinissi]

Σύμφωνα με τα στοιχεία

Η μηχανή αναζήτησης των διαδικασιών επί παραβάσει της Ευρωπαϊκής Επιτροπής

της Κομισιόν σχετικά με τις διαδικασίες επί παραβάσει σε βάρος της Ελλαδας, η Επιτροπή έστειλε επίσημη επιστολή προς την ελληνική κυβέρνηση τον Ιούλιο του 2014, όπου αναφέρθηκε στα σημεία που κατά την εκτίμησή της το ΕΠΧΣΑΑ-ΑΠΕ παραβίασε την ευρωπαϊκή νομοθεσία και συγκεκριμένα την Οδηγία 92/43/ΕΟΚ, η οποία αποτελεί ακρογωνιαίο λίθο για τις περιοχές του δικτύου Natura 2000, αφού αφορά στη διατήρηση των φυσικών οικοτόπων, καθώς και της άγριας πανίδας και χλωρίδας που εντοπίζονται στα όριά τους.

Η Κομισιόν σημείωσε ότι το ΕΠΧΣΑΑ-ΑΠΕ δεν τήρησε τις ενωσιακές υποχρεώσεις των Οδηγιών 2001/42/EK και 92/43/ΕΟΚ, ανάμεσα στα άλλα επειδή ο χωροταξικός σχεδιασμός «δεν λαμβάνει υπόψη τις οικολογικές απαιτήσεις του δικτύου Natura 2000»

Στο σχετικό έγγραφο

Το πλήρες έγγραφο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής

η Κομισιόν προχώρησε σε μερικές αξιοσημείωτες παρατηρήσεις. Πρώτον, ανέφερε ότι η Ελλάδα προχώρησε σε έκδοση αδειών παραγωγής ΑΠΕ πριν εκτιμηθούν οι επιπτώσεις του εκάστοτε έργου, ενώ εντοπίστηκε ότι για έργα με ενδεχόμενες επιπτώσεις σε περιοχές Natura 2000 αδειοδοτήθηκαν πριν από την πραγματοποίηση της δέουσας εκτίμησης των επιπτώσεων, η οποία απαιτείται από την Οδηγία 92/43/ΕΟΚ. Η Επιτροπή σημείωσε επίσης ότι εκατοντάδες ανεμογεννήτριες είχαν ή επρόκειτο να εγκατασταθούν εντός περιοχών του δικτύου Natura 2000 στην Εύβοια –επίσης Περιοχή Αιολικής Προτεραιότητας– και στην Κρήτη, για την οποία υπογράμμισε πως «51 υπάρχοντα/προβλεπόμενα αιολικά πάρκα ενδέχεται να επηρεάσουν περιοχές Natura 2000», την ώρα που κάποια από τα έργα «δεν διαθέτουν καν άδεια παραγωγής», χωρίς μάλιστα να μπορεί να εκτιμηθεί με ποιον τρόπο και σε ποιο βαθμό τα εν λόγω μη αδειοδοτημένα έργα θα επηρεάσουν τις περιοχές Natura.

Η Κομισιόν σημείωσε ακόμη ότι το ΕΠΧΣΑΑ-ΑΠΕ δεν τήρησε τις ενωσιακές υποχρεώσεις της Οδηγίας 2001/42/EK σχετικά με την εκτίμηση των περιβαλλοντικών επιπτώσεων ορισμένων σχεδίων και προγραμμάτων, καθώς και της Οδηγίας 92/43/ΕΟΚ για τη διατήρηση των φυσικών οικοτόπων καθώς και της άγριας πανίδας και χλωρίας των περιοχών Natura, ανάμεσα στα άλλα επειδή ο χωροταξικός σχεδιασμός «δεν λαμβάνει υπόψη τις οικολογικές απαιτήσεις του δικτύου Natura 2000». Ακόμη, η Κομισιόν ανέφερε ότι η Ελλάδα παραβίασε την ίδια Οδηγία, πρώτον, επειδή δεν υπέβαλε το ΕΠΧΣΑΑ-ΑΠΕ σε διαδικασία δέουσας εκτίμησης των επιπτώσεών του στις περιοχές Natura 2000 και συμφώνησε με αυτό το σχέδιο χωρίς να έχει βεβαιωθεί ότι δεν θα παραβλάψει την ακεραιότητα των οικίων περιοχών Natura, δεύτερον, επειδή συμφώνησε για έργο της Damco –100% θυγατρικής του Ομίλου Κοπελούζου– στη Νότια Εύβοια, χωρίς να έχει βεβαιωθεί ότι δεν θα παραβλάψει την ακεραιότητα δύο τόπων Natura 2000, και, τρίτον, επειδή συμφώνησε για διάφορα έργα αιολικών πάρκων στην Κρήτη, χωρίς να έχει βεβαιωθεί ότι δεν θα παραβλάψουν την ακεραιότητα των οικείων τόπων Natura 2000.

ikarystos.jpg

Ανεμογεννήτριες στη νότια Εύβοια. [ikarystos.gr]

Εδώ θα πρέπει να αναφέρουμε ότι παρόλο που η Επιτροπή δεν έχει ακόμα προχωρήσει στη διαβίβαση αιτιολογημένης γνώμης, που είναι το επόμενο στάδιο της διαδικασίας επί παραβάσει, η υπόθεση παραμένει ανοιχτή, κάτι που σημαίνει ότι δεν αποκλείεται η μελλοντική παραπομπή της χώρας στο Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, σε περίπτωση που δεν συμμορφωθεί με την ενωσιακή νομοθεσία.

«Το ΕΠΧΣΑΑ-ΑΠΕ έφερε ένα σαφές χωροταξικό πλαίσιο»

«Ο γενικός κανόνας είναι ότι οι επενδύσεις ΑΠΕ και τα αιολικά πάρκα είναι φιλικά περιβαλλοντικές και άρα συμβατές με την προστασία της βιοποικιλότητας και με τις περιοχές Natura»

Παναγιώτης Παπασταματίου, Γενικός Διευθυντής ΕΛΕΤΑΕΝ

Σχετικά με το ζήτημα το inside story επικοινώνησε με την Ελληνική Επιστημονική Ένωση Αιολικής Ενέργειας (ΕΛΕΤΑΕΝ

Η επίσημη ιστοσελίδα της ΕΛΕΤΑΕΝ

). Ο Παναγιώτης Παπασταματίου, Γενικός Διευθυντής της ΕΛΕΤΑΕΝ, απάντησε: «H Ευρωπαϊκή Επιτροπή εξετάζει οποιαδήποτε καταγγελία έρχεται σε γνώση της. Υπήρξαν φορείς από την Ελλάδα, που υπέβαλαν καταγγελίες προς την Επιτροπή. Η ΕΕ έκρινε ότι οι καταγγελίες αυτές δεν ήταν προδήλως αβάσιμες και έτσι αποφάσισε να τις εξετάσει. Η Κομισιόν δεν έχει ολοκληρώσει την αξιολόγησή της και είναι σε έναν συνεχή διάλογο με την κυβέρνηση τα τελευταία χρόνια. Ωστόσο, η δική μας εικόνα είναι ότι τα επιχειρήματα εντός αυτών των καταγγελιών δεν ευσταθούν. Άλλωστε, έγινε ανάλογη προσφυγή και προς το Συμβούλιο της Επικρατείας (ΣτΕ) το οποίο εξέτασε εις βάθος το ΕΠΧΣΑΑ-ΑΠΕ, κρίνοντάς το επαρκές και σύμφωνο με την εθνική και τη κοινοτική νομοθεσία. Αυτό δείχνει τη νομική και επιστημονική επάρκεια του χωροταξικού σχεδιασμού, χάρη στην οποία δεν έχουμε πλέον συνεχείς ακυρώσεις επενδύσεων αιολικών πάρκων από το ΣτΕ, όπως γινόταν τα προηγούμενα χρόνια, ακριβώς εξαιτίας της έλλειψης ενός σαφούς χωροταξικού πλαισίου».

O κ. Παπασταματίου συμπλήρωσε ότι «πέρα από το νομικό, υπάρχει και ένα ουσιαστικό θέμα. Ο γενικός κανόνας είναι ότι οι επενδύσεις ΑΠΕ γενικότερα και τα αιολικά πάρκα ειδικότερα είναι φιλικά περιβαλλοντικές και άρα συμβατές με την προστασία της βιοποικιλότητας και με τις περιοχές Natura, σε αντίθεση, για παράδειγμα με ένα εργοστάσιο λιγνίτη ή μία τσιμεντοβιομηχανία, που εξ αρχής είναι ασύμβατα με μία περιοχή Natura. Από κει και πέρα, αν αποδεικνυόταν με βάση συγκεκριμένα στοιχεία ότι κάποια συγκεκριμένη επένδυση ΑΠΕ δημιουργεί προβλήματα σε σημαντικά προστατευτέα είδη μιας περιοχής, τότε προφανώς θα πρέπει να απορρίπτεται. Ωστόσο, η απόρριψη μπορεί να γίνει μόνο με συγκεκριμένα επιστημονικά δεδομένα και όχι με γενικές πιθανολογήσεις. Κατά την εκτίμησή μου, στη συζήτηση γίνεται μία αντιστροφή της αρχής της πρόληψης: στην πραγματικότητα, η αρχή της πρόληψης επιβάλλει κατ’ αρχήν την έγκριση των επενδύσεων ΑΠΕ, γιατί είναι επιστημονικά αποδεδειγμένο ότι συμβάλλουν στην αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής. Αυτή είναι η μεγάλη εικόνα, όχι το αντίστροφο».

samothraki.jpg

Το όρος Σάος στη Σαμοθράκη, στο οποίο σχεδιάζεται η τοποθέτηση ανεμογεννητριών, που έχει προκαλέσει αντιδράσεις, καθώς το μεγαλύτερο μέρος του νησιού υπάγεται στο δίκτυο Natura.

Από την πλευρά του, ο κ. Μάντζαρης σχολίασε ότι «ίσως το μεγαλύτερο πρόβλημα στην ανάπτυξη των ΑΠΕ στην Ελλάδα είναι οι αντιδράσεις που εμφανίζονται λόγω της επιλογής του χώρου τοποθέτησής τους και δη των ανεμογεννητριών. Συχνά οι τοπικές αντιδράσεις χαρακτηρίζονται από υπερβολές, ανακρίβειες, οι οποίες βασίζονται σε παραπληροφόρηση ή και βαθιά έλλειψη ενημέρωσης σχετικά με τις επιπτώσεις των ΑΠΕ στο περιβάλλον, τους ανθρώπους ή άλλες οικονομικές δραστηριότητες, τα οφέλη τους για τις τοπικές κοινωνίες ή τα κέρδη των εταιρειών παραγωγής ΑΠΕ. Σαν αποτέλεσμα, εμποδίζεται η πρόοδος ενώ η χώρα παραμένει σιδεροδέσμια της εξάρτησης από τα ρυπογόνα και πλέον ακριβά ορυκτά καύσιμα. Σε άλλες περιπτώσεις, όμως, υπάρχουν πραγματικές αστοχίες εντός οικολογικά ευαίσθητων περιοχών, είτε στη χωροθέτηση, είτε στις υπερβάσεις της φέρουσας ικανότητας της περιοχής στην οποία πρόκειται να εγκατασταθεί ένα αιολικό πάρκο, πράγμα που μπορεί να αποδοθεί σε προβλήματα του ειδικού χωροταξικού πλαισίου για τις ΑΠΕ το οποίο ρυθμίζει τέτοιου είδους ζητήματα. Για να προχωρήσει η ανάπτυξη των ΑΠΕ είναι απαραίτητη η διαμόρφωση ενός νέου ειδικού χωροταξικού πλαισίου που θα αντιμετωπίζει αποτελεσματικά τα καταγεγραμμένα προβλήματα από την εφαρμογή του προηγούμενου ειδικού χωροταξικού πλαισίου και θα αντιλαμβάνεται την ανάγκη εφαρμογής όχι μόνο της κλιματικής πολιτικής, αλλά και του συνόλου της περιβαλλοντικής νομοθεσίας και ειδικά αυτής που αφορά στη διατήρηση της βιοποικιλότητας. Το νέο πλαίσιο πρέπει να προκύψει μέσα από εκτενή διαβούλευση και συμμετοχή όλων των εμπλεκομένων φορέων».

Η αναθεώρηση του ΕΠΧΣΑΑ-ΑΠΕ και η προστασία των περιοχών Natura

Στο κείμενο

Το πλήρες κείμενο των τεχνικών προδιαγραφών

των τεχνικών προδιαγραφών για την αναθεώρηση του ΕΠΧΣΑΑ-ΑΠΕ αναφέρεται ότι πρέπει να ληφθεί εκ νέου υπόψη η ευρωπαϊκή και εθνική νομοθεσία για τις περιοχές Natura 2000, καθώς και να αξιολογηθούν οι επιπτώσεις του χωρικού σχεδιασμού «στην προστασία και συνεκτικότητα του δικτύου Natura 2000 ως βασικού εργαλείου χωρικού σχεδιασμού για την προστασία της βιοποικιλότητας της χώρας». Ακόμη, το κείμενο υπογραμμίζει ότι η αξιολόγηση για τις ζώνες αποκλεισμού θα πρέπει να γίνει με ιδιαίτερη έμφαση στην εφαρμογή της Οδηγίας 92/43, διατάξεις της οποίας η χώρα παραβίασε, σύμφωνα με την Κομισιόν.

«Σε όλους τους κλάδους και τις δραστηριότητες πάντα υπάρχουν περιθώρια και δεν γίνονται τα πάντα τέλεια», σημείωσε ο κ. Παπασταματίου. «Μέσα από μία πορεία δύο και πλέον δεκαετιών, όλοι έχουμε γίνει σοφότεροι, συμπεριλαμβανομένων ημών, των επιστημόνων και των επιχειρήσεων του αιολικού κλάδου. Αποψή μας είναι ότι η χωροθέτηση ενός πάρκου είναι από τους σημαντικότερους παράγοντες για τη συμβατότητά του με τη βιοποικιλότητα. Για παράδειγμα, δεν θα πάμε να βάλουμε αιολικά πάρκα σε μία αποικία προστατευόμενου είδους πτηνού. Ωστόσο, σε αντίθεση με τον τρόπο που λειτουργούσαν άλλες επιχειρήσεις στο παρελθόν –όπως η ΔΕΗ, που για δεκαετίες λειτουργούσε λιγνιτικούς σταθμούς χωρίς περιβαλλοντική άδεια– εμείς ευτυχώς λειτουργούμε κάτω από ένα πολύ σφιχτό πλαίσιο κανόνων, που περιλαμβάνουν μεταξύ άλλων την εκπόνηση και εφαρμογή αναλυτικών, λεπτομερών και συγκεκριμένων περιβαλλοντικών μελετών καθώς και κάτω από έναν μεγεθυντικό φακό οργανώσεων, διοίκησης και τοπικών κοινωνιών με εύλογες ανησυχίες που εποπτεύουν και ελέγχουν την δραστηριότητα των αιολικών πάρκων. Η κριτική περί copy-paste μελετών είναι άτοπη και άδικη και δεν λαμβάνει υπόψη τις προσπάθειες των στελεχών της διοίκησης, των επιστημόνων και των εργαζομένων των εταίρων για ουσιαστική προστασία του περιβάλλοντος».

ppapastamatiou.jpg

Ο Παναγιώτης Παπασταματίου.

Ο κ. Παπασταματίου πρόσθεσε ότι «ο κανόνας λοιπόν –επαναλαμβάνω, ο κανόνας, εξαιρέσεις μπορούν να υπάρχουν– είναι ότι οι επενδύσεις ΑΠΕ έχουν μελετηθεί στο μέγιστο δυνατό βαθμό και είναι απολύτως νόμιμες. Αυτή τη στιγμή έχουμε 597 ανεμογεννήτριες

Διαβάστε περισσότερα σχετικά στο Στρατηγικό Κείμενο Πολιτικής και Θέσεων της ΕΛΕΤΑΕΝ

που λειτουργούν μέσα σε περιοχές Natura 2000. Υπάρχει μια κρίσιμη μάζα. Η απολογιστική εικόνα που έχουμε είναι ότι η αιολική δραστηριότητα είναι συμβατή με τις περιοχές Natura. Άλλωστε, από την έως τώρα λειτουργία τους και η διοίκηση μπορεί να εξάγει συμπεράσματα για το ποιες είναι οι πραγματικές επιπτώσεις τους. Διαθέτει εκθέσεις εποπτείας και διενεργεί ελέγχους. Την ενθαρρύνουμε να δημοσιοποιήσει έναν απολογισμό. Η δική μας πείρα δείχνει ότι οι πραγματικές απολογιστικές επιπτώσεις σε περιοχές Natura δεν δικαιολογούν το εύρος των αντιδράσεων. Οι ανεμογεννήτριες έχουν μία πολύ μικρή κάλυψη σε οικοτόπους περιοχών Natura. Ακόμη, όπου χρειάζεται αξιοποιούνται νέες τεχνολογίες, όπως συστήματα αποτροπής ή ραντάρ, ώστε όταν πλησιάζει πτηνό, να διώχνεται με ηχητικό σήμα, ή να σταματάει η ανεμογεννήτρια. Όλες οι δραστηριότητες έχουν κάποιο αποτύπωμα στο περιβάλλον και πρέπει να εξετάζονται επιστημονικά. Ωστόσο, με την ανάγκη να φύγουμε από ορυκτά καύσιμα, οι αντιδράσεις κατά σχεδόν όλων των αιολικών πάρκων στην Ελλάδα είναι ασύμμετρες».

«Ακόμη, θα πρέπει να δοθεί βάρος στο πώς η Ελλάδα θα μπορέσει να αναπτύξει νέα δίκτυα και να εξάγει πράσινη ενέργεια σε άλλες χώρες. Δυστυχώς, τα δίκτυα στα Βαλκάνια είναι ακόμη ασθενή. Η ανάπτυξη τέτοιων υποδομών θα βοηθούσε και σε γεωπολιτικό επίπεδο. Και εδώ θέλω να κάνω μία επισήμανση: ακούω το γεωστρατηγικό επιχείρημα σχετικά με την εξόρυξη υδρογονανθράκων. Πρόκειται για μία εύλογη προσδοκία, ωστόσο αναρωτιέμαι: παίζουμε ως χώρα το στοίχημα των υδρογονανθράκων, οι οποίοι, αν τελικά ανακαλυφθούν, θα αξιοποιηθούν μετά από 15 και πλέον χρόνια. Την ίδια ώρα το αιολικό δυναμικό αποτελεί έναν 100% βεβαιωμένο ενεργειακό πόρο της Ελλάδας, τον οποίο, μέσα από ανάπτυξη δικτύων στα Βαλκάνια, μπορούμε να “πουλήσουμε” ως ένα στοιχείο ενίσχυσης της ενεργειακής ανεξαρτησίας της Ευρώπης, προωθώντας έναν πυλώνα ενεργειακής διάστασης στην εξωτερική μας πολιτική. Αυτό είναι γεωστρατηγική ενδυνάμωση», συμπλήρωσε ο Γενικός Διευθυντής της ΕΛΕΤΑΕΝ.

Αξίζει ακόμα να αναφέρουμε ότι το 2017 δημοσιεύθηκε το αναθεωρημένο περιφερειακό χωροταξικό πλαίσιο της Περιφέρειας Κρήτης, το οποίο όρισε

Κατεβάστε εδώ το ΦΕΚ του Περιφερειακού Χωροταξικού Πλαισίου της Περιφέρειας Κρήτης

ότι «εξαιρούνται οι περιοχές του δικτύου NATURA 2000 και οι λοιπές προστατευόμενες περιοχές από την εγκατάσταση Αιολικών και Ηλιοθερμικών Πάρκων». Σε αυτό αντέδρασε έντονα η ΕΛΕΤΑΕΝ, αναφέροντας

Διαβάστε ολόκληρη την ανακοίνωση της ΕΛΕΤΑΕΝ

μεταξύ άλλων σε ανακοίνωσή της ότι «φαίνεται ότι η κυβέρνηση πιστεύει ότι μπορεί να ορίζονται εκ των προτέρων τεράστιες εκτάσεις ως ζώνες αποκλεισμού για κάθε αιολικό πάρκο χωρίς καμία ειδική μελέτη ή κατά περίπτωση εξέταση».

Ανησυχία για 10 περιοχές Natura σε νησίδες του Αιγαίου

Την ώρα που η αναθεώρηση του χωροταξικού σχεδιασμού βρίσκεται σε εξέλιξη, τους τελευταίους μήνες έχουν εκφραστεί νέες ανησυχίες σχετικά με τις επιπτώσεις ενός έργου εγκατάστασης τριών Αιολικών Σταθμών Παραγωγής Ηλεκτρικής Ενέργειας σε 14 προστατευόμενες ακατοίκητες νησίδες του Νοτίου Αιγαίου, στο πλαίσιο του οποίου σχεδιάζεται η τοποθέτηση 106 ανεμογεννητριών, η δημιουργία 14 λιμανιών και 14 ελικοδρομίων, καθώς και η διάνοιξη δρόμων συνολικού μήκους 71 χιλιομέτρων, σε εκτάσεις που περιλαμβάνουν 10 περιοχές του δικτύου Natura 2000 –έξι Ζώνες Ειδικής Προστασίας και τέσσερις Ειδικές Ζώνες Διατήρησης– και ακόμη έξι Σημαντικές Περιοχές για τα Πουλιά της Ελλάδας (ΣΠΠΕ). Είναι αξιοσημείωτο ότι από αδειοδοτικής πλευράς, μετά από σχετικές αποφάσεις του ΣτΕ, οι ΣΠΠΕ αντιμετωπίζονται ως ΖΕΠ.

«Οι νησίδες του Αιγαίου είναι hotspot βιοποικιλότητας με υψηλά ποσοστά ενδημισμού για είδη ασπονδύλων, φυτών και ερπετών, ενώ είναι τα τελευταία καταφύγια για σπάνια και σημαντικά είδη πουλιών, ακριβώς λόγω του ακατοίκητου χαρακτήρα τους».

Ελληνική Ορνιθολογική Εταιρεία

Σε έκθεση

Απόρριψη Μελέτης Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων για έργο εγκατάστασης Αιολικών Σταθμών Παραγωγής Ηλεκτρικής Ενέργειας στο νότιο Αιγαίο | Ελληνική Ορνιθολογική Εταιρεία

που συνέταξε απορρίπτοντας τη Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων (ΜΠΕ) και τη Μελέτη Ειδικής Οικολογικής Αξιολόγησης (ΜΕΟΑ) του εν λόγω έργου, η Ορνιθολογική ανέφερε ότι «οι νησίδες του Αιγαίου είναι hotspot βιοποικιλότητας με υψηλά ποσοστά ενδημισμού για είδη ασπονδύλων, φυτών και ερπετών, ενώ είναι τα τελευταία καταφύγια και για ορισμένα σπάνια και σημαντικά είδη πουλιών, ακριβώς λόγω του ακατοίκητου χαρακτήρα τους. Ο διαπρεπής Αμερικανός ορνιθολόγος Τζορτζ Γουάτσον, που έκανε την διδακτορική του διατριβή στα πουλιά των νησίδων του Καρπάθιου Aρχιπελάγους, χαρακτήρισε τις ακατοίκητες νησίδες του Αιγαίου ως τα “Γκαλαπάγκος της Μεσογείου”». Η Ορνιθολογική συμπλήρωσε ότι «η χωροθέτηση ενός τέτοιου έργου είναι εντελώς ασύμβατη με την προστασία των πολύτιμων νησίδων και θα προκαλέσει ανεπανόρθωτη μη αναστρέψιμη βλάβη σε 10 τόπους του δικτύου Natura 2000 και σε έξι ΣΠΠΕ. Δεν υπάρχει κανένα νόημα, εφόσον η διοίκηση επιτρέψει ένα τέτοιο έργο στις τόσο ευαίσθητες νησίδες, να συνεχίζουμε να αναφερόμαστε σε αυτές ως περιοχές του δικτύου Natura 2000. Το επόμενο βήμα από την κατασκευή και λειτουργία του έργου θα είναι η απένταξη των περιοχών αυτών από το δίκτυο Natura 2000».

Σταχυολογώντας μερικά από τα σημαντικότερα σημεία κριτικής, η Ορνιθολογική αναφέρει ότι παρά τις σημαντικές επιπτώσεις του έργου στους πληθυσμούς και τις φωλιές πολλών ειδών εξαιτίας της έντονης ανθρώπινης παρουσίας, «η ΜΠΕ και η ΜΕΟΑ τις παραβλέπουν ή τις θεωρούν ασθενείς αποκλειστικά και μόνο επειδή παρακάμπτουν ή εφαρμόζουν αυθαίρετα ή/και επιλεκτικά την υφιστάμενη νομοθεσία και τις προδιαγραφές για έργα τέτοιας κλίμακας στον πυρήνα προστατευόμενων περιοχών». Και αυτό γιατί ανάμεσα στα άλλα, οι παραπάνω μελέτες θέτουν «χωρίς καμία τεκμηρίωση το όριο των μόλις 300 μέτρων ως απόσταση ασφαλείας των ανεμογεννητριών από τις αποικίες Μαυροπετρίτη (σ.σ.: είδος χαρακτηρισμού, που σημαίνει ότι η παρουσία του λαμβάνεται υπόψη για την ένταξη μίας περιοχής στο δίκτυο Natura), ενώ όλες οι βιβλιογραφικές αναφορές μιλούν για υπερδεκαπλάσια απόσταση». Ακόμη, με βάση την Οδηγία 92/43/ΕΟΚ, η Ορνιθολογική ανέφερε ότι «η ΜΠΕ/ΜΕΟΑ όφειλε να αποδείξει πέραν πάσης επιστημονικής αμφιβολίας ότι η οικολογική ακεραιότητα των ΖΕΠ, δηλαδή τα δομικά και λειτουργικά χαρακτηριστικά των οικοσυστημάτων ολόκληρης της έκτασης των περιοχών Natura 2000, που σχετίζονται με την υποστήριξη του αντικειμένου προστασίας, δεν θα αλλοιωθούν ανεπανόρθωτα από το προτεινόμενο έργο. Σε αυτήν και μόνο την περίπτωση δύναται με βάση τη νομοθεσία να χορηγηθεί αδειοδότηση για το έργο από τις εθνικές αρχές. Είναι προφανές ότι η ΜΠΕ αποδεικνύεται καταφανώς ανεπαρκής στο να τεκμηριώσει ότι το εν λόγω έργο δεν θα παραβλάψει την ακεραιότητα των τόπων και ως τέτοια η διοίκηση οφείλει να την απορρίψει».

Η ανάγκη για μετάβαση στην πράσινη ενέργεια πρέπει να λάβει υπόψη τις εκκλήσεις για προστασία της βιοποικιλότητας από άστοχες χωροθετήσεις, οι οποίες θα ακυρώσουν την βασική αποστολή των ΑΠΕ, που είναι η προστασία του περιβάλλοντος.

Είναι αξιοσημείωτο ότι η απόφαση έναρξης της διαδικασίας αδειοδότησης του παραπάνω έργου ξεκίνησε πριν την εκπόνηση των Προεδρικών Διαταγμάτων

Η Ελλάδα ενώπιον της ευρωπαϊκής δικαιοσύνης για ανεπαρκή προστασία του δικτύου Natura 2000

–τα οποία βρίσκονται σε εξέλιξη και αναμένεται να ολοκληρωθούν το 2021– που θα καθορίζουν τις ζώνες προστασίας, χρήσεις γης και επιτρεπόμενες δραστηριότητες εντός των περιοχών Natura της Ελλάδας και άρα των παραπάνω νησίδων, το νομοθετικό πλαίσιο των οποίων εκτιμάται από την επιστημονική κοινότητα ότι θα είναι αυστηρό λόγω της ιδιαίτερα υψηλής οικολογικής σημασίας τους.

Οι ΑΠΕ αποτελούν σήμερα το σημαντικότερο εργαλείο για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής και την επίτευξη των ενωσιακών στόχων για αύξηση της κατανάλωσης ενέργειας από εναλλακτικές πηγές στην Ελλάδα. Μέχρι το 2020, η Ελλάδα οφείλει να πετύχει ποσοστό 20% στην τελική κατανάλωση ενέργειας από ΑΠΕ, την ώρα που το 2016 βρισκόταν στο 15,2%, επίδοση που οδηγεί στο συμπέρασμα ότι δεν θα επιτευχθεί ο στόχος του 2020. Μάλιστα, στο προσχέδιο του Εθνικού Σχεδίου για την Ενέργεια και το Κλίμα που κατέθεσε η ελληνική κυβέρνηση τον Ιανουάριο του 2019, ο στόχος για το 2030 είναι 31% ΑΠΕ στην ακαθάριστη τελική κατανάλωση ενέργειας, με τη νέα κυβέρνηση να έχει ανακοινώσει αύξηση της φιλοδοξίας στο 35%. Από αυτά προκύπτει ότι πρέπει να «τρέξουμε» στην ανάπτυξη των ΑΠΕ. Ωστόσο, η αναγνωρισμένη ανάγκη για ταχεία μετάβαση στην πράσινη ενέργεια θα πρέπει, μέσα από διάλογο μεταξύ των φορέων, να λάβει υπόψη τις εκκλήσεις για προστασία της βιοποικιλότητας από άστοχες χωροθετήσεις, οι οποίες εν τέλει θα ακυρώσουν την βασική αποστολή των ΑΠΕ, που είναι η προστασία του περιβάλλοντος.

Θοδωρής Χονδρόγιαννος

Σπούδασε νομικά στο Πανεπιστήμιο Αθηνών. Πήρε το δημοσιογραφικό βάπτισμα του πυρός στην Popaganda. Εργάστηκε στο γερμανικό κανάλι Offener Kanal και το Vice και συνεργάζεται ως fixer/producer με διεθνή ραδιοτηλεοπτικά ΜΜΕ. Έχει ασχοληθεί με το βίντεο και τη φωτογραφία.

Εάν οι κατασκευαστές ελκυστήρων λάμβαναν  υπόψη τη συμπεριφορά ανατροπής, θα μπορούσαν να προληφθούν τα περιστατικά ανατροπής – εκτροπής ελκυστήρων, λένε οι ερευνητές.

Οι Ιάπωνες επιστήμονες μπορεί να έχουν κατανοήσει τον μηχανισμό για την πρόληψη των ατυχημάτων που καταλήγουν σε τρακτέρ – μια κύρια αιτία θανάτου για τους αγρότες σε όλο τον κόσμο.

Η έκθεσή τους, που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Biosystems Engineering , προσπάθησε να καταλάβει τι αναγκάζει τον ελκυστήρα να ανατραπεί και να βρει τον τρόπο με τον οποίο τα οχήματα κινούνται προτού η άκρη τους συναντηθεί  με μια σφαίρα αναπήδησης στο έδαφος.

Ο Kenshi Sakai, συγγραφέας της μελέτης, εξήγησε σε ένα δελτίο τύπου ότι οι περισσότεροι αγροτικοί ελκυστήρες δεν διαθέτουν συστήματα ανάρτησης, αποτέλεσμα να προκαλούν βίαιες δονήσεις με τροχούς που συχνά εκτοξεύονται από το έδαφος.

Αν ο  εμπρός τροχός ενός ελκυστήρα αφήσει το έδαφος, αναπηδά.

Αυτό μπορεί να αναγκάσει τους πίσω τροχούς να εγκαταλείψουν το δρόμο και να προκαλέσουν ανατροπή ακόμα και σε επίπεδο έδαφος.

Η Sakai λέει ότι τα πρότυπα μοντέλα αγροτικών ελκυστήρων δεν έχουν υπολογίσει αυτό που ονομάζει το “φαινόμενο αναπήδησης”.

Οι ερευνητές εξέτασαν τον τρόπο με τον οποίο ένας ελκυστήρας θα αντιδρούσε σε πολλά σενάρια αναπήδησης μέσω προσομοιώσεων υπολογιστών με την ίδια μέθοδο που χρησιμοποιείται για να καταλάβει πώς μια μπάλα αναχωρεί και επιστρέφει σε μια επιφάνεια.

Σημείωσαν ότι η αναπήδηση γίνετε ιδιαιτέρως  σοβαρή όταν οι ελκυστήρες βρισκόταν σε απότομες πλαγιές, οπού εκεί μπορεί εύκολα να έχουμε Τουμπάρισμα με ολέθριες συνέπειες για τον χειριστή του Αγροτικού οχήματος.

Ο Sakai δήλωσε ότι εάν ο δρόμος έχει κλίση μεγαλύτερη των 18 μοιρών, η πιθανότητα ότι οι τροχοί θα εγκαταλείψουν τον δρόμο αυξάνεται σημαντικά.

Ο Sakai είπε ότι όταν οι κατασκευαστές κάνουν νέα μοντέλα ελκυστήρων, θα πρέπει να το λάβουν αυτό υπόψη.

“Το προτεινόμενο μοντέλο μας θα μπορούσε να είναι ένα νέο παράδειγμα στο μοντέλο γεωργικών ελκυστήρων”, δήλωσε ο Sakai σε δελτίο τύπου.

Πρόσθεσε ότι ο στόχος της ομάδας του είναι να αναπτύξει έναν προσομοιωτή οδήγησης ελκυστήρων για να αναδημιουργήσει ατυχήματα και να χρησιμεύσει ως εκπαιδευτικό εργαλείο για την πρόληψη των θανατηφόρων ατυχημάτων.

Φυσικά η συγκεκριμένη έρευνα εστιάζει στο σύστημα ενεργής και παθητικής ανάρτησης των τρακτέρ, είναι ευνόητο να έχουμε Παθητική προστασία που προτείνει ο κατασκευαστής ( σχετικό κλωβό ασφαλείας ή Μπάρες προστασίας.

Στο άμεσο μέλλον μαζί με το πρωτόκολλο αυτόνομης οδήγησης για όλα τα οχήματα που θα κινούνται σε δρόμους θα εφαρμοστεί και στον Αγροτικό τομέα το ίδιο σε τρακτέρ και εργαλεία, με χρήση τεχνητής νοημοσύνης ( Μηχανικής Μάθησης ) και Cloud.

• Τα χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία παγκοσμίως μειώνονται για πρώτη φορά, μετά την οικονομική κρίση.

• Η σύγκλιση μεταξύ των φτωχότερων και των πλουσιότερων χωρών ανακόπτεται

• Η αύξηση των οφειλών σταθεροποιείται σε υψηλά επίπεδα

• Τα χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία στην Ελλάδα μειώθηκαν κατά 7,2%

• Η μεσαία τάξη σε στασιμότητα παγκοσμίως.

Τα παραπάνω διαπιστώνει η δέκατη έκδοση της Έκθεσης Παγκόσμιου Πλούτου της Allianz, κάτω από το μικροσκόπιο της οποίας βρίσκονται τα περιουσιακά στοιχεία και τα χρέη των νοικοκυριών σε περισσότερες από 50 χώρες.

Σύμφωνα με την έκθεση, το 2018, τα χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία στις βιομηχανικές και αναπτυσσόμενες χώρες μειώθηκαν συγχρόνως για πρώτη φορά. Ακόμα και στην κορύφωση της χρηματοοικονομικής κρίσης το 2008, αυτό δεν είχε συμβεί.

Οι αποταμιευτές βρέθηκαν σε δύσκολη θέση διεθνώς: Από τη μία πλευρά η κλιμάκωση των εμπορικών διαφορών μεταξύ των ΗΠΑ και της Κίνας, το ατελείωτο σίριαλ του Brexit και οι αυξανόμενες γεωπολιτικές εντάσεις και από την άλλη, οι όλο και πιο δυσμενείς νομισματικές συνθήκες και η ανακοίνωση της ομαλοποίησης της νομισματικής πολιτικής.

Οι χρηματιστηριακές αγορές αντέδρασαν ανάλογα: Οι τιμές των μετοχών μειώθηκαν παγκοσμίως κατά 12% το 2018. Αυτό είχε άμεσο αντίκτυπο στην αύξηση των περιουσιακών στοιχείων. Σε διεθνές επίπεδο, τα μικτά χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία των νοικοκυριών μειώθηκαν κατά 0,1% και παρέμειναν περίπου στα 172,5 τρισεκατομμύρια ευρώ.

Η σύγκλιση μεταξύ των φτωχότερων και των πλουσιότερων χωρών ανακόπτεται

Το 2018, τα μικτά χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία στις αναδυόμενες αγορές όχι μόνο μειώθηκαν για πρώτη φορά, αλλά η μείωση κατά -0,4%, ήταν μεγαλύτερη από εκείνη στις βιομηχανικές χώρες (-0,1%). Η ισχνή ανάπτυξη της Κίνας, όπου τα χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία μειώθηκαν κατά 3,4% διαδραμάτισε σημαντικό ρόλο σε αυτή την εξέλιξη. Ωστόσο, άλλες σημαντικές αναδυόμενες αγορές, όπως το Μεξικό και η Νότια Αφρική σημείωσαν και αυτές σημαντικές απώλειες το 2018.

Πρόκειται για μια σημαντική αναστροφή της τάσης σε παγκόσμιο επίπεδο. Κατά τις δυο περασμένες δεκαετίες, η διαφορά στον ρυθμό ανάπτυξης μεταξύ των φτωχότερων και των πλουσιότερων περιοχών του κόσμου παραμένει σταθερά στις 11,2 μονάδες κατά μέσο όρο. Φαίνεται, ότι οι εμπορικές διαμάχες προκάλεσαν μια ξαφνική διακοπή στη διαδικασία σύγκλισης μεταξύ των φτωχότερων και των πλουσιότερων χωρών. Ούτε όμως οι βιομηχανικές χώρες ωφελήθηκαν. Τόσο η Ιαπωνία (-1,2%), όσο και η Δυτική Ευρώπη (-0,2%) και η Βόρεια Αμερική (-0,3%) αντιμετώπισαν αρνητικούς ρυθμούς αύξησης των του χρηματοοικονομικού πλούτου.

Η αύξηση των οφειλών σταθεροποιήθηκε σε υψηλά επίπεδα

Σε παγκόσμιο επίπεδο, οι οφειλές των νοικοκυριών αυξήθηκαν κατά 5,7% το 2018, ποσοστό οριακά χαμηλότερο από το 6% του περασμένου έτους, αλλά επίσης κατά πολύ μεγαλύτερο από τη μακροπρόθεσμη μέση ετήσια αύξηση του 3,6%.

Ο λόγος χρέους προς ΑΕΠ, διεθνώς, ωστόσο, παρέμεινε σταθερός στο 65,1%, χάρη στην ακόμη ισχυρή οικονομική ανάπτυξη. Οι περισσότερες περιοχές κατέγραψαν μια παρόμοια αύξηση ως προς αυτό.

Η Ασία (εξαιρουμένης της Ιαπωνίας) αποτελεί μια ιδιαίτερη περίπτωση. Μόνο τα τρία τελευταία χρόνια, ο λόγος του χρέους εκτινάχθηκε κατά περίπου δέκα ποσοστιαίες μονάδες, εξαιτίας κυρίως της Κίνας (+15 ποσοστιαίες μονάδες).

Εξαιτίας της σημαντικής ανάπτυξης του χρέους, τα καθαρά χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία, δηλαδή η διαφορά μεταξύ των μικτών χρηματοοικονομικών περιουσιακών στοιχείων και του χρέους, μειώθηκε κατά 1,9% στα 129,8 τρισεκατομμύρια ευρώ στο τέλος του 2018.

Οι αναπτυσσόμενες χώρες, ειδικά, υπέστησαν μια δραστική μείωση, καθώς τα καθαρά χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία συρρικνώθηκαν κατά 5,7% (στις βιομηχανικές χώρες: -1,1%).

Ελλάδα: Τα χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία μειώνονται κατά 7,2%

Τα μικτά χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία των ελληνικών νοικοκυριών μειώθηκαν κατά 7,2% το 2018, σημειώνοντας τη μεγαλύτερη μείωση από το 2011. Στη Δυτική Ευρώπη, μόνο τα ιταλικά νοικοκυριά υπέστησαν αντίστοιχη μείωση το περασμένο έτος (-4,8%).

Σε σύγκριση με τα υψηλότερα προ-κρίσης επίπεδα του 2007, τα μικτά χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία στην Ελλάδα έχουν μειωθεί σχεδόν κατά 30%.

Στην Ιταλία, εξακολουθούν να βρίσκονται 1% κάτω από την ανώτατη τιμή τους, αλλά όλες οι άλλες Ευρωπαϊκές χώρες έχουν ήδη ανακτήσει τις απώλειες που καταγράφηκαν κατά τη διάρκεια της χρηματοοικονομικής κρίσης και της κρίσης του ευρώ.

Αυτή η μείωση πυροδοτήθηκε από μια σημαντική πτώση στα χρεόγραφα, κυρίως τις μετοχές και τα επενδυτικά funds, κατά 18% (ύστερα από μια αύξηση κατά 30,5% το προηγούμενο έτος).

Παρότι τα ελληνικά νοικοκυριά δεν ήταν τα μόνα που αντιμετώπιζαν πλήγμα στα χαρτοφυλάκιά τους, ξεχωρίζουν ιδιαίτερα για έναν άλλο λόγο: δεν αποταμιεύουν, αλλά αντίθετα πωλούν τις κινητές αξίες που κατέχουν (όπως και πολλοί άλλοι Ευρωπαίοι) και αποσύρουν χρήματα από τις τραπεζικές τους καταθέσεις και αποταμιεύσεις, για ένατη συνεχή χρονιά, με αποτέλεσμα οι τραπεζικές καταθέσεις να μειωθούν κατά 2,1% το 2018.

Αυτή η αποταμιευτική συμπεριφορά αποτελεί αποδεικτικό στοιχείο της βαθιάς οικονομικής κρίσης την οποία βίωσε η Ελλάδα και από της οποίας τις συνέπειες εξακολουθεί να ταλανίζεται.

Τα μόνα χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία που αυξήθηκαν ήταν οι ασφάλειες και οι συντάξεις, με μια άνοδο της τάξης του 4,1%. Όμως, αυτή η κατηγορία των χρηματοοικονομικών περιουσιακών στοιχείων αποτελεί λιγότερο από το 5% όλων των χρηματοοικονομικών περιουσιακών στοιχείων, ενώ οι τραπεζικές καταθέσεις αποτελούν το 65%.

Οι οφειλές μειώθηκαν κατά 4% για όγδοη συνεχή χρονιά, οδηγώντας στη μείωση του ιδιωτικού χρέους κατά 30,4% από το 2010. Ο λόγος του χρέους των νοικοκυριών, συνεχίζει να μειώνεται, φτάνοντας στο 58,1% στο τέλος του 2018, ποσοστό χαμηλότερο κατά 18 ποσοστιαίες μονάδες από την ανώτατη τιμή του 2010, αλλά και κατά 16 ποσοστιαίες μονάδες από τον μέσο όρο της Δυτικής Ευρώπης.

Οι Ασιατικές και Σκανδιναβικές χώρες αναπτύσσονται, οι χώρες του ευρώ ακολουθούν φθίνουσα πορεία

Τα καθαρά χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία στην Ελλάδα μειώθηκαν κατά 9,6% το 2018. Με κατά κεφαλήν χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία 13.090 ευρώ, η Ελλάδα έπεσε τέσσερις θέσεις, στην 31^η, της κατάταξης των πλουσιότερων χωρών. Στην κορυφή, οι ΗΠΑ αντικατέστησαν πάλι την Ελβετία, κυρίως λόγω του ισχυρού δολαρίου. Το 2000, η Ελλάδα βρισκόταν στην 21^η θέση. Επομένως, ανήκει στην ομάδα των «χαμένων» – μαζί  με κάποιες άλλες χώρες της Ευρωζώνης, όπως η Ιταλία (-10 θέσεις), η Γαλλία (-5 θέσεις) και το Βέλγιο (-4 θέσεις), οι οποίες έπεσαν αρκετά από το 2000. Από την άλλη πλευρά, στους νικητές περιλαμβάνονται η Σιγκαπούρη (+13 θέσεις) και η Ταϊβάν (+10 θέσεις), καθώς επίσης και η Σουηδία (+6 θέσεις), η Αυστραλία (+5 θέσεις) και η Νότια Κορέα (+5 θέσεις).

Ευδιάκριτες οι πληγές της κρίσης

Αναλύοντας τις μετακινήσεις πληθυσμών ανάμεσα στις τάξεις πλούτου, οι πληγές της χρηματοοικονομικής και νομισματικής κρίσης του ευρώ είναι, και πάλι, ευδιάκριτες. Ενώ οι αναπτυσσόμενες χώρες – που βρίσκονται κυρίως στην Ασία – έχουν σημειώσει δύο δεκαετίες κοινωνικής ανάπτυξης, η αντίστοιχη εικόνα για τους Δυτικούς Ευρωπαίους και τους Αμερικανούς είναι λίγο πιο ζοφερή.

Πράγματι, μόνο σε αυτές τις δύο περιοχές, οι τάξεις με τον χαμηλότερο οικονομικό πλούτο αυξήθηκαν από το 2000 κατά 4% του πληθυσμού στη Δυτική Ευρώπη, ενώ η τάξη με τον μεγαλύτερο πλούτο μειώθηκε κατά 6% και 9% για τον πληθυσμό της Δυτικής Ευρώπης και της Βόρειας Αμερικής, αντίστοιχα, εάν προσαρμοστούν στην αύξηση του πληθυσμού.

Στην Ελλάδα, ο αριθμός των ανθρώπων που ανήκουν στην κατώτερη τάξη χρηματοοικονομικού πλούτου αυξήθηκε κατά περισσότερο από 3 εκατομμύρια ανθρώπους και αυτοί που ανήκουν στην ανώτερη τάξη μειώθηκαν κατά 2 εκατομμύρια.

Αποφεύγοντας τις γενικεύσεις

Ο νέος δείκτης Allianz Wealth Equity Indicator (AWEI) δίνει μια πιο ακριβή εικόνα της διανομής του εθνικού πλούτου, υπό ένα συγκριτικό πρίσμα.

Σε κάποιες περιπτώσεις, τεκμηριώνει την γενική αντίληψη, λαμβάνοντας υπόψη τις δύο αντίθετες περιπτώσεις των ΗΠΑ – που δείχνουν μια πολύ ασύμμετρη κατανομή του πλούτου – και της Ιαπωνίας, η οποία ανήκει στις περισσότερο ίσες κοινωνίες.

Σε άλλες περιπτώσεις ο δείκτης AWEI δίνει κάποια ιδιαίτερα αναπάντεχα στοιχεία.

Οι Σκανδιναβικές χώρες, σε αντίθεση με τη φήμη τους, έχουν μια ιδιαίτερα άνιση κατανομή του πλούτου (πιθανή ερμηνεία: υπάρχουν υψηλά στεγαστικά δάνεια).

Από την άλλη πλευρά, η Ισπανία αλλά και η Ιταλία, παρά τις πρόσφατες κρίσεις που πέρασαν, εξακολουθούν να βρίσκονται ανάμεσα στις χώρες με την πιο ίση κατανομή πλούτου. Η Ελλάδα ανήκει, επίσης, σε αυτή την ομάδα χωρών.

Ο δείκτης φανερώνει, επίσης, ότι η κατανομή του πλούτου στην Κίνα γίνεται ολοένα και χειρότερη. Η περίοδος της καλπάζουσας ανάπτυξης έχει πλέον περάσει ανεπιστρεπτί. Το κοινωνικό ζήτημα της κατανομής του πλούτου γίνεται όλο και πιο επιτακτικό και στην Κίνα.

Διαβάστε ολόκληρη την Έκθεση στο website του Ομίλου Allianz: https://www.allianz.com/en/economic_research/ στην ενότητα Publications/Specials.