Μηνολόγιον Νοεμβρίου έτους 2019
Posted by sarant στο 1 Νοέμβριος, 2019
Το Μηνολόγιο, που το δημοσιεύω εδώ συνήθως την πρώτη του μηνός, ήταν ιδέα του πατέρα μου, του αξέχαστου Δημήτρη Σαραντάκου, ο οποίος αρχικά το δημοσίευε στο περιοδικό Φιστίκι, που έβγαζε επί πολλά χρόνια στην Αίγινα. Στο εδώ ιστολόγιο, το Μηνολόγιο άρχισε να δημοσιεύεται τον Οκτώβρη του 2010 και βέβαια μέσα σε 12 μήνες έκλεισε τον κύκλο. Τότε, αποφάσισα να εξακολουθήσω να το δημοσιεύω στις αρχές κάθε μήνα, επειδή έχει γίνει το σταθερό σημείο αναφοράς για τα γεγονότα του μήνα, που ενημερώνεται συνεχώς με δικά σας σχόλια μέσα στη διάρκεια του μήνα, σχόλια που συνήθως αφορούν επισήμανση ημερομηνιών, αν και κυρίως αγγελτήρια θανάτων.
Οπότε, συνεχίζω τις δημοσιεύσεις όσο θα υπάρχει ενδιαφέρον, προσθέτοντας πάντοτε δικές σας προτάσεις από πέρυσι. Πάντως, σε κάποιες περιπτώσεις η επέτειος έχει εσκεμμένα μετατεθεί κατά μία ημέρα:
Πα 1
Των Αγίων Αναργύρων – Ημέρα πατάξεως της δωροδοκίας – Διεθνής μέρα βεγκανισμού
Σα 2
Θαλού, Αναξιμένη και Αναξιμάνδρου των Μιλησίων φιλοσόφων, Οδυσσέα Ελύτη και Νικοκύρη γενέθλια
Κυ 3
† Ανδρέου Κάλβου του ασυμβιβάστου
Δε 4
† Κοίμησις Αυγούστου Ροντέν
Τρ 5
† Γεωργίου Πλήθωνος Γεμιστού
Τε 6
Θανή Μαρίας Ιορδανίδου, εγγονής της Λωξάντρας
Πε 7
Της δευτέρας προς τον ουρανόν εφόδου
Πα 8
Των εν ερημίαις και όρεσιν αγωνισθέντων
Σα 9
† Έκτορος Κακναβάτου
Κυ 10
† Αρθούρου Ρεμπώ
Δε 11
Σαπφούς και Αλκαίου των Λεσβίων ποιητών -και Ιωάννη Ρίτσου τελευτή
Τρ 12
† Τελευτή Τέλλου Άγρα
Τε 13
Γενέσιον Ρόμπερτ Λούις Στήβενσον
Πε 14
Επικούρου του Ελευθερωτού των ανθρώπων εκ του φόβου
Πα 15
Της «Ελληνικής Νομαρχίας»· και Λουκρητίας της στιχουργού γενέσιον.
Σα 16
Διεθνής ημέρα κατά της μισαλλοδοξίας – Βολταίρου του φιλοσόφου
Κυ 17
Των εν Πολυτεχνείω αναιρεθέντων
Δε 18
Πυθέου του Μασσαλιώτου και θαλασσοπόρου
Τρ 19
Διγενή του Ακρίτα
Τε 20
Παγκόσμια ημέρα των δικαιωμάτων των παιδίων· και Χρόνη Μίσσιου τελευτή
Πε 21
Πρώτη ανύψωσις επηνδρωμένου αεροστάτου
Πα 22
Μαρτύριον Ιωάννας της Λωρραίνης και τελευτή Αργύρη Κουνάδη του συνθέτη
Σα 23
Φρίξου και Έλλης
Κυ 24
† Εμπεδοκλέους του Ακραγαντίνου εις Αίτναν κατάβασις
Δε 25
Της Εθνικής Αντιστάσεως
Τρ 26
Μαρτύριον Υπατίας, του αχράντου άστρου της σοφής παιδεύσεως
Τε 27
†Τεύκρου Ανθία και των συριγμών του αλήτου
Πε 28
Είσπλους Μαγελάνου εις τον Ειρηνικόν ωκεανόν
Πα 29
Διεθνής ημέρα αλληλεγγύης προς τον παλαιστινιακόν λαόν
Σα 30
Ανδρέου Λασκαράτου
Ο Νοέμβριος ή Νοέμβρης είναι ο ενδέκατος μήνας του ημερολογίου μας, παρόλο που το όνομά του παραπέμπει ολοφάνερα στον αριθμό εννιά, novem. Για την ανακολουθία φταίνε οι Ρωμαίοι -διότι τα ονόματα των μηνών, όλα, είναι δάνειο από τα λατινικά. Το παλιό ρωμαϊκό μηνολόγιο άρχιζε από τον Μάρτιο και ο November ήταν ο ένατος μήνας. Όταν αργότερα μεταρρυθμίστηκε το ημερολόγιο και μπήκαν στις δυο πρώτες θέσεις ο Ιανουάριος και ο Φεβρουάριος, η αντιστοιχία χάλασε μια και ο Νοέμβρης είναι πια ο ενδέκατος μήνας.
Αν και πολλοί τον Οκτώβριο τον λένε ΟκτώΜβριο, κατ’ αναλογία προς τον Σεπτέμβριο, τον Νοέμβριο και τον Δεκέμβριο, προσωπικά πιο εύκολα λέω Νοέβρης και Δεκέβρης, στον προφορικό πάντοτε λόγο· το βρίσκω πιο ευκολοπρόφερτο. Ο Δημήτρης Ραβάνης-Ρεντής είχε το θάρρος και να το γράψει, στον τίτλο της ποιητικής του συλλογής “Ρεπορτάζ για ένα ζεστό Νοέβρη“, και βέβαια όταν λέμε Νοέμβρη (ή Νοέβρη) έτσι γενικά το μυαλό πηγαίνει στην εξέγερση της 17 Νοέμβρη, στο Πολυτεχνείο. Οι κουμπάροι από την Κύπρο λένε “Νιόβρης” και το διδάσκουν και στα σχολεία, όπως μου είπαν.
Εκτός απ΄την ελληνική, σημαδιακή 17 Νοεμβρίου υπάρχει και στην Αλβανία ή τουλάχιστον υπήρχε επί Εμβέρ Χότζα, η απελευθέρωση των Τιράνων το 1944 όταν έφυγαν οι Γερμανοί. Είχαν μια ποδοσφαιρική ομάδα 17 Νεντόρι, όπου Νεντόρι είναι ο Νοέμβρης. Τώρα τη λένε ΚΦ Τίρανα. Στα τσέχικα και σε άλλες σλαβικές γλώσσες, ο Νοέμβρης είναι Listopad ή κάτι παρεμφερές (ο μήνας που πέφτουν τα φύλλα). Λαϊκές ονομασίες έχει πολλές ο Νοέμβρης, αλλά καμιά δεν ξεχωρίζει από τις άλλες (όπως ξεχωρίζει, π.χ., ο Αλωνάρης για τον Ιούλη). Λέγεται Σποριάς, πάντως ή Μεσοσπορίτης ή Σπαρτής και επίσης Αγιαντριός, επειδή στις 30 Νοεμβρίου είναι η γιορτή του Αγιαντρέα. Από του Αγιαντριός αντρειεύει το κρύο, λέει μια παροιμία. Λέγεται και Κρασομηνάς, επειδή στις 11 του μήνα γιορτάζει ο Μηνάς. Λέγεται και Βροχάρης, θα καταλάβατε γιατί.
Επώνυμο Νοέμβρης δεν φαίνεται να υπάρχει.
Ο Νοέμβρης είναι από τους μήνες που έχουν δικό τους ουσιαστικό που μνημειώνει κάποιο σημαντικό γεγονός -τα Νοεμβριανά. Δεν πρόκειται για τη εξέγερση του Πολυτεχνείου και την καταστολή της το 1973, αλλά για τις πολύνεκρες συγκρούσεις του Νοεμβρίου 1916, όταν, επί εθνικού διχασμού, στρατεύματα της Αντάντ έκαναν απόβαση στην Αθήνα, ήρθαν σε σύγκρουση με τους επίστρατους και υποχώρησαν αφήνοντας πίσω τους δεκάδες νεκρούς. Ακολούθησε πολυήμερο πογκρόμ των επιστράτων εναντίον βενιζελικών, κρητικών και προσφύγων, με αρκετούς νεκρούς. Οι συγκρούσεις ξεκίνησαν στις 18 Νοεμβρίου 1916 με το παλιό ημερολόγιο, δηλαδή 1 Δεκεμβρίου με το νέο ημερολόγιο που ίσχυε ήδη στις δυτικές χώρες -οπότε, στην ξένη βιβλιογραφία αναφέρονται με αυτή την ημερομηνία, αλλά βέβαια εμείς δεν μπορούμε να τα πούμε Δεκεμβριανά γιατί έχουμε ήδη άλλα, πολύ πιο πολύνεκρα. Πάντως, στη γαλλική βιβλιογραφία τα Νοεμβριανά του 1916 αναφέρονται καμιά φορά ως Vêpres grecques, ελληνικός εσπερινός, υπαινιγμός για τον «σικελικό εσπερινό» του 1282.
Κατά σύμπτωση, Νοέμβρη μήνα συνέβησαν και τα δύο αιματηρά επεισόδια για τη γλώσσα στις αρχές του 20ού αιώνα: τα Ευαγγελιακά το 1901 και τα Ορεστειακά το 1903. Έχουμε ευκαιριακές αναφορές στο ιστολόγιο, αλλά, κακά τα ψέματα, χρωστάμε άρθρα.
Αν εμείς έχουμε σημαδιακή μέρα τη 17η του Νοέμβρη, στην Αγγλία έχουν την 5η μέρα του μηνός σε ανάμνηση του Γκάι Φοκς και της συνωμοσίας της πυρίτιδας -Remember, remember the fifth of November.
