Ποιος τελικά υπηρετεί ποιον; Μια άσκηση μνήμης με τον Galbraith

Τακτοποιώντας τις προάλλες τη βιβλιοθήκη μου —μια διαδικασία που ξεκινά ως πρακτική ανάγκη και καταλήγει σχεδόν πάντα σε άσκηση μνήμης— έπεσα πάνω σε ένα παλιό, κιτρινισμένο βιβλίο. Ήταν το «Οικονομία και Κοινό Συμφέρον» του John Kenneth Galbraith.

Ένα βιβλίο που είχα διαβάσει στα χρόνια της πρώτης νιότης, τότε που διαβάζεις όχι μόνο για να μάθεις, αλλά για να βρεις έναν τρόπο να ερμηνεύσεις τον κόσμο. Το ξεφύλλισα διστακτικά, σαν να ξανασυναντούσα έναν παλιό φίλο. Και συνειδητοποίησα κάτι απλό αλλά βαθύ:

Τελικά, δεν είναι τα βιβλία που αλλάζουν με τον χρόνο. Αλλάζει, κυρίως, ο αναγνώστης.

Τότε, θυμάμαι, με εντυπωσίαζε η κριτική του Galbraith στην «αυτονόητη» σοφία της αγοράς. Σήμερα, διαβάζοντάς τον ξανά, βλέπω καθαρότερα το βασικό ερώτημα που θέτει:

Ποιος, τελικά, υπηρετεί ποιον; Η οικονομία την κοινωνία ή η κοινωνία την οικονομία;

Σε μια εποχή που οι αριθμοί κυριαρχούν, ο Galbraith μας θυμίζει κάτι που συχνά ξεχνάμε: ότι πίσω από κάθε δείκτη, κάθε «ανάπτυξη», κάθε «πρόοδο», υπάρχει πάντα μια επιλογή αξιών.

Κλείνοντας το βιβλίο, δεν ένιωσα ότι γύρισα στο παρελθόν. Αντίθετα, είχα την αίσθηση ότι συνομιλώ με το παρόν.

Ίσως, τελικά, αυτό να είναι το κριτήριο των καλών βιβλίων: να μην τελειώνουν ποτέ την πρώτη φορά που τα διαβάζεις.