Ο όρος σφραγίδα περιγράφει γενικά, στην Κίνα και στη Δύση, κάθε εκτυπωτικό μέσο και αναφέρεται σε οποιοδήποτε αντικείμενο αφήνει αποτύπωμα σε εύπλαστο υλικό-φορέα για χρήση στην υπογραφή εγγράφων, την ταυτοποίηση και την επικύρωση μαρτυρικών καταθέσεων.
Σφραγίδες πρωτοχρησιμοποιήθηκαν στη Μεσοποταμία και τη Μικρά Ασία. Σφραγιδόλιθοι και θραύσματα πηλού με εμπίεστη σφραγίδα εμφανίζονται το 6000 π.Χ. Οι σφραγίδες χρησιμοποιήθηκαν αρχικά για την κατοχύρωση της ιδιοκτησίας αγαθών. Με την ανάδυση πιο πολύπλοκων κοινωνικών δομών, επεκτάθηκαν σταδιακά στους τομείς του εμπορίου και της διοίκησης. Το 3000 π.Χ., οι Σουμέριοι της Μεσοποταμίας επινόησαν την κυλινδρική σφραγίδα. Μέσω των διεθνών πολιτιστικών και εμπορικών ανταλλαγών, η χρήση της σφραγίδας διαδόθηκε σε ολόκληρο τον κόσμο. Στην αρχαία Ελλάδα, η χρήση της σφραγίδας κληροδοτήθηκε μέσω των πολιτισμών της Αιγύπτου και της Μεσοποταμίας. Στις αρχές του 1ου αι. π.Χ., εμφανίστηκαν οι επίπεδες σφραγίδες και οι σφραγίδες με κυκλική επιφάνεια και λαβή.
Βασιλικοί ήρωες πολεμούν με θηρία (Δυναστεία Αχαμενιδών)
550 π.Χ. – 330 π.Χ.
Συλλογή The Morgan Library & Museum
Σφραγιδόλιθος Σασσανιδών: Προσωπογραφία ευγενούς (αιματίτης)
224 μ.Χ. – 651 μ.Χ.
Συλλογή Μουσείου Χάντρας, Πεκίνο
Ετρουσκικός σκαραβαίος
5ος-4ος αι. π.Χ.
Συλλογή The Ashmolean Museum, Οξφόρδη
Όταν εισήχθη ο σφραγιδόλιθος στην Κίνα, πρωτοχρησιμοποιήθηκε για την επικύρωση της ιδιότητας αξιωματούχων. Οι κινεζικοί σφραγιδόλιθοι φέρουν κυρίως παραστάσεις χαρακτήρων. Οι πρώτοι σφραγιδόλιθοι χρονολογούνται από τις δυναστείες Shang και Zhou (περ. 1600-771 π.Χ.). Η σφραγιδογλυφία άνθισε την περίοδο της ανατολικής δυναστείας Zhou (770-256 π.Χ.). Μεταβολές στην κοινωνική οργάνωση οδήγησαν στην εμφάνιση μεγάλου αριθμού ιδιωτικών σφραγίδων. Λόγω διαφορών στη γλώσσα και τη γραφή, η ξεχωριστή αυτή μορφή τέχνης, η σφραγιδογλυφία, γνώρισε τεράστια ανάπτυξη στην Κίνα. Συνδυάζοντας την καλαισθησία της καλλιγραφίας και τη στιβαρότητα της γλυπτικής,γνωρίζει άνθιση εδώ και πάνω από δύο χιλιετίες. Ήδη από τη δυναστεία Μινγκ, η σφραγιδογλυφία εξελίχθηκε σε σημαντικό στοιχείο της λόγιας ζωγραφικής και της καλλιγραφίας.
Ιδιωτικός χάλκινος σφραγιδόλιθος. Επιγραφή: Zhang Mu
Δυναστεία Τσιν (221 π.Χ.–207 π.Χ.)
Συλλογή Μουσείου Χουνάν
Επιγραφή: Αξιωματούχος Hou Yin τ ου Guanzhong,
Περίοδος Wei των Τριών Βασιλείων (220 μ.Χ.– 265 μ.Χ.)
Συλλογή Μουσείου Han Tianheng, Σαγκάη
Σφραγίδα γνησιότητας Οίκου Xingyouheng
Χαράκτης: Yang Yuxuan
Ύστερη δυναστεία Μινγκ – πρώιμη δυναστεία Τσινγκ (1600 μ.Χ. – 1700 μ.Χ.)
Συλλογή Μουσείου Σαγκάης
Επιγραφή διδακτικού σφραγιδόλιθου:
Νοιώσε την παραίνεση των προγόνων, έχε την καρδιά σε άγρυπνη εγρήγορση.
Χαράκτης: Wen Peng
Δυναστεία Μινγκ (1368 μ.Χ. – 1644 μ.Χ.)
Συλλογή Κομφουκιανικών Πολιτιστικών Μνημείων, Αρχείο Γραφείου Πολιτιστικών Μνημείων Qufu
Αυτοκρατορική σφραγίδα από νεφρίτη: Θερινό ανάκτορο
Δυναστεία Τσινγκ (1636 μ.Χ. – 1912 μ.Χ.)
Συλλογή Μουσείου Ανακτόρων
Οι αρχαίοι χαρακτήρες χρησιμοποιήθηκαν στη σφραγιδογλυφία, μεταξύ άλλων σε επιγραφές οστεομαντείας, επιγραφές σε χαλκό, επιγραφές της περιόδου των Εμπόλεμων Βασιλείων, μεγάλου ή μικρού μεγέθους επιγραφές, και άλλους τύπους καλλιγραφικών επιγραφών, με εξαιρετικές μικρογλυφικές παραστάσεις και χαρακτήρες σε λευκό ή κόκκινο χρώμα. Στην κινεζική σφραγιδογλυφία διακρίνονται δύο βασικές κατηγορίες: Baiwen και Zhuwen. Στους σφραγιδόλιθους Baiwen (λευκοί χαρακτήρες), οι χαρακτήρες σκαλίζονταν με μαχαίρι, σύμφωνα με δύο μεθόδους: μονού και διπλού μαχαιριού, με χάραξη προς μία διεύθυνση και δύο διευθύνσεις αντίστοιχα. Αντίθετα, στους σφραγιδόλιθους Zhuwen (κόκκινοι χαρακτήρες), οι χαρακτήρες και το πλαίσιο του σφραγιδόλιθου χαράσσονταν σε θετικό ανάγλυφο. Το ζητούμενο στη σφραγιδογλυφία ήταν: «στα αραιά μέρη να περνάει άλογο, στα πυκνά να μη χωράει βελόνα».
Εργαλεία σφραγιδογλυφίας του Qi Baishi
Επιγραφή σφραγιδόλιθου: Πύλη του αφέντη (Baiwen)
Χαράκτης: Qi Baishi
Συλλογή Ακαδημίας Καλών Τεχνών, Πεκίνο
Επιγραφή: Ο πλούσιος με τους τριακόσιους σφραγιδόλιθους (Zhuwen)
Χαράκτης: Qi Baishi
Συλλογή Ακαδημίας Καλών Τεχνών, Πεκίνο
