Η κρίση των πυραύλων

Σοβιετικός βαλλιστικός πύραυλος R-12

Σοβιετικός βαλλιστικός πύραυλος R-12

Ήταν 15 Οκτωβρίου του 1962, όταν ο αμερικανός πρόεδρος Τζον Κένεντι πληροφορήθηκε από τις υπηρεσίες κατασκοπίας ότι 42 σοβιετικοί βαλλιστικοί πύραυλοι με πυρηνικές κεφαλές, βρίσκονταν εγκατεστημένοι στην Κούβα και μπορούσαν μέσα σε λίγα λεπτά να πλήξουν οποιαδήποτε πόλη των ΗΠΑ. Την ανάπτυξή τους είχε επιτρέψει ο Φιντέλ Κάστρο, φοβούμενος αμερικανική επέμβαση.

Οι δεκατρείς μέρες που ακολούθησαν ήταν οι πιο επικίνδυνες που πέρασε η ανθρωπότητα. Στις 22 Οκτωβρίου ο πρόεδρος Κένεντι ανακοίνωσε ότι το αμερικανικό Ναυτικό θα επέβαλλε αποκλεισμό της Κούβας και θα προχωρούσε στην «κατάσχεση επιθετικών όπλων και συναφούς υλικού» που σοβιετικά σκάφη θα επιχειρούσαν ενδεχομένως να τα παραδώσουν στην Κούβα. Τις επόμενες ημέρες σοβιετικά πλοία που κατευθύνονταν προς την Κούβα άλλαξαν πορεία και απομακρύνθηκαν από τη ζώνη του αποκλεισμού.null

H ένταση κλιμακωνόταν διαρκώς και ο κίνδυνος του πυρηνικού ολέθρου πλησίαζε ολοένα, καθώς ανάμεσα στις δύο υπερδυνάμεις ανταλλάσσονταν πυρετώδη μηνύματα. Η κρίση κορυφώθηκε στις 27 Οκτωβρίου, όταν ένα αμερικανικό κατασκοπευτικό αεροσκάφος U2 καταρρίφθηκε στον εναέριο χώρο της Κούβας, ενώ ένα άλλο αναχαιτίστηκε πάνω από τη Ρωσία.

Η σύρραξη αποφεύχθηκε την τελευταία στιγμή, στις 28 Οκτωβρίου, όταν ο σοβιετικός ηγέτης Νικίτα Χρουστσόφ δέχτηκε να σταματήσουν οι εργασίες για την εγκατάσταση των πυραύλων και να αποσυρθούν όσοι βρίσκονταν ήδη στο νησί. Σε αντάλλαγμα, ο Κένεντι δεσμεύθηκε ότι ουδέποτε οι ΗΠΑ θα εισέβαλλαν στην Κούβα, ενώ έδωσε και μυστική υπόσχεση για την απομάκρυνση των πυρηνικών πυραύλων που είχαν εγκατασταθεί κατά το παρελθόν στην Τουρκία.

Τις εβδομάδες που ακολούθησαν οι δύο υπερδυνάμεις άρχισαν να πραγματοποιούν τα υπεσχημένα και ως το τέλος Νοεμβρίου η κρίση είχε ξεπεραστεί. Ο ηγέτης της Κούβας Φιντέλ Κάστρο αρνήθηκε να δεχθεί παρατηρητές του ΟΗΕ στη χώρα του, δυσαρεστημένος από το γεγονός ότι είχε αποκλεισθεί από τις επαφές Κένεντι – Χρουστσόφ και όντας εξοργισμένος με τον σοβιετικό ηγέτη για τη στάση του.


Πηγή: https://www.sansimera.gr/

“Έχω απόλυτη εμπιστοσύνη στον εαυτό μου”: Τί μάθαμε από τα προσωπικά μηνύματα της Ελίζαμπεθ Χολμς

Γιατί ντρέπομαι που θαύμαζα την Ελ. Χολμς

nullFacebookTwitterLinkedIn

Γράφει η Lindsay Crouse

Την ίδια περίοδο κατά την οποία ήμουν φοιτήτρια στα πρώτα μου έτη στο Harvard, ο Μαρκ Ζάκερμπεγκ και μερικοί συμφοιτητές του εγκατέλειπαν τις σπουδές τους για να γίνουν οι νέοι “βασιλιάδες” της τεχνολογίας. Ήταν έξυπνοι, ανταγωνιστικοί και εργατικοί − όπως οι περισσότεροι άνθρωποι εκεί. Αλλά ποτέ δεν θα μπορούσα να ταυτιστώ μαζί τους. Είχαν μια αυτοπεποίθηση που ήταν δύσκολο να περιγραφεί, ένα ιδιότυπο είδος φιλοδοξίας που σχεδόν τους έδινε “δικαίωμα” στην επιτυχία. Μεγαλώνοντας, συνειδητοποίησα ότι τα ποιοτικά χαρακτηριστικά που τους απέδιδα ως ξεχωριστά δεν ήταν. Ήταν απλώς άνδρες.

Τότε έμαθα για την Ελίζαμπεθ Χολμς, ένα σπάνιο γυναικείο παράδειγμα υπερ-επιτυχημένης ιδιοφυΐας. Με την εταιρεία τεχνολογίας υγείας της, Theranos, στέφθηκε η νεότερη αυτοδημιούργητη γυναίκα δισεκατομμυριούχος της Αμερικής μέχρι το 2014. Μπήκε, έτσι, στην κλειστή λέσχη των αγοριών της Silicon Valley, όχι ως υπάλληλος ή έστω στέλεχος, αλλά ως ιδρύτρια.

Εκείνη κι εγώ πλησιάζαμε τα 30, αλλά βρισκόμασταν σε πολύ διαφορετικά μονοπάτια. Εργαζόμουν σε μεγάλη πια ηλικία για να είμαι βοηθός, σκυμμένη επάνω στο γραφείο μου ταξινομώντας αποδείξεις από δείπνα άλλων ανθρώπων, και είχα αρχίσει να ανησυχώ ότι αυτές οι δουλειές δεν ήταν πια μεταβατικές, αλλά αποτελούσαν την καριέρα μου. Εξοικονομούσα χρήματα για να αγοράζω παπούτσια για τη δουλειά από την Aldo, ενώ εκείνη γέμιζε την ντουλάπα της με μαύρα ζιβάγκο ενός σχεδιαστή του οποίου τα ρούχα είχα δει μόνο σε φωτογραφίες. Δεν μπορούσα να αποφασίσω εάν εγώ η ίδια έβαζα όρια στον εαυτό μου ή εάν απλώς τα πράγματα είχαν ως είχαν. Εκείνη φαινόταν να έχει “σπάσει” τα στερεότυπα. Πώς τα κατάφερε;

Αν και ντρέπομαι ελαφρώς να το παραδεχθώ σήμερα, ζήλευα κάπως εκείνο που είχε πετύχει η Χολμς. Δεν προσπαθούσε απλώς σκληρά να ανέβει στην κλίμακα, μα πήδηξε κατευθείαν στην κορυφή της. Εμφανίστηκε ως διανοούμενη και “σπασικλάκι”, σε αντίθεση με τα κομψά φιλτραρισμένα “κορίτσια-αφεντικά” στο Instagram, προϊόντα του μάρκετινγκ. Δεν πίστευα ότι ως γυναίκες μπορούσαμε να το επιτύχουμε.

Φυσικά, πλέον είναι γνωστό το πώς “ανήλθε” η Χολμς. Είπε ψέματα. Εκτός από όλα τα προφανή ολισθήματα τα οποία κατηγορείται ότι διέπραξε, αυτό είναι που μοιάζει τόσο εξευτελιστικό στο αφήγημά της. Έχει γίνει σχεδόν κλισέ να μιλάμε για το πώς φιλόδοξες γυναίκες υποφέρουν από σύνδρομο κατωτερότητας, ωστόσο είναι πραγματικότητα. Για λίγο, ο θαυμασμός μου για όσα είχε πετύχει η Χολμς χρησίμευσε ως κίνητρο. Αυτό που συμβόλιζε ήταν αντίθετο με πολλά από εκείνα που σκεφτόμουν για το φύλο, τη δουλειά και την επιτυχία, κάνοντάς με να πιστέψω ότι θα μπορούσα επίσης να κυνηγήσω υψηλότερους στόχους. Και τότε αποδείχθηκε η μεγαλύτερη απατεώνας όλων.

Δεν λέω ότι η Ελίζαμπεθ Χολμς, ακόμα και στη μυθοποιημένη εκδοχή της, ήταν τέλειο πρότυπο. Γνωρίζω όλες τις ενστάσεις − ότι ήταν ήδη πλούσια και με καλές διασυνδέσεις. Λευκή. Ξανθιά. Υποστηριζόταν από μια ομάδα ισχυρών ανδρών-μεντόρων, συμπεριλαμβανομένων των Χένρι Κίσινγκερ και Τζέιμς Μάτις. Άλλες γυναίκες-επιχειρηματίες να θαυμάσει κανείς, ωστόσο, ήταν ελάχιστες − στην πραγματικότητα, δεν μπορώ να σκεφτώ καμία άλλη νεαρή γυναίκα που να ήταν τόσο διάσημη και επιβραβευμένη για τα επαγγελματικά της επιτεύγματα.

Αυτό δεν έχει αλλάξει. Ακόμα και με τις δήθεν προοδευτικές αξίες της, η Silicon Valley είναι καθρέφτης των περισσότερων κέντρων εξουσίας στις ΗΠΑ. Υποφέρει από τα ίδια προβλήματα που αντιμετωπίζουν όλα − συμπεριλαμβανομένης της έλλειψης γυναικών στην κορυφή.

Έτσι, αντί να είναι σύμβολο προόδου, όπως την αντιμετώπιζα κάποτε, η Χολμς αποδείχθηκε σύμβολο του πόσο πολύ ΔΕΝ έχουμε προχωρήσει.

Ακόμα και σήμερα, σχεδόν το 90% των δισεκατομμυριούχων ανά τον κόσμο είναι άνδρες. Λίγο περισσότερες γυναίκες μπήκαν στο κλαμπ των δισεκατομμυριούχων φέτος, συμπεριλαμβανομένης της Rihanna και της διευθύνουσας συμβούλου της εταιρείας εφαρμογών γνωριμιών Bumble, Whitney Wolfe Herd, ωστόσο περισσότερες από τις μισές γυναίκες δισεκατομμυριούχους είναι κληρονόμοι.

Δεν υποστηρίζω ότι η λύση στην ανισότητα των φύλων έγκειται στη δημιουργία περισσότερων γυναικών δισεκατομμυριούχων. Αλλά, μέχρι να δημιουργήσουμε μια πιο δίκαιη κοινωνία και να φορολογήσουμε πραγματικά τους πλούσιους σε λογικά επίπεδα, η ιδέα ότι τα χρήματα δεν έχουν σημασία είναι ψέμα. Αυτό το ψέμα ευνοεί τους άντρες. Όπως έγραφε η Jessica Knoll το 2018, “η λέξη πλούσιος παραμένει γένους αρσενικού”.

Εάν δεν υπάρχει τρόπος για τις γυναίκες να ευδοκιμήσουν στην κορυφή, αυτό δεν σημαίνει ότι τα πράγματα είναι ευκολότερα σε πιο χαμηλά κλιμάκια. Το 2020 οι γυναίκες κέρδιζαν 82 λεπτά για κάθε δολάριο που κέρδιζαν οι άνδρες. Και, παρά τα πρόσφατα πανηγύρια για το πώς η ακαδημαϊκή μας απόδοση ξεπερνά εκείνη των ανδρών, μια πρόσφατη μελέτη διαπίστωσε ότι οι γυναίκες που εργάζονταν με πλήρη απασχόληση σε εταιρείες, μία δεκαετία μετά το τέλος των σπουδών τους στη διοίκηση επιχειρήσεων, κέρδιζαν μόλις 74 λεπτά για κάθε δολάριο που προσπορίζονταν οι άνδρες.

Φαίνεται ακόμα ότι, για να είναι ισχυρές, οι γυναίκες πρέπει να μιμούνται τους άνδρες − κάτι που μερικές φορές σημαίνει να συμπεριφέρονται τόσο απερίσκεπτα όσο εκείνοι. Η Χολμς φαίνεται να τους ξεπέρασε και με το παραπάνω.

Υπήρξαν εκείνοι που “ψήλωσαν” παρακολουθώντας την πτώση της. Θυμάμαι ακόμη τη χαρά που απέπνεε άνδρας γνωστός μου, στην ηλικία μου, όταν μου έδειξε τους ισχυρισμούς σχετικά με την απάτη της Χολμς στο τηλέφωνό του το βράδυ που δημοσιοποιήθηκαν, το 2015. Δεν είχε οικονομικό όφελος ή κόστος, ωστόσο έμοιαζε θριαμβευτής.

Φυσικά, δεν μπορούμε να αποδώσουμε την πτώση της Χολμς σε ένα σύστημα διακρίσεων με βάση το φύλο. Τελικά, ήταν μια εκπληκτική ψεύτρα, της οποίας το προϊόν δεν έκανε εκείνο που υποσχόταν. Υπάρχει, όμως, ένα σύστημα που εισάγει διακρίσεις και που ανταμείβει τις γυναίκες όταν παρουσιάζουν τα projects τους με “βαριά” φωνή για να ακούγονται πιο “κυριαρχικές”.

Αντί να γκρεμίσει αυτό το σύστημα, η Χολμς το έκανε χειρότερο. Η κατάρρευση της απάτης της χρησίμευσε ως μεγέθυνση των εμποδίων, ειδικά όταν πρόκειται για έξυπνες γυναίκες που προσπαθούν να κάνουν πράξη τα δικά τους οράματα μετά από εκείνη: αρκετές ανέφεραν πρόσφατα σε άρθρο στους “New York Times” ότι αντιμετώπισαν περισσότερο σκεπτικισμό από πιθανούς επενδυτές μετά την πτώση της Theranos.

Πλέον έχουμε μεγαλώσει όλοι. Η Ελίζαμπεθ Χολμς δικάζεται. Οι φίλες μου και εγώ συνεχίζουμε να ανεβαίνουμε την κλίμακα, καθεμιά στον κλάδο της. Όταν τις βλέπω να παίρνουν προαγωγές −ή να τις προσπερνούν−, ξέρω ακριβώς πώς έφτασαν εκεί που βρίσκονται: Δύσκολα.

* H Lindsay Crouse είναι συγγραφέας, συνεργάτιδα της ενότητας “Opinion” των “The New York Times”.

Ελίζαμπεθ Χολμς – «Υπόθεση Theranos» – To success story, η πανωλεθρία και η σκοτεινή πλευρά της Σίλικον Βάλεϊ Από το ζενίθ στο ναδίρ

Η δίκη της νεαρής entrepreneur για την πολύκροτη «υπόθεση Theranos» φέρνει στην επιφάνεια μυστικά και ψέματα και αποκαλύπτει τη σκοτεινή πλευρά της Σίλικον Βάλεϊ.

Ελίζαμπεθ Χολμς – «Υπόθεση Theranos» – To success story, η πανωλεθρία και η σκοτεινή πλευρά της Σίλικον Βάλεϊ Από το ζενίθ στο ναδίρ | tovima.gr

Πρόκειται για το επόμενο, τελευταίο ίσως, επεισόδιο σε μια saga που έχει αιχμαλωτίσει τα τελευταία χρόνια το ενδιαφέρον του παγκόσμιου κοινού. Ο λόγος για τον βίο και την πολιτεία της Ελίζαμπεθ Χολμς, η οποία ίδρυσε τη startup Theranos στα 19 της χρόνια, υποσχόμενη θαύματα στον κλάδο των ιατρικών εξετάσεων, και πολύ σύντομα κέρδισε το παρατσούκλι «θηλυκός Στιβ Τζομπς». Μια έρευνα, ωστόσο, που δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα «The Wall Street Journal» το 2015 απέδειξε ότι οι ισχυρισμοί της δεν είχαν ακριβώς αυτό που θα λέγαμε γερές βάσεις, η εταιρεία της κατέρρευσε και εδώ και μερικές εβδομάδες δικάζεται στο Σαν Χοσέ της Καλιφόρνιας αντιμετωπίζοντας εννέα κατηγορίες για απάτη και δύο κατηγορίες για συνωμοσία με πρόθεση για διάπραξη απάτης, σε μια νομική διαδικασία που θα κρατήσει μέχρι τα Χριστούγεννα – μπορεί και περισσότερο.

Η δίκη της Χολμς είχε αρχικά οριστεί για τον Μάρτιο του 2021, αναβλήθηκε όμως εξαιτίας της πανδημίας. Στη συνέχεια, πήρε για δεύτερη φορά αναβολή, καθώς η Χολμς επρόκειτο να γεννήσει. Η 37χρονη έφερε στον κόσμο το πρώτο της παιδί, ένα αγοράκι, το περασμένο καλοκαίρι. Αν καταδικαστεί, μπορεί να βρεθεί στη φυλακή ακόμη και για 20 χρόνια.

Στήβεν Ράνσιμαν: “Μόνο η Ορθοδοξία αναγνωρίζει την θρησκεία ως μυστήριο”

Ἔχω μεγάλο σεβασμὸ γιὰ τὰ χριστιανικὰ δόγματα, καὶ κυρίως γιὰ τὴν Ὀρθοδοξία, διότι μόνον ἡ Ὀρθοδοξία ἀναγνωρίζει πὼς ἡ θρησκεία εἶναι μυστήριο. Οἱ ρωμαιοκαθολικοὶ κι οἱ προτεστάντες θέλουν νὰ τὰ ἐξηγήσουν ὅλα. Εἶναι ἄσκοπο νὰ πιστεύεις σὲ μία θρησκεία, θεωρώντας ὅτι αὐτὴ ἡ θρησκεία θὰ σὲ βοηθήσει νὰ τὰ καταλάβεις ὅλα. Ὁ σκοπὸς τῆς θρησκείας εἶναι ἀκριβῶς νὰ μᾶς βοηθάει νὰ κατανοήσουμε τὸ γεγονὸς ὅτι δὲν μποροῦμε νὰ τὰ ἐξηγήσουμε ὅλα. Νομίζω πὼς ἡ Ὀρθοδοξία συντηρεῖ αὐτὸ τὸ πολύτιμο αἴσθημα τοῦ μυστηρίου.

Ἡ ρωμαιοκαθολικὴ ἐκκλησία ἦταν πάντα καὶ πολιτικὸ ἵδρυμα, ἐκτὸς ἀπὸ θρησκευτικό, καὶ πάντα ἐνδιαφερόταν γιὰ τὸ νόμο. Πρέπει νὰ θυμόμαστε πώς, ὅταν ἡ ρωμαϊκὴ αὐτοκρατορία κατέρρευσε στὴ Δύση καὶ ἦρθαν τὰ βαρβαρικὰ βασίλεια, οἱ Ρωμαῖοι ἄρχοντες χάθηκαν, ἀλλὰ οἱ ἐκκλησιαστικοὶ ἄνδρες παρέμειναν, κι ἦταν κι οἱ μόνοι μὲ ρωμαϊκὴ μόρφωση. Ὅποτε, αὐτοὶ χρησιμοποιήθηκαν ἀπὸ τοὺς βάρβαρους βασιλεῖς γιὰ νὰ ἐφαρμόσουν τὸ νόμο. Ἔτσι, ἡ Δυτικὴ Ἐκκλησία «ἀνακατεύτηκε» μὲ τὸ νόμο. Τὸν βλέπεις τὸ νόμο στη ρωμαιοκαθολικὴ Ἐκκλησία: θέλει νὰ εἶναι ὅλα νομικὰ κατοχυρωμένα.

Στὸ Βυζάντιο -καὶ εἶναι ἐνδιαφέρον πῶς μετὰ τὴν τουρκικὴ κατάκτηση τὰ ὑποστρώματα παραμένουν- ἡ Ἐκκλησία ἐνδιαφέρεται μόνον γιὰ τὸν Κανόνα, τὸ νόμο τῶν γραφῶν. Δὲν ἔχει τὴν ἐπιθυμία νὰ καθορίσει τὰ πάντα. Στὶς Δυτικὲς Ἐκκλησίες ποὺ ἀποσχίστηκαν ἀπὸ τὴ ρωμαιοκαθολική, ἡ ἀνάγκη τοῦ νόμου, τοῦ ἀπόλυτου καθορισμοῦ, ἔχει κληρονομηθεῖ. Ἔχει πολὺ ἐνδιαφέρον νὰ μελετήσει κανεὶς -καὶ μελετῶ ἐδῶ καὶ καιρὸ- τὸν διάλογο ἀνάμεσα στὴν Ἀγγλικανικὴ Ἐκκλησία τοῦ 17ου αἰώνα καὶ τὴν Ὀρθόδοξη. 

Οἱ Ἀγγλικανοὶ ἦταν ἰδιαίτερα ἀνάστατοι διότι δὲν μποροῦσαν νὰ καταλάβουν τί πίστευαν οἱ Ὀρθόδοξοι σχετικὰ μὲ τὴ μεταβολὴ τοῦ οἴνου καὶ τοῦ ἄρτου σὲ αἷμα καὶ σῶμα. Οἱ Ὀρθόδοξοι ἔλεγαν «εἶναι μυστήριο, ποὺ δὲν μποροῦμε νὰ κατανοήσουμε. Πιστεύουμε ὅτι γίνεται, ἀλλὰ τὸ πῶς δὲν τὸ γνωρίζουμε». Οἱ Ἀγγλικανοὶ -ὅπως κι οἱ ρωμαιοκαθολικοὶ- ἤθελαν μία καθαρὴ ἐξήγηση. Αὐτὴ εἶναι ἡ τυπικὴ διαφορὰ τῶν Ἐκκλησιῶν καὶ γι’ αὐτὸ ἀκριβῶς ἀγαπῶ τοὺς Ὀρθοδόξους. 

Χαίρομαι μὲ τὴ Σκέψη ὅτι στὰ ἑπόμενα 100 χρόνια ἡ Ὀρθοδοξία θὰ εἶναι ἡ μόνη Ἱστορικὴ Ἐκκλησία ποὺ θὰ ὑφίσταται.

Steven Runciman

Ο σερ Τζέημς Κόχραν Στήβενσον Ράνσιμαν, γνωστότερος ως Στήβεν Ράνσιμαν, ήταν ένας από τους γνωστότερους Άγγλους ιστορικούς και ένας από τους επιφανέστερους βυζαντινολόγους του 20ού αιώνα

Το χαοτικό μας σήμερα

η πιο κάτω ανάρτηση στάλθηκε από τον Ν.Κ.
Το χαοτικό μας σήμερα
Το χαοτικό μας σήμερα

Άρθρο του Δηµήτρη Νανόπουλου

Ζούµε σε µια απίστευτα ενδιαφέρουσα εποχή, όπου το ανθρώπινο είδος εξελίσσεται ταχύτατα µέσα από τη συσσωρευµένη γνώση αιώνων, προερχόµενη κυρίως από τις θετικές επιστήµες, τη φυσική, τη βιολογία και γενικότερα αυτές που αποκαλούµε life sciences. Ο θαυµαστός καινούργιος κόσµος του Aldus Huxley είναι παρών. Ταυτόχρονα, ο τρόπος που κοιτάµε το σύµπαν έχει αλλάξει ριζικά και πολλά από αυτά που µε βεβαιότητα πιστεύαµε στο παρελθόν έχουν αποδειχθεί παρωχηµένα και αναληθή, στηριγµένα στην έλλειψη επιστηµονικών δεδοµένων, η οποία ενισχύει το αίσθηµα του φόβου. 

Εκεί ακριβώς είναι που κατά καιρούς πατούν οι διάφοροι µύστες: στην εκµετάλλευση του φόβου απέναντι στο άγνωστο. Όταν ο άνθρωπος φοβάται, τότε κλείνει ερµητικά τα κανάλια που παράγουν τη νέα γνώση και κολλάει στα όσα γνωρίζει που του προκαλούν µια ψευδαίσθηση ασφάλειας. Το βαθύ αυτό χάσµα ανάµεσα σε αυτούς που πάνε τον κόσµο µπροστά παράγοντας διαρκώς νέα γνώση και σε αυτούς που µένουν πίσω πεισµατικά δεµένοι στις αλήθειες που κραδαίνουν είναι η γενεσιουργός αιτία τού, σε παγκόσµιο επίπεδο, χαοτικού µας σήµερα… 

Χιλιάδες χρόνια τώρα οι άνθρωποι προσπαθούσαµε να δώσουµε απάντηση σε θεµελιώδη υπαρξιακά ερωτήµατα σε σχέση µε τη θέση µας µέσα στο σύµπαν, πώς δηλαδή αυτό εµφανίστηκε και εάν υπήρχε τελικά κάποιος σκοπός που δηµιουργήθηκε. Ερωτήµατα στα οποία η ανθρωπότητα έψαχνε απαντήσεις αρχικά µέσα από τις ατραπούς της φιλοσοφίας και των θρησκειών, µε τις οποίες λίγο-πολύ γαλουχηθήκαµε. 

Ας πάρουµε όµως τα πράγµατα από την αρχή, την πραγµατική αρχή όλων, που δεν είναι άλλη από τη δηµιουργία του σύµπαντος. Τα τελευταία πενήντα χρόνια σηµειώνεται µια πραγµατική έκρηξη στη φυσική και την κοσµολογία. Συγκεκριµένα, από τη µελέτη των στοιχειωδών σωµατιδίων και την κοσµολογία γεννήθηκε ένας καινούργιος κλάδος στη φυσική µε τον όρο “αστροσωµατιδιακή φυσική”. Στο εύλογο, λοιπόν, ερώτηµα που τίθεται τι σχέση έχει το πολύ µικρό, στοιχειώδες σωµατίδιο µε το πολύ µεγάλο, αχανές µας σύµπαν και τα άστρα, η απάντηση είναι η ακόλουθη. 

Ο τρόπος που κοιτάµε το σύµπαν έχει αλλάξει ριζικά και πολλά από αυτά που µε βεβαιότητα πιστεύαµε στο παρελθόν έχουν αποδειχθεί παρωχηµένα και αναληθή

Το σύµπαν µας είναι στην παρούσα του µορφή αχανές γιατί διαστέλλεται για 13,8 δισεκατοµµύρια χρόνια από τη γέννησή του και θα συνεχίσει να διαστέλλεται. Στην αρχή όµως ήταν πάρα πολύ µικρό, περίπου 10^(-30 cm) και άρα ενέπιπτε στην περιοχή του µικροκόσµου, όπου ισχύουν οι νόµοι της κβαντικής φυσικής, στους οποίους υπεισέρχεται η αρχή της αβεβαιότητας του Heisenberg. Στην κβαντική φυσική, η αριστοτελική “βεβαιότητα” παύει να ισχύει και η έννοια της πιθανότητας και του τυχαίου αποκτά κεντρική θέση. Κύριο χαρακτηριστικό της κβαντικής φυσικής είναι ότι, εάν ένα σωµατίδιο δεν υπάρχει µια δεδοµένη χρονική στιγµή, θα υπάρχει την επόµενη στιγµή, που σηµαίνει απλά ότι το κβαντικό κενό δεν είναι πραγµατικό κενό, όπως το αντιλαµβανόµαστε, αλλά ένα σύνολο κβαντικών διακυµάνσεων για όλα τα σωµατίδια τα οποία υπάρχουν στη φύση. 

Έχει αποδειχθεί ότι το σύµπαν µας συµµετέχει σε αυτές τις κβαντικές διακυµάνσεις και άρα µπορεί να εµφανιστεί από το κβαντικό “τίποτα”. Επιπλέον, επειδή η ενέργεια διατηρείται και η ενέργεια του κενού είναι µηδενική, αυτό έχει ως αποτέλεσµα η συνολική ενέργεια του σύµπαντός µας, δηλαδή η ελκτική βαρυτική ενέργεια (µε αρνητικό πρόσηµο) και η κινητική ενέργεια που προέρχεται από την αρχική έκρηξη (µε θετικό πρόσηµο), να µηδενίζονται. Αυτή η από εικοσαετίας ανακάλυψη συνεχίζει να επαληθεύεται µέσα από µια σειρά πειραµάτων. Η αστροσωµατιδιακή φυσική στηρίζεται σε αυτά τα πειραµατικά δεδοµένα, που επιβεβαιώνουν ότι µια στατιστικά τυχαία κβαντική διακύµανση διατηρείται και διαστέλλεται, καταρχήν εκθετικά στη λεγόµενη πληθωριστική φάση (inflation phase) και στη συνέχεια πολύ πιο ήρεµα. 

Για να κατανοήσουµε όλα αυτά τα φαινόµενα, χρειαζόµασταν µια στέρεα θεωρία ικανή να µας βοηθήσει να µελετήσουµε την κβαντική βαρύτητα στην αρχή του σύµπαντος. Η µόνη θεωρία που καλύπτει όλο το φάσµα από τις χαµηλές ενέργειες στις υψηλές ενέργειες, δηλαδή από το 1ΤeV στο 10^(17) GeV, φαίνεται να είναι η θεωρία των υπερχορδών, η λεγόµενη superstring theory. Οπλισµένοι µε τη Superstring theory, διαπιστώσαµε τα τελευταία χρόνια µια απίστευτη ταύτιση µεταξύ των θεωρητικών προβλέψεων και των πειραµατικών δεδοµένων που συλλέγαµε, κάτι που αποδεικνύει πως είµαστε σίγουρα στον σωστό δρόµο. 

Όπως είδαµε, το σύµπαν µας, αυτή η τυχαία κβαντική διακύµανση από το κβαντικό κενό, κατόρθωσε τελικά να διατηρηθεί και να αναπτυχθεί διαρκώς διαστελλόµενο για να φτάσει στη σηµερινή του µορφή. Κατά τη διάρκεια της πληθωριστικής φάσης, οι ανωτέρω κβαντικές διακυµάνσεις στην ενέργεια, και ειδικότερα στην ενεργειακή πυκνότητα, οι οποίες λόγω της πληθωριστικής εκτόνωσης µετατρέπονται σε κοσµικής κλίµακας διακυµάνσεις της ενεργειακής πυκνότητας, ήταν αυτές που οδήγησαν στη δηµιουργία γαλαξιών, αστεριών και πλανητών. Όλες, εποµένως, οι µεγάλες δοµές του σύµπαντος είναι προϊόντα αυτών των τυχαίων ενεργειακών διακυµάνσεων. 

Ο καθένας µας είναι υπεύθυνος να προσδιορίσει τον αποκλειστικά δικό του σκοπό ύπαρξης και τη θέση του µέσα σε αυτή τη ζωή που τυχαία του χαρίστηκε. Μια ζωή που είναι “από εδώ µέχρι εκεί”, µετρηµένη και όχι άπειρη σαν το σύµπαν που µας φιλοξενεί.

Η τυχαιότης αυτή µόνο σκοπό δεν µπορεί να υποδηλώνει. Από την αρχή δηλαδή της γέννησής του, το σύµπαν µας δεν εµφανίστηκε για κάποιο λόγο και, επαγωγικά, είναι αυτονόητο ότι δεν υπάρχει κάποιος λόγος για τον οποίο υπάρχουµε και εµείς, αυτές οι απειροελάχιστες χωροχρονικές κουκκίδες. Απλά µας έτυχε! Μας έτυχε να υπάρξουµε πάνω σε έναν βράχο, µέσα σε έναν τυχαίο γαλαξία, τον Milky Way, έναν από τους 100 δισεκατοµµύρια γαλαξίες που υπάρχουν, όπως µας έτυχε να περιφερόµαστε γύρω από ένα τυχαίο άστρο, τον ήλιο, ένα δηλαδή από τα 100 δισεκατοµµύρια άστρα του γαλαξία µας, και να τα παρατηρούµε όλα αυτά µε τους 100 δισεκατοµµύρια νευρώνες του εγκεφάλου µας… Φαίνεται, λοιπόν, πως η φύση µάλλον τυχαία αγαπάει το νούµερο 100.000.000.000

Για ποιον σκοπό ύπαρξης, εποµένως, να µιλάµε; Για εµένα είναι αυταπόδεικτο ότι ο καθένας µας είναι υπεύθυνος να προσδιορίσει τον αποκλειστικά δικό του σκοπό ύπαρξης και τη θέση του µέσα σε αυτή τη ζωή που τυχαία του χαρίστηκε. Μια ζωή που είναι “από εδώ µέχρι εκεί”, µετρηµένη και όχι άπειρη σαν το σύµπαν που µας φιλοξενεί. Έτσι θα µπορέσουµε, µακριά από ιδεοληψίες και φοβίες που µας κρατούν πίσω, να χαράξουµε τη δική µας πορεία µε υπευθυνότητα και χωρίς να περιµένουµε εξωτερική βοήθεια από “ανώτερες δυνάµεις”. Ας µην κοιτάµε λοιπόν τα αστέρια προσπαθώντας να διαβάσουµε τη µοίρα µας σε αυτά, αλλά µονάχα για να αντλούµε πληροφορίες για το σύµπαν µας. Εξάλλου, όπως έχει ήδη πει από τον 5ο αιώνα π.Χ. ο Ηράκλειτος, “ήθος ανθρώπω δαίµων”…

Βαρκελώνη, 20/9/2021

* Ο κ. Δηµήτρης Νανόπουλος είναι Καθηγητής Φυσικής, Τακτικό Μέλος της Ακαδηµίας Αθηνών.