Συντάκτης: Kostas Bertsias

Οι άνθρωποι προσπαθώντας να απλοποιήσουν τη ζωή τους και τη σκέψη τους έχουν ταυτίσει τον ολοκληρωτισμό με τη δραματικότητα ορισμένων ιστορικών εκφράσεών του όπως τον ναζισμό, σταλινισμό, διαφόρων ειδών δικτατορίες όπου πάντοτε εμπλέκονται τα όπλα ή/και η λογοκρισία από όργανα ή άτομα που διαθέτουν επίσημη οργανωμένη ισχύ. Όμως τα πράγματα δεν είναι τόσο απλά, γιατί ο ολοκληρωτισμός παίρνει διάφορες μορφές μικρές ή μεγάλες και που όλες καταλήγουν στην τελική επιβολή του ολοκληρωτισμού που αναγνωρίζουμε ως τέτοιον.

Ο ολοκληρωτισμός είναι μία άδικη και αήθης επιβολή απόψεων, πράξεων ή παραλείψεων και τρόπου ζωής και έχει ως επίκεντρο το ατομικό ή συλλογικό συμφέρον, ακόμη και αν αυτό δεν είναι υλικό όπως το χρήμα, αλλά ψυχολογικό όπως η απόλυτη βεβαιότητα για την ορθότητα μιας άποψης. Η γνωστή σε όλους διαφθορά είναι μία μορφή ολοκληρωτισμού, γιατί και αυτή έχει τους ίδιους στόχους, όμως είναι τόσο συνηθισμένη που δεν έχει αναγνωριστεί σαν τέτοια. Ο διεφθαρμένος αποσκοπεί ακριβώς στο να πετύχει τον στόχο του ενάντια στους άλλους ανθρώπους, να παραβιάσει την ηθική και κυρίως την τάξη που επιβάλλει ο νόμος, καταργεί εμμέσως τον νόμο και επιβάλλει τη δική του θέληση. Δεν έχει σημασία ο συγκεκριμένος τρόπος που θα χρησιμοποιήσει, αλλά το κίνητρο και η παραβίαση των κοινωνικών αρχών.

Αυτού του είδους ο ολοκληρωτισμός είναι διαδεδομένος στην κοινωνία αλλά η συχνά μικρότερη εμβέλεια δράσης του ή η μυστικότητά της τον συγκαλύπτει, αποφεύγει τον βαρύ αυτό χαρακτηρισμό και έτσι χάνεται το νήμα της ευθύνης του πολίτη. Όμως η μαζικότητα της διαφθοράς έχει τεράστια αποτελέσματα στην πολιτεία σε όλο το φάσμα της και η παραβίαση των νόμων δείχνει τόσο ανικανότητα όσο και αδιαφορία για την υπεράσπισή τους εκ μέρους των πολιτών, που θεωρούν ότι οι νόμοι δεν είναι δικοί τους αλλά αφορούν άλλους, όντας ευθύνη και όφελος άλλων. Όπως έλεγε ο Ρουσσώ[1]

“…οι καταχρήσεις είναι αναπόφευκτες και οι συνέπειές τους ολέθριες σε κάθε κοινωνία, όπου το δημόσιο συμφέρον και οι νόμοι δεν έχουν καμία φυσική ισχύ και δέχονται ασταμάτητα τις επιθέσεις του προσωπικού συμφέροντος και των παθών του ηγέτη και των μελών”.

Μια συναφής μορφή ολοκληρωτισμού είναι το να υπάρχει μεν ένας ορθός νόμος αλλά στην πράξη να εφαρμόζεται μόνον στους αδύνατους ενώ οι δυνατοί διαφεύγουν, ή ο νόμος να είναι εξ αρχής άδικος και να περιορίζει τους αδύνατους ενώ την ίδια στιγμή απελευθερώνει από τις υποχρεώσεις τους δυνατούς. Αυτά είναι μορφές ολοκληρωτισμού, γιατί επιβάλλουν ανισότητα και διευρύνουν έτσι έτι περαιτέρω το ήδη υπάρχον χάσμα των ανισοτήτων τόσο ποσοτικά όσο και ποιοτικά.

Η ισότητα βέβαια απαιτεί βαθιά σκέψη για να προσδιοριστεί, όμως το καίριο σημείο πρέπει να είναι ότι έχει έντονη τάση προς την ποιότητα, ενώ η επιβαλλόμενη ανισότητα δεν επιβάλλει το καλύτερο αλλά το ισχυρότερο κοινωνικά – και η ισχύς δεν έχει ποιοτικά κριτήρια παρά εξαιρετικά σπάνια.

Πρέπει, επομένως, να γίνει κατανοητό ότι οι εποχές με εκτεταμένη διαφθορά οδηγούν απαρεγκλίτως αργά ή γρήγορα σε ολοκληρωτισμό σαν αυτόν που έχει γνωρίσει η ανθρωπότητα στο παρελθόν της. Νόμοι σαθροί ή νόμοι ορθοί αλλά μη εφαρμοσμένοι είναι το αναγκαίο υπόστρωμα για την επικράτηση του ολοκληρωτισμού μέσω της διαφθοράς.

Υπάρχουν πολλά είδη διαφθοράς, αλλά μιλάμε για τη γνωστή διαφθορά που εμπλέκεται με συμφέροντα μικρά ή μεγάλα. Η διαφθορά στη σκέψη, στον τρόπο αντίληψης για θέματα που αρχικά δεν φαίνεται να επηρεάζουν τη ζωή των άλλων ανθρώπων, θα καταλήξει στο ίδιο αποτέλεσμα, αλλά απαιτεί μάλλον διαφορετική ανάπτυξη και ανάλυση. Ωστόσο, πίσω από τη διαφθορά που πραγματευθήκαμε βρίσκεται πάντοτε και η διαφθορά στη σκέψη και την αντίληψη.

Το ζήτημα είναι ότι ο ολοκληρωτισμός, με ή χωρίς όπλα, είναι μία πιθανότητα που καραδοκεί σε κάθε παρέκκλιση του ανθρώπου από την ορθότητα της κοινωνικότητας, επειδή καταλύει την τάξη της κοινωνικής ζωής όχι ως τελετουργία περιοριστική και επιφανειακή αλλά ως αναγκαία ζωτική αρμονία όσων ζουν μέσα της. Όταν η τάξη είναι απλώς τελετουργική και επιφανειακή χωρίς γνησιότητα, τότε εκτρέφει το τέρας της διαφθοράς και του ολοκληρωτισμού είτε το δεχόμαστε ως συμβαίνον είτε όχι. Αλλά η πραγματικότητα δίνει άπειρα παραδείγματα αυτού του γεγονότος και επιφέρει ήδη τις συνέπειες της.

Ιωάννα Μουτσοπούλου
Μέλος της ΜΚΟ Σόλων

(solon.org.gr)

Πριν από μερικά χρόνια, ένας ερευνητής είχε δηλώσει ότι «το ένα τρίτο των κριτικών στο Διαδίκτυο είναι πλαστό». Πολλοί είναι αυτοί που πιστεύουν ότι πλέον είναι πολύ μεγαλύτερο.

Ανέκαθεν η χειραγώγηση του καταναλωτικού (και μη) κοινού, δεν αποτέλεσε εγχείρημα πολύ δύσκολο γιαυτούς που ήξεραν πώς να επιτύχουν αυτήν την «άτυπη» πλύση εγκεφάλου και να εξασφαλίσουν στις επιχειρήσεις τους ανταγωνιστικό πλεονέκτημα με αθέμιτα μέσα. Σήμερα, δε, στην εποχή της κοινωνίας της πληροφορίας και του metaverse, η πρακτική αυτή του χειρισμού και ελέγχου της κοινής γνώμης έχει οδηγήσει στην εγκαθίδρυση μιας ολόκληρης βιομηχανίας γύρω από αυτήν.

Στα πλαίσια αυτά, το astroturfing αποτελεί μια διαδομένη προσέγγιση μάρκετινγκ και δημοσίων σχέσεων που χρησιμοποιεί μια ψευδή εικόνα φυσικότητας και αυθορμητισμού για να κερδίσει υποστήριξη και δημοφιλία (virality). Είναι μια συχνή μορφή εκστρατείας, η οποία χρησιμοποιείται τόσο από μεγάλες εταιρείες όσο και από πολιτικά κόμματα, μεταξύ άλλων, η οποία παραπλανά ουσιαστικά την κοινή γνώμη χρησιμοποιώντας σύγχρονη τεχνολογία και ψηφιακά μέσα.

Κατ΄αυτόν τον τρόπο, πχ. φαρμακοβιομηχανίες μπορούν να προσλάβουν επαγγελματίες για να ξεκινήσουν on line συζητήσεις αναφορικά με τη χρησιμότητα ενός φαρμάκου, εξαφανίζοντας οποιοδήποτε αρνητικό σχόλιο, ή εταιρίες να επωφεληθούν από εκδηλώσεις πολύ μεγάλης εμβέλειας, χωρίς να έχουν πληρώσει κανένα δικαίωμα, όπως για παράδειγμα σε μεγάλες αθλητικές διοργανώσεις, με επιχειρήσεις να επινοούν τρόπους επισκίασης αυτών που πλήρωσαν αδρά για να έχουν τα αποκλειστικά δικαιώματα. Χαρακτηριστικό παράδειγμα η υπόθεση “Bavarian Beer” στο παγκόσμιο κύπελο ποδοσφαίρου 2010, όπου η εν λόγω εταιρία μπύρας, με το λανσάρισμα ενός φορέματος σε πορτοκαλί χρώμα, παρόμοιο με αυτό της φανέλας των παικτών της Ολλανδικής ομάδας, είχε πληρώσει κοπέλες για να εισέλθουν στο γήπεδο, φορώντας κάτω από τα ρούχα τους το πορτοκαλί φόρεμα: κατά τη διάρκεια του αγώνα, οι κοπέλες έβγαλαν τα ρούχα που φορούσαν από πάνω, αποκαλύπτοντας το πορτοκαλί φόρεμα με το σήμα της μπύρας. Οι κοπέλες μπορεί να συνελήφθησαν, αλλά η μπύρα είδε τα ποσοστά των πωλήσεών της να εκτοξεύονται 41% επάνω, ενώ τα δικαιώματα της μπύρας στο παγκόσμιο κύπελο κατείχε νομίμως η μπύρα Budweiser.

Από νομικής άποψης, το είδος αυτό του μάρκετινγκ αποτελεί ένα ιδιαίτερο είδος αντιανταγωνιστικής πρακτικής που εμπεριέχει στοιχεία τόσο ελεύθερου όσο και αθέμιτου ανταγωνισμού. Ελεύθερου, αφού προσπαθεί η μία επιχείρηση να δώσει χτύπημα κάτω από τη ζώνη στην άλλη, υπονομεύοντας τη δράση της στην ελεύθερη οικονομία της αγοράς, αναζητώντας ενίοτε και άλλους συμμάχους, αλλά και αθέμιτου γιατί παραπλανά το καταναλωτικό κοινό, εν αγνοία του. Στα πλαίσια αυτά, επιτήδειες πρακτικές όπως η σύμπραξη Facebook&Cambridge Analytica στην εκστρατεία του Τραμπ, διδάσκονται πλέον, ως μάθημα στα πανεπιστήμια, και ενώ η ανάγκη για αντικειμενική πληροφόρηση είναι επιτακτική, ο καταναλωτής καθίσταται βορά των fake news και της παραπληροφόρησης.

Στα πλαίσια της περιπτωσιολογίας αυτής:

• -η εταιρία Mcdonald’s συνελήφθη στην Ιαπωνία να πληρώνει κόσμο για να κάνει ουρά στα εστιατόριά της κατά την κυκλοφορία ενός νέου της μπέργκερ: στην πραγματικότητα η McDonalds είχε προσλάβει 1.000 υπαλλήλους μερικής απασχόλησης για να παραμείνουν στην ουρά, ξεκινώντας από τα μεσάνυχτα, πριν καν ανοίξει το κατάστημα, και να δημιουργήσουν θόρυβο για το μπέργκερ. Οι «πελάτες» πληρώνονταν για τον χρόνο τους και αποζημιώθηκαν για το γεύμα τους. Η McDonalds παραδέχτηκε το τέχνασμα, αλλά είπε ότι ήταν μέρος μιας «ανταπόκρισης πελατών» για «έρευνα αγοράς», ενώ
• -η ισπανική εταιρεία κινητής τηλεφωνίας Movistar είχε δημιουργήσει ψεύτικα προφίλ στο κοινωνικό δίκτυο Twitter για να αμυνθεί απέναντι σε ένα μπαράζ κατηγοριών που προέκυψαν όταν έκαναν μια σειρά από άδικες απολύσεις.

Οι εκστρατείες astroturfing αποτελούν απόπειρες επηρεασμού της κοινής γνώμης, που εξασκήθηκαν πρωτίστως στον φυσικό κόσμο, τώρα, όμως, ευδοκιμούν στο διαδίκτυο. Οι στόχοι αυτής της διαδικασίας είναι απλοί: να βλάψουν τον ανταγωνισμό ενώ παράλληλα να προωθήσουν τη δική τους παρουσία στην επιχειρηματικό κόσμο. Είναι, εξάλλου, γνωστό ότι η συγκριτική διαφήμιση αποτελεί μια από τις πιο επικίνδυνες μορφές διαφήμισης, καθώς συνήθως περιλαμβάνει σκόπιμη σύγκριση με τον ή τους ανταγωνιστές, στο μέτρο σύγκρισης που ο δράστης θέτει.

Αυτό βεβαίως, μπορεί να συνεπάγεται και παραβίαση των δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας του. Η εκμετάλλευση αυτής της τάσης επιφέρει εκτεταμένες συνέπειες, καθώς η γνώμη, οι αντιδράσεις και τα συναισθήματα του πλήθους, είναι δύσκολο να επαληθευτούν. Μπορεί πχ. μια διάσημη youtuber να διαφημίζει μία νέα καλλυντική κρέμα. Κάποιοι θα πιστέψουν ότι λέει την αλήθεια και ότι το προϊόν είναι όντως άκρως αποτελεσματικό, ενώ κάποιοι άλλοι θα αναρωτηθούν και θα κάνουν περαιτέρω έρευνα. Επιπροσθέτως, εάν κάποιος υποψιάζεται ότι ένα ρεπορτάζ που διαβάζει στο διαδίκτυο είναι fake news, μπορεί να το ελέγξει σε μερικά άλλα πιο αξιόπιστα ειδησεογραφικά πρακτορεία. Το πρόβλημα του astroturfing είναι μοναδικό, γιατί ακόμα κι αν το πρόβλημα είναι γνωστό, η αντίδραση του κοινού μπορεί να μετατρέψει το αναληθές σε μία διαδεδομένη «οιονεί» αλήθεια.

Με αυτόν τον τρόπο, τα προβλήματα που δημιουργεί το online astroturfing ξεπερνούν κατά πολύ την παραπληροφόρηση, το ψευδές μάρκετινγκ και κάθε άλλη τυπική παραπλανητική συμπεριφορά στο διαδίκτυο με πολλές νομικές προεκτάσεις.

πηγη:https//antikleidi.com