Provable Truths της Μαριάννας Σκυλακάκη
Καλησπέρα και καλό μήνα! Μας λείψατε. Όπως πάντα όταν το newsletter της αθηΝΕΑς βρίσκεται σε φάση διαλείμματος/rebooting, η ανάγκη να σχολιάσουμε τις τρέχουσες εξελίξεις γίνεται πιο επιτακτική κάθε μέρα που περνάμε μακριά σας. Πόσο μάλλον όταν οι εξελίξεις είναι τόσο πυκνές όσο μας έχουν συνηθίσει τα τελευταία χρόνια.
Ξεχωρίζω για το πρώτο editorial της νέας αυτής σεζόν την πρόταση εξαγοράς του Twitter από τον δισεκατομμυριούχο CEO της Tesla και της SpaceX Elon Musk για τρεις λόγους.
Πρώτον, γιατί όποιος εξακολουθεί να υποτιμά τη δύναμη ενός κοινωνικού δικτύου να επηρεάζει κοινωνικά φαινόμενα, εκλογικά αποτελέσματα, ακόμη και το ίδιο το μέλλον της ανθρωπότητας σε ένα κομβικό σταυροδρόμι, εκτιμώ ότι πλανάται.
Δεύτερον, γιατί, ως εκ τούτου, το καθεστώς ιδιοκτησίας αλλά και η κατεύθυνση που θα πάρει ένας τέτοιος γίγαντας του διαδικτύου μας αφορούν όλους. Το ότι συζητάμε ως παρατηρητές και δεν μπορούμε να ελέγξουμε αποτελεσματικά τη δράση των κοινωνικών δικτύων είναι μια αποτυχία και της ελεύθερης αγοράς αλλά και των θεσμών μας.
Τρίτον, γιατί το να έχει ένας άνθρωπος, όσο ευγενείς και αν είναι οι προθέσεις του (τις οποίες δεν εξετάζω επί του παρόντος), τόση ισχύ είναι κάτι που οφείλει να μας προβληματίσει έντονα.
Ο πλουσιότερος άνθρωπος στον πλανήτη που σύντομα, με την εξαγορά του Twitter, θα είναι ακόμη ισχυρότερος, έχει καταφέρει, πράγματι, εντυπωσιακά επιτεύγματα. Έτσι, αναπόφευκτα, έχει την αίσθηση ότι μπορεί να λύσει –και– αυτό το μεγάλο ζήτημα της ανεξέλεγκτης (όχι ελεύθερης) έκφρασης στα κοινωνικά δίκτυα.
Ετοιμάζεται να δοκιμάσει την τύχη του. Aξίζει, λοιπόν, να μπείτε, έστω για λίγο, στο μυαλό του, βλέποντας τη συνέντευξη που παραχώρησε προ εβδομάδων στη σκηνή του παγκόσμιου συνεδρίου του TED στο Βανκούβερ.
«Το γιατί των πραγμάτων είναι πολύ σημαντικό», μας λέει ο Musk, και θα συμφωνήσω. Το γιατί θέλει ο Musk να αγοράσει και να ελέγξει το Twitter έχει σημασία και, σύμφωνα με τον ίδιο, έχει να κάνει με «τη λειτουργία της δημοκρατίας» και με το γεγονός ότι το ρίσκο που αντιμετωπίζει η ανθρωπότητα (civilizational risk) «μειώνεται όσο περισσότερο μπορούμε να αυξήσουμε την εμπιστοσύνη που απολαμβάνει το Twitter ως δημόσια πλατφόρμα».
Είμαι σίγουρη ότι θα σας κάνουν εντύπωση κι άλλα πολλά από όσα λέει. Για μένα το πιο ενδιαφέρον, και το πιο ενδεικτικό του ρίσκου που συνεπάγεται η εξαγορά του Twitter από τον ίδιο, είναι η ανάγκη του να αναζητά τις «αποδείξιμες αλήθειες του σύμπαντος», μελετώντας τη φυσική και τη θεωρία της πληροφορίας, καθώς και η «εμμονή» του, όπως δηλώνει, με την «αλήθεια».
Αν κάτι θα έπρεπε να έχουμε μάθει τα τελευταία χρόνια είναι ότι, σε αντίθεση με τη φυσική ή τη μηχανική, στις ανθρώπινες κοινωνίες η «αλήθεια» είναι μια πολύ πιο σύνθετη έννοια. Το Twitter αποτελεί ένα σύστημα που χτίζεται και συντηρείται από μηχανικούς, αλλά φιλοξενεί ανθρώπους, ιδέες, απόψεις. Οι «αποδείξιμες αλήθειες» πάνω στις οποίες έχτισε την εντυπωσιακή καριέρα του ο Musk δίνουν τη θέση τους σε μια χαοτική υποκειμενικότητα, την οποία δεν διατίθεται να δαμάσει, αλλά προτίθεται να απελευθερώσει από κάθε περιορισμό.
Γι’ αυτό και όλο αυτό είναι μια πάρα μα πάρα πολύ κακή ιδέα. Επειδή όμως από ιδέα σύντομα, σχεδόν αναπόφευκτα, θα γίνει πραγματικότητα, εύχομαι βαθιά να έχω άδικο.
