της Κλεοπάτρας Δίγκα (*)

Διαβάσματα. Δε θέλω πολλά, λίγα θέλω, για τ’ άλλα δεν προλαβαίνω πια κι ούτε ποτέ  ήθελα τα πολλά. Μόνο αυτά που μου άρεσαν, που τα χρειαζόμουν, αυτά ήθελα κοντά μου. Που βοηθούν να ζήσεις. Αυτά που δείχνουν πως μπλέκονται όλα τα νήματα μαζί , αξεδιάλυτα και κάνουν το Ένα. Ποτέ δεν αξιώθηκα  άλλωστε το μεθοδευμένο διάβασμα. Μόνο τελειώνοντας το σχολείο, στα δεκαοκτώ, εκείνο  το πρώτο καλοκαίρι κι ενώ οι φίλοι μου κανόνιζαν εξόδους βράδυνες, παρατώντας τους, με δίψα αληθινή και θαυμασμό ρίχτηκα και διάβασα  όλους τους αρχαίους τραγικούς μαζί , τον Αριστοφάνη  και τον Όμηρο, με σημειώσεις δίπλα που σήμερα με συγκινούν σαν μια φωτογραφία της νεότητας. Η σχέση μου με την ανάγνωση είναι λοιπόν σχέση ηδονιστική.   Όχι δημοσιοϋπαλληλική.

Τα τελευταία χρόνια με το κλείσιμο της πανδημίας  έχω επιδοθεί στο ψάξιμο της βιβλιοθήκης μου όπως κι οι περισσότεροι. Μεγάλη χαρά να ξαναπιάνω βιβλία που με σφραγίσανε, που τ’ αγάπησα,  που πλαισιώσανε κομμάτια της ζωής μου, κουβεντιάζοντας μαζί τους, υπογραμμίζοντας, σημειώνοντας. Να τα βάλω σε χωριστή μεριά. Έτσι σκόρπια, πολλές φορές όταν κάπως μου έρχονται στο νου, τα ψάχνω κι ο χρόνος να τα βρω πελαγώνει την επιθυμία.

Ανακαλύπτω και κάποια, αδιάβαστα. Τα ξεχωρίζω να προηγηθούν και χαίρομαι σαν να τα πήρα τώρα. Κάτι άλλα μικρά, λεπτά, που στη ράχη δεν έχουν τίτλο και δεν φαίνονται τί είναι, τα ανασύρω και με έκπληξη ανακαλύπτω μικρούς θησαυρούς γεμάτους υπογραμμίσεις και σχολιάκια δίπλα με μολύβι. Μοιάζει αυτό όλο όπως το κοίταγμα σε παλιές φωτογραφίες. Ψάχνεις μέσα απ’ αυτά την κατάσταση του νου σου εκείνη την εποχή.

Τα βιβλία που μου αρέσουν δεν είναι αυτά που έχουν αναγκαστικά μιαν υπόθεση,  μια ιστορία με χαρακτήρες, χωρίς να το αποκλείω. Είναι αυτά όπου ο άνθρωπος που γράφει, εκμυστηρεύεται παρατηρήσεις του που μάζεψε με το χρόνο, κάποιες αισθήσεις της πραγματικότητας  που του αποκαλύφθηκαν κοιτάζοντας  και ζώντας. Κάποια κρυσταλλώματα σκέψης, αυτά που σου δίνουν τον αέρα εκείνης της εξομολογητικής συνομωσίας που πρέπει να έχει η επαφή δυο ανθρώπων- γιατί τί άλλο είναι ένα βιβλίο για μένα. Αυτό αφορά στο περιεχόμενο και όχι στη μορφή της απόδοσής του, που είναι το άλλο μισό του στοιχήματος -για να λειτουργήσει  μέσα μου το πρώτο.

Μερικοί τα θεωρούν αυτά βαρετά. Θέλουν την υπόθεση και ανατρέχουν πολλές φορές, διαβάζοντας το τέλος όπως δεν κάνεις ποτέ στα αστυνομικά. Κάθε είδος έχει το κοινό του. Αυτά τα βιβλία δεν με αφορούν, κι ούτε μου αφήνουν κάτι. Βέβαια δεν συζητώ το Μεγάλο Μυθιστόρημα-Ρώσικο,  Γαλλικό, που έχει τα πάντα μέσα, ούτε και τα άλλα μεγάλα έργα της λογοτεχνίας.

Τελικά έχω καταλάβει πως υπάρχουν οι καλλιτέχνες συγγραφείς και οι συγγραφείς.  Κανένας αφορισμός όμως για ότι δικαιώνεται από μόνο του.

Ξαναδιαβάζω συνεχώς τον Προυστ  και περιπλανιέμαι μαζί του στην εξοχή του Κομπραί απ’ την μεριά της Μεζεγκλίζ μετά την καλοκαιρινή καταιγίδα . Περπατά δίπλα μου έφηβος, με την ριγέ αδιάβροχη κάπα του, που εκνεύριζε την Φρανσουάζ την καμαριέρα της θείας του Λεονί, γιατί δεν την εύρισκε αρκετά  πρέπουσα ως πένθιμη  μιας κι η κυρά της  είχε  φύγει  πριν λίγες μέρες. Κρατούσε  την κλειστή του ομπρέλα και με την μύτη της άγγιζε φυτά που του έκαναν εντύπωση. Μήπως κι εγώ δεν κάνω το ίδιο;

….« Ο ήλιος είχε μόλις ξαναβγεί και τα χρυσαφένια του στολίδια γυάλιζαν σαν ολοκαίνουργια στον ουρανό, πάνω στα δέντρα, πάνω στον τοίχο του καλυβιού, πάνω στην κεραμιδένια  στέγη του, υγρή ακόμα, που στην κορυφή της περπατούσε μια κότα. Καθώς φυσούσε ο αγέρας, παράσερνε οριζόντια τα’ αγριόχορτα που ‘χαν φυτρώσει στην πλευρά του τοίχου, και τα πουπουλένια φτερά της κότας, κι αφήνονταν να ξετυλιχτούν όπως ήθελε η πνοή του ανέμου, σ΄ όλο τους το μήκος τόσο τ΄ αγριόχορτα όσο και τα φτερά, με την εγκατάλειψη που χαρακτηρίζει τ΄ αδρανή κι ελαφρά πράγματα. Η κεραμιδένια στέγη προξενούσε μέσα στο βάλτο, που ο ήλιος  τον έκανε πάλι να καθρεφτίζει, μια ρόδινη όμοια με μάρμαρο επιφάνεια που δεν την είχα ποτέ ως τότε προσέξει. Και βλέποντας πάνω στο νερό και στη όψη του τοίχου ένα αχνό χαμόγελο ν’ απαντά στο χαμόγελο του ουρανού, ξέσπασα μ΄ όλο μου τον ενθουσιασμό σηκώνοντας την κλειστή μου  ομπρέλα: «Πω πω πω πω! ». Την ίδια όμως  στιγμή πως χρέος μου θα ήταν να μη περιοριστώ σ΄ αυτές τις θαμπές λέξεις και να εξετάσω με πιο καθαρό μάτι την έκστασή μου»…

Αυτή τη βόλτα που μόλις κάναμε μαζί, αυτά που είδαμε- γιατί δεν τα είδε μόνο εκείνος, κι εγώ τα είδα, τα δικά μου μάτια τα είδαν- εκείνος τα κατέγραψε μόνο- ήμουν εκεί, αυτά θα με συγκινούσαν,  πώς να πω ότι ήταν μόνο μια δική του βόλτα; Αυτός ο άνθρωπος που τώρα δα ήταν δίπλα μου πού πήγε;  Έχει πεθάνει. Πόση θλίψη γεννά αυτή η σκέψη! Πως γίνεται να μην υπάρχει φυσικά, σωματικά;  Ναι, όμως είναι εδώ. Αυτή είναι η μαγική  δύναμη του έργου της τέχνης. Να μας ενώνει με το δημιουργό του, να κάνουμε δικές μας τις σκέψεις και το βλέμμα του να νικάει το χρόνο και τον θάνατο.

Οι μεγάλοι συγγραφείς έχουν το χάρισμα να σε κάνουν ν’ αντιστοιχείς την εμπειρία σου, το βίωμα σου, με αυτό που γράφουν. Να λες, κι εγώ το έχω ζήσει αυτό, ή, κι εγώ το έχω σκεφτεί.

(*) Η Κλεοπάτρα Διγκα είναι εικαστικός)

Λέμε γείτσες όταν φταρνίζεται κάποιος γιατί η καρδιά του σταματάει για 1 millisecond

— Τι τίτλο θα δίνατε στην εποχή που ζούμε; 
Είμαστε μάρτυρες μιας εποχής που παρατηρούνται τεκτονικές αλλαγές άνευ προηγουμένου σε επίπεδο ευημερίας του ανθρώπου, παγκόσμιας οικονομίας και περιβάλλοντος. Είμαστε καθ’ οδόν προς μια ταχεία εξέλιξη που αφορά οτιδήποτε συμβαίνει γύρω μας και συχνά φαίνεται ανεξέλεγκτη. Νομίζω ότι είναι η περίοδος του σπουδαίου αγνώστου. Πορευόμαστε σε μια εποχή που κυριαρχεί το αναπάντεχο, το απροσδόκητο και το ξαφνικό. Ζούμε καθημερινά σαν να περιμένουμε το αιφνίδιο. Αλλά θεωρώ ότι αυτό ήταν το μεγάλο μάθημα της πανδημίας. Το άγνωστο, βέβαια, είναι σημαντικό γιατί παράλληλα δίνει νόημα στην ανθρώπινη υπόστασή μας.

— Τι είναι αυτό που τροφοδοτεί την περιέργειά μας; Ζείτε συνεχώς με ένα «γιατί»;
Μεγαλώνοντας στο νησί της Κρήτης, από πολύ μικρή ηλικία με γοήτευσε η απεραντοσύνη του Διαστήματος, ειδικά τα βράδια, όταν κοίταζα τον νυχτερινό ουρανό. Από τότε οι ερωτήσεις μου για το σύμπαν είναι συνεχείς. Πάντοτε με έλκυε η γνώση, η τάση για ανακάλυψη και η φύση της πραγματικότητας. Η εξερεύνηση του αγνώστου είναι που δίνει νόημα στην ύπαρξή μου.

*Μηνάς Καφάτος: διακεκριμένος Έλληνας κοσμολόγος και καθηγητής Υπολογιστικής Φυσικής στο Πανεπιστήμιο Chapman της Καλιφόρνιας.

Οι άνθρωποι θα ξεχάσουν αυτά που είπες, θα ξεχάσουν τι έκανες, αλλά δεν θα ξεχάσουν ποτέ πώς τους έκανες να αισθάνονται.

*Μάγια Αγγέλου

Αμερικανίδα ποιήτρια, συγγραφέας, ηθοποιός, μουσικός και υπέρμαχος των πολιτικών δικαιωμάτων των μαύρων στις ΗΠΑ. «Εθνικό Θησαυρό» τη χαρακτηρίζουν οι Αμερικανοί.
Το 1951 παντρεύτηκε τον ελληνοαμερικανό ηλεκτρολόγο και επίδοξο μουσικό Τος Άντζελος (Αναστάσιος Αγγελόπουλος), το επίθετο του οποίου υιοθέτησε έκτοτε ως καλλιτεχνικό ψευδώνυμο. Το Μάγια ήταν το χαϊδευτικό της. Το ζευγάρι έφτιαξε ένα χορευτικό σχήμα, τους «Αλ και Ρίτα», αλλά το 1954 χώρισε, επειδή ο συμπατριώτης μας δεν ήταν αρεστός στη μητέρα της και ο γάμος τους ήταν αταίριαστος για τα ήθη της εποχής.

Χαμογελούν τα νέα αφεντικά! Καλή ανατροφή!

του Δημήτρη Αρβανιτάκη (*)

Ένα βράδυ. Τράβηξα από τη βιβλιοθήκη μου το Έγκλημα και τιμωρία. Χωρίς λόγο. Ήταν η μετάφραση του Σωτήρη Πατατζή στην τρίτομη έκδοση του Πάπυρου, «Κλασικά Παπύρου», του 1971. Την είχα αγοράσει, φοιτητής, από τα ωραία εκείνα υπαίθρια παλαιοβιβλιοπωλεία της οδού Μασσαλίας και θυμάμαι ότι την είχα διαβάσει χωρίς σταματημό: είχα αποφασίσει να τελειώσω το βιβλίο χωρίς να βγω από το σπίτι –όταν είσαι φοιτητής, κάτι τέτοια τα κάνεις – ή ίσως και να αποφάσισα να μη βγω από το σπίτι προτού το τελειώσω, αφού άρχισα να το διαβάζω. Αλλά, τι σημασία έχει αυτό, άραγε;

Πρώτα συνειδητοποίησα ότι θυμόμουν λάθος σπίτι: το σπίτι που για χρόνια είχα συνδέσει με την ανάγνωσή του, το σπίτι που έφερνα στο μυαλό μου κάθε φορά που ο νους μου πήγαινε σε αυτό το βιβλίο ήταν άλλο, πολύ μεταγενέστερο. Αλλά, τι σημασία έχει αυτό, άραγε;

Και ύστερα άρχισα να ανοίγω το βιβλίο στην τύχη – όχι ακριβώς στην τύχη: εκεί που έβρισκα τσακισμένα φύλλα. Ξαναδιάβασα σημεία, παραγράφους, σελίδες, ψάχνοντας να βρω τον λόγο, το γιατί, το τι ήθελα να κρατήσω στη μνήμη μου την ώρα που τσάκιζα εκείνα τα φύλλα. Κάποιες φορές μπόρεσα, νόμισα ότι μπόρεσα, να μαντέψω, να υποθέσω, να φανταστώ τη διαδρομή που με είχε φέρει από την ανάγνωση της σελίδας στην απόφαση να τσακίσω το φύλλο. Άλλες φορές, μάλλον τις περισσότερες, όχι. Αλλά, και στη μία και στην άλλη περίπτωση, αυτό που μπόρεσε να αναδυθεί από τον αχανή –μπορεί και ανύπαρκτο– χρόνο του παρελθόντος ήταν μονάχα η γνωστική εικόνα, ήταν μονάχα ο λόγος του νοήματος, όχι η δυναμική της διαδικασίας που είχε πυροδοτήσει την επιθυμία να καρφιτσωθεί η στιγμή στο φευγαλέο ρεύμα του χρόνου, που είχε γεννήσει το τσάκισμα του φύλλου, δηλαδή: αλλιώς, το αίτημα της μνήμης. Αυτό που είχε χαθεί διά παντός ήταν η δυναμική της στιγμής της ανάγνωσης· της ανάγνωσης, που μέσα και χάρη στις συντεταγμένες του δικού της χρόνου είχε δημιουργήσει έναν δικό της τόπο, έναν καινούργιο κόσμο, λίγο πιο έξω, λίγο πιο πέρα από εκείνον της «πραγματικής πραγματικότητας»· της ανάγνωσης, που είχε κατορθώσει να διατρήσει έναν ως-εκείνη-τη-στιγμή διαμορφωμένο κόσμο, που είχε κατορθώσει να αλλάξει τη ροή του χρονο-τόπου που ως-εκείνη-τη-στιγμή ήταν ο εαυτός και είχε σμιλέψει μιαν άλλη εικόνα του κόσμου, έναν άλλον εαυτό. Γιατί είναι πάντα η δυναμική της ανάγνωσης, σαν εκείνο το αίτημα που γέννησε την κατανυκτική προσταγή του Ρίλκε, εκεί στην άκρη των στίχων του «Αρχαϊκού κορμού Απόλλωνος»: «και τώρα η ζωή σου πρέπει ν’ αλλάξει».

Όχι, αυτούς τους δρόμους δεν τους ξαναβρήκα, αυτή τη δυναμική δεν μπόρεσα να την ξαναβρώ. Βουβές φωτογραφίες ο χρόνος πίσω μας. Αλλά, τι σημασία έχει αυτό, άραγε;

Ένα παρθένο δάσος τσακισμένων φύλλων το μυαλό μας: ο εαυτός μας, δηλαδή κι ο χρόνος του.

(*) Ιστορικός, επιστημονικός συνεργάτης και υπεύθυνος του Τμήματος Εκδόσεων του Μουσείου Μπενάκη

Πηγή: oanagnostis.gr

Ένας πολύ αγαπητός παλιός συνάδελφος και εξαίρετος φίλος πήρε σήμερα το δρόμο που δεν έχει επιστροφή …

Τον αγαπητό Χρήστο Σπανό αποχαιρετούμε αύριο ημέρα Σάββατο 28/5 και ώρα 11 στο νεκροταφείο του Παλιού Φαλήρου

Με τον Χρήστο είχαμε συνεργαστεί στενά στην Ιντεραμέρικαν για παρά πολλά χρόνια. Ως στέλεχος της πληροφορικής συνέβαλε τα μέγιστα για να κτιστεί μια μοντέρνα μηχανογραφική υποδομή απαραίτητη για την εδραίωση της interamerican και την κατάκτηση της κορυφής στον ασφαλιστικό χώρο. Συνεργαστήκαμε στενά στην πετυχημένη προσπάθεια να χρησιμοποιήσουμε τις δυνατότητες που προσέφεραν τα πρωτοεμφανιζόμενα personal computers, κάπου στα μέσα της δεκαετίας του 80, στην σύνταξη και την διαχείριση των ασφαλιστηρίων συμβολαίων πυρός.

Πρωτοποριακή δουλειά για εκείνη την εποχή!

Θυμάμαι τις ατέλειωτες ώρες δουλειάς και τα ξενύχτια στα γραφεία της Δοϊράνης και με ιδιαίτερη νοσταλγία τις μεταμεσονύκτιες αποδράσεις με όλη την ομάδα για παΐδάκια στα Καλύβια, στα Μεσόγεια, απίθανα χρόνια!!

Θερμά συλλυπητήρια στην Λένα που τόσο πολύ του στάθηκε στο τελευταίο δύσκολο διάστημα και στις κόρες του, δύναμη και κουράγιο, να είναι όλοι καλά να τον θυμούνται.

Καλό ταξίδι φίλε Χρήστο θα σε θυμάμαι πάντα

Εδώ με την Λένα και την προσωπάρχη της interamerican την κυρία Εύα Λιναρδάτου

Photo by streethacker

Photo by streethacker

Είναι ευρύτατα διαδομένη η θεώρηση της γεωγραφίας που βλέπει την Τουρκία να έχει μόνο πλεονεκτήματα και την Ελλάδα μόνο μειονεκτήματα. Σκοπός αυτού του άρθρου είναι να επιχειρηματολογήσει εναντίον αυτών των απόψεων, κάνοντας μια σύντομη ιστορική αναδρομή, εξετάζοντας την ηπειρωτική Ελλάδα και τον χώρο του Αιγαίου, η θεωρούμενη ως αχίλλειος πτέρνα της ελληνικής άμυνας. Το τελευταίο μάλιστα και υπό το πρίσμα, όχι μόνο της τουρκικής πίεσης για την αποστρατιωτικοποίηση των νησιών, αλλά και της ανοιχτής αμφισβήτησης της κυριαρχίας τους, που πλέον προβαίνει η Άγκυρα.

Ενώ τα φυσικά γεωγραφικά χαρακτηριστικά (έκταση, βουνά, ποτάμια, λίμνες, θάλασσες) παραμένουν σχεδόν αναλλοίωτα, δεν συμβαίνει το ίδιο με τους ανθρώπους που διαβιούν εκεί και με τις σχέσεις που αναπτύσσουν με την πάροδο του χρόνου. Είναι γεγονός ότι η Ελλάδα, όπως και πολλές άλλες χώρες, είναι μια γεωγραφική “ανορθογραφία”. Σε έναν ηπειρωτικό κορμό, που αν αφαιρέσεις την Πελοπόννησο που ουσιαστικά είναι νησί, απομένει ένα τμήμα μικρής έκτασης, με ελάχιστο βάθος.

Σε αυτό το τμήμα προσκολλάται ένας εκτεταμένος βραχίονας που είναι η Ανατολική Μακεδονία και η Θράκη, μια λωρίδα με μηδαμινό βάθος απομακρυνόμενη από τον κορμό. Αν σε αυτά προσθέσουμε τα νησιά του Ιονίου και του Αιγαίου και το γεγονός ότι η χάραξη των βορείων συνόρων δεν συμμορφώνεται με κάποια στρατιωτική αμυντική λογική, τότε το πρόβλημα ασφαλείας του ελληνικού χώρου είναι δυσεπίλυτο.

Ήδη από την εποχή των Βαλκανικών Πολέμων εγέρθηκαν αμφιβολίες για το κατά πόσον η Ελλάδα είχε τη δυνατότητα να συμπεριλάβει τη Θράκη στην ελληνική επικράτεια. Ο ίδιος ο Ελευθέριος Βενιζέλος, μάλιστα, υπογράμμισε στη Βουλή τον Μάρτιο 1913 τη γεωγραφική τρωτότητα της επέκτασης, πέραν του εθνικού κορμού προς Ανατολάς, “άνευ σπονδυλικής στήλης”. Γεωγραφικούς, εν πολλοίς, λόγους επικαλέσθηκε και ο Ιωάννης Μεταξάς για να υποστηρίξει ότι η Ελλάδα δεν μπορούσε να επεκταθεί στη Μικρά Ασία.

Το ίδιο επιχείρημα έχουν υποστηρίξει έκτοτε και πολλοί άλλοι μέχρι σήμερα. Την περίοδο του Μεσοπολέμου, η ανησυχία για την άμυνα των βορείων συνόρων, οδήγησε ακόμη και σε συμμαχία με την Τουρκία και στη σύμπηξη του Βαλκανικού Συμφώνου. Μεταπολεμικά η ίδια τρωτότητα ήταν από τους πιο σημαντικούς λόγους που οδήγησαν την Ελλάδα να προσχωρήσει στο ΝΑΤΟ, οπότε η άμυνα των ελληνικών συνόρων εντάχθηκε στο ευρύτερο πλαίσιο της αντιπαράθεσης των δύο συνασπισμών.

Γεωγραφική κατανομή

Μετά το τέλος το Ψυχρού Πολέμου ο “από βορρά κίνδυνος” αποτελεί παρελθόν, τουλάχιστον για το προβλεπτό μέλλον. Στο Αιγαίο, η Ελλάδα κατάφερε, βοηθούμενη και από τη συγκυρία, να καταλάβει όλα τα νησιά, πλην Ίμβρου και Τενέδου, παρά την εγγύτητα των νησιών προς τις μικρασιατικές ακτές και να μείνει ο μόνος κυρίαρχος, αποκλείοντας τη Βουλγαρία.

Το Αιγαίο είναι κατεξοχήν ελληνικό, παρά τα γεωγραφικά και γεωλογικά επιχειρήματα των Τούρκων, την αβελτηρία των οποίων οικτίρει ο πρώην υπουργός Εξωτερικών Αχμέτ Νταβούτογλου, αποδίδοντάς την στην έλλειψη στρατηγικής και Ναυτικού, κατάσταση την οποία προσπαθεί να ανατρέψει σήμερα ο Ερντογάν. Πάντως, ο Νταβούτογλου ακριβολογεί όταν περιέγραφε στο “Στρατηγικό Βάθος της Τουρκίας” την κατάσταση στο Αιγαίο: «Η βασική πηγή προβλήματος είναι η αγεφύρωτη αντίφαση μεταξύ της γεωλογικής και γεωπολιτικής πραγματικότητας και του ισχύοντος καθεστώτος».

Άρα, η Ελλάδα διατηρεί τη Θράκη και ολόκληρο το Αιγαίο, παρά τη γεωγραφία, απώλεσε δε τη Μικρά Ασία για πολλούς άλλους λόγους, πριν φθάσουμε στους γεωγραφικούς. Δηλαδή, παρά τις γεωγραφικές δυσκολίες, η Ελλάδα καταφέρνει εδώ και εκατό χρόνια να διατηρεί την ακεραιότητά της και ελπίζουμε να τη διατηρήσει και μελλοντικά. Η Ελλάδα, βεβαίως, δεν αποτελεί τη μοναδική περίπτωση χώρας με τέτοια ανομοιόμορφη γεωγραφική κατανομή.

Πηγή: slpress.gr