Συντάκτης: Kostas Bertsias

Πάρνηθα

Λετς Στάνισλαβ (1909 – 1966) Πολωνός συγγραφέας

Τα χόμπι δεν είναι μόνο για να γεμίζουν τον χρόνο σου. Μπορούν να έχουν και ουσιαστικό ρόλο στην ανάπτυξη σου. Υπάρχει ένας κανόνας που υποστηρίζουν πολλοί: Ότι πρέπει να έχεις 3 βασικά χόμπι. Ένα που σου φέρνει χρήματα, ένα που σε κρατά σε φόρμα, και ένα που σε κάνει δημιουργικό. Ιδού μερικά παραδείγματα για κάθε κατηγορία:

-> Για χρήματα: Social media, marketing, blogging, συγγραφή, κώδικας.

-> Για καλή φυσική κατάσταση: Γυμναστήριο, τζόκινγκ, να πας σε αθλητική λέσχη, να ανακαλύψεις νέα σπορ, γυμναστική στο σπίτι.

-> Για δημιουργικότητα: Ζωγραφική, μουσική, χειροτεχνία, designing, διάβασμα.

Πηγή: it’s possible.gr

Ο Νίκος Πουλιάσης, φωτογραφημένος από τους συναδέλφους του, μετά από δύο επιτυχημένες αερομαχίες

• Ροδούλα Λουλουδάκη/Ροδιακή
• 4 Σεπτεμβρίου, 2022

Συγκλονιστική η μαρτυρία του, αγρίως απίθανη η ζωή του! Ο Νίκος Πουλιάσης, απόστρατος σήμερα της Πολεμικής Αεροπορίας, άξιο τέκνο της Ρόδου και της Μονολίθου, σε μία αφήγηση που κόβει την ανάσα, αποκαλύπτει τη ζωή των πιλότων που υπερασπίζονται την πατρίδα και τότε και σήμερα. Δεν έχω λόγια να προλογίσω. Μία βαθιά υπόκλιση αρμόζει και μια προσεκτική ανάγνωση!

«Είμαι Ροδίτης από τη Μονόλιθο, μου λέει.  Η μητέρα μου είναι η Αυγή,  το γένος Σεΐτη, δασκάλα που γνώρισε τον πατέρα μου τον Κερκυραίο όταν εκείνος ήρθε στη Ρόδο και υπηρετούσε ως ενωμοτάρχης. Είμαι και των δύο πελαγών, αλλά πάντα αισθανόμουν πιο πολύ Ροδίτης.

Έρχομαι ασταμάτητα από τα παιδικά μου χρόνια, στη Μονόλιθο.  Παιδάκι,  θυμάμαι πρώτη μου δουλειά ήταν να βρω γαϊδούρι και να τριγυρίσω σ’ όλη την περιοχή, ελεύθερος. Ήθελα να εξερευνήσω. Ήμουνα παιδί που είχε μεγάλη περιέργεια και ήμουνα πολύ ριψοκίνδυνος. Ενάμιση ετών, είπα στον πατέρα μου ότι θα γίνω αεροπόρος.

Περάσαν πάνω από το κεφάλι μας, σε χαμηλό ύψος δύο F84 μαχητικά εκείνης της εποχής και σείστηκε η γη. Ρώτησα  «μπαμπά τι είναι αυτά;», μου είπε «πολεμικά αεροπλάνα, μέσα υπάρχουν  Έλληνες, αεροπόροι και υπερασπίζονται  τους ουρανούς της πατρίδας μας»!

Τα κοίταξα που απομακρυνόντουσαν, γύρισα προς τον πατέρα μου και του έδωσα τη σφυρηλατημένη απάντηση η οποία δεν άλλαξε ποτέ «μπαμπά, εγώ όταν μεγαλώσω θα γίνω αεροπόρος. Αποφοίτησα από τη Σχολή Ικάρων. Τη λέμε Σχολή Ικάρων, αλλά είναι το Τμήμα Εφαρμοσμένης Αεροδιαστημικής της Ελλάδος. Βγάζει καθηγητές της αεροδιαστημικής γιατί για να πιλοτάρεις τα σύγχρονα μαχητικά αεροπλάνα, τα οποία είναι διαστημόπλοια στην κυριολεξία και οι συνθήκες είναι πλέον απίστευτες, με ταχύτητες μιάμιση φορά πιο γρήγορα από τη σφαίρα του όπλου, τα ύψη είναι γιγαντιαία.

Βγαίνεις στη στρατόσφαιρα και βλέπεις τη Γη στρογγυλή και την Πελοπόννησο σαν το χέρι μου και βέβαια δεν προορίζεσαι μόνο να πετάς, αλλά με αυτές τις ικανότητες να υπερασπίζεσαι και να πολεμήσεις, αν χρειαστεί γιατί είσαι στην Πολεμική Αεροπορία, δεν είσαι στην Αεροπορία.

Παρότι είμαι πτυχιούχος και της Πολιτικής Αεροπορίας, δεν θέλησα να ασκήσω το επάγγελμα του πιλότου αερογραμμών γιατί ήμουνα «υπερασπιστής», δεν ήθελα να είμαι οδηγός «λεωφορείου». Πώς να στο εξηγήσω. Άγιο το επάγγελμα για όσους το κάνουν, αεροπλάνα είναι και τα δύο, αλλά είναι σαν να συγκρίνεις τη Formula 1 με ένα λεωφορείο».

Υπό ποιες προϋποθέσεις ένας άνθρωπος ρισκάρει τη ζωή του, κάθε μέρα; Χρήματα πολλά δεν παίρνετε, ούτε αξιώματα!

Έψαξα βαθιά μέσα μου και κατέληξα ότι ο μόνος λόγος για τον οποίο ένας άνθρωπος μπορεί να ρισκάρει τη ζωή του, είναι γιατί αγαπάει κάποιους άλλους. Και ρισκάρει αυτός για να σώσει άλλους. Αγαπάει αυτούς και την Ελλάδα. Και δεν μισούμε τον εχθρό!

Δεν μισείτε τον εχθρό;

Όχι. Κανένα μίσος προς τους συναδέλφους μου, Τούρκους αεροπόρους. Όμως τους έχουμε ενημερώσει σε κάποια φόρουμ που έχουμε βρεθεί, ότι από εμάς δεν θα περάσουν. Το καλύτερο που μπορεί να πετύχουν είναι να σκοτωθούμε και οι δυο στη γραμμή της μάχης. Αλλά ένα είναι σίγουρο: στην Ελλάδα δεν θα μπούνε.

Εσείς προσωπικά ήσασταν από τους πιο τολμηρούς! Τη νύχτα των Ιμίων ήσασταν στην πρώτη εξάδα των πιλότων που θα χτυπούσαν.

Επιλέχτηκα για τον πρώτο σχηματισμό και την πρώτη εξάδα, το πρώτο χτύπημα. Δεν ξέρω αν είναι τιμή μου ή όχι. Τα έζησα όλα από κοντά. Την αίσθηση του χρόνου, τα συναισθήματα, τις μνήμες, τα είχα «κλειδωμένα» όλα. Το μόνο που μπορώ να σου πω είναι ότι ήμασταν πάνοπλοι, πανέτοιμοι, δεν υπήρχε κανένας φόβος, ήταν «κλειδωμένη» η αίσθηση του φόβου, μπροστά μας πέρναγε όλη η ιστορία της Ελλάδος, δεν προκαλέσαμε εμείς κάτι, προκληθήκαμε, κι έπρεπε να κρατήσουμε την Ελλάδα ζωντανή. Υπάρχουνε πράγματα που δεν μπορώ να πω για εκείνη τη νύχτα, θα σου πω όμως ότι μας δόθηκαν οι άκρως απόρρητοι κωδικοί πολέμου σύμφωνα με το Σχέδιο Έψιλον της Ελλάδος, το Σχέδιο Άμυνας της Ελλάδος.

Δηλαδή η χώρα ήταν σε πόλεμο;

Πέραν απ’ ό,τι έχεις ακούσει, ήμασταν σε πόλεμο. Όταν μας δόθηκαν οι κωδικοί, εμείς οι πρώτοι έξι βάλαμε αμέσως τους κινητήρες σε πολεμική  ισχύ που σημαίνει ότι μόλις αφήναμε τα φρένα, σε τέσσερα δευτερόλεπτα, ξεκολλάγαμε από το έδαφος. Κι αν ξεκολλήσω από το έδαφος δεν υπάρχει εντολή ανάκλησης στην Ελλάδα!

Αν απογειωνόμουν, ήμασταν σε πόλεμο άνευ ετέρας, δηλαδή  χωρίς ο πόλεμος να μπορεί να ανατραπεί. Δεν υπάκουα ούτε στον πρωθυπουργό, ούτε στον αρχηγό της Αεροπορίας, ούτε στη μάνα μου. Οι στόχοι θα καταστρεφόντουσαν και μετά θα γυρίζαμε πίσω. Στο λέω για να καταλάβεις ότι η Ελλάδα βρέθηκε στα τέσσερα δευτερόλεπτα από τη γενικευμένη σύρραξη. Κι αν αποφεύχθηκε, αποφεύχθηκε εξαιτίας αυτών των τεσσάρων δευτερολέπτων.

Οι Αμερικανοί  γνώριζαν αυτό που ίσχυε στην Ελλάδα και μόλις  είδαν όλα τα πολεμικά με πλήρη πολεμική ισχύ, έτοιμα να απογειωθούμε με τους κωδικούς, αμέσως μετέφεραν την πληροφορία στον πρόεδρο της Αμερικής, ενημέρωσαν την πρόεδρο Τσιλέρ της Τουρκίας ότι «οι Έλληνες σας χτυπάνε άνευ ετέρας», προκλήθηκε ένας πανικός γιατί η Τουρκία δεν ήταν έτοιμη για σύρραξη με την Ελλάδα- μία στρατηγική και πολιτική και διπλωματική ένταση ήθελαν να κάνουν με σκοπό να μας καθίσουν σε τραπέζι διαπραγματεύσεων. Η Ελλάδα απάντησε όπως στην Αρχαία Ελλάδα, με γενική επίθεση όλων των Ενόπλων δυνάμεων. Το οφείλαμε.

Μιλήστε μου για εσάς. Πώς βιώσατε την ημέρα όταν ήχησαν οι σειρήνες του πολέμου;

Χειμώνας, πολύ άσχημη βραδιά, η βραδιά της εντάσεως, καταιγίδες από τα 1.000 έως τα 34.000 πόδια από την Ελλάδα μέχρι τα βάθη της Ανατολίας. Άνεμος 9 μέχρι 10 μποφώρ στο Αιγαίο, απόλυτο σκοτάδι και καταιγιστική βροχή.

Ο τέλειος καιρός για τους Έλληνες πιλότους. Εκείνη την ώρα θα πολεμάγαμε. Κι επειδή ήμουνα στον πρώτο σχηματισμό, εναντίον του πρώτου στόχου, ήμουνα ο σχηματισμός «Τίγρης Ά της 335 Μοίρα Βομβαρδισμού» όπου απογειωνόμαστε πρώτοι εναντίον του πρώτου και σημαντικότερου στόχου, σ’ εμάς δόθηκαν οι κωδικοί. Ήμουνα στην αεροπορική βάση της Αράξου, στη δύναμη κρούσεως βομβαρδισμού της Ελλάδος.

Ανήκα στους πιλότους οι οποίοι διεισδύαμε μέσα στο τουρκικό έδαφος και τους καταστρέφαμε μέσα στο έδαφός τους. Τους καταστρέφαμε για να σώσουμε ανθρώπους. Και δικούς τους ανθρώπους. Γιατί όσο πιο γρήγορα τους καθηλώναμε, τόσο περισσότερες ζωές θα σώζονταν. Ήμουν στο δόρυ της Ελλάδος. Η αναχαίτιση είναι η ασπίδα η οποία τους αποκρούει και το δόρυ είναι αυτό που τους πλήττει. Εγώ ήμουνα το δόρυ της Ελλάδος τότε. Μάλλον η αιχμή του δόρατος. Γιατί ήμουν στους πρώτους έξι.

Τη βραδιά των Ιμίων η Πολεμική Αεροπορία της Ελλάδος ήταν πανέτοιμη, μέρες πριν εσείς αντιληφτείτε τι πλησιάζει. Εκείνη τη βραδιά ήμουν μέσα στο θωρακισμένο υπόστεγο που ήταν το αεροπλάνο μου, κι εκείνη την ώρα το επιθεωρούσα. Άκουσα για πρώτη φορά στη ζωή μου πραγματική σειρήνα πολέμου. Παραδίπλα ήταν έξι τεχνικοί διάφορων ειδικοτήτων οι οποίοι με υποστηρίζανε, οι οποίοι με κοιτάζανε και οι έξι με γουρλωμένα μάτια, γιατί εγώ ήμουν το επίκεντρο.

Εγώ και το αεροπλάνο μου. Εκείνη την ώρα εμφανίζεται ένα τζιπ και ο αξιωματικός πληροφοριών μου δίνει ένα άκρως απόρρητο δεματίδιο που περιέχει τον στόχο μου, τουρκικό συνάλλαγμα, πληροφορίες, περίστροφο. Του λέω «τι συμβαίνει…», μου λέει «πόλεμος…»! Οπλίζω το πιστόλι και το βάζω στη θέση του οπλισμένο. Εκ των υστέρων μου είπε ότι απ’ όλους τους πιλότους στους οποίους έδωσε πιστόλι, μόνο εγώ κι άλλος ένας βάλαμε τις σφαίρες μέσα και οπλίσαμε.

Τον ρωτώ «πόσες σφαίρες έχω…», μου λέει «δεκαοκτώ…», του λέω «δεκαεπτά… δεκαεπτά για τον αντίπαλο και μία για εμένα…». Δεν υπήρχε περίπτωση να πέσω και να με πιάσει ζωντανό ο εχθρός. Είπα την προσευχή μου, πιάνω τη σκάλα και ανεβαίνω. Εκείνη τη στιγμή ακούγεται μέσα μου ένα κρακ. Τέλος τα συναισθήματα, τέλος όλα. Ήμουνα κάτι σαν τον Καραϊσκάκη, ο οποίος έβλεπε μόνο τον εχθρό και πώς θα τον «φάει». Ούτε τη μάνα μου έβλεπα πλέον, ούτε τον πατέρα μου. Έβλεπα όλη την Ελλάδα μαζί.

Την ώρα που ετοίμαζα τα συστήματα, έρχεται ο υποδιοικητής της μοίρας μου. Σκαρφαλώνει πάνω στο αεροπλάνο, κι όπως ήμουν γυρισμένος, μου χτυπάει το κράνος.  Γυρίζω και τον κοιτάζω. Το κράνος μου ήταν βαμμένο όλο τίγρης, μία τίγρη ήρεμη. Μου δίνει τις πληροφορίες για τις τακτικές κινήσεις των Τούρκων για τον στόχο και με ρωτά «Νίκο, είσαι έτοιμος;»

Εκείνη τη στιγμή φορούσα τα γυαλιά μου γιατί μέσα είχε πολύ δυνατά φώτα. Δεν του έδωσα απάντηση, σήκωσα τα γυαλιά για να δει τα μάτια μου, με κοιτάει, στέκεται προσοχή και με χαιρετάει. Θα πείτε οι στρατιωτικοί χαιρετιόμαστε μεταξύ μας. Όχι, αγαπητή μου, δεν είναι έτσι. Στις Ένοπλες Δυνάμεις, ο νεώτερος χαιρετάει τους αρχαιότερους. Μόνο σε μία κατάσταση ο αρχαιότερος στέκεται προσοχή στο νεώτερο ακόμα κι αν αυτός είναι στρατιώτης, κι εσύ είσαι στρατηγός.

Ξέρεις πότε; Όταν παρασημοφορείσαι, για πράξη πατριωτισμού και ανδρείας, εν καιρώ πολέμου. Εκείνη την ώρα ο αρχαιότερός μου, μου έδωσε το μεγαλύτερο παράσημο της αεροπορικής μου καριέρας. Στάθηκε προσοχή και με χαιρέτησε, θεωρώντας με ισάξιο της γενναιότητας και της τιμής των προγόνων μου. Πάγωσε το αίμα μου την ώρα που τον κοίταξα δεν είχα ξαναδεί κάτι τέτοιο. Στεκόταν προσοχή και με χαιρετούσε.

Επάνω από το αεροπλάνο τον χαιρέτησα. Έκανε μεταβολή να φύγει γιατί είχε αρχίσει να κλαίει. Τεχνικοί, μηχανικοί, είχανε δει τη σκηνή και είχανε γίνει άσπροι. Μέσα σε ειδική θήκη στη στολή μου είχα τρία τσιγάρα που τα είχα μαζί μου για τρεις συγκεκριμένες στιγμές. Βγάζω το ένα και αρχίζω να καπνίζω μέσα στο πιλοτήριο. Μου λένε, «καύσιμα, πυρομαχικά…»

Καπνίσαμε όλοι, ακόμα κι αυτοί που δεν είχαν καπνίσει ποτέ στη ζωή τους. Όσο το κόκκινο είναι αναμμένο είσαι εν αναμονή. Όταν ανάψει το πράσινο δεν ρωτάς γιατί άναψε  πράσινο. Και το πράσινο φως άναψε, αγαπητή μου Ροδούλα. Στάθηκαν προσοχή, με χαιρέτησαν κι απογειώθηκα, βγήκα έξω στο σκοτάδι, την καταιγιστική βροχή και τη θηριωδία του ανέμου. Όλα ήταν υπέρ μας. Το τέλειο περιβάλλον για τους Έλληνες πιλότους. Θα τους χτυπάγαμε και δεν θα ξέρανε από πού τους ήρθε.

Οι κεραυνοί, οι καταιγίδες, το σκοτάδι, τα κύματα του Αιγαίου είναι φίλοι μας, μας ξέρουν, δεν μας κάνουν τίποτα. Κατευθείαν τροχοδρομήσαμε, οι πρώτοι έξι και στη σειρά, 70 αεροσκάφη περίμεναν να φύγουν πίσω από εμάς. Στα Ίμια μπροστά στο σκοπευτικό του αεροπλάνου μου έβλεπα τον Κολοκοτρώνη να τρίβει τα μουστάκια του και να λέει «άντε να δούμε τι θα κάνετε τώρα  εσείς. Η σειρά σας»!

Συγκλονιστική περιγραφή! Μια περίοδος ακυβερνησίας ήταν τότε, δεν είχε πάρει ακόμη ψήφο εμπιστοσύνης ο Κώστας Σημίτης!

Η κυβέρνηση ήταν ανύπαρκτη. πρωθυπουργός εκτός θέσεως, ο υπουργός Εσωτερικών, ο Εξωτερικών και ο Αμύνης, εκτός θέσεως. Ο ναύαρχος Λυμπέρης, έβγαζε ασπροπρόσωπη όλη την Ελλάδα. Η Τσιλέρ, παρακάλεσε την Αμερική να της δώσει χρόνο να απεμπλακεί. Μίλησε ο Κλίντον με τον Σημίτη, ο Σημίτης κάλεσε τον αντιστράτηγο… Αυτός ήταν ο χρόνος που χρειάστηκε ώστε οι Τούρκοι να κλείσουν τα συστήματα και να φεύγουν από την περιοχή  πάσα δυνάμει.

Τα Τουρκικά πλοία φύγανε με φουλ τις μηχανές τους από εκεί, έπαψε η αιτία πολέμου, ο εχθρός την είχε κοπανήσει με μέγιστη ταχύτητα, παύση της επιφυλακής. Παύση της επιφυλακής όπως γνωρίζατε εσείς, γιατί εμείς για μήνες βρισκόμασταν σε πλήρη ετοιμότητα. Σαράντα ώρες μέσα  στο αεροπλάνο στο κόκκινο, περιμένοντας το πράσινο. Έγραψα ένα γράμμα στον πατέρα μου. Του έλεγα να μην ανησυχεί για εμένα, έχω πλήρη επίγνωση της θέσεώς μου και το τι  η ιστορία με καλεί να επιτελέσω.

Επομένως δεν επιχειρήσατε;

Δεν μπορώ να σου απαντήσω. Κρίνε μόνη σου, διαισθητικά.

Επιστρέψατε! Πότε ξεκλειδώσατε συναισθήματα; Πότε καταλάβατε τι θα μπορούσε να σας είχε συμβεί, ότι είστε άνθρωπος;

Δεν είμαι άνθρωπος, είμαι η Ελλάς εκείνη την ώρα! Πετύχαμε την αποστολή μας, ο εχθρός τράπηκε σε φυγή και δεν κοίταζε πίσω. Τώρα, όλα τα υπόλοιπα που ακούτε νομίζω ότι είναι δημοσιογραφικού επιπέδου ή επιπέδου καφενείου. Δεν υπάρχουν γκρίζες ζώνες. Όπου πετάνε τα ελληνικά φτερά είναι ελληνικός εναέριος χώρος, ελληνική θάλασσα, και ελληνικό έδαφος. Όποιος θέλει να τα αμφισβητήσει, είμαστε εδώ να τον εξυπηρετήσουμε.

Έχετε ικανότητα λόγου και φαίνεται ότι έχετε διαβάσει!

Μ’ άρεσε η φιλοσοφία σε πολύ βαθύ επίπεδο, η θεοσοφία γιατί κινούμουν στα όρια του ανθρώπινου είδους και ίσως  όφειλα να δημιουργήσω κάποιες ψυχολογικές σταθερές, κι αυτές δημιουργούνται μόνο με γνώση όχι με θεωρίες. Έπρεπε να ανακαλύψω και να βιώσω τα μεγάλα μυστήρια των αιώνων. Τι κάνουμε εδώ, ποιοι είμαστε, γιατί ερχόμαστε εδώ, πού πάμε μετά, τι είναι ο θάνατος. Νομίζω ότι τα βρήκα σε πολύ δυναμικό επίπεδο, κι αυτό με βοήθησε να εκτελέσω και το έργο μου. Γιατί δεν είναι μια δουλειά επικίνδυνη. Είναι μια δουλειά που κάθε μέρα φεύγεις και σε χαϊδεύει ο θάνατος.

Εσείς τον αισθανόσασταν τον θάνατο κοντά σας;

Ώ, πάρα πολλές φορές. Σε τριψήφιο νούμερο.

Και τι μετρούσε εκείνη την ώρα; Η τύχη;

Δεν υπάρχει τύχη στο Σύμπαν. Τύχη ονομάζει ο άνθρωπος αυτό που δεν μπορεί να κατανοήσει ο εγκέφαλός του. Τα πάντα στο Σύμπαν είναι μαθηματικά διατεταγμένα από κάτι πολύ υψηλότερο. Κι αυτό το έχω δει και το έχω βιώσει με τις αισθήσεις μου. Πες το, Θεό. Πάρα πολλά πράγματα γίνονται συγχρόνως, υπεράνω λογικής, προκειμένου να είσαι ζωντανός. Όταν δοθεί η διαταγή να φύγεις, θα φύγεις είτε περπατάς στον δρόμο είτε πετάς με Mirage.

Εγώ λοιπόν αυτή την υψηλή διαταγή  μετά από όσα έμαθα και κατανόησα, ούτε μπορούσα να την αμφισβητήσω, ούτε να τη φοβηθώ. Δευτερόλεπτα πριν απογειωθώ έκανα την προσευχή μου και έλεγα: «Θεέ μου, η ζωή μου είναι στα χέρια σου. Όταν με διατάξεις να έρθω σ’ εσένα, θα έρθω αμέσως. Μέχρι τότε, δίνε μου δύναμη για να εκτελέσω το καθήκον». Έφευγα μπροστά, κι από εκεί και πέρα δεν σκεφτόμουνα τίποτα. Ούτε οικογένεια, ούτε τη ζωή μου. Ήμουνα όλη η Ελλάδα συγχρόνως.

Τόσο διαφορετική η καθημερινότητά σας, τόσο απρόβλεπτη!

Οι πιλότοι έχουμε δύο προσωπικότητες. Η ιατρική μας ονομάζει «σχιζοφρενείς προσωπικότητες άνευ παθολογικής αιτίας». Είναι η προσωπικότητα που βλέπεις τώρα που επικοινωνώ μαζί σου, και η προσωπικότητα με την οποία μπαίνω στο αεροπλάνο που δεν θα τη δεις ποτέ, την βλέπουνε μόνο ομοειδείς μου και οι αντίπαλοι.

Φαντάσου λοιπόν έναν άνθρωπο που διαβάζει ένα βιβλίο ή πίνει έναν καφέ σε κάποια θέση, σε κατάσταση γαλήνης και ηρεμίας. Και ξαφνικά με το άκουσμα της σειρήνας η οποία μπορεί ν’ ακουστεί δύο-τρεις ή τέσσερις φορές κατά τη διάρκεια της ημέρας, να πρέπει μέσα σε κλάσματα δευτερολέπτου να μπεις σε ψυχολογία πολέμου, όχι εντάσεως. Γιατί στον αέρα τα όπλα είναι ελεύθερα και το δάχτυλο στη σκανδάλη. Ο πιλότος αποφασίζει αν θ’ ανοίξει πυρ ή όχι.

Εκεί μπορεί να συμβεί και το λάθος;
Είναι ένα λειτούργημα «αυτών που τολμάνε πέρα από τα όρια της δυνάμεως». Εκεί ο άνθρωπος είναι εκτεθειμένος. Ναι, υπάρχει η περίπτωση λάθους. Κάποιες φορές το λάθος είναι θανατηφόρο, κάποιες φορές προλαβαίνεις.

Και οι παραβιάσεις, οι οποίες συνεχίζονται με αμείωτο ρυθμό;
Για τον κάθε πιλότο οι παραβιάσεις μπορούν να φτάσουν τις τριάντα, τις σαράντα, τις εξήντα την ημέρα. Έχω δει και 130 παραβιάσεις μέσα σε μία μέρα.

Ένας πιλότος πόσες μπορεί να αντιμετωπίσει;

Απογειωνόμαστε σε δύο λεπτά. Είναι παγκόσμιο ρεκόρ σε όλες τις αεροπορίες. Ένας Δανός, για να έχεις ένα μέτρο σύγκρισης, απογειώνεται σε 16 λεπτά, δεμένος μέσα στο αεροπλάνο. Εμείς απογειωνόμαστε στα δύο λεπτά από το κρεβάτι όπου βρισκόμαστε. Αλλά στο κρεβάτι είμαστε με πλήρη εξοπλισμό. Ένας πιλότος ο οποίος βρίσκεται σε κατάσταση επιφυλακής πρώτης γραμμής στη Λήμνο ή στη Σκύρο τότε ή στη Σαντορίνη, μπορεί να χρειαστεί να απογειωθεί δύο-τρεις ,τέσσερις φορές. Και τότε είσαι εσύ και η αναπνοή σου.

Αυτό που ακούμε ότι ο Ερντογάν έχει φυλακίσει τους πιλότους του μετά το πραξικόπημα του 2016 και στη συνέχεια άρχισε να εκπαιδεύει 18χρονους που δεν κατάφεραν να έχουν τη δική σας κατάρτιση, ισχύει;

Έχασε 660 ή 620 αξιωματικούς της πολεμικής αεροπορίας. Έχασε την αφρόκρεμα. Δεν θα το πω πραξικόπημα, αλλά γεωπολιτικό παιχνίδι και ψεύτο-πραξικόπημα.   Δεν μπορώ να αναφέρω κάτι παραπάνω, τα γνωρίζαμε, ήμασταν προετοιμασμένοι. Μέσα στα τουρκικά πολεμικά αεροσκάφη σήμερα είναι πολλοί νεαροί πιλότοι, άπειροι, είναι Πακιστανοί πιλότοι οι οποίοι δανείστηκαν στην Τουρκία…

Το μόνο που μπορώ να σου πω ξεκάθαρα, και να θυμάσαι την έκφραση, είναι ότι αυτή τη στιγμή στις αερομαχίες του Αιγαίου γίνεται: «στα Σάλωνα σφάζουν αρνιά…»! Πάντοτε είχαμε αεροπορική υπεροχή απέναντι στους Τούρκους, και λόγω υλικού και λόγω ιπταμένων και προσωπικού, αλλά στη συγκεκριμένη περίοδο κυριολεκτικά τα Σάλωνα σφάζουν αρνιά. Κι εκείνοι δεν βλέπουν ούτε πίσω τους. Φαντάσου ότι μπαίνει κάποιος οπλισμένος στο σπίτι σου την ώρα που κοιμάσαι μαζί με τη γυναίκα σου και τα παιδιά σου.

Και δίπλα στο κομοδίνο σου έχεις ένα πιστόλι. Θα κάτσεις να τον ρωτήσεις τι γυρεύει μέσα στο σπίτι σου; Εμείς λοιπόν είμαστε οι άνδρες, κι εσείς είσαστε οι γυναίκες και τα παιδιά. Οπλισμένοι μπαίνουν με άσχημες διαθέσεις μέσα στο σπίτι μας, κι εγώ ενώ είμαι οπλισμένος, τον πιάνω στις σφαλιάρες για να θυμάται και την άλλη φορά να μην πλησιάσει. Το ελληνικό έθνος δεν πρέπει να ανησυχεί για το Ναυτικό του, την Αεροπορία του και τις Ένοπλες Δυνάμεις. Να ανησυχεί για άλλα πράγματα.

Τι κάνετε σήμερα;

Χρειάζομαι τέσσερις ζωές για να ξεκουραστώ απ’ αυτό που έζησα. Μου έγιναν προτάσεις, αλλά στα 21 χρόνια τους είπα «θα είμαι κοντά σας εφόσον η ιστορία μας καλέσει…»  και πήγα να ξεκουραστώ! Η σημερινή πολεμική αεροπορία παρά τις παρούσες συνθήκες στη χώρα μας, παρά τα προβλήματα, είναι νούμερο ένα στον πλανήτη. Κοινή παραδοχή πάντων. Και μας έβγαλαν πρώτους χωρίς να έχουμε φίλους.

Μας βγάλανε πρώτους γιατί είμαστε καλοί. Από την ώρα που αποστρατεύτηκα, προσπαθώ να διδάξω την τίγρη να οργώνει χωράφι!  Έχεις δει τίγρη να οργώνει χωράφι; Ούτε εγώ! Ακόμα προσπαθώ.  Πριν από δύο μήνες κατέθεσα αναφορά στην Πολεμική Αεροπορία και ζήτησα την επιστροφή μου ως ιπτάμενος για να ενισχύσω τα αεροσκάφη πυροσβέσεως. Έχω συμμετάσχει σε αποστολές. Τα χρονάκια μου με παίρνουν ακόμα. Νομίζω ότι μπορώ να βοηθήσω.

Δωδεκανήσιος που πέταγε χαμηλά για να «χαιρετήσει»!

Όποτε πετάγαμε εδώ αποστολές στην περιοχή, ειδικά πάνω από το Καστελλόριζο, πετάγαμε πολύ χαμηλά για να αισθάνονται ότι δεν είναι μόνοι του. Μόνοι μπορεί να μοιάζουνε, αλλά σε μερικά λεπτά  εμείς είμαστε από πάνω τους, κι έχουμε τεράστια δύναμη.

Και τη Μονόλιθο τη χαιρετάγατε, έμαθα!

Όταν πετάγαμε προς Καστελλόριζο κι επέστρεφα,  όφειλα να αποδώσω έναν χαιρετισμό στην πατρίδα μου. Περνούσα πάνω από το χωριό μου, τη Μονόλιθο. Το ‘χουνε και το λένε.  Ξέρανε ποιος περνάει. Με ακούγανε από την Απολλακιά όταν πλησίαζα και προετοιμάζονταν ψυχολογικά γιατί έτρεμε όλη η περιοχή. Πέρναγα, τους έριχνα έναν χαιρετισμό δευτερολέπτων και εξαφανιζόμουν. Αυτό το «Μονολιθιάτες, είμαι κι εγώ εδώ».  Έχω τη δυνατότητα να τη χαιρετήσω την ιδιαίτερη πατρίδα μου, αφού την υπερασπίζομαι.

Τι βλέπετε να γίνεται, θα έχουμε περαιτέρω προβλήματα με τους Τούρκους;

Οι Τούρκοι ασκούν διπλωματική και πολιτική πίεση σ’ όλα τα επίπεδα για πετύχουν ό,τι μπορούν. Κι ο Ερντογάν το ξέρει, δεν θα πάρει εδάφη, αυτό που θα πάρει είναι καταστροφή.

Αναδημοσιεύω στον Σφένδαμο την συνέντευξη που παραχώρησε στην δημοσιογράφο κα Ροδούλα Λουλουδάκη και δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα «Ροδιακή» την Πέμπτη 18 Αυγούστου 2022, ο απόστρατος πιλότος κος Νίκος Πουλιάσης, η οποία με έκανε να αισθανθώ ασφάλεια, αισιοδοξία και εθνική υπερηφάνεια. Τους ευχαριστώ και τους δύο.

Δεν μένει τίποτα να προσθέσω παρά το περίφημο ρηθέν του Πέρση Τριτανταίχμη, όταν είδε τους Ελληνες να αγωνίζονται στους Ολυμπιακούς, πριν τον επικείμενο πόλεμο: «Παπαί, Μαρδόνιε, κοίους επ’ άνδρας ήγαγες μαχησομένους ημέας, οι ου περί χρημάτων τον αγώνα ποιούνται, αλλά περί αρετής!» (Αλίμονο, Μαρδόνιε, με ποιους μας έφερες να πολεμήσουμε; με αυτούς που δεν αγωνίζονται για χρήματα, αλλά για την αρετή!)

Η αναδημοσίευση έγινε με την άδεια της εφημερίδας.

Αννυ Λιγνού

Ροδούλα Λουλουδάκη

Δημοσιογράφος της «Ροδιακής», βραβευμένη με το βραβείο «Μεγάλες Δημοσιογραφικές Επιτυχίες-Κοινωνικά Θέματα» μεταξύ 200 υποψηφιοτήτων δημοσιογράφων που διακρίθηκαν για το έργο τους και για το ήθος τους.

Το ρητό αυτό δεν είναι βιβλικό, αλλά αρχαίο. Και σημαίνει ακριβώς το αντίθετο από αυτό που νομίζουν οι περισσότεροι. Η αμαρτία, και στην αρχαιότητα αλλά και στην χριστιανική πίστη είναι η αστοχία, η αποτυχία, η παρέκκλιση από τον στόχο να είναι κανείς καλός καγαθός. Ομως, αυτές οι αμαρτίες (όλων των ειδών, από τις ελαφρότερες έως τις βαρύτερες) αποτελούν και παραδείγματα προς αποφυγή, για τα παιδιά, καθώς δεν είμαι υποχρεωμένος να αναλάβω και να επαναλάβω τα λάθη του πατέρα και της μητέρας μου, ή των όποιων προγόνων μου. Οι αρχαίοι Ελληνες και οι Χριστιανοί, πρεσβεύουν το αυτεξούσιο και την προσωπική ελευθερία και ευθύνη των ΔΙΚΩΝ μας πράξεων.

Έτσι λοιπόν, το «παιδεύουσι» σημαίνει εκπαιδεύουν και όχι βασανίζουν ή τους κυνηγάνε αιωνίως, σαν κατάρες.

Τα λάθη των προγόνων μας μάς εκπαιδεύουν. Δεν χρειάζεται να τα επαναλάβουμε για να μάθουμε από αυτά. Γιαυτό δεν ευθύνονται οι τωρινοί Γερμανοί για τα εγκλήματα των προγόνων τους, οι τωρινοί Τούρκοι για τις σφαγές που έκαναν οι πρόγονοί τους.
Ευθύνονται μόνο εις όλοκληρον αν τα επικροτούν, τα θαυμάζουν, τα δικαιολογούν και επιθυμούν να τα επαναλάβουν. Τότε η ευθύνη είναι όλη δική τους. Και οι ανάλογες συνέπειες.

Γενικότερα, πολλά πράγματα διορθώνονται με την εκπαίδευση. Αυτή που είναι όμως τρόπος ζωής, όχι απλή συσσώρευση εξειδικευμένος γνώσεων. Την παιδεία.

Αλλωστε όποιος μας αγαπάει, δεν μας αφήνει ζωντόβολα, αλλά κοιτάει να μας εκπαιδεύσει. «Ο που αγαπά παιδεύει» λέει η άλλη μας σχετική παροιμία.

Α.Λιγνού

•Η Κίνα βυθίζεται στη «σκέψη του Σι». Κοντολογίς σε μια πιο απολυταρχία από την απολυταρχία. Την ενός Ανδρός αρχή. Ποια είναι ακριβώς η σκεψη του Σι δεν ξέρω. Υπόσχομαι όμως να τη διαβάσω ευλαβικώς και να σας πω πως σκέπτομαι μετά το χαίρε το βάθος της σκέψης αμέτρητο.

Η Κίνα πλην των επιδερμικών πληροφοριών ήταν στην ουσία για μένα terra incognita,(άγνωστη γη). Οι Κινέζοι που έχω δει στο γραφείο μου επαγγελματικά μου φαίνονταν σαν ολογράμματα. Αδιευκρίνιστης ηλικίας και αδύνατο να διαισθανθείς τι πράγματι σκέπτονται. Κάποτε πρέπει να τους καταλάβω. Δεν γίνεται να ζω αγνοώντας τους. Όπως έλεγε μια φίλη στο παιδι της που δεν του άρεσε το ρύζι «φάε το ρύζι σου δεν γίνεται να έχουν άδικο 2δις Κινεζοι».

•Οι Κινέζοι έχουν ένα πλεονέκτημα απέναντι μας. Τη γλώσσα τους. Γι αυτό και λέμε όταν δεν καταλαβαινουμε κάποιον ότι «μιλάει κινεζικά» .Εμείς κατανοούμε το κόσμο μέσω των λέξεων. Αυτοί μέσω των εικόνων. Τεράστια διαφορά. Γιατί η λέξη έχει μια οριοθέτηση. Η εικόνα μπορεί να γίνει κατανοητή αλλά όχι πλήρως. Πως ξέρει κανείς πως τους εχει καρφωθεί ιστορικά μια εικόνα, του λύκου ας πούμε. Και τι ακριβώς εννοούν με τα λουλούδια που ανθίζουν κλπ.

•Ετσι παγιώνουν τώρα τη διπλωματία που ονομάζουν οι ίδιοι διπλωματία του «πολεμιστή λύκου» (warrior wolf diplomacy.). Τι είναι τούτο; Ένα παράδειγμα. Σε μια διαφωνία με τη Σουηδία ο πρέσβης Κονγιου απέφυγε την ουσιαστική απάντηση και είπε. «Ένα μπόξερ 10 κιλων παρενοχλεί ένα μποξερ 50 κιλων. Το μεγάλο μποξερ το αγκαλιάζει και το προστατεύει. Το μικρό μποξερ εξακολουθεί να το παρενοχλεί και να το τσιγκλαει επιδιώκοντας καυγά. Ε κατόπιν αυτού τι να κάνει το μεγάλο μποξερ;».

•Το μεγάλο πρόβλημα είναι όπως σας έγραφα είναι ότι οι Αμερικανοί έχουν δυσκολίες ανάλυσης πολύ απλούστερων θεμάτων. Γιατί σκέφτονται με άξονα το τρέχον ενώ οι Κινέζοι με άξονα τον απέραντο χρόνο. Άντε τώρα να μάθουν στην Ουάσιγκτον κινεζικά ιδεογράμματα.

Πάνος Μπιτσαξής

Η Έλενα, η Σοφία , ο Βαγγέλης (γενέθλια σήμερα, χρόνια πολλά!) και η Λένα.

H ξεχασμένη τραγωδία της Ιταλίας που η κυβέρνηση θα μπορούσε να είχε αποτρέψει

Το νερό της καταστροφής είχε μπει για τα καλά σε ένα αναπόδραστο αυλάκι, όχι γιατί έτσι το ήθελε η μοίρα, αλλά γιατί το αποφάσισε ο άνθρωπος.

Μια εταιρία και μια κυβέρνηση, συγκεκριμένα, που εργάστηκαν αρμονικά αποκρύπτοντας στοιχεία και υποβαθμίζοντας τον κίνδυνο, παίζοντας έτσι αυτάρεσκα με την ανθρώπινη ζωή.

Και όταν η καταστροφή συνέβη και ο αριθμός των νεκρών άγγιξε τους 2.000, η λέξη «ευθύνη» θα ήταν και πάλι άγνωστη για τους εμπλεκόμενους.

Η αστοχία του φράγματος Βάιοντ στις 9 Οκτωβρίου 1963 στέκει ακόμα και σήμερα ορόσημο αυθαιρεσίας και διαφθοράς. Ακόμα και όταν διακυβεύονται ανθρώπινες ζωές.

Ιδιωτική εταιρία και ιταλική κυβέρνηση δεν είναι μόνο ότι υποεκτίμησαν τον κίνδυνο. Είναι ότι κατέστρεψαν επιβαρυντικά στοιχεία, απέκρυψαν αναφορές και προσπάθησαν να απεκδυθούν κάθε ευθύνη.

Ήθελαν να δρέψουν τις δάφνες για το «μεγαλύτερο φράγμα του κόσμου» και δεν θα άφηναν ενοχλητικές λεπτομέρειες όπως η γεωλογική αστάθεια να σταθούν εμπόδιο.

Αυτή είναι η ιστορία μιας καταστροφής που έφτιαξε αποκλειστικά ο άνθρωπος για τον άνθρωπο…

Το στολίδι της μεταπολεμικής Ιταλίας

Η κοιλάδα του ποταμού Πιάβε στις Ιταλικές Άλπεις παραμένει ένας ειδυλλιακός τόπος, πνιγμένος στη φύση και το πράσινο. Μόνο τα γραφικά χωριουδάκια διακόπτουν τη μεγαλειότητα της φύσης και μια επίσκεψη σήμερα δεν θα θυμίσει σε τίποτα την ανείπωτη τραγωδία που συνέβη εκεί το 1963.

Όσο κινείσαι όμως από τις νότιες παρυφές των Άλπεων προς τον βορρά, το μάτι θα πέσει αναγκαστικά σε μια απροσδόκητη θέα. Ανάμεσα σε δυο χιονισμένες συνήθως βουνοκορφές θα δεις ένα τεράστιο τείχος από τσιμέντο να γεφυρώνει ένα βαθύ φαράγγι.

Αυτό είναι το φράγμα Βάιοντ, ένα από τα μεγαλύτερα τοξωτά φράγματα του κόσμου σήμερα και στην εποχή του το μεγαλύτερο του πλανήτη. Τα 262 μέτρα του ήταν αξεπέραστα στη δεκαετία του 1960.

Τι το παράξενο έχει το υδροηλεκτρικό φράγμα; Είναι εντελώς άδειο! Στέκει απλώς ως υπόμνηση της δραστικής ανθρώπινης παρέμβασης στη φύση. Αλλά και της καταστροφής που μπορεί να προκαλέσει.

Το φαράγγι της κοιλάδας του Πιάβε είναι επίσης ένα από τα βαθύτερα φαράγγια της υφηλίου και οι πρώτες μελέτες για την υδροηλεκτρική αξιοποίησή του καταφτάνουν ήδη από τις δεκαετίες του 1920 και του 1930.

Ένα τοξωτό φράγμα στο φαράγγι δεν θα ήταν απλώς ένα κόσμημα της μηχανικής που θα θάμπωνε όλο τον πλανήτη, αλλά και ένα έργο πνοής για τη χώρα. Το Βάιοντ θα έδινε ρεύμα σε όλη τη βορειοανατολική Ιταλία.

Το μόνο πρόβλημα; Η κορυφή στα δεξιά του φράγματος, το περίφημο Monte Toc, το «Βουνό που Περπατά», όπως το αποκαλούν διαχρονικά οι ντόπιοι, από την έφεσή του στις κατολισθήσεις.

Παρά ταύτα, η φασιστική κυβέρνηση του Μουσολίνι ενέκρινε την κατασκευή του φράγματος κατά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, δεν θα μακροημέρευε ωστόσο για να το αποπερατώσει.

Θα μακροημέρευε όμως ο υπουργός Οικονομικών του Ντούτσε, ο Giuseppe Volpi di Misurata, ο οποίος ξεπήδησε μεταπολεμικά οικονομικός παράγοντας και αφεντικό της SADE (Società Adriatica di Elettricità), που είχε το μονοπώλιο στην παραγωγή και διανομή του ηλεκτρικού ρεύματος σε όλη τη βορειοανατολική Ιταλία.

Στη δεκαετία του 1950, το μονοπωλιακό καθεστώς της SADE διατηρήθηκε από τις μεταπολεμικές κυβερνήσεις και με το άφθονο χρήμα που έφερε στη χώρα το Σχέδιο Μάρσαλ, ήταν η μεγάλη στιγμή για το φράγμα, ένα όνειρο δεκαετιών.

Όλοι χαιρέτιζαν την κατασκευή του ως τρανό σημάδι τεχνολογικής υπεροχής και κοινωνικής προόδου. Τίποτα δεν μπορούσε να σταθεί ανάχωμα, ούτε καν οι αναλύσεις που παρέθεταν ακόμα και ιστορικές κατολισθήσεις στο βουνό.

Η SADE απαντούσε λέγοντας πως στις δικές της γεωλογικές μελέτες το φαράγγι αποδεικνυόταν «επαρκώς σταθερό», κι έτσι η κατασκευή του ξεκίνησε με πάσα επισημότητα το 1957…

Το χρονικό μιας προδιαγεγραμμένης καταστροφής

Πρακτικές ενδείξεις για την αστάθεια του Monte Toc υπήρξαν ήδη από το 1959, όταν ο νέος δρόμος που φτιάχτηκε στην πλαγιά του βουνού εμφάνισε ρωγμές και καθιζήσεις.

Πολλοί προβληματίστηκαν και τρεις ανεξάρτητες πανεπιστημιακές ομάδες κατέληξαν πως το σημείο ήταν εξαιρετικά ασταθές. «Αν το φράγμα φτιαχτεί, το έδαφος θα καταρρεύσει στη λεκάνη μόλις γεμίσει», υποδείκνυε χαρακτηριστικά η μία από αυτές.

SADE και υπουργείο Δημοσίων Έργων καταχώνιασαν τις ακαδημαϊκές εκτιμήσεις και συνέχισαν απρόσκοπτα την κατασκευή. Το έργο ολοκληρώθηκε τον Οκτώβριο του 1959 και τον Φεβρουάριο της επόμενης χρονιάς η εταιρία πήρε το πράσινο φως να ξεκινήσει το γέμισμα.

Οι κάτοικοι των οικισμών της κοιλάδας δεν έμοιαζαν ωστόσο τόσο χαρούμενοι. Υπήρχε λόγος, έλεγαν, που ιστορικά το Monte Toc ονομαζόταν «Βουνό που Περπατά». Επιτροπές ανήσυχων πολιτών ξέθαβαν τώρα γεωλογικές μελέτες που έδειχναν πως ακόμα και το ίδιο το φαράγγι ήταν ασταθές.

Ακόμα και τα φυσικά φράγματα της περιοχής κατέρρεαν κάθε τόσο. Τον Μάρτιο του 1959 σκοτώθηκε ένας εργάτης από κατολίσθηση σε κοντινό φράγμα και όλο το καλοκαίρι του 1960 λάμβαναν χώρα μικροκατολισθήσεις.

Τι έκανε η κυβέρνηση για όλα αυτά; Μήνυσε μια σειρά από δημοσιογράφους που δημοσιοποίησαν το θέμα γιατί «υπονόμευαν την κοινωνική τάξη».

Η SADE εντωμεταξύ ήταν σε γνώση όλων αυτών. Δικοί της μηχανικοί επέβλεπαν το έργο και κατέγραφαν διαρκώς τα μεγάλα προβλήματα που αντιμετώπιζε το φράγμα με την «πολύπλοκη συμπεριφορά της γεωλογικής αστάθειας», όπως σημειώνεται χαρακτηριστικά σε εσωτερικό υπόμνημα της εταιρίας.

Οι μελέτες είχαν εντοπίσει παλαιο-κατολισθήσεις στο δεξιό τμήμα της λεκάνης του ταμιευτήρα και ασταθείς ζώνες και στις δύο πλευρές του, λόγω και της δυσμενούς δομής των σχηματισμών.

Ήδη από το 1959 γνώριζαν ότι η κατασκευή του φράγματος προκαλούσε κατολισθήσεις και μικροσεισμούς στην περιοχή.

Τον Νοέμβριο του 1960, με το νερό στον ταμιευτήρα να έχει φτάσει τα 190 μέτρα (από τα προβλεπόμενα 262), έλαβε χώρα μια μεγάλη κατολίσθηση, 800.000 κυβικά μέτρα γης και βράχων έπεσαν μέσα στη λίμνη.

Η SADE πάγωσε τις εργασίες και κατέβασε τη στάθμη του νερού κατά 50 μέτρα, φτιάχνοντας νέα υποστηρίγματα. Τον Οκτώβριο του 1961 ανέβασαν και πάλι το νερό και τον Μάιο του 1962 έφτασε στα 215 μέτρα, τρελαίνοντας τους σεισμογράφους της περιοχής.

Αλλά και τους κατοίκους της κοιλάδας, καθώς οι δονήσεις της γης ήταν αισθητές. Έπιπλα μετακινούνταν στα σπίτια τους και πιάτα έσπαγαν όλη την ώρα. Εταιρία και κυβέρνηση καθησύχαζαν τον κόσμο υποβαθμίζοντας δημοσίως το θέμα.

Και σαν να μην έφτανε αυτό, η SADE πήρε το πράσινο φως να φτάσει το νερό στο μέγιστο όριο, αποσπώντας τον τίτλο του «ψηλότερου φράγματος του κόσμου».

Το γέμισαν ως το χείλος του δηλαδή παρά τις νέες μελέτες των μηχανικών της SADE (Ιούλιος του 1962) που έλεγαν ότι για λόγους ασφαλείας έπρεπε η στάθμη του νερού να πέσει κατά τουλάχιστον 20 μέτρα.

Τον Μάρτιο του 1963 το φράγμα πέρασε σε εθνικά χέρια, ώστε να γίνει το μεγάλο στολίδι της κρατικής ENEL. Η οποία συνέχισε το ίδιο μοτίβο. Υποβάθμισαν ακόμα και ένα ρήγμα πάνω από 1,5 χιλιόμετρο που εμφανίστηκε στην πλαγιά του βουνού.

Πριν γίνει το φράγμα παγκόσμια είδηση για όλους τους λάθος λόγους, ο αρχιμηχανικός της SADE συνειδητοποίησε ότι το βουνό ήταν εγγενώς ασταθές.

Έγραψε χαρακτηριστικά στην τελευταία του έκθεση πως «μοιάζει μάταιο να αποτρέψει την κατολίσθηση με τεχνικά μέσα, γιατί όλα τα μέσα που χρειάζεται να μεταχειριστείς υπερβαίνουν τα ανθρώπινα όρια».

Ένα τσουνάμι σε μια κοιλάδα

Τους μήνες πριν από την καταστροφή, όλη η νότια πλευρά του Monte Toc μετακινούνταν συνεχώς, κάποιες φορές ακόμα και κατά 1 ολόκληρο μέτρο τη μέρα. Και πάλι όμως κανείς δεν έδωσε σημασία.

Έδωσαν όμως δυστυχώς οι πάντες στις 9 Οκτωβρίου 1963, στις 22:39 το βράδυ, όταν θα λάμβανε χώρα η κατολίσθηση που έμελλε να γίνει η πιο θανατηφόρα στην ευρωπαϊκή ιστορία: 270 εκατ. κυβικά μέτρα γης και βράχων αποσπάστηκαν από το όρος και ολίσθησαν στον ταμιευτήρα του φράγματος.

Η κατολίσθηση δημιούργησε τσουνάμι, που αναρριχήθηκε στα 235 μέτρα πάνω από το επίπεδο της δεξαμενής. Κάπου 25 εκατ. κυβικά μέτρα νερού υπερπήδησαν το φράγμα, χωρίς να το βλάψουν σοβαρά, και έπνιξαν στο νερό τις κοινότητες της κοιλάδας.

Τα 25 εκατ. κυβικά μέτρα νερού έπεσαν στις κοινότητες από ύψος 500 μέτρων. Το Λονγκαρόνε καταστράφηκε ολοσχερώς, όπως και 5 μικρότερες κοινότητες κοντά στην κωμόπολη. Περισσότεροι από 2.000 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους, πάνω από τους μισούς ανθρώπους που κατοικούσαν στους πρόποδες του όρους.

Όταν υποχώρησε το νερό δύο μέρες αργότερα, το μόνο που υποδείκνυε ότι εδώ υπήρχε κάποτε ανθρώπινη παρουσία ήταν ένα καμπαναριό που είχε απομείνει όρθιο. Αλλά και λίγα δέντρα που σημείωναν τη θέση που ήταν κάποτε το Λονγκαρόνε.

«Μία άνευ προηγουμένου εις την πρόσφατον ιστορίαν της Ευρώπης τραγωδία έπληξε σήμερον το πρωί την Βόρειον Ιταλίαν, το τρίτον εις ύψος φράγμα του κόσμου, ο υδατοφράκτης Βάιοντ [Vajont], παρά τας Ιταλικάς Αλπεις», έγραφε χαρακτηριστικά η «Καθημερινή» της εποχής για την ανείπωτη τραγωδία.

«Το αποτέλεσμα υπήρξε να κατακλυσθή η κοιλάς του ποταμού Πιάβε από εκατομμύρια τόνους υδάτων και ιλύος και να καταστραφή πλήρως η πολίχνη Λογκαρόνε καθώς και πέντε άλλα μικρότερα χωρία, τα Σαν Μαρτίνο, Σπέσσα, Πινέντα, Πιράγκο και Κάσσο».

Μερική δικαίωση και αποποίηση ευθυνών

Το μέγεθος της τραγωδίας συγκλόνισε τον κόσμο και βύθισε την Ιταλία στο πένθος. Όλοι ζητούσαν τώρα να αποκτήσει όνομα η ευθύνη. Πώς ήταν δυνατόν ένα τέτοιο κατασκευαστικό θαύμα, που φτιάχτηκε από τους κορυφαίους επιστήμονες και μηχανικούς της χώρας, να αστόχησε σε τέτοιο βαθμό;

Όταν υποχώρησε λοιπόν το νερό και αποκαλύφθηκε το μέγεθος της τραγωδίας, κυβέρνηση, κρατικοί φορείς και κάθε εμπλεκόμενος απέδιδαν φυσικότατα την καταστροφή σε ασύμμετρα φυσικά φαινόμενα.

Ο φιλοκυβερνητικός Τύπος συμφωνούσε, έφταιγε η φύση και όχι ο άνθρωπος. Ήταν «θέλημα Θεού», έφτασε να γράψει η εφημερίδα «l’ Unità».

Κάποια στιγμή βέβαια έγινε σαφές πως το κύμα που ζητούσε δικαιοσύνη για τους νεκρούς δεν μπορούσε να ανακοπεί. Ο πρωθυπουργός Τζιοβάνι Λεόνε έχασε λίγους μήνες αργότερα τη θέση του και τέθηκε επικεφαλής της νομικής υπεράσπισης της SADE.

Ήταν ο άνθρωπος που κατάφερε να ξελασπώσει την εταιρία, μειώνοντας δραστικά το ποσό της αποζημίωσης που πήραν οι πληγέντες και καταφέρνοντας μάλιστα οι οικογένειες 600 θυμάτων να μην πάρουν μία.

Η δίκη έγινε κεκλεισμένων των θυρών και κατέληξε σε ποινές-χάδι για μια χούφτα εμπλεκομένων. Στην ετυμηγορία του 1969 καταδικάστηκαν ο πρόεδρος της SADE και ο αρχιμηχανικός της, αλλά και ο πρόεδρος της περιφερειακής επιτροπής του υπουργείου Δημοσίων Έργων. Η ποινή τους ήταν 6 χρόνια στη φυλακή.

Ένας μηχανικός της SADE είχε αυτοκτονήσει εντωμεταξύ το 1968. Η κυβέρνηση δεν αξίωσε ποτέ αποζημίωση από την εταιρία. Όσοι γλίτωσαν τις ζωές τους, μετακόμισαν σε ένα νέο χωριό που φτιάχτηκε γι’ αυτούς, το Βάιοντ. Το Λονγκαρόνε και τα γύρω χωριά ξαναχτίστηκαν τα επόμενα χρόνια και όλα ήταν πια μοντέρνα και καινούρια.

Οι κάτοικοι απέκτησαν και μια σειρά από προνόμια, όπως χαμηλότοκα δάνεια για την έναρξη εμπορικής δραστηριότητας, φοροαπαλλαγή για 10 χρόνια και τέτοια πράγματα. Οι περισσότερες επιχειρήσεις που στήθηκαν από την αρχή πουλήθηκαν σε μεγάλα επιχειρηματικά συμφέροντα της Βενετίας.

Το 2008, η UNESCO κατέταξε την τραγωδία του φράγματος Βάιοντ ως μια από τις χειρότερες καταστροφές της Ιστορίας που προκάλεσε αποκλειστικά ο άνθρωπος.

Το τραγικό γεγονός δεν έχει σταματήσει εδώ και 60 κοντά χρόνια να προκαλεί το ενδιαφέρον της επιστημονικής κοινότητας.

«Η καταστροφή του ταμιευτήρα του Βάιοντ είναι ένα κλασικό παράδειγμα των συνεπειών της αποτυχίας μηχανικών και γεωλόγων να κατανοήσουν τη φύση του προβλήματος που προσπαθούσαν να αντιμετωπίσουν», σχολίασε κάποια στιγμή ειδικός σε ιταλική εφημερίδα.

Ίσως δεν είχε ακούσει για μια κυβέρνηση και μια εταιρία…

«Τίποτε δεν δίνει σ’ έναν φοβισμένο άνθρωπο περισσότερο κουράγιο από το φόβο ενός άλλου»

  Ουμπέρτο Έκο, ένας από τους πιο γνωστούς συγγραφείς στον κόσμο. Ο δημιουργός του πασίγνωστου μυθιστορήματος “Το όνομα του Ρόδου”, αγαπήθηκε και διαβάστηκε όσο λίγοι σύγχρονοι διανοητές και συγγραφείς

  ― Ποιοι άνθρωποι σας αρέσουν; Οι νεαροί ή οι μεγαλύτεροι; ―

Μου αρέσουν οι 18χρονοι όταν δεν τραγουδάνε, οι 24χρονοι όταν ακούνε, οι 30χρονοι όταν συνομιλούνε, οι συνομήλικοι όταν φανερώνουν παιδεία και ζωτικότητα και οι εις ηλικίαν γέροντες όταν σιωπούν χαμογελώντας με κατανόηση.

ΜΑΝΟΣ ΧΑΤΖΙΔΑΚΙΣ

Ηλιακό ρολόι

Το αν υπάρχει πραγματικά ο χρόνος ή όχι είναι ένα καθαρά φιλοσοφικό ερώτημα. Γεγονός, όμως, είναι ότι από αρχαιοτάτων χρόνων ο άνθρωπος προσπάθησε να τον ορίσει.

Στην αρχή, η μέτρησή του γινόταν με συσκευές που στηρίζονταν σε υλικά που ρέουν, όπως το νερό και η άμμος. Το βασικό χρονομετρικό όργανο όμως από την αρχαιότητα έως τον 16ο αιώνα ήταν το ηλιακό ρολόι, διαφόρων τύπων, που έδειχνε την ώρα με τη βοήθεια της σκιάς που δημιουργούσε ο ήλιος. Σταθμό στην τεχνολογία της χρονομέτρησης αποτέλεσε η κατασκευή του αστρολάβου, με τον οποίο προσδιοριζόταν η ώρα με ακρίβεια λεπτού. Μόλις τον 13ο αιώνα μ.Χ. επινοήθηκαν τα μηχανικά και ακολούθησαν τα ρολόγια με εκκρεμές.

Από το 17ο αιώνα άρχισε η καταλυτική επίδραση του χρόνου στις δραστηριότητες των δυτικών κοινωνιών. Όμως κάθε τόπος είχε ρυθμίσει ξεχωριστά την ώρα του και υπήρχε πρόβλημα για τους ναυτικούς, αφού ο καθένας χρησιμοποιούσε το μεσημβρινό του λιμανιού του για τον προσδιορισμό της θέσης του στους ωκεανούς που ταξίδευε.

Σε μια διεθνή σύσκεψη που έγινε στις 13 Οκτωβρίου του 1884 στην αμερικανική πρωτεύουσα, η Μεγάλη Βρετανία και οι ΗΠΑ ζήτησαν να υιοθετηθεί απ’ όλες τις χώρες ως πρωτεύων μεσημβρινός αυτός του Γκρίνουιτς, όπου λειτουργούσε το βασιλικό αστεροσκοπείο της Αγγλίας. Πριν απ’ αυτό είχαν ήδη προταθεί η Ιερουσαλήμ και η μεγάλη πυραμίδα της Αιγύπτου.

Τις επόμενες δεκαετίες ακολούθησαν αρκετές ακόμα βελτιώσεις: οι ΗΠΑ χωρίστηκαν σε χρονικές ζώνες το 1883, ολόκληρος ο κόσμος το 1884, και το 1915 καθιερώθηκε για πρώτη φορά διαφορετική ώρα για τους μήνες του χειμώνα. Ο χρόνος άρχισε να σφίγγει όλο και πιο δυνατά τη ζωή των ανθρώπων – και τα χέρια τους επίσης – από την ημέρα που εμφανίστηκαν τα ρολόγια χειρός…

Πηγή: https://www.sansimera.gr/