Το μάθημα είναι προφανές .Κουραστήκαμε να το επαναλαμβάνουμε! Οι χώρες που ΔΕΝ  παράγουν , ΔΕΝ έχουν κρίση χρέους  και ελλειμμάτων , αλλά διάλυση της παραγωγικής τους βάσης .Ας δούμε  τώρα τη Νιγηρία που η ανάπτυξη της βασιζόταν όχι στη παραγωγή, αλλά στην αξιοποίηση των πλουτοπαραγωγικών πόρων, δηλαδή την εξαγωγή πετρελαίου. Τώρα που κατέρρευσε  η τιμή  διεθνώς , καταρρέουν  και τα  δημοσιονομικά. Στο ίδιο έργο η  πάλαι ποτέ κραταιά Σαουδική Αραβία,  η Ρωσία που κατέρρευσε το ρούβλι , η Βενεζουέλα κ.οκ. Στην Ελλάδα , την Ισπανία, στη Πορτογαλία κ.ο.κ., το ίδιο παραμύθι για το χρέος   και το έλλειμμα  και όχι για το:ΔΗΜΙΟΥΡΓΩ και ΠΑΡΑΓΩ! 
>>Όμως, αν η διαφθορά είναι ένα θέμα, η δομή των εσόδων της και η κατάσταση της χώρας είναι ένα άλλο. Όπως για τη Βενεζουέλα το 93% των εσόδων από εξαγωγές το 2011 προέρχονταν από εξαγωγές πετρελαίου και παραγώγων αυτού, έτσι και η Νιγηρία, παρά τη σημαντική εξαγωγή αγροτικής καλλιέργειας, το 94% των εξαγωγών της σε αξία προερχόταν από εξαγωγές πετρελαίου και παραγώγων του! Αξίας εξαγωγών που είχε φτάσει τα… 125 δισ. δολάρια το 2011 (118 εκ των οποίων από πετρέλαιο), δηλαδή το ¼ του ΑΕΠ, αλλά πλέον άρχισε να προσγειώνεται απότομα, καθώς τα έσοδα από πετρέλαιο και παράγωγα το 2015 μειώθηκαν μόλις στα… 45 δισ.! Αν όμως η Βενεζουέλα, η οποία επίσης πλήττεται ανεπανόρθωτα από την πτώση της τιμής του πετρελαίου, αποφάσισε με… σπαρτιάτικο τρόπο να το αντιμετωπίσει μειώνοντας την κατανάλωση ηλεκτρικού ρεύματος με κάθε τρόπο, χώρες όπως η Σαουδική Αραβία και Νιγηρία, που επίσης επλήγησαν καταστροφικά από την πτώση, χάνοντας έσοδα, ακολουθούν τον «μοντέρνο» δρόμο είτε της…εκποίησης και δανείων (Σαουδική Αραβία), είτε, όπως στην περίπτωση της Νιγηρίας, των δανείων!
>>Τα παραπάνω ασφαλώς δείχνουν την αναποτελεσματικότητα , αν όχι αντιαναπτυξιακή κατεύθυνση, πολλών από τα μέτρα – εργαλειοθήκης διεθνών οργανισμών. Όμως αυτή είναι μόνο η μία πλευρά του θέματος. Η άλλη πλευρά είναι ότι η ραγδαία πτώση της τιμής του πετρελαίου, η οποία αντικατοπτρίζει τη χαμηλή κατανάλωση ενέργειας και την κρίση που έρχεται, έχει αρχίσει να χτυπάει παγκόσμια στη ραχοκοκκαλιά ακόμη και χώρες μεσαίου μεγέθους, όπως τη Νιγηρία, οδηγώντας σε τρομακτικό «μάζεμα δαπανών», πτωχεύσεις και κρίσεις. Κρίσεις που όχι απλά προϊδεάζουν για το τι μέλλει γενέσθαι στις χώρες της δύσης στο τέλος τους 2016, αλλά πιθανώς οδηγούν σε κάτι πολύ βαθύτερο! Οδηγούν σε νέες χρεοκοπίες κρατών, κατάρρευση συναλλαγματικών ισοτιμιών, χρεοκοπίες τραπεζών τοπικών και παγκοσμίως, και αφορμή ή και αιτία για πιθανή απότομη πτώση των χρηματιστηριακών αξιών παγκοσμίως…