«Έρχονται τα ρομπότ και μας παίρνουν τις δουλειές»

«Μια τρίτη βιομηχανική επανάσταση; Νομίζω έχει ήδη ξεκινήσει εδώ και καιρό, αν εννοείς τις σκεπτόμενες μηχανές. Αυτή, φαντάζομαι, θα ήταν η τρίτη βιομηχανική επανάσταση – μηχανές που υποτιμούν την ανθρώπινη νοημοσύνη» λέει σε μια αποστροφή του λόγου του ένας χαρακτήρας στο Player PianoWikipedia του Βόνεγκατ. Το μυθιστόρημα εκτυλίσσεται σε ένα δυστοπικό μέλλον, στο οποίο οι άνθρωποι που εργάζονται είναι ελάχιστοι, καθώς οι μηχανές έχουν αναλάβει τις περισσότερες εργασίες. Αν κάτι σας θυμίζει η περιγραφή, είναι γιατί το όραμα του Βόνεγκατ προσιδιάζει ολοένα και περισσότερο στη σύγχρονη πραγματικότητα.Η Foxconn, εταιρεία που κατασκευάζει το 40% του συνόλου των καταναλωτικών ηλεκτρονικών συσκευών που πωλούνται παγκοσμίως, ανακοίνωσε ότι θα επενδύσει δισεκατομμύρια στη ρομποτική εργασία. Ήδη, σε ένα από τα 12 εργοστάσια της εταιρείας στην Κίνα, απομακρύνθηκαν 60.000 εργαζόμενοι και στην θέση τους «προσλήφθηκαν» ρομπότTo case study της ABB για την Foxconn. Με ανακοίνωση της, η εταιρεία επιχειρεί να διασκεδάσει τις εντυπώσεις, αναφέροντας ότι η μεγάλη επένδυση της σε ρομποτικές τεχνολογίες δεν θα απειλήσει τις υπάρχουσες θέσεις εργασίας. Η εταιρεία κουζινών Ying Ao εξήγγειλε πρόσφατα ένα πρόγραμμα αντικατάστασης βιομηχανικών εργατών από ρομπότ, σε μια μάλλον ανατριχιαστική αναλογία: ένα ρομπότ θα κάνει τη δουλειά 15 εργατών. Αντίστοιχες επενδύσεις σε ποικίλες μορφές ρομποτικής εργασίας έχουν εξαγγείλει εκατοντάδες ακόμη εταιρείες από την Κίνα”China’s robot revolution”, Financial Times και τις Ασιατικές χώρες.

Αντίστοιχες προθέσεις έχουν εκφράσει βιομηχανίες στις ΗΠΑ και στην Ευρώπη, που εξετάζουν σχέδια «επαναπατρισμού» των εργοστασίων τους από την Ασία, καθώς η ρομποτική τεχνολογία καθιστά σαφώς πιο προσιτή την παραγωγή εντός των χωρών τους. Η Adidas ανακοίνωσε ότι είκοσι περίπου χρόνια μετά την απόφαση της να μεταφέρει όλες τις διαδικασίες παραγωγής στην Ασία, θα κατασκευάζει εκ νέου παπούτσια στη Γερμανία. Αντί για εργάτες, βέβαια, θα χρησιμοποιεί ρομπότ. Το πρώτο εργοστάσιο της Adidas στη Γερμανία “Robot revolution helps Adidas bring shoemaking back to Germany”, Financial Timesθα εγκαινιαστεί το 2017 στo Ansbach της Βαυαρίας και για ευνόητους λόγους θα ονομαστεί «Speedfactory». Η απόφαση ανακοινώθηκε από τον επικεφαλής της Adidas, Herbert Hainer, ο οποίος εξήρε τις δυνατότητες του αυτοματισμού και εμφανίστηκε βέβαιος ότι μέσα στο 2017 η Adidas θα ανοίξει ένα δεύτερο Speedfactory στις ΗΠΑ. Σημειωτέον ότι οι μόνιμοι υπάλληλοι των εταιρειών που αναλαμβάνουν υπεργολαβικά την κατασκευή των παπουτσιών της Adidas στην Ασία υπολογίζονται σε περίπου ένα εκατομμύριο. Πριν στεγνώσει το μελάνι στην ανακοίνωση της Adidas, ο μεγάλος ανταγωνιστής της, η Nike, ανακοίνωσε αντίστοιχα σχέδια για την κατασκευή εργοστασίου που θα λειτουργεί αποκλειστικά με ρομπότ.Mελέτη του Πανεπιστημίου της ΟξφόρδηςOλόκληρη η μελέτη εδώ για τις μελλοντικές επιπτώσεις της τεχνολογίας προβλέπει ότι μετά από 20 χρόνια το 45% των σημερινών επαγγελμάτων θα εκτελούνται από ρομπότ ή υπολογιστές και εφαρμογές αυτοματοποίησης. Στο πρώτο στάδιο θα επηρεαστούν οι μεταφορές, η παραγωγή, η παροχή υπηρεσιών και οι πωλήσεις και σε δεύτερο στάδιο τα επαγγέλματα management, οι επιστήμονες, οι μηχανικοί και οι καλλιτέχνες. 

Με την παραδοχή αυτή συμφωνεί ο καθηγητής του Πανεπιστημίου του Rice, Moshe Vardi, αν και τοποθετεί το χρονικό εύρος στα επόμενα τριάντα χρόνια και το ποσοστό σε άνω του 50%. Ο αριθμός φαντάζει υπερβολικός και φυσικά πρόκειται για την αυθαίρετη πρόβλεψη ενός ερευνητή. «Μια πολύ μετριοπαθή και συντηρητική πρόβλεψη» σπεύδει να διευκρινίσει ο ίδιος. Οι προβλέψεις του άλλωστε βασίζονται στα τρέχοντα δεδομένα. Είναι ευνόητο ότι οι διαρκείς βελτιώσεις της υπάρχουσας ρομποτικής τεχνολογίας και η αξιοποίηση νέων, καινοτόμων ιδεών θα επιτρέψει στα ρομπότ να κάνουν ακόμη πιο σύνθετες εργασίες, πολύ πιο αποτελεσματικά και σαφώς πιο οικονομικά. Αν στην εξίσωση προστεθεί και η ραγδαία αύξηση του πληθυσμού της Γης, η εκτίναξη των ποσοστών της ανεργίας αναμένεται ακόμη πιο εκρηκτική.Ο νομπελίστας Paul Krugman συμφωνεί με τις απαισιόδοξες παραδοχές του Vardi: «Η τεχνολογική καινοτομία και η πρόοδος σίγουρα θα βλάψουν τους εργαζόμενους και οι σοβαροί οικονομολόγοι αντιμετωπίζουν αυτό το ενδεχόμενο εδώ και διακόσια χρόνια». Αντίστοιχοι προβληματισμοί εκφράζονταν και παλιότερα. Ο John Maynard KeynesWikipedia είχε ήδη προγνώσει από το 1933 την αξιοσημείωτη απώλεια θέσεων εργασίας εξαιτίας της προόδου της τεχνολογίας. Το 1983 ο Wassily LeontiefWikipedia ανησυχούσε ότι με το ρυθμό που αναπτύσσεται η σύγχρονη τεχνολογία, οι περισσότεροι εργάτες σύντομα θα καταστούν αχρείαστοι, «περίπου όπως τα άλογα μετά την εξάπλωση της αυτοκίνησης».Το γεγονός ότι αρκετές αντίστοιχες προβλέψεις δεν επιβεβαιώθηκαν, ωθεί αρκετούς αναλυτές και επιστήμονες να τις χαρακτηρίζουν νεολουδίτικεςΤι είναι ο νεολουδισμός; Βικιπαίδεια.

Ο καθηγητής του Χάρβαρντ Kenneth RogoffΤο βιβλίο “This Time Is Different: Eight Centuries of Financial Folly” επιμένει ότι τα ποσοστά της ανεργίας δεν συναρτώνται άμεσα με την αλματώδη εξάπλωση της τεχνολογίας. Σε άρθρο”King Ludd is Still Dead” του στο Project Syndicate αναλύει σε βάθος τα επιχειρήματά του, χρησιμοποιώντας ένα ιδιόμορφο, αλλά ίσως διδακτικό παράδειγμα από τον κόσμο του επαγγελματικού σκακιού. «Πίσω στη δεκαετία του 1970 και του 1980, πολλοί ανησυχούσαν ότι οι επαγγελματίες παίκτες σκακιού θα μείνουν άνευ αντικειμένου εάν και εφόσον οι υπολογιστές καταφέρουν να παίξουν σκάκι καλύτερα από τους ανθρώπους. Το 1997 ο υπολογιστής Deep Blue της IBM νίκησε τον παγκόσμιο πρωταθλητή Γκάρι Κασπάρωφ. Το πρώτο διάστημα αρκετοί από τους χορηγούς διέκοψαν ή περιόρισαν την υποστήριξή τους στους επαγγελματίες παίκτες και αυτό εκτίναξε τις σχετικές ανησυχίες. Όμως σήμερα οι λίγοι κορυφαίοι παίκτες εξακολουθούν να αποκομίζουν πολύ καλές αμοιβές (αν και όχι περισσότερα χρήματα απ’ ό,τι παλαιότερα). Παράλληλα όμως, πολυάριθμοι παίκτες “μεσαίας” κατηγορίας κερδίζουν σήμερα τα προς το ζην ως επαγγελματίες σκακιστές. Εξάλλου, χάρη στη διαθεσιμότητα των προγραμμάτων για ηλεκτρονικούς υπολογιστές και τη δυνατότητα live παιχνιδιού με αντιπάλους από όλο τον κόσμο, καταγράφηκε μια έκρηξη στο ενδιαφέρον για το σκάκι. Ως αποτέλεσμα, χιλιάδες δάσκαλοι σκακιού αποκομίζουν σήμερα ικανοποιητικά εισοδήματα, ενώ στις ημέρες πριν από Deep Blue, μόνο μερικές εκατοντάδες ήταν αυτοί που έβγαζαν τα προς το ζην».

Στην κατακλείδα του άρθρου, ο Rogoff παραδέχεται ότι υπεραπλουστεύει μέσω του παραδείγματος του σκακιού, αλλά επιμένει ότι «η αγορά έχει τον τρόπο της να μετατρέπει τις θέσεις εργασίας και τις ευκαιρίες με τρόπους που κανείς δεν μπορεί να προβλέψει. Η ανθρωπότητα θα βρεθεί αντιμέτωπη με σαφώς πιο πολύπλοκες οικονομικές και ηθικές πτυχές της εξάπλωσης της τεχνολογίας. Παρόλα αυτά, τίποτα δεν υποδηλώνει μια εκρηκτική αύξηση της ανεργίας κατά τις επόμενες δεκαετίες». Αντίστοιχες απόψεις εκφράζουν και αρκετοί νεοκλασικιστές οικονομολόγοι. Ο περισσότεροι συμφωνούν ότι η ρομποτική τεχνολογία θα απειλήσει τις υπάρχουσες θέσεις εργασίας, αλλά οι μηχανισμοί της αγοράς, θα δημιουργήσουν νέες, προκειμένου το εργατικό δυναμικό να βρει απασχόληση. Διαχρονικά, η καινοτομία συνδεόταν με μεταβολές στην αγορά εργασίας. Στη συντριπτική πλειοψηφία των περιπτώσεων όμως, εκτός από απώλεια θέσεων εργασίας δημιουργούσε προϋποθέσεις για τη δημιουργία νέων προοπτικών απασχόλησης. Σήμερα οι αλλαγές που επιφέρει η τεχνολογία είναι τόσο ραγδαίες που ούτε οι εργαζόμενοι ούτε οι μηχανισμοί της αγοράς προλαβαίνουν να προσαρμοστούν.

Σε ένα σούπερ-μάρκετ γνωστής αλυσίδας στη γειτονιά μου, εδώ και λίγους μήνες λειτουργούν ταμεία χωρίς ταμίες. Ο πελάτης σκανάρει μόνος του τα barcode των προϊόντων που αγόρασε, πληρώνει με μετρητά ή κάρτα στο ενσωματωμένο μηχάνημα, τα τοποθετεί σε σακούλες και φεύγει. Τρεις αυτόματες ταμειακές μηχανές με οθόνη αφής εξυπηρετούσαν ταυτόχρονα τους πελάτες και μόνο μία υπάλληλος επιβλέπει τον χώρο –υποθέτουμε για να ελέγξει αν σκανάρονται όλα τα προϊόντα του κάθε καλαθιού ή να βοηθήσει σε τυχόν λάθη. Αυτό που φαντάζει καινοτόμο αποτελεί διεθνή πραγματικότητα εδώ και μία δεκαετία. Η Tesco στηn Βρετανία και η Walmart στις ΗΠΑ έχουν εγκαινιάσει αρκετά καταστήματα χωρίς κανέναν ταμία. Τα συστήματα self-service πληρωμών ξεπέρασαν πέρυσι τις 500.000 παγκοσμίως, αριθμός τετραπλάσιος σε σχέση με το 2008. Οι αριθμοί αυτοί προσφέρουν μια πειστική εξήγηση στο γεγονός ότι παρά τις ανοδικές πωλήσεις των υπεραγορών, το προσωπικό τους μειώνεται.Ανάλογη πραγματικότητα βιώνουν και οι ταξιδιωτικοί πράκτορες. Οι θέσεις εργασίας μειώνονται σταθερά παρότι τα ταξίδια παγκοσμίως αυξάνονται. Η προφανής ερμηνεία αφορά την χρήση αυτοματοποιημένων υπηρεσιών από τους πελάτες, αλλά και την αξιοποίηση online μηχανών κρατήσεων. Το Υπουργείο Εργασίας των ΗΠΑ θεωρείUS Bureau of Labor Statistics: Travel Agents ότι μέσα στην επόμενη δεκαετία οι θέσεις εργασίας στον συγκεκριμένο κλάδο θα μειωθούν περαιτέρω κατά 12%. Παρόμοιες τάσεις καταγράφονται και για μια σειρά άλλων επαγγελμάτων εξυπηρέτησης πελατών, όπως οι ρεσεψιονίστ, οι εισπράκτορες στα διόδια, οι ταμίες των τραπεζών κ.ά.Στις αποθήκες της Amazon στις ΗΠΑ εργάζονται ήδη 30.000 ρομπότ που αναλαμβάνουν σχεδόν το σύνολο των διαδικασιών από τη λήψη μιας παραγγελίας μέχρι την αποστολή του δέματος. 

Αλλά δεν είναι μόνο οι βαριές βιομηχανικές εργασίες. Στην Ιαπωνία ένα ρομπότ ξεκοκαλίζει 1.500 κοτόπουλα την ώρα, όταν ο εμπειρότερος εργαζόμενος μετά βίας ξεκοκαλίζει 15. Στην ίδια χώρα ανθρωποειδή συμμετέχουν σε επιχειρήσεις διάσωσης, στη Νότια Κορέα υπάρχουν ρομποτικοί φρουροί φυλακών, οι επιστήμονες στο ΜΙΤ τρώνε κουλουράκια από τα χέρια του Bakebot και στο κρουαζιερόπλοιο Quantum of the Seas τα κοκτέιλ σερβίρονται από βιονικό μπάρμαν. 

 

Δεν απειλούνται μόνο τα επαγγέλματα ρουτίνας από τους αυτοματισμούς και τις ρομποτικές εφαρμογές, την καρέκλα να τρίζει νιώθουν ακόμη και εργασίες που μέχρι πριν λίγα χρόνια θεωρούσαμε αδιανόητο να μην εκτελούνται από άνθρωπο. To BBC δημιούργησε μια αυτοματοποιημένη εφαρμογή, η οποία υπολογίζειΤα στοιχεία βασίζονται στην έρευνα «The Future of Employment: How susceptible are jobs to automation» των Michael Osborne και Carl Frey από το Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης και αφορούν τη Μεγάλη Βρετανία, αλλά είναι αν μη τι άλλο ενδεικτικά για το μέλλον της εργασίας. τον βαθμό κινδύνου για κάθε επάγγελμα. Μπορείτε να ελέγξετε κατά πόσο απειλείται και η δική σας απασχόληση από την τεχνολογία, εδώΚάντε το τεστ!. 

Σύμφωνα με την έρευναOλόκληρη η έρευνα του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης, το 54% των οικονομικών και χρηματιστηριακών συμβούλων θα έχει χάσει τη δουλειά του μέσα στην επόμενη δεκαετία παρότι ο κύκλος εργασιών του συγκεκριμένου κλάδου αναμένεται να μεγαλώσει αισθητά.Στη Wall Street καταγράφονται ήδη χιλιάδες απώλειες θέσεων –στην πλειοψηφία τους καλά αμειβομένων– εξαιτίας της ευρείας χρήσης αυτοματοποιημένων λύσεων. Το software που αναλαμβάνει το ρόλο του συμβούλου και του trader έχει αποδειχθεί αρκετά πιο αποτελεσματικό ακόμη και σε σύγκριση με πολύπειρους traders. Μόνο την περασμένη χρονιά οι ρομποτικοί σύμβουλοι διαχειρίστηκαν επενδύσεις αξίας 60 δισ. δολαρίων. Εταιρείες όπως η SchwabTα Schwab Intelligent Portfolios™, η Sigfig”New Financial Investment Rules May Aid Robo Advisers”, The New York Times και η VanguardΟ ιστότοποςπροσφέρουν αυτοματοποιημένες λύσεις για επενδυτές, ενώ και κολοσσοί όπως η Morgan Stanley κατεβαίνουν σύντομα στο ίδιο γήπεδο. Η εταιρεία συμβούλων A.T. Kearney προβλέπει ότι το 2020 τα κεφάλαια που θα επενδύονται μέσω ρομποτικών συμβούλων και υβριδικών εφαρμογών θα έχουν ξεπεράσει τα 2,2 τρισ. δολάρια. Είναι λοιπόν ευνόητο ότι χιλιάδες χρηματιστές και σύμβουλοι θα χάσουν τις δουλειές τους και μάλιστα σε έναν εξειδικευμένο κλάδο με μηδαμινά περιθώρια μετακινήσεων.

 Όπως δηλώνει –με αρκετές δόσεις κυνισμού– ο Mark Gorton της Tower Research Capital,Ο ιστότοπος οι αυτοματοποιημένες λύσεις στον ευρύτερο χρηματιστηριακό κλάδο θα οδηγήσουν σε μεγάλες απώλειες θέσεων εργασίας, αλλά θα ωφελήσουν σημαντικά τους επενδυτές –και δη τους «μεσαίους» και «μικρούς» που απολαμβάνουν μικρότερο κόστος υπηρεσιών και σαφώς χαμηλότερο ρίσκο.Τα ρομπότ όμως δεν αρκούνται στις χρηματοοικονομικές συμβουλές. Θέλουν –ή τέλος πάντων, θέλουμε– να προσφέρουν και υπηρεσίες υγείας. Ένα ειδικά σχεδιασμένο ρομπότ «εργάζεται» εδώ και μια πενταετία στο φαρμακείο του πανεπιστημίου UCSF και δεν έχει κάνει ούτε ένα λάθος στην προετοιμασία εκατοντάδων χιλιάδων δόσεων φαρμάκων. Στην προκειμένη περίπτωση, το γιγάντιο ρομπότ δεν επιστρατεύτηκε (μόνο) για λόγους οικονομίας, αλλά κυρίως για να αυξήσει την ασφάλεια των ασθενών. Και το πέτυχε 100%. 

 Ίσως τα ρομπότ να μην απειλούν άμεσα τις θέσεις εργασίας των φαρμακοποιών, αλλά για μια σειρά άλλων επαγγελματιών του χώρου της υγείας, η κατάσταση είναι αρκετά πιο απαισιόδοξη. Στο βιβλίο «The Future of the ProfessionsΤο βιβλίο», οι Richard Susskind και Daniel Susskind αναλύουν το ενδεχόμενο η ρομποτική ιατρική να επικρατήσει έναντι της συμβατικής. Ήδη σε αρκετές χειρουργικές πράξεις αξιοποιούνται οι ικανότητες ακρίβειας και ταχύτητας ανδροειδών ρομπότ, αν και η παρουσία των χειρουργών θεωρείται –προς το παρόν, τουλάχιστον– επιβεβλημένη. Σε άλλες περιπτώσεις, όπως το αυτοματοποιημένο σύστημα αναισθησίας Sedasys που είχε παρουσιάσει η Johnson & Johnson to 2013, οι αντιδράσεις των επαγγελματιών αναισθησιολόγων ήταν τόσο έντονες που πριν λίγους μήνες η εταιρεία το απέσυρε” It’s game over for the robot intended to replace anesthesiologists”, Τhe Washington Post από την κυκλοφορία.Σε ζητήματα διάγνωσης όμως, οι μηχανές υπερέχουν αισθητά των ανθρώπων. Ο υπερ-υπολογιστής Watson της IBM,To επεισόδιο που έγινε γνωστός όταν κέρδισε στο θρυλικό τηλεπαιχνίδι γνώσεων Jeopardy, χρησιμοποιείται πλέον για τη διάγνωση συγκεκριμένων μορφών καρκίνου.Η ακρίβεια των προγνώσεων του ξεπερνά το 90% σε περιπτώσεις καρκίνου του πνεύμονα, όταν τα αντίστοιχα ποσοστά επιτυχίας για τον μέσο γιατρό κινούνται στο 50%. Ο βασικός λόγος είναι οι τεράστιες δυνατότητες ανάλυσης δεδομένων που διαθέτει. Ακόμη κι ένας εξειδικευμένος γιατρός με ειδικές γνώσεις πρέπει να εργάζεται 160 ώρες την εβδομάδα, μόνο για να μελετά και νέα δεδομένα και πληροφορίες που προκύπτουν από νέα επιστημονικά ευρήματα. Ήδη το super-computer της IBM αξιοποιείται στο Memorial Sloan-Kettering Cancer CenterTo case study για τη διάγνωση καρκίνων του πνεύμονα και του μαστού. Όπως όμως τονίζουν οι ιθύνοντες του νοσοκομείου, ο υπερ-υπολογιστής δεν υποκαθιστά τους γιατρούς, αλλά τους βοηθά στη διαδικασία πρόγνωσης και λήψης αποφάσεων για τη θεραπεία ασθενών. 

Προ πενταετίας το Intelligent Informations Lab O ιστότοποςτου Northwestern University παρουσίασε ένα λογισμικό το οποίο μπορεί να συντάξει μια ολοκληρωμένη είδηση για έναν αγώνα μπέιζμπολ. Το StatsMonkey έχει τη δυνατότητα να αναλύει τα στατιστικά, τις βαθμολογίες και άλλα στοιχεία του παιχνιδιού και να δημιουργεί σε ελάχιστο χρόνο ένα εύληπτο κείμενο. Αναζητά μάλιστα μια φωτογραφία του παίκτη που διακρίθηκε και την ενσωματώνει στο άρθρο, ενώ γράφει ακόμη και τον σχετικό τίτλο.Τον περασμένο Οκτώβριο η εταιρεία Automated Insights παρουσίασε το WordsmithΗ πλατφόρμα, ένα πρόγραμμα αυτόματης συγγραφής άρθρων, με έμφαση σε αυτά που βασίζονται σε μεγάλο όγκο δεδομένων, π.χ. αναλύσεις οικονομικών αποτελεσμάτων, εκλογικών αναμετρήσεων, αθλητικών διοργανώσεων κ.λπ. Τα αποτελέσματα ήταν τόσο εντυπωσιακά που η εταιρεία έκλεισε τάχιστα συμφωνίες συνεργασίας με το Associated Press και τη Yahoo. Οι δημιουργοί του Wordsmith ισχυρίζονται ότι το προϊόν τους είναι τόσο έξυπνο που εκτός από τη συλλογή δεδομένων και την ταχύτατη σύνταξη κειμένων, μπορεί να προσαρμοστεί και στις στιλιστικές και υφολογικές απαιτήσεις του εκάστοτε μέσου ενημέρωσης. Αρκούν όμως αυτές οι καινοτομίες για να απειλήσουν θέσεις εργασίας δημοσιογράφων; Το AP ισχυρίζεται ότι παρότι αξιοποίησε 3.000 οικονομικές αναλύσεις του Wordsmith μέχρι σήμερα, κανένας εργαζόμενος δεν απολύθηκε από το αρμόδιο τμήμα. Πόσο σίγουροι όμως μπορούμε να είμαστε για το μέλλον;

 Μια άλλη εταιρεία που δραστηριοποιείται στον ίδιο κλάδο υιοθετεί μια πιο επιθετική πολιτική. Το QuillΗ πλατφόρμα της Narrative Science είναι μια πλατφόρμα Τεχνητής Νοημοσύνης, που χρησιμοποιείται για να αναλύσει δεδομένα και να δημιουργήσει ακριβές και κατανοητό περιεχόμενο σε «απλά αγγλικά» μέσα σε κλάσματα του δευτερολέπτου. Οι εφαρμογές αυτές ίσως φαντάζουν υπερβολικές, αλλά η χρηστική τους αξία γίνεται ακόμη πιο αισθητή αν αναλογιστούμε τον όγκο των δεδομένων που οφείλουν να επεξεργαστούν οι δημοσιογράφοι για να συντάξουν ένα ακριβές και αλάνθαστο άρθρο, ειδικά στην εποχή των Big Data.Στον ευρύτερο χώρο της δημιουργίας αυτοματοποιημένου περιεχομένου κινείται και η ελληνικών καταβολών PersadoΟ ιστότοπος. H εταιρεία του Αλέξη Βρακτσίδη έχει αναπτύξει μια προηγμένη πλατφόρμα «αυτοματοποιημένης πειθούς» η οποία δημιουργεί σύντομα μηνύματα για διαφημιστική ή marketing χρήση. Η Persado πρόσφατα ανακοίνωσε την επιτυχή ολοκλήρωση του τρίτου γύρου χρηματοδότησης, εξασφαλίζοντας 30 εκατομμύρια δολάρια”Why Goldman Sachs, AmEx, and Citi Just Funded A Machine Learning Upstart”, Fortune από funds, επικεφαλής των οποίων ήταν η Goldman Sachs. Σε πρόσφατη συνέντευξή του στην Καθημερινή”Θα δούμε υπολογιστές να γράφουν ποιήματα”, ο Βρακτσίδης αναφέρθηκε στον τρόπο λειτουργίας της πλατφόρμας, αλλά και έκανε μια τολμηρή πρόβλεψη: «Θα δούμε υπολογιστές να γράφουν ποιήματα».Να βάλουμε λοιπόν και τους ποιητές στη λίστα με τα υπό εξαφάνιση επαγγέλματα; Καλύτερα όχι. Ούτως ή άλλως ελάχιστοι βγάζουν σήμερα τα προς το ζην από την τέχνη τους.Σε διαδραστικό γράφημα του NPRΤο γράφημα παρουσιάζονται οι τάσεις στην αγορά εργασία στις πολιτείες των ΗΠΑ, όπου μια διαγώνια ανάγνωση αρκεί για να πειστείτε ότι αυτά που φάνταζαν ως δεδομένα είκοσι χρόνια πριν σήμερα δεν ισχύουν ούτε κατ’ ελάχιστο. Η σημερινή κυριαρχία των επαγγελματιών οδηγών φορτηγών, λοιπόν, δεν μπορεί να θεωρηθεί δεδομένη, αφού η ιδέα των αυτό-κινούμενων οχημάτων μοιάζει πιο ρεαλιστική από ποτέ.Οι δοκιμές των αυτόνομων οχημάτων έχουν ξεκινήσει εδώ και χρόνια σε αυτές και πολλές άλλες πόλεις του κόσμου. Αρκετές αυτοκινητοβιομηχανίες, αλλά και εταιρείες όπως η Google, ασχολούνται υπερεντατικά με την ανάπτυξη πλήρως ή μερικώς αυτόνομων οχημάτων και αναμένεται σύντομα να τα δούμε και στους δρόμους. Η εκτίμηση της BI Intelligence κάνει λόγο για την κυκλοφορία 20 εκατομμυρίων οχημάτων χωρίς οδηγό έως το τέλος του 2020. Κι αν το 2020 φαντάζει μακρινό, σας υπενθυμίζουμε ότι απέχει λιγότερο από τρεισήμισι χρόνια.

Σε πρώτη ανάγνωση βέβαια, το ενδεχόμενο δεν ακούγεται και τόσο άσχημο. Οι ρομποτικοί δούλοι θα κάνουν όλες τις δουλειές και οι άνθρωποι θα απολαμβάνουν τον καφέ τους σε κάποια παραλία. Ο συνιδρυτής της Google, Larry Page, δήλωνε: «Προκειμένου να αντιμετωπίσουμε την εκτεταμένη ανεργία, μπορούμε απλώς να μειώσουμε τις ώρες εργασίας για όλους». Αν και δεν διευκρίνισε πόσο απλό είναι να μειωθεί ο χρόνος εργασίας, εξήγησε ότι «όσες φορές κι αν έχω ρωτήσει εργαζόμενους αν θέλουν μια επιπλέον εβδομάδα διακοπών, το 100% σηκώνει το χέρι του. Δύο εβδομάδες διακοπές ή μια εβδομάδα εργασίας τεσσάρων ημερών; Και πάλι όλοι σηκώνουν το χέρι τους». Ο Page ίσως να μην θυμάται ότι πριν από ογδόντα περίπου χρόνια ο Keynes προέβλεπε ότι σήμερα θα εργαζόμαστε λιγότερες από 15 ώρες εβδομαδιαίως.Ο καθηγητής Vardi δεν δηλώνει εξίσου αισιόδοξος. Θεωρεί ότι η αύξηση της παγκόσμιας ανεργίας στα επίπεδα του 50% θα επιφέρει δραματικές αλλαγές στην κοινωνία. Είναι εύκολο να αντιληφθούμε τους λόγους. Η μαζική ανεργία θα προκαλέσει μαζικές μετακινήσεις πληθυσμών, χωρίς όμως αντίκρισμα. Η έλλειψη πόρων για την επιβίωση ενδέχεται να προκαλέσει συγκρούσεις, ίσως και πολέμους. Η παγκόσμια οικονομία, αντί να μεγεθύνεται χάρη στα φθηνά ρομποτικά χέρια εργασίας, θα συρρικνώνεται. Ακόμη όμως κι αν βρεθεί η οικονομική φόρμουλα ανακύπτουν ζητήματα ηθικής.Σε αυτό ο Larry Page δεν μοιάζει να διαφωνεί, αλλά το προσεγγίζει από άλλη σκοπιά. «Θεωρώ ότι αρκετοί άνθρωποι θα είναι δυσαρεστημένοι αν δεν έχουν τίποτα να κάνουν. Γι’ αυτό και οφείλουμε να δώσουμε στους ανθρώπους πράγματα να κάνουν. Πρέπει να νιώθουν ότι είναι απαραίτητοι, ότι κάνουν κάτι παραγωγικό».Σε συνέντευξή του”The Job Market of 2045″ στο site του Ινστιτούτου Ηλεκτρολόγων και Ηλεκτρονικών Mηχανικών, ο Moshe Vardi εκφράζει ανοιχτά τις ανησυχίες του και καλεί την επιστημονική κοινότητα να ασχοληθεί το συντομότερο δυνατό με το ζήτημα. «Με ανησυχεί το όραμα μιας κοινωνίας όπου οι άνθρωποι δεν θα αισθάνονται ότι είναι απαραίτητο να αποκτήσουν παιδιά, επειδή τα ρομπότ θα φροντίζουν τους ηλικιωμένους».Δεν ξέρουμε αν ο καθηγητής έχει παρακολουθήσει το Wall-E, αλλά όσα περιγράφει μοιάζουν βγαλμένα από το φιλμ της Pixar. 

 «Δεν γίνεται να συνεχίζουμε τυφλά την ανάπτυξη της τεχνολογίας, χωρίς να ανησυχούμε για τις συνέπειες» λέει ο Vardi. «Πιστεύω ότι δεν χρειάζεται να περιμένουμε μέχρι η κατάσταση να είναι μη αναστρέψιμη. Πρέπει να δράσουμε άμεσα. Η αλλαγή αυτή θα συντελεστεί μέσα στα επόμενα 30 χρόνια».Καλύτερα όμως από καθηγητές Πανεπιστημίου, entrepreneurs και μελλοντολόγους, τα είπε ο παίκτης του μπέιζμπολ Yogi Berra: «Είναι δύσκολο να κάνεις προβλέψεις, ειδικά αν αφορούν το μέλλον».